Huzurla Ya┼čamak ─░├žin ├ľLD├ť─×├ťN├ť D├ť┼×├ťN!

Ahmet Z─░YLAN

Ge├žen ekonomik krizin alevli g├╝nleriydi. D├Âviz alt├╝st olmu┼č, bankalar birbiri ard─▒na devriliyor, bir├žok ┼čirket sars─▒nt─▒ ge├žiriyor. O g├╝nler i├žinde, tan─▒d─▒─č─▒m─▒z, birlikte yolculuk etti─čimiz bir ayakkab─▒c─▒ ziyaretime geldi. Beni sever, sevincini, kederini benimle payla┼č─▒r. Kriz sebebiyle i┼čleri hayli etkilenmi┼č, benimle dertle┼čmeye gelmi┼č, ba┼člad─▒ mahzun mahzun anlatmaya:

ÔÇťÔÇôHac─▒ amca, tatl─▒ pi┼čiriyoruz, ac─▒ yiyoruz. Tencereyle pi┼čiriyoruz, koyuyoruz; kimse elini s├╝rm├╝yor. Ne i┼čtah kald─▒ ne bir ┼čey! Bankaya borcumuz vard─▒. Banka her g├╝n; ┬ź┼×u kadar faiz!┬╗ diyor. Biz mahvolduk, ├Âld├╝k! Ne diyece─čimizi ┼ča┼č─▒rd─▒k. On be┼č g├╝nden beri do─čru d├╝r├╝st ne yemek yedik, ne uyku uyuduk!.. Bir ben mi? Hay─▒r, karde┼čim de ├Âyle, ├Âteki karde┼čim de ├Âyle… Han─▒m, ├žoluk-├žocuk, hepimiz peri┼čan─▒z. Ya sus-pus oturup somurtuyoruz, ya birbirimize ├žat─▒yoruz; ba┼čka bir ┼čey yapm─▒yoruz. Elimizden gelen bir ┼čey de yok. Her g├╝n biraz daha ├Âl├╝yoruz. Dedik, hac─▒ amcam─▒za gidelim de bize biraz nasihat etsin, rahatlayal─▒m.ÔÇŁ

Dedim ki:

ÔÇťÔÇôKarde┼čim, bunlar hep ge├žici ┼čeyler… ┼×imdi gel en k├Ât├╝s├╝n├╝ d├╝┼č├╝nelim;

─░┼čler tahmin edemeyece─čin kadar k├Ât├╝ gitti. Ne olacak? Mal─▒n gidecek. Hepsi gidecek. ─░┼čyeriniz gidecek, eviniz gidecek, araban─▒z gidecek… Ne kadar fec├« g├Âz├╝kse de neticede hepsi mal… Hepsi gelip ge├žici ┼čeyler…

Fakat bir de ┼č├Âylesini farz edelim, ┼č├Âyle film gibi g├Âz├╝m├╝z├╝n ├Ân├╝ne getirelim:

Bu allak-bullak kafayla d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kt─▒n, arabaya bindin. Gittin bir yere toslad─▒n. Pek ├žok trafik kazas─▒, kafa da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ndan olmuyor mu? Anlatt─▒─č─▒n kadar kafay─▒ takarsan -Allah korusun- olur mu olur!

Gittin vurdun. Polis geldi, cankurtaran geldi, seni ├ócil servise g├Ât├╝rd├╝ler. Ailen, karde┼čin, e┼čin-dostun duydular, ko┼čup geldiler… Hastaneye, yo─čun bak─▒m─▒n ├Ân├╝ne getirdiler. O an diyorsun ki:

┬źBenim mal─▒m-m├╝lk├╝m, servetim hepsi gitsin, yeter ki s─▒hhatim geri gelsin.┬╗

Han─▒m─▒n ne diyor:

┬źServetin hepsi gitsin, tek ┼ču kocam kurtulsun!┬╗

├çocuklar─▒n ├Âyle, annen baban ├Âyle… Mal-m├╝lk hepsi bir tarafa, s─▒hhat, ├ófiyet, huzur bir tarafa…

Bu tabloyu g├Âz├╝n├╝n ├Ân├╝ne getirip d├╝┼č├╝nebiliyor musun?

B├Âyle d├╝┼č├╝n.

B├Âyle d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n zaman d├╝nyan─▒n bir ton endi┼česi senin kafana girmez. Seni fazla y─▒pratmaz. ├ç├╝nk├╝ -Allah muhafaza- ├žok d├╝┼č├╝n├╝rsen kafay─▒ oynat─▒rs─▒n. Sonuca ┼č├╝kretmek, takd├«re r├óz─▒ olmak; hi├žbir ┼čeyi de─či┼čtirmese de en az─▒ndan seni s─▒hhatli tutar, mutlu eder.ÔÇŁ

Adam bu nasihatlerimin ├╝zerine dedi ki:

ÔÇťÔÇô─░yi de hac─▒ amca nas─▒l yapaca─č─▒z? Bu kadar bor├ž ya ┼č├Âyle olursa, ya i┼čler daha k├Ât├╝ye giderse…ÔÇŁ

Bakt─▒m daha dersini almam─▒┼č; dedim ki:

ÔÇťÔÇôBak, ben seni demin yo─čun bak─▒ma soktum. Daha dinlemezsen birazdan ├Âld├╝r├╝r├╝m ha!ÔÇŁ

ÔÇťÔÇô├ľyle ya! Hastal─▒k da derdine derman olmad─▒ysa ├Âld├╝─č├╝n├╝ d├╝┼č├╝n, ├Âl├╝m├╝ tefekk├╝r et.

Binlerce y─▒ld─▒r, nice Allah dostu bu yolu g├Âsteriyor:

Tefekk├╝r-i mevt yap.

├ľld├╝─č├╝n├╝ d├╝┼č├╝n.

Stres sizi bu anlatt─▒─č─▒n durumlara s├╝r├╝kl├╝yor.

├ľyleyse kendinize gelin, ├Ânce bir ┼č├╝kredin, hamd edin, ├Ânce bir r├óz─▒ olun;

┬źAll├óhÔÇÖ─▒n dedi─či olur!┬╗ deyin. B├Âyle gergin olmakla, takd├«re r├óz─▒ olmamakla, bir defa kendi can─▒n─▒za rahats─▒zl─▒k veriyorsunuz.ÔÇŁ

D├╝nyan─▒n var─▒n─▒n da yo─čunun da ├žaresi ├Âl├╝m├╝ d├╝┼č├╝nmek…

D├╝nya mal─▒n─▒n varl─▒─č─▒ da yoklu─ču da insana ├že┼čitli dertler getirir.

Adam; para kazanaca─č─▒m, d├╝nyal─▒k edinece─čim diye -Allah korusun- harama el uzatabilir, f├óize bula┼čabilir.

Zengin olur, bu kez zenginlikle ba┼č─▒ d├Ânebilir; K─ürun gibi, SaÔÇślebe gibi Allah muhafaza buyursun, sef├óhate, gurura, kibre, bencilli─če, cimrili─če kap─▒labilir.

Mal elinden gidecek olsa da bu sefer isyana, strese hatt├ó intihara kalk─▒┼čabilir.

B├╝t├╝n bunlar─▒n panzehiri, ├Âl├╝m├╝ d├╝┼č├╝nmek.

├ľl├╝m├╝ d├╝┼č├╝nen; ├Âl├╝mden sonra her lokman─▒n hesab─▒n─▒ verece─čini hat─▒rlar, harama el uzatmaz…

├ľl├╝m├╝ d├╝┼č├╝nen; f├ón├«li─či idrak eder, gurura kap─▒lmaz, f├ón├« i├žin ne o kadar sevinir, ne o kadar ├╝z├╝l├╝r.

├ľl├╝m├╝ d├╝┼č├╝nen; mal─▒-m├╝lk├╝ em├ónet g├Âr├╝r, ├óhireti kazanmak i├žin bir vesile edinir. Paray─▒ g├Ânl├╝ne sokmaz, onu bir vas─▒ta olmaktan ├Âteye ge├žirmez.

├ľl├╝m├╝ d├╝┼č├╝nen; can─▒ bah┼čedenin onu bir g├╝n kabzedece─čini hat─▒rlad─▒─č─▒ gibi, mal─▒ verenin de geri alabilece─čini hisseder.

├ľl├╝m├╝ d├╝┼č├╝nen; kefeni de d├╝┼č├╝n├╝r, cebi olmayan kefeni giyip bu d├╝nyadan ayr─▒laca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝nce cimrilik etmez, infaktan korkmaz.

Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem-;

ÔÇťLezzetleri y─▒k─▒p ge├žen ├Âl├╝m├╝ ├žok├ža an─▒n.ÔÇŁ buyurmu┼č.

├ľl├╝m├╝ d├╝┼č├╝nen, ┼č├╝kr├╝ de anlar. Em├ónet├žisi oldu─ču mallar─▒n hepsi gitse;

ÔÇťGittiyse gitti, ne var? S─▒hhatim iyi ya! All├óhÔÇÖ─▒n keremine ┼č├╝k├╝r, yine yiyorum ya, bir kuru ekmek de olsa yiyorum.ÔÇŁ diyebilecek olgunlukta olur.

Yeni neslin bu konularda; yani kriz, kay─▒plar, ba┼čar─▒s─▒zl─▒klar kar┼č─▒s─▒nda direnci daha zay─▒f… ├ç├╝nk├╝ m├óneviyat zay─▒fl─▒yor. H─▒rs alabildi─čine tahrik ediliyor.

Do├žent bir hoca 10 tane i┼čadam─▒ ayarlam─▒┼č. Halkla ili┼čkiler, i┼čletme ve ekonomi okuyan son s─▒n─▒f ├Â─črencilerine bu i┼čadamlar─▒n─▒ birer bu├žuk saat konu┼čturuyor. B├Âylece pratik hayattan, ger├žek i┼č d├╝nyas─▒ndan ger├žek a─č─▒zlardan tecr├╝beleri dinliyorlar.

─░nsan kaynaklar─▒ uzman─▒ Prof. Dr. ─░lhan ERDO─×AN da diyor ki:

ÔÇťSizin gibi i┼čadamlar─▒n─▒n tecr├╝belerle dolu hayatlar─▒n─▒ ┼čimdiki ├╝niversite gen├žli─činin bilmesi ├žok faydal─▒. ├ç├╝nk├╝ gen├žlerin morali bozuk. Gen├žler, ├╝mitsizli─če kap─▒lm─▒┼č durumdalar. ├ťmitsizli─če kap─▒ld─▒klar─▒ i├žin; sizin bu ├╝mitle, sab─▒rla verdi─činiz m├╝cadeleler ve te┼čebb├╝sler onlar─▒n morallerini d├╝zeltiyor.

Gen├žler, ya┼čanm─▒┼č onca s─▒k─▒nt─▒ya ra─čmen ula┼č─▒lm─▒┼č ba┼čar─▒y─▒ g├Âr├╝nce ├╝mitlenirler. Yolda ya┼čayabilecekleri s─▒k─▒nt─▒lara daha rahat g├Â─č├╝s gererler, y─▒lmazlar, sab─▒rl─▒ ve azimli olurlar.ÔÇŁ

EdisonÔÇÖun bir hik├óyesi var ya. Adam ampul i├žin 990 k├╝sur deneme yap─▒yor, ba┼čaram─▒yor, ama y─▒lm─▒yor; olumsuz de─čerlendirmiyor;

ÔÇť990 k├╝sur yolu denedik, art─▒k hedefe yakla┼čt─▒k!ÔÇŁ diye m├╝sbet de─čerlendiriyor.

Ba┼čar─▒ya ula┼čt─▒ktan sonra, halka g├Âstermeye giderken ├ž─▒ra─č─▒n─▒n aya─č─▒ t├Âkezliyor, tek model ampul├╝ k─▒r─▒yor. O kadar u─čra┼č─▒lan ├žal─▒┼čmay─▒ g├Âsteri┼če giderken k─▒r─▒yor. ─░kincisini yap─▒yorlar, ikincisini yine o ├ž─▒ra─ča ta┼č─▒tt─▒r─▒yorlar.

ÔÇťSen k─▒rd─▒n, bunu sen ta┼č─▒ma!ÔÇŁ demiyorlar. ├ç├╝nk├╝ ├Âyle yaparlarsa;

ÔÇťYine k─▒rars─▒n!ÔÇŁ h├╝km├╝n├╝ vermi┼č olacaklar. O adam─▒n yolunu a├ž─▒yorlar. Yoksa hayat─▒ boyunca;

ÔÇťBen onu k─▒rd─▒m.ÔÇŁ diye t─▒kanacak.

Edison;

ÔÇťDurun, ampul├╝ yine o ta┼č─▒yacak.ÔÇŁ diyor.

ÔÇťBir defa hata yapt─▒ diye o adam─▒ ├Âld├╝remeyiz.ÔÇŁ

Bu, i┼čin ├╝mit verme taraf─▒…

Di─čer yandan, a┼č─▒r─▒ ├╝mitli, fazla iyimser ve heyecanl─▒ gen├žli─čin de tecr├╝be ile fren nedir ├Â─črenmesi l├óz─▒m. Hayat─▒n rotas─▒n─▒, f─▒rt─▒nas─▒n─▒ ├Â─črenmesi l├óz─▒m.

├ľl├╝m tefekk├╝r├╝ gibi yine tasavvufta yer alan nefis terbiyesi…

─░┼čte fren e─čitimi…

Kendini, yani nefsini, serke┼č duygu ve arzular─▒n─▒ disipline etmemi┼č ki┼či; frensiz, direksiyonsuz arabaya binen ki┼či durumunda… Zaten eskiler de nefsi ata benzetiyorlarm─▒┼č.

Gaza bas─▒yorsun araba gidiyor. ─░yi de fren yoksa durmak gerekti─činde nas─▒l durur; direksiyon yoksa nereye gider, nas─▒l y├Ânlendirilir?

Ne olacak?

Toslayacak…

Fren bilmezse, nefsini e─čitmezse gidip bir yere toslayarak durur.

Madd├« a├ž─▒dan, d├╝nyev├« a├ž─▒dan i┼čler ray─▒nda gidiyor gibi g├Âz├╝kse de ├Âb├╝r d├╝nya a├ž─▒s─▒ndan yine fren nedir ├Â─črenmezse, en k├Ât├╝ toslama mezar ta┼č─▒na olur.

Nefsimiz bir enerji k├╝p├╝…

Enerji, iyi kullan─▒rsan faydal─▒. E─čitmezsen, ├ófet, tehlike, zarar, bomba!..

O y├╝zden bu bine─či kullanmay─▒ iyi ├Â─črenmek l├óz─▒m. Herkese l├óz─▒m. Sadece hocalara, ├Â─čretmenlere de─čil, m├óneviyat e─čitimi i┼čadamlar─▒na da l├óz─▒m.

Ke┼čke gelece─čin i┼čadamlar─▒ da m├óneviyatla hemh├ól olsa… ├Ämanl─▒ olarak yeti┼čse… M├óneviyat ilmini, sanayi ve ticaret kabiliyeti ve tecr├╝besiyle birle┼čtiren bir gen├žlik yeti┼čse!

├ç├╝nk├╝ ba┼čarmaktan, kazanmaktan, kalk─▒nmaktan murat ne? Adam kazan─▒yor, paras─▒n─▒ Dub├óiÔÇÖde yiyor, ParisÔÇÖte harc─▒yor. ├ťlkesinde kazan─▒yor, gidip elin memleketine harc─▒yor. Bu mu maksat?

Hay─▒r!

Kazanmaktan, ba┼čarmaktan, kalk─▒nmaktan, g├╝├žl├╝, imk├ónl─▒ olmaktan gaye; istifade ettirmek… Ar─▒, bal ├╝retir ve herkes ondan istifade eder. ├çal─▒┼č─▒rken ├ži├žekler istifade eder, tozla┼čma olur. ├ťr├╝n├╝nden, bal─▒ndan insanlar ve mahl├╗kat istifade eder.

─░stifade ettirmiyorsa, nefsinden ve birka├ž hemp├ós─▒ndan ba┼čkas─▒na hayr─▒ yoksa niye b├╝t├╝n bir millet, h├╝k├╗met, e─čitim kurumlar─▒ u─čra┼čs─▒n; gen├žli─čimiz ba┼čar─▒l─▒ olsun, kalk─▒ns─▒n, kazans─▒n diye?

Ger├žek sa├ódet; israfla, savurmakla, d├╝nyaya beyh├╗de yere kaz─▒k ├žakmaya u─čra┼čmakla elde edilmez. Ger├žek mutluluk, para kazanmakla elde edilmez. ├ç├╝nk├╝ kazanmayla gelen sevin├ž er-ge├ž mezara girip kaybedilece─čini bilmekle yerini h├╝zne b─▒rak─▒r. Fakat parayla, imk├ónla bir gencin y├╝z├╝ g├╝ld├╝r├╝l├╝rse; bir yetime gelecek kurulursa; insanlar─▒n istifade edece─či kal─▒c─▒ bir eser ortaya konursa; i┼čte o zaman ebed├« sa├ódet All├óhÔÇÖ─▒n izniyle m├╝yesser olur.

O zaman insan strese yenik d├╝┼čmez.

─░nsan, o zaman yorgunluklar─▒n ger├žek semeresini ald─▒─č─▒n─▒ hisseder.

Fakat insan; paray─▒ kalbine g├Âmerse, o paradan bir par├ža koptu─ču anda can─▒ndan kopuyor gibi hisseder.

Cen├ób-─▒ Hak, ├Âlmeden ├Ânce ├Âlmeyi, yani hesaba ├žekilmeden kendini hesaba ├žekmeyi ba┼čaran kullar─▒ndan eylesin. ├ém├«n!..