Muhabbet ve Mârifet

YAZAR : Osman N├╗ri TOPBA┼× Hocaefendi

YARATILI┼×IN ─░K─░ SIRRI

Ba┼čtanba┼ča kainat─▒n ve b├╝t├╝n varl─▒klar─▒n yarat─▒l─▒┼č─▒ iki ilahi s─▒r ile donanm─▒┼čt─▒r:

1.Muhabbetullah,
2 .Marifetullah.

Canl─▒-cans─▒z her ┼čey bu iki s─▒rr─▒n tecellisiyle zahir olmu┼čtur. Hadis-i kudside buyrulur:

ÔÇťBen gizli bir haz├«ne idim. Bilinmemi arzu ettim (m├órifetime muhabbet ettim) de (bu) k├óinat─▒ yaratt─▒m.ÔÇŁ (─░. Hakk─▒ Bursevi, Kenz-i Mahfi)

Yani Cenab-─▒ Allah, varl─▒klar─▒n her birini, kendisinin sanÔÇÖat ve kemaline delil olarak yaratm─▒┼čt─▒r. Varl─▒klar─▒n icinde ilahi bir sanÔÇÖat harikas─▒ olan insan─▒ da, muhabbet ve marifetin kamil bir tezahuru eylemi┼čtir.

Bu itibarla;

─░nsan─▒n yarat─▒l─▒┼č gayesi, kulluk ve RabbÔÇÖin bilinmesidir. Bu gaye ├žer├ževesinde e┼čyan─▒n ve hakikatin derinli─čine inebilmenin s─▒rr─▒ da, a┼čk ve marifet okyanusundan bir ┼čebnemci─če olsun kavu┼čabilmekle ba┼člar.

Dolay─▒s─▒yla kullukta ideal seviye, a┼č─▒k ve arif bir kul olabilmektir.

├ç├╝nk├╝ a┼čk ve irfan, yani muhabbet ve marifet, kalbi olgunla┼čt─▒ran ve insan idrakini zahiri ilmin ├╝st├╝nde bir uf-ka ta┼č─▒yan iki manevi kanat gibidir. ├ľyle ki bu iki kanatla insan yedi kat g├Âklerin, yani mirac─▒n yolcusu olur.

Bu gercekten hareketle Hazret-i Mevlana, insan icin muhabbetullah ve marifetullah ilminin ne kadar m├╝him oldu─čuna i┼čaret ederek der ki:

ÔÇťS─▒rf z├óhir ├ólimi olanlar, sahalar─▒na g├Â┬şre geometri, astronomi, hekimlik ve felsefenin inceliklerini bilirler. Bilirler ama bunlar hep g├Âz a├ž─▒p kapay─▒ncaya kadar gelip ge├žen ┼ču f├óni d├╝nyaya ait bilgilerdir. Bunlar, insana yedinci kat g├Â┬ş─č├╝n ├╝st├╝n├╝, yani m├«r├óca erdirecek vuslat yolunu g├Âstermezler.ÔÇŁ

ÔÇťS─▒rf z├óhir ├ólimi olanlar, sahalar─▒na g├Â┬şre geometri, astronomi, hekimlik ve felsefenin inceliklerini bilirler. Bilirler ama bunlar hep g├Âz a├ž─▒p kapay─▒ncaya kadar gelip ge├žen ┼ču f├óni d├╝nyaya ait bilgilerdir. Bunlar, insana yedinci kat g├Â┬ş─č├╝n ├╝st├╝n├╝, yani m├«r├óca erdirecek vuslat yolunu g├Âstermezler.ÔÇŁ

ÔÇťAllah yolunu ve o yolun var─▒lacak menzillerinin bilgisini, nefislerine mahk├╗m g├ófiller bilmezler! Allah yolunun bilgilerini ancak, g├Â┬şn├╝l ehli olan ├órif┬şler, ak─▒llar─▒ ile de─čil, g├Â┬şn├╝lleri ile bilirler!ÔÇŁ

Buna g├Âre kulu AllahÔÇÖa g├Ât├╝ren yegane yol, a┼čk ve marifetullah ehli olmaktan gecer. O yoldan MevlaÔÇÖya ko┼čanlar, maksatlar─▒na daha cabuk ula┼č─▒rlar. Zira Cenab-─▒ Hak:

ÔÇťAllahÔÇÖa ko┼čun!ÔÇŁ (ez-Zariyat, 50) buyuyor.

A┼×K ve M├éR─░FETULLAH YOLU

HakkÔÇÖ─▒n r─▒za ve vuslat─▒n─▒n tahsil edildi─či a┼čk ve marifetullah yolu, bembeyaz bir sayfaya benzer. ├ľyle ki, oraya yaz─▒lan b├╝t├╝n yaz─▒lar da net ve ┼čeffaft─▒r, bunlar─▒ da yaln─▒z Hak Teala okur. Bu bak─▒mdan ehlullah, bir ├Âm├╝r boyu o sayfaya kara bir leke damlamamas─▒n─▒n endi┼česi i├žinde ya┼čarlar, bir kar─▒ncay─▒ dahi incitmezler.

B├Âyle bir k─▒vam, Cenab-─▒ HakkÔÇÖ─▒ lay─▒k─▒yla bilmek ve ona takva ├Âl├ž├╝leri i├žerisinde kul olabilmek ile m├╝mk├╝nd├╝r. ├ç├╝nk├╝ bir kimsenin Allah hakk─▒ndaki bilgi, marifet ve muhabbeti ziyadele┼čtik├že, Allah korkusu ve takvas─▒ da o nispette artar. Nitekim Fahr-i K├óinat -sallallahu aleyhi ve sellem- :

ÔÇťBen AllahÔÇÖ─▒ en iyi bileniniz ve OÔÇÖndan en ├žok korkan─▒n─▒z─▒m.ÔÇŁ buyurmu┼čtur. (Buhari, Edeb, 72; Muslim, Fedail, 127)

Bu takva, zihnen bilinen ve ya┼čanan de─čil, kalben bilinerek ya┼čanan ve hissedilen bir takvad─▒r. Cenab-─▒ Hak KurÔÇÖan-─▒ KerimÔÇÖde buna istinaden buyurur:

ÔÇťYoksa geceleyin secde ederek ve k─▒yamda durarak ibadet eden, ├óhiret az├ób─▒ndan sak─▒nan ve RabbÔÇÖinin rahmetini dileyen kimse (o inkarc─▒ gibi) midir? (Rasulum!) De ki: ┬źH─░├ç B─░LENLERLE B─░LMEYENLER B─░R OLUR MU?┬╗ Ancak akl-─▒ sel├«m sahipleri ibret ve ├Â─č├╝t al─▒r.ÔÇŁ (ez-Zumer, 9)

Demek ki Hak kat─▒nda ger├žek ilim, kulu Allah kar┼č─▒s─▒nda takva ve ha┼čyet duygular─▒na sevk eden bir ilimdir, yani irfand─▒r, marifetullaht─▒r. Marifetullaha nail olabilmek i├žin de ayet-i kerimede buyurulan ┼ču hususlara riayet gereklidir:

1. Geceleri secde ve k─▒yam halinde olarak Cenab-─▒ HakÔÇÖla kalbi beraberli─či temin edebilmek.

2. Her an, her hal ve her davran─▒┼č─▒m─▒zda ahiretteki hesab─▒n endi┼česi i├žinde olarak fanili─či unutmamak.

3. RabbÔÇÖimizin merhametini ├╝mit ederek daima OÔÇÖna dua ve iltica halinde bulunmak. Zira b├╝y├╝k ruhlar, daima dua halinde ya┼čarlar.

─░slam alimleri ┼č├Âyle demi┼člerdir:

Ôë¬KurÔÇÖan-─▒ Kerim ├╝├ž m├╝him k─▒s─▒mdan m├╝te┼čekkildir:

1.Muhabbet ve marifetullah,
2.Ahireti hakk─▒yla idrak,
3. S─▒rat-─▒ m├╝stakimi ya┼čayabilme.

Bu ├╝├ž husus, KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n en m├╝him ve esas hedefleri, ana mevzular─▒d─▒r. Di─čerleri ise bunlara tabi olan konulard─▒r.ÔÇŁ

A┼×K ve M├éR─░FET YOLCULU─×U

Marifet yolculu─čuna ancak kalbi hayat ve ilahi a┼čkla ├ž─▒k─▒labilir. Bu yolun b├╝y├╝kleri der ki:

ÔÇťEy m├órifet yolcusu! Bu yolda; sab─▒rs─▒zl─▒─č─▒ sab─▒rla; unutkanl─▒─č─▒ zikirle; nank├Ârl├╝─č├╝ ┼č├╝k├╝rle; isy├ón─▒ t├óatla; cimrili─či c├Âmertlikle; ┼č├╝pheyi yak├«n ile; riy├óy─▒ ihl├ós ile; ─▒srar─▒ tevbeyle; yalan─▒ do─črulukla; gafleti tefekk├╝rle de─či┼čtirmedik├že mesafe alamazs─▒n!..ÔÇŁ

Butun bunlar─▒n tam tecellisi icin ise en ├žok dikkat edece─čimiz hususlar─▒n ba┼č─▒nda helal g─▒da gelir. ├ç├╝nk├╝ helal lokma, v├╝cutta hikmet, ilim ve marifeti besler, g├Ân├╝lde Allah a┼čk─▒, Allah ┼čevki ve sevgisini uyand─▒r─▒r. Bu da, marifetullah─▒ art─▒r─▒r. Harama bula┼čan g├Ân├╝l ise, hi├žbir zaman marifet zevkini tadamaz. ─░mam Gazali -rahmetullahi aleyh- buyurur ki:

ÔÇťD├╝nyada m├órifet zevkine varamayan, ├óhirette m├╝┼č├óhede tad─▒n─▒ alamayacakt─▒r. Ki┼či d├╝nyada kazan─▒p bedelini ├Âdemedi─či bir ┼čeye ├óhirette nas─▒l sahip olabilir ki?!. Burada herkes neyi ekmi┼čse ├óhirette onu bi├žecektir. Herkes ya┼čad─▒─č─▒ gibi ├Âlecek ve ├Âld├╝─č├╝ gibi dirilecektir. ─░┼čte d├╝nyada m├órifete, yani HakkÔÇÖ─▒ tan─▒y─▒p m├╗cibince amel edebilmeye ne kadar muvaffak olmu┼č ise, ├óhirette onun nimetine o derecede n├óil olacakt─▒r.ÔÇŁ

A┼×K-I ─░L├éH├Ä ve M├éR─░FETULLAH LEZZET─░

Rivayete gore ─░sa -aleyhisselam-, teninde alacalar bulunan ve iki ┼čaka─č─▒ da cokmu┼č bir ┼čahsa rastlad─▒. O ┼čah─▒s, uzerindeki hastal─▒klara ald─▒rmayarak:

ÔÇťÔÇôYa Rabbi! Sana sonsuz hamd ├╝ senalar olsun ki, mahlukat─▒n pek ├žo─čunu m├╝ptela k─▒ld─▒─č─▒n dertten beni halas eyledin!..ÔÇŁ diyordu.

─░sa -aleyhisselam-, muhatab─▒n─▒n idrak ve fikriyat─▒n─▒n kemalini yoklamak maksad─▒yla ona:

ÔÇťÔÇôEy ki┼či! AllahÔÇÖ─▒n senden giderdi─či hangi dert var ki ?!.ÔÇŁ dedi.

Hasta ┼č├Âyle cevap verdi:

ÔÇťÔÇôEy Ruhullah! En feci hastal─▒k ve bela, kalbin HakÔÇÖtan gafil ve mahrum olmas─▒d─▒r. ┼×├╝k├╝rler olsun ki Allah Teala, beni bundan muhafaza buyurmu┼čtur. Zira ben Cenab-─▒ HakkÔÇÖ─▒n kalbime verdi─či a┼čk-─▒ il├óh├« ve m├órifetullah lezzetinin ne┼čÔÇÖesi i├žindeyim. Onun d─▒┼č─▒ndaki d├╝nya nimetlerini g├Ârm├╝yor ve hissetmiyorum bile.ÔÇŁ

B├Âyle a┼č─▒k ve arif g├Ân├╝ller, Cenab-─▒ HakkÔÇÖa muhabbet ve a┼čk─▒n mekan─▒, marifetullah hazinesinin en ihti┼čaml─▒ saray─▒d─▒r. Bu sebeple k├ómil insan─▒n kalbine, bir manada beytullah denilmi┼čtir.

Has─▒l─▒ muhabbet ve marifet nuru, b├╝t├╝n a┼č─▒klar ve arifler i├žin iki d├╝nyay─▒ da cennete d├Ân├╝┼čt├╝ren birer ilahi nasip, feyiz ve s─▒r olarak telakki edilmi┼čtir.

A┼×K TOHUMDUR, M├éR─░FET G├ťNE┼×

┼×ah-─▒ Nak┼čibend Hazretleri, Tasavvufi terbiyede muhabbeti tohuma, marifetullah─▒ da g├╝ne┼če benzeterek buyurur ki:

ÔÇťBizim vazifemiz, i├žlerdeki f├óni al├ókalar─▒ temizlemek ve g├Ânle muhabbet tohumu ekmek, ekilmi┼č olanlar─▒ da hakikat zemzemiyle sulay─▒p ye┼čerterek m├órifetullah g├╝ne┼čiyle bir ihl├ós fidan─▒ h├óline getirmektir.ÔÇŁ

├ç├╝nk├╝ kul, muhabbetullah─▒, AllahÔÇÖtan ba┼čkas─▒na g├Âsterdi─či muhabbet ve ba─čl─▒l─▒─č─▒n ├╝st├╝ne ├ž─▒karmad─▒k├ža s─▒rat-─▒ m├╝stakime lay─▒k─▒yla ula┼čamaz. Bunun i├žin de hi├ž ┼č├╝phesiz ki y├╝ce AllahÔÇÖ─▒, sonsuz ve m├╝teal s─▒fatlar─▒ itibariyle bilmek, yani marifetullah ┼čartt─▒r. Bir bak─▒ma s─▒rat-─▒ m├╝stakim, marifetullahtan ibarettir. Zira Cenab-─▒ Hak buyurur:

ÔÇťEmrolundu─čun gibi dosdo─čru ol!..ÔÇŁ (Hud, 112)

Bu ayet, Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin sa├ž ve sakallar─▒na ak d├╝┼čmesine sebep olmu┼čtur. Halbuki kendisinin tam bir istikamet ├╝zere oldu─ču Yasin SuresiÔÇÖnde bildirilmektedir. Dolay─▒s─▒yla burada Allah Rasul├╝ÔÇÖn├╝n b├╝t├╝n endi┼česi, ├╝mmetinin de s─▒rat-─▒ m├╝stakim ├╝zere ya┼čamas─▒ arzusundan kaynaklanm─▒┼čt─▒r.

├ç├╝nk├╝ istikamet ├╝zere ya┼čay─▒p da Cenab-─▒ Hak ile dost olarak huzur-i ilahiye varanlara bu dostlu─čun ilk ni┼čanesi ve ilk m├╝kafat─▒ ayet-i kerimede ┼č├Âyle bildirilir:

ÔÇť┼×├╝phesiz ┬źRabbimiz AllahÔÇÖt─▒r!┬╗ deyip sonra dosdo─čru yolda y├╝r├╝yenlerin ├╝zerine melekler iner. Onlara: ┬źKorkmay─▒n, ├╝z├╝lmeyin, size vaÔÇśdolunan cennetle sevinin!┬╗ derler.ÔÇŁ (Fussilet, 30) Hayat─▒n─▒ b├Âyle bir istikamet i├žerisinde muhabbetullah ve marifetullah ile tanzim edenler, nefislerinin ┼čerrinden ve ┼čeytan─▒n desiselerinden uzakla┼č─▒rlar. Yaln─▒z HakkÔÇÖ─▒n r─▒zas─▒n─▒ talep halinde ya┼čarlar. G├Ân├╝l ikliminde ilahi l├╝tuf tecellilerine mazhar olurlar. Nihayet g├Âz├╝n g├Ârd├╝─č├╝, kula─č─▒n i┼čitti─či zahiri iklimin ├Âtesine manevi bir panjur a├žarlar ve b├╝t├╝n bir k├óinat da onlara hikmetli ve azametli bir kitap haline gelmi┼č olur. Onlar─▒n marifet g├╝ne┼či, art─▒k iki d├╝nyada da s├Ânmez.

Ehl-i marifetten Ebu Said el- Harraz -kuddise sirruh-, r├╝yas─▒nda iblisi g├Ârm├╝┼č ve ona asas─▒yla vurmak istemi┼čti. ─░blis dedi ki:

ÔÇťEy Eb├╗ Sa├«d! Ben o as├ódan korkmuyorum. ├ç├╝nk├╝ o as├ó, z├óhirdir. Benim korktu─čum ┼čey, ├óriflerin kalp sem├ólar─▒ndan do─čan m├órifet g├╝ne┼činin n├╗r├ón├« ┼ču├ólar─▒d─▒r ki, g├Ân├╝ller, o ┼ču├ólarla m├ósiv├óy─▒ yakar, k├╝l eder.ÔÇŁ

Ger├žekten de marifetullaha eren k├ómil insan, HakkÔÇÖ─▒n a┼čk ve muhabbetinin ├Âyle tecellileri alt─▒ndad─▒r ki, mercek alt─▒nda bir ka─č─▒d─▒n yanmas─▒ gibi, onda b├╝t├╝n nefsani temay├╝ller birer birer ├Âmr├╝n├╝ t├╝ketir. B├Âylece k├ómil insan─▒n samimi, a┼č─▒k ve arif g├Ânl├╝, nurani bir cazibe merkezi haline gelir, di─čer insanlar da gayr-i ihtiyari olarak onu sever ve sayarlar. Allah da, onun ├Âmr├╝ne bereket ihsan eder ve fani ├Âm├╝rden sonra da m├╝ÔÇÖminlerin g├Ân├╝llerinde hayatiyetini devam ettirir.

B├Âyle bir k─▒vama ula┼čm─▒┼č olan bahtiyar m├╝ÔÇÖmin, di─čer kullar─▒n fani iltifat ve alakalar─▒n─▒n k─▒skac─▒na da d├╝┼čmemenin gayreti i├žinde olur. Gurur, kibir ve ucub gibi mezmum s─▒fatlardan kendisini muhafaza eder. Halk i├žinde Hak ile beraber ├Âm├╝r s├╝rer. TaÔÇśz├«m li-emrillah/ AllahÔÇÖ─▒n emirlerine h├╝rmetle riayet ve ┼čef┬şkat li-halkillah/ AllahÔÇÖ─▒n mahlukat─▒na ┼čef-kat ve merhamet duygular─▒yla ya┼čar. fakat AllahÔÇÖa muhabbeti gere─čince asla zalim ve nank├Ârlere muhabbet ve meyil g├Âstermez. Yaln─▒z, merhameti icab─▒, onlara da ac─▒r, hidayetlerine dua eder. Mal-m├╝lk ve d├╝nyaya ait b├╝t├╝n servetler, ona yaln─▒z infak i├žin laz─▒md─▒r. ├ç├╝nk├╝ o, kendini marifetullaha ve vas─▒l-─▒ ilallah olmaya adam─▒┼čt─▒r. Art─▒k o, bu cihan─▒n kendine ait ─▒st─▒rap ve dertlerini bertaraf etmi┼č has bir kuldur. Bir ├Âm├╝r varl─▒k aynas─▒nda daima perdelerin ├Âtesini seyreder, hikmete a┼čina olur.

H─░KMET AYNASI

─░nsan, maddesi ile de─čil, manas─▒ ile m├╝kerrem oldu─ču i├žin, kullu─čun kemaline ancak ruhunun derinli─či kadar eri┼čebilir. Dikkatli veya dikkatsiz her g├╝n say─▒s─▒z defa bakt─▒─č─▒m─▒z ┼ču yerler ve g├Âkler, ─░lahi muhabbetlerle duygulanan insan i├žin idrak ve ┼čuura sunulan bir hikmet aynas─▒d─▒r. O aynada neler seyredilmez ki! O aynada b├╝t├╝n hakikatlere daha yakinen ┼čahit oluruz. Mesela o ayna bize ┼ču ger├že─či defaatle g├Âsterir:

D├╝nyaya ait g├╝nler; ilahi muhabbet, marifet ve uhrevi lezzetlerden uzak bir ┼čekilde ve yaln─▒zca t├╝rl├╝ e─člence ve ├ž─▒lg─▒nl─▒klarla, yani hayvani bir ya┼čay─▒┼č ile ge├žerse, insan i├žin hay─▒rl─▒ bir olum ak┼čam─▒ olmaz. ─░├žine d├╝┼č├╝len son gece ├Âyle karanl─▒k bir gece olur ki, onun mesÔÇÖud bir ┼čafa─č─▒n─▒n s├Âkmeyece─či de tabiidir. ─░nsanlardan ebed yolculu─čunda b├Âyle hazin ak─▒betlere du├žar olanlar pek ├žoktur. Nefsani d├╝nya hayat─▒n─▒n pembelikleri, ak─▒bet solgunlu─ču; kahkahalar─▒ ise, cehennem ├žat─▒rt─▒lar─▒ ile doludur.

Dolay─▒s─▒yla cennet yolcusu olabilmek i├žin muhabbetullah tohumlar─▒n─▒ marifetullah g├╝ne┼či ile ye┼čertmek ┼čartt─▒r. Bunun i├žin de d├╝nyan─▒n fani yald─▒z, ┼čaÔÇÖ┼čaa ve gel-ge├ž sevdalar─▒ndan kalben uzakta kalmak bir zarurettir. Nitekim ─░brahim bin Ethem HazretleriÔÇÖnin hayat─▒, hikmet aynas─▒nda seyredildi─činde onun ger├žek muhabbet ve marifete nas─▒l y├Ânlendirildi─či gayet a┼čikard─▒r:

Bir gece yar─▒s─▒yd─▒. ─░brahim bin Ethem, taht─▒n─▒n ├╝zerinde uyuyakalm─▒┼č olarak yatmaktayd─▒. Birden saray─▒n─▒n dam─▒nda m├╝thi┼č bir gurultu ve pat─▒rt─▒ ├ž─▒kt─▒. Y├╝ksek sesle ba─č─▒r─▒┼č─▒p-├ža─čr─▒┼čmalar, gittik├že ├žo─čald─▒ ve en nihayet sultan─▒ uyand─▒rd─▒.

Sultan ─░brahim bin Ethem, h─▒zla yerinden do─črularak dama do─čru hayk─▒rd─▒:

ÔÇťÔÇô Kim var orada? Gecenin bu saatinde damda ne yap─▒yorsunuz?ÔÇŁ

Derinden bir cevap geldi:

ÔÇťÔÇô Kaybolan devemizi ar─▒yoruz sultan─▒m!ÔÇŁ

─░brahim bin Ethem hiddetle seslendi:

ÔÇťÔÇô Damda deve aran─▒r m─▒ bre ahmaklar?!.ÔÇŁ

Bu seferki cevap ├žok manidar ve ir┼čad niteli─čindeydi:

ÔÇťÔÇô Ey ─░brahim bin Ethem! Sen damda deve aranmayaca─č─▒n─▒ biliyorsun da, s─▒rt─▒ndaki ipekli elbiseler, ba┼č─▒ndaki ta├ž, elindeki k─▒rba├ž ve oturdu─čun tahtla HakkÔÇÖ─▒ aray─▒p bulamayaca─č─▒n─▒ bilmiyor musun?!.ÔÇŁ

Bu ve benzeri hadiselerden sonra ─░brahim bin EthemÔÇÖin ruhunda uzun zamand─▒r ba┼člam─▒┼č bulunan manevi med-cezirler s─▒kla┼čt─▒. Nihayet o samimi kul, tac─▒n─▒ da taht─▒n─▒ da b─▒rakarak y├╝ce muhabbet ve marifete ├Âylesine sar─▒ld─▒ ki, i├žindeki b├╝t├╝n ├žalkant─▒lar, f─▒rt─▒nalar ve depremler tamamen s├╝kun buldu. B├Âylece ─░brahim-i Ethem Hazretleri oldu. Evliyaullah─▒n b├╝y├╝klerinden say─▒ld─▒.

ANDAN İÇERU

─░brahim-i Ethem gibi muhabbet ve marifet deryas─▒na dalarak imandan ihsana y├╝celebilenler, kainat─▒n g├Âzbebe─či ve ├Âz├╝ olurlar. Bunlar, Ger├žek insan-─▒ kamildirler. Daima kullu─čun zirvesinde ya┼čarlar. Nitekim Yunus Emre, insanlar─▒n HakkÔÇÖa do─čru yolculuklar─▒nda vuslat basamaklar─▒n─▒ ince bir usl├╝pla tasnif eder ve en ├╝ste marifeti koyarak ┼č├Âyle der:

┼×eriat, tarikat yoldur varana,
Hakikat marifet andan i├žeru.

Yani dini, hem zahiri hem de bat─▒n─▒ itibar─▒yla ya┼čayanlar, onun ├Âz├╝ndeki y├╝ce hakikate nail olurlar, ondan sonra daha derunda bulunan ilahi marifete ula┼č─▒rlar. Bu noktada g├Ân├╝l g├Âzleri iki aleme birden a├ž─▒l─▒r. Kul, her yerde RabbÔÇÖin ─░lahi tecellilerini m├╝┼čahede eder. Bu hal, bir keramet de─čil, muhabbet ve a┼čk ile irfan ve marifete ermi┼č bir g├Ânl├╝n en tabii ├Âzelli─čidir. ├ľyle ki tasavvuf erbab─▒, ├Âm├╝rleri boyunca hep bu ├Âzellikle vas─▒flanmak i├žin gayret sarf ederler.

TASAVVUFUN GAYES─░

Tasavvufun ├Âz├╝, g├Ân├╝l alemini selim bir hale getirmektir. Bundan maksat, muhabbetullah ve marifetullahtan hisse alacak bir k─▒vama ula┼čabilmektir. ├ç├╝nk├╝ kul, ancak bu sayede ilahi vuslata medar olabilecek bir seviyeye gelebilir.

Bunun i├žin ├Ânce g├Ân├╝llerde muhabbetullah─▒n ye┼čermesi ┼čartt─▒r. Zira muhabbetullah ye┼čerdi─činde Cenab-─▒ HakkÔÇÖ─▒n kalp yoluyla Bilinmesi demek olan marifetullah da has─▒l olmaya ba┼člar. Bu bir bak─▒ma, ilmin ─░rfan haline gelmesi demektir.

B├Âyle bir kalbi k─▒vam─▒n mektebi olan tasavvuf, muhabbetullah ve marifetullah bahsinde kullara, g├Ân├╝llerinden miraca do─čru a├ž─▒lm─▒┼č manevi bir pencere mahiyetindedir. ├ç├╝nk├╝ her ┼čey asl─▒na a┼č─▒kt─▒r. Beden turabi oldu─ču i├žin topra─ča meyillidir; ruh ise Cenab-─▒ HakÔÇÖtan bir tecelli oldu─ču i├žin manevi hayata temayull├╝d├╝r. Bu hususta Hazret-i Mevlana ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇťBedenin meyli ba─člara, bah├želere ve ├╝z├╝mleredir. R├╗hun meyli ise, hikmete ve m├ónev├« olan bilgi ve m├órifetedir. Yani ruh d├óima m├ónev├« hayat─▒ ister. O, d├óima diri ve ebed├« olan, k├óinat─▒ yaratan AllahÔÇÖ─▒ ├Âzler. ├ç├╝nk├╝ mek├óns─▒zl─▒k r├╗hu, onun asl─▒d─▒r.ÔÇŁ

Ruhlar─▒n bu ihtiyac─▒n─▒ gidermek ├╝zere Cenab-─▒ Hak peygamberleri ┼ču uc vazife ile memur k─▒lm─▒┼čt─▒r:

a. AllahÔÇÖ─▒n dinini tebli─č etme,

b. ─░nsanlar─▒n ic alemlerini terbiye etme,

c. Bu terbiye neticesinde KitapÔÇÖ─▒n derinliklerini ve kainattaki hikmetleri talim etme.

MÂRİFETİN HAKÎKATİ: ACZİYYETİ İDRAK

─░slam B├╝y├╝kleri ilim hakk─▒nda demi┼člerdir ki:

ÔÇť─░lim, idrak etmektir. ─░drak Ger├žekle┼čmeden ilim tahakkuk etmez. Bu idrakin M├╝nteh├ós─▒ ise m├órifetullaht─▒r. Bu y├Â┬şn├╝yle m├órifetullah b├╝t├╝n ilimlerin ├Âz├╝d├╝r. ─░limler bu ilme yak─▒nl─▒─č─▒ derecesinde de─čer kazan─▒rlar…ÔÇŁ

KurÔÇÖan-─▒ KerimÔÇÖde alim tabiri, bu marifet bilgisine sahip olanlar icin kullan─▒l─▒r ve en belirgin ├Âzellik olarak da ittik─ülar─▒ ifade edilir. Ayet-i kerimede buyrulur:

ÔÇť… Kullar─▒ i├žinde ancak (ger├žek) ├élimler AllahÔÇÖtan (gere─čince) korkar…ÔÇŁ (Fat─▒r, 28)

Buradaki korku, ├╝rk├╝nt├╝ ta┼č─▒yan bir korku de─čildir. Daha ├žok muhabbet korkusudur. Yani sevdi─čini ├╝zmeme, onu memnun edememe ve onun r─▒zas─▒ndan uzak d├╝┼čme ihtimali dolay─▒s─▒yla ├žekilen endi┼čedir. Bu da zihinden ziyade kalpte tecelli eder. Dolay─▒s─▒yla her ┼čeyden ├Ânce ilmin irfana d├Ânmesi zaruridir. Zira ilmi irfana d├Ân├╝┼čt├╝rmeyerek onun yaln─▒z zihni hamall─▒─č─▒n─▒ yapan ve kendini nefsani arzular─▒n─▒n kas─▒rgalar─▒ i├žinde peri┼čan eden bilgi sahiplerini Cenab-─▒ Hak Cuma SuresiÔÇÖnde t─▒pk─▒ ciltlerle kitap ta┼č─▒yan merkeplere benzetmektedir.

Bu sebeple Yunus Emre Hazretleri, marifetin hakikatini ┼č├Âyle ifade eder:

─░lim, ilim bilmektir,
─░lim, kendin bilmektir.
Sen kendini bilmezsen,
Bu nice okumakt─▒r?!.

Okumaktan mana ne?
Ki┼či HakkÔÇÖ─▒ bilmektir.
Cun okudun bilmezsin,
Ha bir kuru emektir!

Yirmi dokuz hece,
Okusan u├ždan uca,
Sen elif dersin hoca,
Manas─▒ ne demektir?

Bu m─▒sralarda sehl-i mumteni ┼čeklinde anlat─▒lan marifet, insandaki, kelamdaki ve b├╝t├╝n kainattaki s─▒r ve hikmetleri kapsayan, s─▒n─▒rs─▒z ve sonsuz bir ilm-i ilahidir. Dille ├žok kolay ifade ediliyor g├Âr├╝nen bu ilmi, asl─▒nda tamanlam─▒yla tarif etmek, be┼čer idrakinin ├╝zerindedir. Ancak herkes, iktidar, istidat ve gayreti nispetinde bu ilimden haz duyar ve nasiplenir. Bu sebeple Fahr-i Kainat -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz:

ÔÇť(AllahÔÇÖ─▒m!) SenÔÇÖi l├óy─▒k Oldu─čun ┼čekilde medh ├╝ sen├ódan ├ócizim! Sen kendini Nas─▒l medh ├╝ sen├ó etmi┼čsen ├Âylesin!ÔÇŁ (Muslim, Salat, 222) buyurmu┼člard─▒r.

─░┼čte marifet! B├╝t├╝n mesele b├Âyle bir irfan ile HakkÔÇÖa a┼č─▒k ve arif olabilmektir.

├é┼×IKLARIN ve ├éR─░FLER─░N HASLETLER─░

A┼čk ve marifet, a┼č─▒klara ve ariflere ├Âyle hasletler kazand─▒r─▒r ki, onlaramelekler de imrenir, yedi kat g├Âkler de. Dolay─▒s─▒yla insana haslet olarak sadece a┼čk ve marifet yeter de artar bile. ├ç├╝nk├╝ HakkÔÇÖ─▒n huzuruna a┼čk ve marifetle varan bahtiyarlara: Ôë¬Ne getirdin?Ôëź de─čil: Ôë¬Ne istersin?Ôëź suali sorulur.

Rivayet edilir ki Bayezid-i Bistami Hazretleri vefat etti─činde dostlar─▒ndan biri onu r├╝yas─▒nda g├Ârd├╝ ve sordu:

ÔÇťÔÇôYa Bayezid! Halin nicedir?ÔÇŁ

Bayezid Hazretleri cevaben ┼č├Âyle dedi:

ÔÇťÔÇôMelekler bana ├Ânce: Ôë¬Ey pir! Buraya ne getirdin? Ne ile geldin ?Ôëź demi┼člerdi, ben de dedim ki: Ôë¬Bir padi┼čah─▒n kap─▒s─▒na gelince ona ne getirdin demezler, ne istersin, derler.Ôëź Bunun ├╝zerine: Ôë¬O halde ne istersin?Ôëź dediler.ÔÇŁ

Hazret-i Mevlana, Bayezid-i Bistami gibi g├Ânl├╝ y├╝ce ariflerin kadr u k─▒ymetini ┼č├Âyle anlat─▒r:

ÔÇť├ériflerin bir vahdet ve m├órifet s├╝rmesi vard─▒r; sen, o s├╝rmeyi ara da, ─▒rma─ča benzeyen ┼ču g├Âz├╝n deniz kesilsin.ÔÇŁ

ÔÇť├érif, her an padi┼čah─▒n taht─▒na kadar ula┼č─▒r; z├óhid ise, y├╝r├╝r y├╝r├╝r, bir ayda sadece bir g├╝nl├╝k yol al─▒r!ÔÇŁ

├ç├╝nk├╝ arifler a┼č─▒klard─▒r. A┼čk ile yol al─▒rlar. Onlar, kendi mertebelerinden Hak taraf─▒na, muhabbetin sonsuz kuvveti ile h─▒zla ko┼čarlar ve her an kulluk ile seyrederler, nihayet HakkÔÇÖa vas─▒l olurlar. Fakat dini kuru bir ┼čekilde ya┼čayanlar ise, AllahÔÇÖtan sadece korktuklar─▒ i├žin OÔÇÖna y├Ânelirler. Yani onlarda muhabbetten ziyade korku hakimdir. Korku ise, yolu uzat─▒r; bir g├╝nl├╝k yol bir ayda biter. Bu bak─▒mdan Hazret-i Mevlana, arifleri ┼č├Âyle tarif eder:

ÔÇť├érif do─čru yolun da, takv├ón─▒n da can─▒d─▒r. M├órifet ge├žmi┼č zamanlardaki z├óhidli─čin mahs├╗l├╝d├╝r. Yani z├óhidlik;tohum ekmeye ├žal─▒┼čmakt─▒r. M├órifet ise; ekilmi┼č tohumun neticesidir.ÔÇŁ

ÔÇť├érifler, bug├╝n├╝m├╝z├╝n de padi┼čah─▒d─▒r, yar─▒n─▒m─▒z─▒n da. Kabuk, lezzetli ve tatl─▒ olan i├že, d├óima kul ve k├Âle olmu┼čtur.ÔÇŁ

ÔÇť┼×unu iyi bil ki, ├órifin g├Âz├╝, iki ├ólemde de insana kurtulu┼č vesilesi olur. Herkes, en g├╝├žl├╝ padi┼čahlar bile onun yard─▒m─▒na muhta├žt─▒r, ondan yard─▒m g├Âr├╝rler! Yani; HakkÔÇÖ─▒n tecellisine mazhar olmu┼č, HakÔÇÖta kendini bulmu┼č olan ├órifin g├Âz├╝, art─▒k onun kendi g├Âz├╝ de─čildir!ÔÇŁ

ÔÇťG├Âz├╝ padi┼čahtan hi├ž ayr─▒lmayan, ba┼čkas─▒na bakmayan, yan─▒lmayan Hazret-i Muhammed -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, bu sebeple her y├╝re─či yanana, her dertliye ┼čefaat├ži oldu.ÔÇŁ

ÔÇťH├ós─▒l─▒ ├órif bir kul, ho┼č├ža bir h├ólde oturdu─ču yerden, gizli bir yoldan y├╝zlerce d├╝nyay─▒ gezer ve her ┼čeyde yaln─▒z HakkÔÇÖ─▒ g├Âr├╝r.ÔÇŁ

ÔÇť├ériflerin g├Ân├╝llerinde daha nice s─▒rlar vard─▒r ki, onlara dair dudaklar─▒ kilitlidir.ÔÇŁ

K─▒saca ger├žek a┼č─▒k ve arifler bu s─▒fatlarla muttas─▒f kimselerdir. Onlar her turlu kotu ahlaktan ar─▒nm─▒┼č, fani s─▒fatlar─▒ terk etmi┼č ve sadece ilahi ahlaka burunmu┼č bahtiyarlard─▒r. AllahÔÇÖ─▒ ├Âyle sevmi┼člerdir ki, Allah da onlar─▒ sevmi┼čtir.

BAYRAMIN ┼×AFAK VAKT─░

Yukar─▒da bahsetti─čimiz y├╝ce hususiyetleri ├žer├ževesinde a┼č─▒klar─▒n ve ariflerin ├Âmr├╝ adeta Ramazan-─▒ ┼×erif gibi rahmet, bereket ve ibadet ile cennete haz─▒rl─▒k olarak ge├žer. Onlar─▒n son nefesleri de ebedi bir bayram─▒n ┼čafak vakti olur.

Bu itibarla;

─░├žinde bulundu─čumuz Ramazan-─▒ ┼×erif mevsimini muhabbetullah ve marifetullah tahsili ile de─čerlendirmeliyiz. Bu muhabbet ve marifet i├žin ne yapmak gerekiyorsa onlar─▒ tek tek idrak edip ger├žekle┼čtirmeliyiz.

Bilmeliyiz ki;

─░badetlerimizi ┼čevk ile yapmak, oru├žlar─▒m─▒za a├žl─▒─č─▒n ├Âtesinde bir y├╝celik kazand─▒rmak da bu muhabbet ve marifet i├žin ┼čartt─▒r.

Kanad─▒ k─▒r─▒klara merhem olmak, kimsesizlere kimse olmak, feryad u figan i├žinde inleyenlere kulak vermek, yere d├╝┼čm├╝┼člere el uzatmak, a─člayanlara tebess├╝m mendili sunmak, ├žaresizlere ├žare olmak da muhabbet ve marifet i├žin ┼čartt─▒r.

Ya┼čayanlar kadar ├Âlm├╝┼člerimizi de unutmamak, onlar─▒ Allah yolunda infak ve KurÔÇÖan-─▒ Kerim tilaveti ile sevindirmek de muhabbet ve marifet i├žin ┼čartt─▒r.

Bir g├Ân├╝l kazanmak, bir g├Ânl├╝ tamir etmek, bir kalbi kabetullah haline getirmek, bir y├╝re─čin dikenlerini temizlemek de muhabbet ve marifet i├žin ┼čartt─▒r.

Kimseyi incitmemek, incinmemek de muhabbet ve marifet i├žin ┼čartt─▒r.

Kendimizi, ailemizi ve evlatlar─▒m─▒z─▒ cehenneme yak─▒t olmaktan kurtararak birer cennet goncas─▒ ve b├╝lb├╝l├╝ haline getirmek yolunda gayret, dini tahsil, bilhassa KurÔÇÖan-─▒ Kerim e─čitimi ve Hazret-i PeygamberÔÇÖe ba─čl─▒l─▒k da muhabbet ve marifet i├žin ┼čartt─▒r.

B├╝t├╝n mukaddes de─čerlerimizi ya┼čatmak, milletimize ve bu cennet vatan─▒m─▒za sahip ├ž─▒kmak da y├╝ce muhabbet ve marifet i├žin ┼čartt─▒r.

Has─▒l─▒ tazim li-emrillah, yani Cenab-─▒ HakkÔÇÖ─▒n emir ve r─▒zas─▒na tazimin i├žerisinde hangi ├Âzellikler varsa ve ┼čefkat li-halkillah, yani yarat─▒lanlara ┼čefkat ve merhamet dairesinde ne gibi hususiyetler yer al─▒yorsa b├╝t├╝n bunlara sahip olmak ve icaplar─▒n─▒ yerine getirmek ilahi muhabbet ve marifet icin ┼čartt─▒r.

B├╝t├╝n bu ┼čartlar yerine geldi─činde ├Âmr├╝m├╝z├╝n her an─▒nda vuslat nuru yollar─▒m─▒z─▒ ayd─▒nlat─▒r. Ad─▒mlar─▒m─▒z cennet-i alada son bulur. Korkun├ž k─▒yamet sabah─▒ da bize, sonsuz bayram─▒n ┼čafak vakti olarak tecelli eder.

Y├ó Rabbi! Bizleri bu tecelli ile ha┼čret! Bu f├ón├« ├ólemin bin bir ─▒st─▒rap ve imtihan─▒nda ├╝zerimize sab─▒r ve seb├ót ya─čd─▒r! Hastalara dev├ó, dertlilere ┼čif├ó, bor├žlulara ed├ó ihsan eyle! Y─▒llard─▒r onca zul├╝m ve katliam i├žinde peri┼čan olan m├╝ÔÇÖminlere y├ór ve yard─▒mc─▒ ol AllahÔÇÖ─▒m!

─░l├óh├«! Nefes nefes b├╝t├╝n bir ├Âmr├╝ ancak SenÔÇÖin r─▒z├ó-i ┼čer├«fin istikametinde muhabbetullah ve m├órifetullah tecellileri ile ya┼čamay─▒ c├╝mlemize nasip eyle!

Âmîn!..