KOM┼×U

Sami G├ľKS├ťN

ÔÇťHer kim All├óhÔÇÖa ve ├óhiret g├╝n├╝ne ├«m├ón ediyorsa kom┼čusuna eziyet etmesin.ÔÇŁ (M├╝slim, ─░lim, 75)

ÔÇť…Kom┼čusunun kendisinden bir k├Ât├╝l├╝k gelmeyece─čine emin olmad─▒─č─▒ kimse cennete giremez.ÔÇŁ (Ahmed, III, 199)

De─čerli okuyucular─▒m─▒z, ┼ču nebev├« ├«kazlar─▒n deh┼četine bak─▒n─▒z!.. Kom┼čuya eziyet etmemek, ├«m├ón─▒n bir gere─či ve neticesi olarak takdim edilmekte.

Y├╝ce Rabbimiz de Nis├ó S├╗resiÔÇÖnin 36. ├óyet-i ker├«mesinde ┼č├Âyle buyurmaktad─▒r:

ÔÇťAll├óhÔÇÖa kulluk edin, OÔÇÖna hi├žbir ┼čeyi ortak ko┼čmay─▒n. Sonra ana-babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, yak─▒n kom┼čuya, uzak kom┼čuya, yak─▒n arkada┼ča, yolda (sokakta) kalm─▒┼ča ve ellerinizin alt─▒nda bulunanlara iyilik edin…ÔÇŁ

─░┼čte bu ├óyette g├Ârd├╝─č├╝m├╝z gibi, All├óhÔÇÖa kul olman─▒n gere─či, hem ib├ódet hem de b├Âyle g├╝zel bir ahl├óka sahip olmakt─▒r.

Kom┼čuya eziyet etmemek ve ona ikramda bulunmak nas─▒l olur? Ras├╗lullah Efendimiz bizzat ├Â─čretiyor:

Peygamberimiz, arkada┼člar─▒ndan Eb├╗ Zer -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖa;

ÔÇťBir ├žorba pi┼čirdi─čin zaman, suyunu ├žok kat ve sonra ondan kom┼čuna da yedir.ÔÇŁ (M├╝slim, Birr, 143) buyurmu┼čtur.

Âlemlerin Efendisi Sevgili Peygamberimiz bir gün;

ÔÇťÔÇôKim s├Âyleyece─čim ┼ču tavsiyeleri al─▒r ve onlara g├Âre davran─▒r yahut davranacak kimseye bunu ├Â─čretir?ÔÇŁ diye sordu.

Ebû Hüreyre -radıyallâhu anh-;

ÔÇťÔÇôEy All├óhÔÇÖ─▒n Peygamberi; ┬źBen!┬╗ÔÇŁ dedi.

Bunun ├╝zerine Peygamberimiz, Eb├╗ H├╝reyreÔÇÖnin ellerini tuttu ve be┼č tavsiyede bulundu. Biri ┼ču idi:

ÔÇťKom┼čuna iyilik et, iyi davran ki; m├╝ÔÇÖmin olas─▒n.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Z├╝hd, 2)

G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi bu had├«s-i ┼čerifte kom┼čuluk haklar─▒na ri├óyet do─črudan ├«m├ón ile irtibatland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.

D├«nimizde kom┼čuluk haklar─▒na dikkat etmenin, ├Ânemli bir prensip oldu─ču bir hakikattir. Nitekim ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ilk y─▒llar─▒nda m├╝┼čriklerin eziyet ve i┼čkencelerinden ka├ž─▒p Habe┼čistanÔÇÖa hicret eden m├╝sl├╝manlar─▒n reisi C├ófer bin Eb├« T├ólib -rad─▒yall├óhu anh-; Nec├ó┼č├«ÔÇÖnin kar┼č─▒s─▒nda, c├óhiliyye ile ─░sl├óm aras─▒ndaki farklar─▒ anlat─▒rken; akrabal─▒k ba─člar─▒n─▒ kopar─▒p kom┼čuluk haklar─▒na ri├óyet etmemeyi c├óhiliyye d├Âneminin, akrabal─▒k ve kom┼čuluk haklar─▒na ri├óyet etmeyi de ─░sl├ómÔÇÖ─▒n b├óriz ├Âzelliklerinden biri olarak saymaktad─▒r.

Mu├óviye bin Hayda -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖ─▒n;

ÔÇťÔÇôEy All├óhÔÇÖ─▒n El├žisi! Kom┼čumun benim ├╝zerindeki haklar─▒ nelerdir?ÔÇŁ ┼čeklindeki sorusuna, Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin verdi─či ┼ču cevap, kom┼čuluk vazifelerimizi ├Âzetlemektedir:

ÔÇťÔÇóHastalan─▒rsa, ziyaretine gidersin.

ÔÇóVef├ót ederse, cen├ózesine kat─▒l─▒rs─▒n.

ÔÇó├ľd├╝n├ž bir ┼čey isterse, verirsin.

ÔÇóBir ┼čeye muhta├ž olursa, ihtiyac─▒na yard─▒mc─▒ olursun.

ÔÇóBir nimete kavu┼čursa, bir hayra ula┼č─▒rsa; tebrik eder sevincini payla┼č─▒rs─▒n,

ÔÇóBa┼č─▒na bir fel├óket gelirse, tesell├« edersin,

ÔÇóEvinin duvar─▒n─▒, ├žat─▒s─▒n─▒ onunkinden y├╝ksek yapmazs─▒n; b├Âylece onun r├╝zg├ór─▒n─▒, manzaras─▒n─▒ kesmezsin.

ÔÇóTencerenin, oca─č─▒n duman─▒ ile ona eziyet etmezsin veya hi├ž olmazsa o pi┼čirdi─činden ona da bir miktar verirsin.ÔÇŁ (Heysem├«, VIII, 165)

B├╝t├╝n bu ger├žeklerden anl─▒yoruz ki, kom┼čuya k├Ât├╝l├╝k etmemek ve onlarla iyi ge├žinmek, dolay─▒s─▒yla hayat─▒ ya┼čan─▒r ve huzurlu h├óle getirmek durumunday─▒z. Sevgili Peygamberimiz de bu ger├že─če i┼čaret ederek; akrabal─▒k ba─člar─▒n─▒n g├╝├žl├╝, g├╝zel ahl├ók─▒n yayg─▒n ve kom┼čuluk m├╝nasebetlerinin g├╝├žl├╝ olmas─▒n─▒; memleketlerin huzurlu ve ├Âm├╝rlerinin uzun olmas─▒n─▒n sebeplerinden sayarken, akrabal─▒k ba─člar─▒n─▒n kopmas─▒n─▒ ve kom┼čuluk d├╝zeninin bozulmas─▒n─▒, k─▒y├ómetin al├ómetlerinden biri olarak haber vermi┼čtir.

├ç├╝nk├╝ insanlar aras─▒ m├╝nasebetler iyi ise; o cemiyetin tes├ón├╝d├╝, medeniyet ve geli┼čmesi de iyi ve sa─čl─▒kl─▒d─▒r; o toplulukta huzur ve emniyet vard─▒r. Ancak ├╝z├╝lerek belirtelim ki; zaman─▒m─▒z─▒n getirdi─či modernite, bu g├╝zelliklerin bir├žo─čunu yok etti.

ÔÇťKom┼čusu a├žken tok yatan bizden de─čildir.ÔÇŁ (─░bn-i Eb├« ┼×eybe, Musannef, ├Äm├ón ve R├╝y├ó, 6) anlay─▒┼č─▒ ve;

ÔÇťKom┼ču kom┼čunun k├╝l├╝ne muhta├žt─▒r.ÔÇŁ denilen yard─▒mla┼čma duygusu ├žok zay─▒flad─▒.

ÔÇťKom┼čuda pi┼čer, bize de d├╝┼čer.ÔÇŁ s├Âz├╝ ├ódeta unutuldu. Kom┼čuluk hukukunun ya┼čat─▒ld─▒─č─▒ zamanlarda, insanlar; huzurlu ve mutluydular, yard─▒mla┼čma hasb├« olarak yap─▒l─▒rd─▒, cen├ózesi olan ev ├╝├ž g├╝n yemek pi┼čirmezdi; kom┼čular gelir ve cen├ózenin as─▒l sahipli─čini yapar, y─▒kar, yedirir, kald─▒r─▒r, t├óziyesine yard─▒mc─▒ olur ve b├Âylece cen├óze sahibinin ac─▒s─▒n─▒ hafifletirlerdi. Bunun gibi nice ihtiya├ž duyulan konu, elbirli─či i├žinde payla┼č─▒l─▒p h├ólledilirdi.

As─▒l olan g├╝zel kom┼čuluk ve muhabbet ise, yine de ├╝mitsiz olmamak l├óz─▒m. Hi├žbir engel bizi kom┼čular─▒m─▒zla muhabbetten al─▒koymamal─▒d─▒r. KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet ├╝zere bir hayat─▒; samim├« bir ┼čekilde, muhabbetle ya┼čarsak, bu tablolar tekrar ger├žekle┼čir.

─░nsan─▒n, elinden geldi─čince, arkada┼člar─▒n─▒ s├ólih, hay─▒rl─▒ ve m├╝ttak├« bir ├ževreden se├žmesi gerekti─či gibi; kom┼čular─▒n─▒ da g├╝zel ve faydal─▒ insanlardan belirlemeye gayret etmesi l├óz─▒md─▒r.

Nitekim Peygamber Efendimiz de bu mevzudaki had├«s-i ┼čeriflerinde ┼č├Âyle buyurmu┼čtur:

ÔÇťDevaml─▒ oturaca─č─▒n─▒z yerde k├Ât├╝ kom┼ču sahibi olmaktan All├óhÔÇÖa s─▒─č─▒n─▒n. ├ç├╝nk├╝ insanlar─▒n ge├žici olarak oturdu─ču yerdeki kom┼ču bir m├╝ddet sonra de─či┼čir, fakat devaml─▒ oturdu─čunuz yerdeki kom┼ču ├Âyle de─čil.ÔÇŁ (Ahmed, II, 336)

ÔÇťEvden ├Ânce kom┼ču bulun, yola ├ž─▒kmadan ├Ânce de yol arkada┼č─▒n─▒z─▒ bulun.ÔÇŁ (Taber├ón├«, el-MuÔÇścem├╝ÔÇÖl-keb├«r, IV, 268)

Ecd├ód─▒m─▒z da insan─▒n bir yere yerle┼čece─či ve bir mesken tutaca─č─▒ zaman kom┼ču se├žmenin ├Ânemine dikkat ├žekerek;

ÔÇťEv alma kom┼ču al.ÔÇŁ

ÔÇťYoldan ├Ânce arkada┼č─▒, evden ├Ânce kom┼čuyu se├ž.ÔÇŁ

ÔÇťEv yapacaksan kom┼čuyu se├žmeden temelini atma.ÔÇŁ

ÔÇťKom┼čun iyi, yerin k├Ât├╝, dur bekle! Yerin iyi, kom┼čun k├Ât├╝, b─▒rak git!ÔÇŁ diyerek, k├Ât├╝ kom┼čunun ne kadar a─č─▒r bir y├╝k oldu─čunu ifade etmi┼člerdir. Fakat unutulmamal─▒d─▒r ki, k├Ât├╝l├╝─če kar┼č─▒ iyilik, en kat─▒ kalpleri bile yumu┼čat─▒r.

Y├╝ce Mevl├óÔÇÖm─▒z bizlere hay─▒rl─▒ kom┼čular nas├«b eylesin. Bizleri de hay─▒rl─▒ kom┼čular k─▒ls─▒n. ├ém├«n…