H├óf─▒zl─▒─č─▒n Bereketi: SA─×LAM Z─░HN├Ä YAPI!

├ľmer S├ómi HIDIR samihidir@gmail.com

─░sl├óm medeniyetinin yeti┼čtirdi─či b├╝t├╝n zirve ┼čahsiyetler, e─čitimlerine KurÔÇÖ├ón tahsili ile ba┼člam─▒┼čt─▒r. KurÔÇÖ├ón ├Â─črenmi┼č, ezberlemi┼č ve onunla hemh├ól olmu┼člard─▒r. KurÔÇÖ├ón k├╝lt├╝r├╝ ile zenginle┼čmi┼č, di─čer ilimlere ondan sonra ad─▒m atm─▒┼člard─▒r. ┬źBedÔÇÖ-i besmele┬╗ ilm├« yolculu─ča ba┼člama merasiminin ad─▒d─▒r. Yani ilim yolu, KurÔÇÖ├ón ile ba┼člat─▒lmaktad─▒r. Do─črusu KurÔÇÖ├ón k├╝lt├╝r├╝nden mahrum bir ilimden fayda da umulmaz.

KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n ilk h├óf─▒z─▒ Efendimiz -sall├ól┬şl├óhu aleyhi ve sellem-, ash├ób-─▒ suffa talebelerine gece-g├╝nd├╝z KurÔÇÖ├ón t├ólim ederdi. MedineÔÇÖdeki evlerden ar─▒ v─▒z─▒lt─▒s─▒ gibi KurÔÇÖ├ón sesi duyulurdu. Bu muhabbet, as─▒rlard─▒r ─░sl├óm co─črafyas─▒nda g├Ân├╝lden g├Ân├╝le aktar─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu halka geni┼čleyip, g├╝n├╝m├╝ze kadar say─▒s─▒z h├óf─▒zlar yeti┼čmi┼čtir.

Efendimiz; orduya kumandan tayin ederken KurÔÇÖ├ón k├╝lt├╝r├╝ en fazla olan sah├óbeyi se├žerdi. D├«ni tebli─č i├žin h├óf─▒zlar─▒ di─čer b├Âlgelere ve kab├«lelere g├Ânderirdi. B├Âylece nice g├Ân├╝ller h├óf─▒zlar─▒n vesilesi ile ye┼čerirdi. Peygamber terbiyesindeki h├óf─▒zl─▒k e─čitiminin verdi─či m├ónev├« enerji ile nice zorluklar a┼č─▒l─▒r, y├╝ce gayelere v├ós─▒l olunurdu. Buradan anla┼č─▒lmakta ki KurÔÇÖ├ón h├óf─▒z─▒ olman─▒n bamba┼čka bir m├óhiyeti bulunmakta.

Peki KurÔÇÖ├ón e─čitimi bize bu hususiyetleri nas─▒l kazand─▒rmakta?

Hazret-i Ali -radıyallâhu anh- buyurur:

ÔÇťHer kap i├žine bir ┼čey konduk├ža dolar; ancak beyin m├╝stesn├ód─▒r! O; ne kadar al─▒rsa, o kadar geni┼čler.ÔÇŁ

Dr. Muhammed Ghilan, Viktorya ├ťniversitesinde n├Âroloji alan─▒nda ├žal─▒┼čmakta. Bu minval ├╝zere yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rma neticeleri ┼č├Âyle:

ÔÇťBeyin, kendini sinir u├žlar─▒ (sinapslar) vas─▒tas─▒yla ┼čekillendirebilir, b├Âylece yo─čun ├žal─▒┼čan b├Âlgeler b├╝y├╝y├╝p geli┼čir. Yani e─čitim ve yap─▒lan egzersizler ile beynimiz geli┼čebilir. H├óf─▒zl─▒k yapan bir ki┼či de ├óyetleri ezberlerken, beynin temporal lob b├Âlgesini devaml─▒ s├╗rette ├žal─▒┼čt─▒r─▒r.

Temporal lob, beynimizde hipokampusun da bulundu─ču ve h├óf─▒zan─▒n peki┼čti─či b├Âlgedir. Yani bu b├Âlge ne kadar faal olursa; ki┼činin yeni bilgi ├Â─črenme ve hat─▒rlama kabiliyeti de o kadar y├╝ksek olur.ÔÇŁ

Buna il├óveten ┬źParietal loblar┬╗ da KurÔÇÖ├ón ├Â─črenme esnas─▒nda yo─čun bir ┼čekilde ├žal─▒┼č─▒r. Sol lob;

-Okuma,

-Yazma,

-Konu┼čma,

-Matematik ve mant─▒k alan─▒nda ├žal─▒┼čan b├Âlgedir.

Dolay─▒s─▒ ile h├óf─▒zl─▒k yaparak geli┼čen okuma kabiliyeti sayesinde; konu┼čma, matematik ve mant─▒k kabiliyeti de geli┼čmi┼č olur.

Sa─č lob ise g├Ârme ve i┼čitme ile ilgilenir. Konu┼čma tonunu, harflerin ve kelimelerin do─čru ┼čekilde s├Âylenip s├Âylenmedi─čini kontrol eder. G├Ârme ve duyma yolu ile ├Â─črenir. Ayn─▒ zamanda ├╝├ž boyutlu (visuospatial) g├Âr├╝nt├╝lerin i┼člendi─či merkezdir. Bu b├Âlgenin, uzay bo┼člu─čunda meydana gelen h├ódiseleri kavramas─▒ gereken ki┼čilerde ├žok geli┼čmi┼č olmas─▒ gerekir.

Tarihimizde Ali Ku┼č├žu, Kad─▒z├óde R├╗m├« ve Erzurumlu ─░brahim Hakk─▒ misali ├ólimlerimiz, astronomiye b├╝y├╝k katk─▒lar sa─člam─▒┼čt─▒r. ┼×├╝phesiz ki bu kendi gayretleri ve KurÔÇÖ├ón t├ólimi ile keskinle┼čen zihinlerinin birle┼čimi ile meydana gelmi┼čtir.

Otago ├ťniversitesinden Prof. James Flynn yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmalar neticesinde ┼č├Âyle der:

ÔÇťBeyin geli┼čimini, v├╝cudumuzun kas geli┼čimine benzetebiliriz. Antrenman yap─▒lmazsa kaslar geli┼čmez, ├žal─▒┼čmak ise kaslar─▒ kuvvetlendirir. ├ľ─črenmek de ayn─▒ ┼čekilde zek├óm─▒z─▒ g├╝├žlendirmektedir.ÔÇŁ

KurÔÇÖ├ón ile me┼čgul olurken beynimizin ┬ź├Ân loblar─▒┬╗ ve ┬źmotor korteksi┬╗ de faaliyete ge├žer. Beynin ├Ân lobunda ┼ču faaliyetler icr├ó edilir:

-Hâfızaya alma,

-Hat─▒rlama (geri ├ža─č─▒rma),

-C├╝mle ├╝retme,

-Yaz─▒l─▒ metinleri anlama,

-Pl├ónlama ve sosyal davran─▒┼člar.

Bu b├Âlge geli┼čti─či zaman, ki┼čide bu alanlarda yapt─▒─č─▒ faaliyetler son derece kaliteli bir k─▒vam kazan─▒r.

Bu b├Âlge ki┼čilerin i├žtim├ó├« hayat─▒ ve ileti┼čim kabiliyeti a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemli bir b├Âlgedir. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda ┬źDikkat Eksikli─či Hiperaktivite Bozuklu─ču┬╗ bulunan ├žocuklar─▒n beyinlerinde bu b├Âlgenin az geli┼čmi┼č oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Bug├╝n bir├žok evl├ód─▒m─▒zda bulunan bu eksiklik, KurÔÇÖ├ón e─čitimi ile bertaraf edilebilir.

KurÔÇÖ├ón e─čitimi alm─▒┼č bir ilim adam─▒, ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ alana b├╝y├╝k katk─▒lar sa─člar. Ki┼či KurÔÇÖ├ón e─čitimi ald─▒─č─▒nda; bundan mahrum olanlara nazaran ├žok mesafe alm─▒┼č olur. ├ç├╝nk├╝ KurÔÇÖ├ón e─čitimi alm─▒┼č bir ki┼činin beyni; ├Ânceden s├╝r├╝l├╝p, ta┼člar─▒ ve ├žak─▒llar─▒ ay─▒klanm─▒┼č m├╝nbit bir tarlaya benzer.1 Bu tarlaya ne ekilse verimli mahsuller al─▒nacakt─▒r.

─░nsan─▒n, hayat yolculu─čunda her h├ódiseye ince bir bak─▒┼č ile bakmas─▒ gerekir. ├ç├╝nk├╝ ├Âyle hassas mevzular vard─▒r ki b├╝t├╝n hayat─▒ etkiler. Burada ince d├╝┼č├╝n├╝┼č, bizi tehlikelerden muhafaza etmi┼č olur. ┬ź├ľyle de olur, b├Âyle de!┬╗ anlay─▒┼č─▒n─▒n neticesi h├╝sran olabilir. KurÔÇÖ├ón t├ólimi bize bunu ├Â─čretir. ┼×├Âyle ki; KurÔÇÖ├ónÔÇÖda birbirine ├žok benzeyen ├óyetler vard─▒r, bunlara KurÔÇÖ├ón tabiri olarak m├╝te┼č├óbih ├óyetler denir. Kesinlikle birbiri ile ayn─▒ olmayan fakat birbirine ├žok benzeyen bu ├óyetler aras─▒ndaki farka dikkat kesilmi┼č ve bu hususta keskinle┼čmi┼č bir zihin, hayattaki ince farklar─▒ da kolayca yakalar ve problemler i├žerisindeki ince ├ž├Âz├╝mleri g├Ârebilir. Elmas, atom seviyesinde m├╝thi┼č bir dizilime sahip oldu─ču i├žin elimize ald─▒─č─▒m─▒zda g├Âz├╝m├╝z├╝ kama┼čt─▒racak kadar g├╝zel g├Âr├╝n├╝r. ─░┼čte h├óf─▒z da y├╝ksek hass├ósiyetli bir zihne sahip oldu─ču i├žin, b├Âyle duru ve berrak bir yap─▒s─▒ vard─▒r.

Ayr─▒ca bu ├žal─▒┼čma uzun bir maraton ko┼čusu gibi oldu─ču i├žin; h├óf─▒zl─▒k yapan ki┼čiler, yorulmak bilmeden ├žal─▒┼č─▒rlar, sab─▒r ve sebatlar─▒ bir meleke h├óline gelir. Azim ve diren├žleri sa─člamd─▒r.

KurÔÇÖ├ón, beyin s─▒hhatimiz i├žin de ├žok ├Ânemlidir. Bug├╝n alzheimer ve benzeri hastal─▒klara yakalanmay─▒ engellemek i├žin, zihn├« faaliyetler ve lisan ├Â─črenmek tavsiye edilmekte.2 Bir h├óf─▒z ise, ├Âm├╝r boyu ezberini tekrarlayarak zihnini canl─▒ tutar. ├éyetlerde ge├žen kelimelerin anlamlar─▒n─▒ tefekk├╝r ile de yeni m├ón├ólara kanat a├žar. B├Âylece zihni sa─čl─▒kl─▒ kal─▒r, hastal─▒klardan muhafaza olur.

Muhte┼čem m├óz├«mizdeki muvaffakiyetlerin her biri, All├óhÔÇÖ─▒n yard─▒m─▒ ve KurÔÇÖ├ón├« bir e─čitim ile yeti┼čen nesillerin gayretleri ile ger├žekle┼čmi┼čtir. ├ça─č─▒m─▒z yine o m├╝kemmel e─čitime ve yeti┼čen ├óbide ┼čahsiyetlere muhta├ž.

Yâ Rab, nasip eyle!..

__________________________________

1. http://hayirlarvakfi.com/vakif-yayinlari/hafizlik-beyni-gelistiriyor/

2. http://muslimvillage.com/2012/02/08/19385/how-the-quran-shapes-the-brain/