YABANCILA┼×MA, K├ťRESELLE┼×ME ve TAKL─░T

Nurten Selma ├çEV─░KO─×LU nurtencevikoglu@hotmail.com

Efendim, koca bir seneyi geride b─▒rakt─▒k. ├ľm├╝r sermayemizden 365 g├╝n daha eksildi. Ama nas─▒l eksildi? Gelece─čimiz ad─▒na hayra m─▒ ┼čerre mi kanat ├ž─▒rpaca─č─▒z? Kafas─▒ ├žal─▒┼čan insan; ge├žmi┼č-gelecek hesab─▒n─▒ sadece sene ba┼člar─▒nda de─čil, hayat─▒n her ├ón─▒nda yapmal─▒, yapabilme uyan─▒kl─▒─č─▒nda olmal─▒. Yoksa ┬źuydum kalabal─▒─ča┬╗ misali ya┼čanan hayatlar─▒n ├ók─▒beti, ├žok k─▒sa bir s├╝rede istenmeyen istikametlere kayabilir. Denizlerde seyreden gemilerin rotas─▒ me├žhul olamaz. Yoksa ne oldu─ču belirsiz bir ak─▒nt─▒ya kurban gidebilir.

Bu ├ža─čda d├╝nyan─▒n herhangi bir yerinde etkili olan bir h├ódise, kitle ileti┼čim vas─▒talar─▒n─▒n ├že┼čitlili─činden dolay─▒ hemen etrafa yay─▒l─▒yor ve derh├ól duyuluyor. Bir bak─▒yorsun; ayn─▒ h├ódise veya benzerleri, ba┼čka memleketlerde de aynen ger├žekle┼čiyor. Tabi├« bu husus pek ├žok farkl─▒ alanlarda zuhur edebiliyor. Mesel├ó moda mefhumlar─▒, ahl├ók├« hass├ósiyet eksiklikleri, ins├ón├« m├╝nasebetlerde zay─▒flama, ┼čiddete tevess├╝l, aldatmaca, fuh┼čun de─či┼čik boyutlarda kendini g├Âstermesi ve ├╝nl├╝ markalar─▒n her yerde reva├ž bulmas─▒ gibi…

Uzun s├╝redir devam eden insanlardaki yenilik ve yenilenme merak─▒; onlar─▒, kendi de─čerlerini d─▒┼člayarak yeniye -farkl─▒ bir deyi┼čle- yabanc─▒la┼čmaya g├Ât├╝rm├╝┼čt├╝r. ─░nsanlar;

ÔÇťBa┼čka ├╝lkelerde tabi├« g├Âr├╝len davran─▒┼č bi├žimleri yahut hayat tarzlar─▒ benim k├╝lt├╝r├╝me ters, bunlar─▒ ben nas─▒l benimserim?ÔÇŁ demeli ama demiyor. Bu i┼č insanlar─▒n ┼čahs├« ve ailev├« hayatlar─▒na, giyim-ku┼čam, yeme-i├žme ┼čekline, neredeyse hayat─▒n her alan─▒na kadar yans─▒d─▒ ve devam ediyor, bitece─či de yok. M├╝sl├╝manlar; kendi de─čerlerine uymayan yabanc─▒ k├╝lt├╝re g├Âre geli┼čen bu davran─▒┼č bi├žimlerini, hi├ž yad─▒rgamadan al─▒yor, kabul ediyor ve kullan─▒yor. Ne oluyor b├Âylece? Ki┼či -m├╝ÔÇÖmin- kendine ve de─čerlerine yabanc─▒la┼č─▒yor. Bunun bir ├╝st basama─č─▒nda art─▒k ┬źk├╝resel de─čerler┬╗ topluma h├ókim oluyor. Yani bizim olmayanlar─▒ taklit eden insanlar; ├Ânce kendine, sonra de─čerlerine ve k├╝lt├╝r├╝ne yabanc─▒la┼č─▒yor ve k├╝resellik i├žinde bamba┼čka bir ki┼či oluyor, kayboluyor.

K├╝reselle┼čme insanlar─▒n diline, d├«nine, inanc─▒na, k├╝lt├╝r├╝ne, de─čerlerine bakm─▒yor. ├ľn├╝ne katt─▒─č─▒ insanlar─▒ ├ódeta s├╝r├╝ psikolojisiyle kendi vard─▒rmak istedi─či yere do─čru s├╝r├╝kl├╝yor. Neticede ┼čahsiyetler eziliyor, ki┼čilerin hiss├« ve ahl├ók├« y├Ânleri dikkate al─▒nm─▒yor, ins├ón├« de─čerler hi├že say─▒l─▒yor. Dolay─▒s─▒yla hayat─▒ tamamen madde eksenli ya┼čayan ├ódeta madde insan, yani materyalist bir insan modeli ortaya ├ž─▒k─▒yor. Derken; her ┼čeyleri olmalar─▒na ra─čmen bir t├╝rl├╝ huzurlu olamayan, mutsuz hatt├ó ruhsuz insan tablolar─▒ ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒yoruz. Sonra gelsin ┼čizofren insanlar, madde ba─č─▒ml─▒lar─▒ ve intiharlar… ─░┼čte bu ├ža─č─▒n hazin manzaras─▒!

Bir de, her ┼čey rutin yolundaym─▒┼č├žas─▒na herkes yani m├╝sl├╝manlar dah├« h─▒ristiyanlar gibi ┬źy─▒lba┼č─▒-noel e─člentisi┬╗ yaparak, ├ž─▒lg─▒nca sabahlara kadar sene sonu-sene ba┼č─▒ e─člencelerine kat─▒l─▒yorlar. Neyi hak ettiler ki? Veyl olsun onlara!..

Bu benzeyi┼č, bu yabanc─▒ hayranl─▒─č─▒ daha nereye kadar s├╝recek Hak a┼čk─▒na?.. Bizim hi├ž mi akl─▒m─▒z yok? Bizim inanc─▒m─▒z ve onun hakikatleri nerede kald─▒? Bizim de─čerlerimiz bu kadar ucuz mu? Daha ne zamana kadar, bize hayat hakk─▒ dah├« tan─▒mayanlar─▒n, k├╝lt├╝rel dayanaklar─▒m─▒z─▒ k├╝├ž├╝k g├Ârenlerin pe┼činde ko┼čaca─č─▒z? Nedir bizim olmayanlara hayranl─▒─č─▒m─▒z? Bu yabanc─▒la┼čma, bu ba┼čkala┼čma, bu taklit hastal─▒─č─▒ bizim r├╗humuza saplanm─▒┼č bir han├žerdir. ┼×u d├Ânemde bile; isminin ba┼č─▒nda ┬źmill├«┬╗ ifadesi olan ama bir t├╝rl├╝ de─čerlerimizi ├Ân pl├óna alan bir e─čitime ge├ži┼č yapamayan e─čitim sisteminin yeti┼čtirdi─či-yeti┼čtirece─či nesiller, gelece─če dair bize ├╝mit vermiyor.

Peki, ortal─▒kta memnun olmad─▒─č─▒m─▒z bu yanl─▒┼člar nas─▒l olu┼čuyor?

El-cevap:

─░nsanlar─▒n ├Ân├╝ne dayat─▒lan ┬źk├╝reselle┼čme┬╗ insanlar─▒ mecburen yabanc─▒la┼čmaya itiyor. Fark─▒nda olmadan yabanc─▒la┼čman─▒n k├Âlesi olan insanlar, ├Ânlerine ├ódeta alt─▒n tepsi i├žinde sunulan yanl─▒┼člar─▒ k├Âr├╝ k├Âr├╝ne hi├ž sorgulamadan taklit ediyor. Onu g├Âren ├Âteki de ayn─▒s─▒n─▒ yap─▒yor. Derken bu yanl─▒┼člar zinciri b├Âylece devam edip giderken, sonu├žta bize uygun olmayan davran─▒┼č modellerini uygulayan kalabal─▒klar ├ž─▒k─▒yor meydana. Bu kabul edilemez.

TAKL─░T HASTALI─×I B─░Z─░ NERELERE G├ľT├ťR├ťR?

Uzun zamandan bu yana, taklit mefhumunun cemiyetimizde bir hastal─▒k h├ólinde yerle┼čti─čini esefle g├Ârmekteyiz. Taklit hastal─▒─č─▒n─▒n kayna─č─▒n─▒n bat─▒ ├ólemi oldu─čunu herkes biliyor. ┼×├╝phesiz bat─▒l─▒lar─▒n da di─čer toplumlar─▒n da g├╝zel yanlar─▒ vard─▒r. Fakat hi├ž ┼č├╝phe yok ki, onlar─▒n k├Ât├╝ taraflar─▒ olduk├ža fazlad─▒r. Hazret-i Peygamber -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-ÔÇÖ─▒n ┼ču m├╝b├órek hadisleri konuya ─▒┼č─▒k tutar m├óhiyettedir:

ÔÇť─░lim, hikmet m├╝ÔÇÖminin yitik mal─▒d─▒r, onu nerede bulursa al─▒r.ÔÇŁ (Tirmiz├«, ─░lim, 19) Mevcut iyi ve do─čru, davran─▒┼č ve bilgilerin al─▒nmas─▒; insan olarak bize en ├žok yak─▒┼čand─▒r. Fakat bu yap─▒l─▒rken toplumlarda ya┼čayan de─čer ve ├Âl├ž├╝ler g├Âz ard─▒ edilemez. M├ónev├«, k├╝lt├╝rel, mahall├« ve gelenekten gelen de─čerlere ayk─▒r─▒ davran─▒┼č bi├žimleri k├Âr├╝ k├Âr├╝ne taklit edilmemelidir. O zaman toplum de─čerleri birbirine girer ve bir kavram karga┼čas─▒ ya┼čan─▒r. Bu durum ayn─▒ zamanda insanlar─▒n ruh sa─čl─▒─č─▒n─▒ da menf├« etkiler. Dolay─▒s─▒yla toplumu olu┼čturan fertler, dengeli ve kararl─▒ bir yap─▒ geli┼čtiremezler.

Her toplumda sosyolojik olarak ya┼čayan, kendine has kural ve kaideler vard─▒r. Bat─▒ toplumuyla, do─čulunun de─čerleri ve inan├žlar─▒ birbirinden farkl─▒d─▒r. Bir Amerikal─▒yla bir Avrupal─▒n─▒n de─čerleri de ayr─▒ ayr─▒d─▒r. Ancak, baz─▒ ortak ins├ón├« de─čerler m├╝stesn├ó. Bizim s├Âylemek istedi─čimiz; m├ónev├«, k├╝lt├╝rel, ├Ârf├« de─čerler her millette farkl─▒l─▒k arz eder. Medyan─▒n, haz─▒rlad─▒─č─▒ programlarla halk─▒n genel de─čerlerine ters d├╝┼čmemesi gerekir. Bu, toplumun ruh sa─čl─▒─č─▒ i├žin elzemdir.

Yine yaz─▒l─▒ veya g├Âr├╝nt├╝l├╝ medyada; kim, nas─▒l k├Â┼čeyi kolayca d├Ânm├╝┼č, aldatmaca ┼čekilleri, ahl├óks─▒zl─▒k bi├žimleri, farkl─▒ t├óciz h├ólleri… haberlerde veya dizilerde bir ┼čekilde en ince detaylar─▒na kadar anlat─▒l─▒yor. Sonra da yalanc─▒l─▒k, doland─▒r─▒c─▒l─▒k, adam kay─▒rma, yabanc─▒lar gibi ya┼čama ┼čekli, ┼čov merak─▒, inan├žs─▒zl─▒k, ahl├óks─▒zl─▒k normal g├Âr├╝l├╝yor. Art─▒k bunlar─▒ duya duya, dinleye dinleye bir zaman sonra bu yanl─▒┼člar insanlara tabi├« geliyor ve bu ┼čekilde fark─▒nda olmadan pek ├žok ├žirkin davran─▒┼č topluma yerle┼čiyor. Toplumda kol gezen bu olumsuzluklar─▒n i┼členmemesi ad─▒na, herkesin ba┼č─▒na bir polis dikmek m├╝mk├╝n de─čildir. ─░nsanlar─▒n iradesinde var olan kontrol mekanizmas─▒n─▒, d├«n├« ve m├ónev├« de─čerlerle harekete ge├žirecek bir e─čitim modelini hayata h├ókim k─▒lmak, en m├ókul ve ak─▒ll─▒ca bir hareket tarz─▒d─▒r. Bu durum zaman al─▒r ama yerle┼čti─činde, emniyet g├Ârevlilerinin de i┼čini kolayla┼čt─▒r─▒r.

Biz hep s├Âyleriz ki; b├╝t├╝n problemli durumlara ├ž├Âz├╝m, ancak ve ancak ─░sl├ómÔÇÖdad─▒r. Fakat senelerdir toplumumuzda ┼č├Âyle bir tel├ókk├« mevcut:

ÔÇť┬źBat─▒┬╗dan gelirse eyvallah, do─črudur, inan─▒l─▒r. Ama ─░sl├ómÔÇÖdan gelirse m├╝mk├╝n├╝ yok, orada durmak gerekir.ÔÇŁ Ancak bilinmelidir ki, bu ├želi┼čkili ve toplum taraf─▒ndan kabul g├Ârmemi┼č ├ž├╝r├╝k de─čerlerle nesil yeti┼čtirilemez. Yeti┼čtirilirse i┼čte bug├╝n i├žinden ├ž─▒kamad─▒─č─▒m─▒z bozuk noktaya gelinir. Analar, Mill├« M├╝cadeleÔÇÖye evl├ótlar─▒n─▒ t─▒pk─▒ d├╝─č├╝ne g├Ânderir gibi ellerini k─▒nalayarak g├Ânderdiler;

ÔÇťYa ┼čehid ol ya gaz├«!ÔÇŁ dediler. Senelerce emek vererek b├╝y├╝tt├╝kleri yavrular─▒n─▒ Allah yolunda vatanlar─▒na arma─čan ettiler. Bu analarla biz bir tarih yazd─▒k. ─░plik iplik, ├žile yuma─č─▒ analar… Faz├«letli, fed├ók├ór, cef├ók├ór analar… Aln─▒ secdeli, eli tesbihli analar… Zaferlerin g├Âz├╝kmeyen kahraman─▒, hakik├« analar… Hakik├« anal─▒k; ├žocu─ču do─čurup, yedirip, i├žirmek, giydirmek de─čildir. Gelece─čimizin temin├ót─▒ olan ├žocuklar─▒m─▒z─▒; fed├ók├ór, ┼čuurlu, s├ólih ve s├óliha bir g├Ân├╝lle ku┼čatmakt─▒r. Bunu taklit hastal─▒─č─▒na yakalanm─▒┼č anneler nas─▒l ba┼čarabilir?

Bizim toplumumuzda ya┼čayan davran─▒┼č modelleri, ├Âlmeyen hep ya┼čayan de─čerlerdir. Bu de─čerler f─▒tr├« ├Âl├ž├╝lere ayk─▒r─▒ d├╝┼čmeyen, bil├ókis uygunlu─ču tart─▒┼čma g├Ât├╝rmez de─čerlerdir. Bu de─čerlerle destanlar yaz─▒ld─▒. Bu de─čerler mill├«dir, ahl├ók├«dir, ├Ârf├«dir.

Bizde aile mukaddestir. Aile i├žinde fertler aras─▒nda ├Âyle bir sevgi ba─č─▒ vard─▒r ki, bu sadece d├╝nyaya y├Ânelik de─čildir. ─░sl├óm├« de─čerlere g├Âre uhrev├« boyutuyla aile ├ódeta cenneti hat─▒rlatan bir sevgi oca─č─▒d─▒r. Orada gelece─čin temin├ót─▒ p─▒rlantalar yeti┼čir. Ancak, g├╝n├╝m├╝zde kitle ileti┼čim vas─▒talar─▒yla yap─▒lan tahribat sonucu, maalesef aile sa─člaml─▒─č─▒n─▒ yitirmek ├╝zeredir. G├Âr├╝nt├╝l├╝ yay─▒n organlar─▒nda, kad─▒nlara y├Ânelik ├Âzel programlarda, imrendirilerek anlat─▒lan bat─▒ evliliklerinde; kad─▒nlar─▒n ho┼članmad─▒klar─▒ e┼člerini nas─▒l aldatt─▒klar─▒ ve bunun da ├žok tabi├« oldu─ču i┼členmektedir. Bunun yan─▒ s─▒ra bizde de ensest ili┼čkiler, lezbiyenlik, ├žoklu ki┼čilikler, cins├« kimliklerin ifl├ós─▒ gibi konular piyasaya s├╝r├╝lmektedir. Bu, hem insanl─▒─č─▒n─▒n bitirilmesi hem de ailenin dinamitlenmesidir. Normal bir ┼čey gibi g├Âsterilen taklidin bu boyutu, toplumu sarsacak fel├óketlerin habercisidir.

Bat─▒da aile terbiyesi y├Ân├╝yle; sevgi-sayg─▒ bak─▒m─▒ndan donuk, candan olmayan ve bizim ahl├ók├« de─čerlerimizle hi├ž ba─čda┼čmayan bir yol izlenmektedir. Aile fertleri aras─▒nda a┼č─▒r─▒ denecek kadar serbestiyet vard─▒r. Birbirlerine kar┼č─▒ olan sorumluluklar─▒ da ├žok ├Âzg├╝rcedir. Orada; e┼člerin birbirine sad├ókati yerine vef├ós─▒zl─▒─č─▒n─▒n, evl├ótlar─▒n ebeveynlerine kar┼č─▒ sevgi ve h├╝rmetleri yerine ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒n ├Ân pl├óna ge├žti─či davran─▒┼člar h├ókimdir. ├çocuklar; gen├žlik heves├ót─▒n─▒n doruk noktas─▒ olan 18 ya┼č─▒na geldiklerinde, kendi ba┼člar─▒na buyruk olup, canlar─▒n─▒n istedi─či gibi ya┼čayabilmektedirler. Aileden ayr─▒lan bu gen├žler; cins├« e─čitimi k├╝├ž├╝k ya┼čta serbest bir ┼čekilde ald─▒klar─▒ndan ve daha ├žocuk denecek ya┼člarda aile kurma sorumlulu─čuna sahip olmad─▒klar─▒ndan, kar┼č─▒ cinsten istedikleri her ki┼čiyle beraber olabilmekteler. Bu, bat─▒n─▒n de─čerlerinde normaldir. B├Âylesi menf├« de─čerlerin bize taklit yoluyla yerle┼čtirilmeye ├žal─▒┼č─▒lmas─▒, ne b├╝y├╝k talihsizliktir! Bizim bug├╝nk├╝ gen├žli─čimizin buhran─▒n─▒n temelinde i┼čte bu olumsuzluklar bulunmaktad─▒r.

Art─▒k uyanma zaman─▒ gelmi┼čtir. Bug├╝n insanlar hep ak─▒ll─▒ olduklar─▒n─▒ iddia ederler. Ak─▒l; ahl├ók─▒n bozulmas─▒na, de─čerlerimizin ├╝st├╝n├╝n ├žizilmesine m├╝saade etmez. Nerede bu ak─▒ll─▒ oldu─čunu iddia edenler? El birli─čiyle toplumumuzda olu┼čan bu yanl─▒┼člar─▒n yerle┼čmesine m├óni olal─▒m. Biz; tersine, kendi de─čerlerimizi kimsenin k─▒namas─▒na bakmadan ya┼čamaya devam edelim in┼č├óallah.

Gayret bizden, in├óyet Cen├ób-─▒ HakÔÇÖtand─▒r.