┼×EYTAN S├ťS├ť

Mustafa As─▒m K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com┬á

Eskiden do─ču-bat─▒ derdik. Avrupa, frenk derdik. Yak─▒n zamana kadar hi├ž de─čilse, kapitalizm ve sosyalizm z─▒tl─▒─č─▒ ve rekabeti vard─▒. ┼×imdi tek bir z─▒tl─▒k kald─▒:

─░sl├óm ve d├╝┼čmanlar─▒…

Art─▒k bu bir medeniyet meselesi… Y├Ânler sona erdi. Do─ču, bat─▒, kuzey, g├╝ney hepsi ayn─▒ tek di┼či kalm─▒┼č canavara i┼čaret ediyor: Mimsiz medeniyet: Den├«et, den├óet… Modern c├óhiliyye…

Ne kadar ileri g├Âr├╝n├╝rse g├Âr├╝ns├╝n, asl─▒nda tarihin ├ž├Âpl├╝─č├╝nden hortlay─▒p gelen bir ac├╗ze bu. ├édÔÇÖ─▒n kibri, SodomÔÇÖun pisli─či, FiravunÔÇÖun zulm├╝, NemrutÔÇÖun gururu, MedyenÔÇÖin sahtek├órl─▒─č─▒, RomaÔÇÖn─▒n ceberutlu─ču, BizansÔÇÖ─▒n entrikas─▒ hepsi bir arada…

Kar┼č─▒lar─▒nda daima bir peygamber olur bu zul├╝m ve isyan ├žark─▒n─▒n. Hepsi birden; bir b├Âl├╝m sonu canavar─▒ gibi, ├óhirzamanda geldiler. Kar┼č─▒lar─▒nda ise, ├╝mmet-i Muhammed olarak sadece biz var─▒z.

Bat─▒l─▒lar─▒n gelecek projeksiyonlar─▒nda, ba┼čka bir medeniyete yer yok. Ezip ge├žmeyi, yok etmeyi, sil├óhlarla de─čil, k├╝lt├╝r ist├«l├ós─▒ ile ger├žekle┼čtiriyorlar. Yani rakiplerini yenmiyorlar, kendilerine d├Ân├╝┼čt├╝r├╝yorlar.

Pa├žalar─▒ndan ├žirkinlikler akan eski putperest medeniyetlerin ortak ├Âzelliklerinden biri de g├Âze hitap eden sanatlara verdikleri a─č─▒rl─▒kt─▒r.

Kibirli f├ón├«leri, hi├ž de─čilse mermerde ve tuvalde ebed├«le┼čtirme gayretinin yans─▒d─▒─č─▒ heykeller ve resimler…

├çirkin d├╝nyalar─▒n─▒n rekl├óm ve mant─▒─č─▒n─▒ dile getirdikleri tiyatrolar…

Arenalarda g├╝├ž g├Âsterileri, gladyat├Ârler ve vah┼čet sergileri…

G├╝n├╝m├╝zde, sinema ve televizyonun ├žok yeni bir ┼čey oldu─ču tel├ókk├«sine sahibiz. H├ólbuki; ─░sl├ómÔÇÖdan as─▒rlar ├Ânce yok olmu┼č k├╝lt├╝rlere ait kaz─▒larda da g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi, tiyatro hep vard─▒. Orada akt├Ârler, insanlara rol yaparak birtak─▒m mesajlar verirlerdi. Akt├Âr; ne yaz─▒l─▒rsa onu oynar, rol yapar, sahte ve riy├ók├órd─▒r.

Bizim medeniyetimizde bu sahteliklere fazla prim verilmemi┼čtir. Karag├Âz, orta oyunu vb. e─členceliklere yak─▒n zamanlarda rastlan─▒r, fakat onlar da, medeniyetimizin idealize etti─či tablolardan ziyade, e─členceleridir.

Bizim medeniyetimiz, sahteli─činden ve ├že┼čitli mahzurlar─▒ndan dolay─▒ g├Âr├╝nt├╝ye talip olmad─▒. Hakik├« k─▒ssalar─▒ ve menk─▒beleri, sohbet meclislerinde en samim├« g├Ân├╝llerden ve dillerden dinleyenlere aktard─▒. As─▒l g├╝zellikleri ise riy├ódan ka├ž─▒p gizli gizli ya┼čad─▒, g├Ân├╝lden ta┼č─▒rarak tem├ó┼č├ó ettirdi!..

G├╝n├╝m├╝zde, eski YunanÔÇÖdan, RomaÔÇÖdan beri devam eden o k├╝lt├╝r transferi internet ├╝zerinden en h─▒zl─▒ yay─▒l─▒m─▒n─▒ ya┼č─▒yor. Akt├Âr, senaristin yazd─▒─č─▒ rol├╝ oynuyor ve metni okuyor. Bir├žok uzman─▒n tespit etti─či gibi; aile mi tahrip edilecek, senaryolar o y├Âne e─čiliyor. E┼čcinsellik masum mu g├Âsterilecek, en sevilen kahramanlar─▒n aralar─▒na bunlar serpi┼čtiriliyor. ─░nan├ž m─▒ k├Ât├╝lenecek, sahtek├ór papaz veya imam rol├╝ gelsin!.. Kader inanc─▒ m─▒ zay─▒flat─▒lacak, diyaloglar haz─▒r…

KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n ├žok├ža tekrarlad─▒─č─▒ bir tabir: ┼×eytan s├╝s├╝.

G├╝n├╝m├╝z medyas─▒ ve modas─▒, ┼čeytan s├╝s├╝n├╝n en kuvvetli tez├óh├╝r etti─či mecr├ólar…

Edebiyat; e─člence ve zevk kanal─▒ndan geldi─či i├žin, bu s├╝sler fark─▒na varmadan sevgi yoluyla b├╝nyelere a┼č─▒lan─▒yor. ┼×u ├óyet-i ker├«me c├ólib-i dikkat:

ÔÇť(─░brahim onlara) dedi ki:

┬źSiz, s─▒rf aran─▒zdaki d├╝nya hayat─▒na has muhabbet u─čruna All├óhÔÇÖ─▒ b─▒rak─▒p birtak─▒m putlar edindiniz. Sonra k─▒y├ómet g├╝n├╝ (gelip ├žatt─▒─č─▒nda ise) birbirinizi tan─▒mazl─▒ktan gelecek ve birbirinize l├ónet okuyacaks─▒n─▒z. Varaca─č─▒n─▒z yer cehennemdir ve hi├ž yard─▒mc─▒n─▒z da yoktur.ÔÇŁ (el-Ankeb├╗t, 25)

├ľyle bir sevgi ki, d├╝nyaya ve bir grup insana mahsus. Moda ve d├Ânemlik cereyanlar─▒ ne g├╝zel de ifade ediyor.

Bencil e─člencesine, ├žirkin k─▒yafetine, k├Ât├╝ al─▒┼čkanl─▒─č─▒na ve bozuk davran─▒┼č─▒na dokundurtmayan fertler; bir ├že┼čit sevgiyle sar─▒l─▒yor, hayat tarz─▒ h├╝rriyetine. Kendisine y├Âneltilen nasihat dolu ikaz─▒ bile, ┼čahsiyetine bir sald─▒r─▒ gibi g├Âr├╝yor. H├ólbuki; bulundu─ču h├ól, g├Âr├╝nmez bir ba┼čka es├óret. Hem de ne es├óret. ┼×ablonlardan ka├žanlar bile, bir ba┼čka ┼čablona yakalan─▒yor da onu orijinallik / ├Âzg├╝nl├╝k san─▒yor.

Bu kültür istîlâsı, herkesi kendi maksatlarında kullanıyor:

Mahalle berberi, bir Anadolu ├žocu─ču. Geleni gideni duvarda resimleri olan artistlerin ┼čekil ┼čem├óiline uydurarak ekme─čini kazan─▒yor. Fakat yabanc─▒ bir k├╝lt├╝re u├ž beyli─či yapt─▒─č─▒n─▒n fark─▒nda de─čil.

Bir zamanlar─▒n ─░sl├ómc─▒s─▒ haz─▒r giyimci amca; stilistlerine avu├ž avu├ž para verip, her sene biraz daha daralt─▒lm─▒┼č pantolonlar─▒ piyasaya s├╝r├╝yor. Fakat ┼čerli bir k├╝lt├╝re, paras─▒ ve ma─čaza zinciriyle hizmet verdi─činin fark─▒nda de─čil.

├ťretti─či s├╝t veya meyve suyuna HollywoodÔÇÖun cinsiyet projesi ├žizgi karakterlerini, ├╝st├╝ne lisans paras─▒ verip de nak┼čettiren mill├« t├╝ccar─▒n da neye ├ólet oldu─čundan haberi yok.

KurÔÇÖ├ón kursu diye ├ž─▒kt─▒─č─▒ yolda, m├╝sl├╝man kolejine terf├« (!) edip, muhafazak├ór ┼čehirlerin k─▒zlar─▒n─▒ ve evl├ótlar─▒n─▒ ┼čehvet ve ┼č├Âhret akademisinin ├žark suyuna ta┼č─▒ma misyonuna ├Âm├╝r adam─▒┼č hac─▒ emminin; yapt─▒─č─▒ i┼čin ─░sl├ómÔÇÖa hizmet olmad─▒─č─▒ndan haberi yok.

Teksas doktoral─▒ muhafazak├ór demokrat siyaset├žinin, ConiÔÇÖye g├Âre yap─▒lm─▒┼č kanunlar─▒n AliÔÇÖye VeliÔÇÖye uymayaca─č─▒na ve aileyi tahrip edece─či hususunda, Ali Desidero kadar da izÔÇś├ón─▒ yok.

Kurtlar Vadisi, Payitaht vs. seyreden, her dem ├╝st ak─▒l ve global sermayeden bahseden romanlar okuyan gen├žli─čin bile, bu medeniyet m├╝cadelesinden ne kadar haberdar oldu─ču tart─▒┼č─▒l─▒r.

Haberimiz yok veya hepimiz haberimiz yokmu┼č gibi yap─▒yoruz. Hep beraber, intihar ediyoruz. ├çark─▒ durdurmaya, sa─člam bir duru┼č sergilemeye cesaretimiz yok. Mill├« bir stil belirlemeye, kendi medeniyetimize mahsus bir aile politikas─▒ olu┼čturmaya, ┼čahsiyetli bir hayat tarz─▒ in┼č├ós─▒na cesaretimiz gelmiyor!..

Bu bir medeniyet m├╝cadelesi…

Bir millet ve medeniyet h├ólinde yok olma tehlikesiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒yay─▒z.

Ya ┬źbiz┬╗ diye bir ┼čey kalmayacak; ┬źonlar┬╗─▒n az esmer, az ┼čarkl─▒, d├╝┼č├╝k vizyonlu bir versiyonu olup ├ž─▒kaca─č─▒z!..

Yahut da ┼čeytan s├╝s├╝n├╝ bertaraf edip ├Âz├╝m├╝ze d├Ânece─čiz, as├óletimize yeniden kavu┼čaca─č─▒z.