K─░M B─░R TOPLULU─×UN KARARTISINI ├çO─×ALTIRSA!

Raif KOÇAK raifkocak@gmail.com

Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z d├╝nya; farkl─▒ co─črafyalara, geni┼č s─▒n─▒rlara, uzak mesafelere sahip olmas─▒na ra─čmen, geli┼čen teknoloji ve haberle┼čme a─člar─▒n─▒n yayg─▒nla┼čmas─▒ neticesinde, ├ódeta k├╝├ž├╝k bir k├Ây mes├óbesine geldi. Bunun neticesi olarak; farkl─▒ k├╝lt├╝r, farkl─▒ medeniyet, farkl─▒ inan├ž ve farkl─▒ dillere mensup insanlar, sanki ayn─▒ apartmanda oturuyormu┼č gibi yak─▒nla┼čt─▒lar.

Milletler ve medeniyetler; kendilerine ait inan├ž, k├╝lt├╝r, ├Ârf ve ├ódetlerle var olur, v├╝cut bulurlar. Sahip olduklar─▒ bu de─čerleri muhafaza ettikleri ├Âl├ž├╝de uzun ya┼čar ve onlar─▒ gelecek nesillere aktarma imk├ón─▒ bulurlar.

Globalle┼čen ve birbirlerine bu kadar yak─▒n h├óle gelen farkl─▒ medeniyetler; her ne kadar bu yak─▒nl─▒ktan gerek teknolojik geli┼čmeler, gerekse sanayile┼čme alanlar─▒nda fayda g├Ârseler de onlar─▒ bekleyen en b├╝y├╝k tehlike; yak─▒nla┼čt─▒klar─▒ topluluklar─▒n al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒, ahl├óklar─▒n─▒ ve inan├žlar─▒n─▒ benimseme, onlara ├Âzenme, zorla veya g├Ân├╝ll├╝ olarak onlara benzeme olarak tarif edilen te┼čebb├╝h tehlikesidir.

─░nsan; cemiyet i├žerisinde ya┼čar, dolay─▒s─▒yla ba┼čkalar─▒ ile kurdu─ču m├╝nasebetlerden, m├╝sbet veya menf├« m├ón├óda etkilenir. Bu etki; ├Ânce onlar─▒ be─čenmekle, takdir etmekle ba┼člar, yava┼č yava┼č kulland─▒─č─▒ kelimeleri etkiler, yeme i├žme al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒ de─či┼čtirir ve nihayet k─▒l─▒k k─▒yafet ile zirveye ├ž─▒karak nihayetinde, onlar gibi d├╝┼č├╝nmeye, ya┼čamaya ve inanmaya ba┼člar.

Bu hususta İmam Gazâlî -rahmetullâhi aleyh-;

ÔÇťF├ós─▒klarla ve gafillerle z├óhir├« beraberlik; zamanla zihn├« beraberli─če, zihn├« beraberlik de bir m├╝ddet sonra kalb├« beraberli─če d├Ân├╝┼č├╝r.ÔÇŁ buyurarak, bizleri dikkatli davranmam─▒z hususunda uyarmaktad─▒r.

Mensubu oldu─čumuz ─░sl├óm d├«ni; kendisine t├ób├« olanlar─▒, inan├ž, d├╝┼č├╝nce, ├Ârf, ├ódet ve k─▒l─▒k k─▒yafete var─▒ncaya kadar akl─▒m─▒za gelen her alanda, ba┼čkalar─▒na benzemekten ┼čiddetli bir ┼čekilde sak─▒nd─▒rm─▒┼čt─▒r.

Bu hususta Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz;

ÔÇťKim bir kavme benzemeye ├žal─▒┼č─▒rsa, o da onlardand─▒r.ÔÇŁ (Eb├╗ D├óv├╗d, Lib├ós, 4) buyurarak Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n bu hususta bizlere ├žizdi─či hudutlar─▒ hat─▒rlatm─▒┼čt─▒r.

Burada ince bir detaya dikkat ├žekmenin elzem oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum. Zira benzemek ve benzemeye ├žal─▒┼čmak aras─▒nda cidd├« m├ón├óda bir fark bulunuyor.

Benzemek: (─░ki kimse veya ┼čey aras─▒nda: ) Birbirine uygun ve ortak taraflar bulunmak, ortak taraflar─▒ sebebiyle birbirini hat─▒rlatmak, and─▒rmak olarak tarif ediliyor. Yani benzemenin belirli bir ┼čekli, ┼čem├óili ve s─▒n─▒rlar─▒ bulunurken, bunun aksine ┬źbenzemeye ├žal─▒┼čman─▒n┬╗ herhangi bir s─▒n─▒r─▒ ve ┼čekli bulunmamakta, ki┼či kendisini benzetmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ┼čeye yakla┼čt─▒rd─▒k├ža, kendisine ait ne varsa kaybedebilmekte ve ├Âtekine d├Ân├╝┼čmektedir.

Kendisini ba┼čkalar─▒na benzetmeye ├žal─▒┼čanlar, ─░bn-i HaldunÔÇÖun; ┬źma─čl├╗plar galipleri taklit eder.┬╗ s├Âz├╝n├╝ teyit edercesine, kendilerini yeterli g├Ârmemekte, eksik ve kusurlu olduklar─▒n─▒ kabul etmekte, kendilerinde bulunan bu eksikliklerin, benzemeye ├žal─▒┼čt─▒klar─▒nda k├ómil m├ón├óda bulundu─čunu kabul etmekte, dolay─▒s─▒yla onlara benzerlerse t├╝m eksikliklerini tamamlayacaklar─▒n─▒ ve kem├óle ereceklerini d├╝┼č├╝nmektedirler.

├ça─č─▒m─▒zdaki benze┼čmenin en belirgin h├óli, k─▒l─▒k k─▒yafetlerde geldi─čimiz noktad─▒r. ├ľyle ki; bir kimsenin k─▒yafetine bakarak, onun hangi inanca veya millete mensup oldu─čunu bilmek, art─▒k m├╝mk├╝n olmamaktad─▒r. H├ólbuki bu husus, hafife al─▒nmamas─▒ gereken ehemmiyetli bir mevzudur. Zira i├ž d├╝nyada ne varsa, d─▒┼čar─▒ya da o yans─▒r fehv├ós─▒nca, k─▒yafetlerde ya┼čanan de─či┼čim, dikkatlerimizi ├žekmek durumundad─▒r. K─▒yafet, kimli─čin ve ki┼čili─čin ba┼člang─▒c─▒ ve en ├Ânemli sembollerinden birisidir. Bu mevzuda Abdullah ─░bn-i MesÔÇśud -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖ─▒n;

ÔÇťKalpler kalplere benzemeden k─▒yafetler birbirine benzemez.ÔÇŁ s├Âz├╝ bizleri cidd├« m├ón├óda d├╝┼č├╝nd├╝rmelidir.

M├╝sl├╝manlar; tarih boyunca, farkl─▒ medeniyet ve inan├ž topluluklar─▒yla bir arada ya┼čam─▒┼člard─▒r. Bu birliktelik esnas─▒nda bask─▒n unsur m├╝sl├╝manlar oldu─ču i├žin, kendilerini muhafaza sadedinde son derece titiz davranm─▒┼člar, ib├ódetlerde dah├« ba┼čkalar─▒na benzememeye gayret etmi┼čler ve birtak─▒m hukuk├« d├╝zenlemelerle de bunu bir devlet politikas─▒ h├óline getirerek kendilerini muhafaza etmi┼člerdir.

Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ├ža─č, yak─▒nla┼čman─▒n beraberinde ayn─▒ zamanda topluluklar─▒n birbirlerine ait k├╝lt├╝r ve al─▒┼čkanl─▒klar─▒ da ├žok kolay bir ┼čekilde taklit etme imk├ón─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Bu taklit hastal─▒─č─▒ ┼čimdilerde moda ismiyle yay─▒lmakta ve ├Ân├╝ne ├ž─▒kan hangi de─čer varsa yerle bir etmektedir.

Bizlerin de bu taklit hastal─▒─č─▒na yakalanaca─č─▒n─▒ as─▒rlar ├Âncesinden haber veren Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-;

ÔÇťSizden ├Âncekilerin yoluna ad─▒m ad─▒m, kar─▒┼č kar─▒┼č t├ób├« olacaks─▒n─▒z. Hatt├ó bir kertenkele deli─čine girseler siz de gireceksiniz…ÔÇŁ (─░bn-i M├óce, Fiten, 3994) buyurarak bu hususta daha dikkatli davranmam─▒z i├žin ├Ân├╝m├╝ze bir ├Âl├ž├╝ koymu┼čtur.

─░nsan bir ┼čeyi taklit ediyorsa; o ┼čeyi sevdi─či, de─čer verdi─či ve takdir etti─či i├žin bunu yapmaktad─▒r. Bu taklidin sonu; sadece ┼čekilde de─čil, inan├žta da ba┼čkalar─▒n─▒ taklit etmeye varacakt─▒r. Zira yaz─▒m─▒z─▒n ba┼čl─▒─č─▒n─▒ s├╝sleyen;

ÔÇťKim bir toplulu─čun karart─▒s─▒n─▒ ├žo─čalt─▒rsa o da onlardand─▒r. Ve kim bir kavmin amelinden r├óz─▒ olursa onlar─▒n amellerinde ortakt─▒r.ÔÇŁ (─░bn-i Kes├«r, 27/308) Nebev├« ├«kaz─▒ bunu a├ž─▒klamaktad─▒r. Bu ├«kazdan sonra, ba┼čkalar─▒na benzememek ve kimlerin kalabal─▒─č─▒n─▒ ├žo─čaltt─▒─č─▒m─▒za dikkat etmek zorunday─▒z.

┬źPeki, kime benzeyelim?┬╗ diyenlere cevap olarak;

ÔÇťKim All├óhÔÇÖa ve Ras├╗le itaat ederse i┼čte onlar; All├óhÔÇÖ─▒n kendilerine l├╝tuflarda bulundu─ču peygamberler, s─▒dd├«klar, ┼čehidler ve s├ólih ki┼čilerle beraberdir. Bunlar ne g├╝zel arkada┼čt─▒r!ÔÇŁ (en-Nis├ó, 69) ├óyeti yeterli olacakt─▒r.

Ne demi┼čti merhum Aliya:

ÔÇťSava┼č ├Âl├╝nce de─čil, d├╝┼čmana benzeyince kaybedilir!ÔÇŁ

Rabbimiz bizleri sevdi─či ve istikamet ├╝zere k─▒ld─▒klar─▒na benzetsin ve onlar─▒n yolundan, izinden ay─▒rmas─▒n.