B├ťT├ťN BE┼×ER─░YETE G├ľNDER─░LM─░┼× E┼×S─░Z REHBER

Nurten Selma ├çEV─░KO─×LU nurtencevikoglu@hotmail.com

Her ┼čeyin birbirine kar─▒┼čt─▒─č─▒ bir devirde ya┼čamaktay─▒z. ─░yilerin ve iyiliklerin, k├Ât├╝lerin ve k├Ât├╝l├╝klerin hak etti─či kar┼č─▒l─▒─č─▒ g├Ârmedi─či g├╝n├╝m├╝z ya┼čant─▒s─▒nda insanlar; ahl├ók├« olgunlu─ču ├Âzlemekte ve istemekteler. Bilgi ve ileti┼čimin h─▒zla ilerledi─či ├ža─č─▒m─▒zda; ilm├« ve teknolojik ba┼čar─▒ derecelerinin zenginle┼čmesine ra─čmen, maalesef insanlar─▒n ahl├ók├« seviyeleri d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Tamamen m├óneviyattan mahrum, haz ve h─▒z eksenli asr─▒n getirdikleri; insanlar─▒ bencil, tembel, sorumsuz, k─▒skan├ž, kavgac─▒ bir ┼čahsiyete itelemi┼čtir. Devaml─▒ d├╝nyev├«le┼čme telkinleri, materyalist gidi┼čat, toplumda yerle┼čik m├╝sbet ahl├ók├« de─čerleri hi├ž ka─üle almayan medya, dengesiz ve ├Âl├ž├╝s├╝z t├╝ketim harcamalar─▒ elbette insanlar─▒ menf├« y├Ânde etkilemektedir. Neticede insanlar; s├╝rekli kendilerine pompalanan bu olumsuzluklardan dolay─▒, ne yaz─▒k ki pek ├žok yerilen, istenmeyen ahl├ók├« davran─▒┼č bozukluklar─▒n─▒ geli┼čtirmi┼člerdir.

G├╝n├╝m├╝zde ahl├ók├« ├Âl├ž├╝lere s─▒─čmayan bu seviyesiz davran─▒┼člar, zevk ve e─člence ├žat─▒s─▒ ad─▒ alt─▒nda pazarlan─▒p ├žabucak yay─▒lmakta ve reva├ž g├Ârmekte… Sokaklar, parklar hatt├ó toplu ta┼č─▒ma ara├žlar─▒na var─▒ncaya kadar her yerde en ├ód├«, en ├žirkin ahl├ók├« d├╝┼č├╝kl├╝kler; insanlar taraf─▒ndan ulu orta hi├ž kimseden ├žekinmeden rahatl─▒kla i┼členmekte… Her t├╝rl├╝ t├óciz ├že┼čitleri, kerli ferli ki┼čilerce icr├ó edilmekte… Toplum genelinde; hak hukuk ihl├ólleri, sahtek├órl─▒klar, doland─▒r─▒c─▒l─▒klar, r├╝┼čvetler, rezillikler, i┼čkenceler, zul├╝mler, intiharlar, cinayetler kol gezmekte… ┼×uras─▒ muhakkak ki, bu i┼čleri yapanlar─▒n i├ž d├╝nyalar─▒ kirli ve karanl─▒kt─▒r.

Son zamanlarda yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar g├Âsteriyor ki; yukar─▒da sayd─▒─č─▒m─▒z ahl├ók├« bozukluklar, iyi e─čitimli, meslek├« donan─▒m─▒ yerinde insanlarda g├Âr├╝lmekte. ┼×uras─▒ da bilinmeli ki, insanlar─▒n ve toplumlar─▒n temel n├╝vesi ahl├ókt─▒r. Ahl├ók, insan─▒ insan yapar. Ahl├ók olmadan; toplum hayat─▒ olmaz, olamaz. ─░nsanlar─▒n birbirleriyle ileti┼čimi, ancak ahl├ók├« ├žer├ževede olu┼čur ve do─čru bir ┼čekilde geli┼čir. S├╗-i istimaller, yalanc─▒l─▒klar, hasedlikler, ├žekememezlikler ili┼čkileri mahveder. Toplumdaki denge sars─▒l─▒r, insanlar aras─▒nda g├╝ven kalmaz. Bug├╝n ne ├╝z├╝c├╝d├╝r ki h├ólimiz budur!

Ge├ženlerde bir arkada┼č;

ÔÇťYe─čenimi parka g├Ât├╝r├╝yorum, g├Âz├╝m├╝ ├╝zerinden ay─▒ram─▒yorum. Zira; her ├že┼čit ├žocuk ka├ž─▒rma, kand─▒rma vakÔÇśalar─▒na ┼čahit olduk, oluyoruz. Biz ├žocuklu─čumuzda ─░stanbulÔÇÖda evimizin kap─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝nde saatlerce oynard─▒k. Gece bisikletlerimizi bah├žede b─▒rak─▒rd─▒k, kimse almazd─▒.ÔÇŁ diyor.

D├╝n nas─▒ld─▒k, bug├╝n nas─▒l─▒z? ─░┼čte h├ól-i p├╝r mel├ólimiz.

Ba┼čka me┼čhur bir vakÔÇśa:

K─▒z─▒m─▒z, okudu─ču fak├╝lteden evine gitmek ├╝zere dolmu┼ča biniyor. Dolmu┼č├žunun tecav├╝z├╝ne u─čruyor sonra da hunharca ├Âld├╝r├╝l├╝yor. Bu ┼čekilde pek ├žok menfur h├ódise var, yazmakla bitmez. Asr─▒m─▒zda hem ferd├« insan baz─▒nda, hem toplum baz─▒nda m├╝thi┼č bir yozla┼čma ya┼čanmakta. Bu ├╝z├╝c├╝ tablonun nas─▒l ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ bellidir. ─░nsanlar─▒m─▒za din, ├«man, ahl├ók, vicdan e─čitimi vermeyen bir e─čitim sistemi; maalesef r├╗h├« melekelerini ve hass├ósiyetini kaybetmi┼č bir nesli ortaya ├ž─▒kard─▒. T─▒pk─▒ bat─▒da ifl├ós eden ahl├ók; bizde de ac─▒d─▒r ki, ayn─▒ seviyededir.

Peki, tamam. Mesele anla┼č─▒ld─▒, ama bu a├žmazdan art─▒k bir ┼čekilde ├ž─▒kmak gerekiyor. L├ókin nas─▒l? Kanaatimiz odur ki; temel problem, inan├ž ve ahl├ók eksikli─čidir. Ve bunun da ├ócilen giderilmesi gerekiyor. Diyebilirsiniz ki:

ÔÇťÔÇôOnca cami hocalar─▒, v├óiz ve v├óizeler, KurÔÇÖ├ón kurslar─▒, ─░mam Hatip okullar─▒, il├óhiyatlar, vak─▒flar, dernekler var. Neden onlar bu problemi gidermek i├žin ├žal─▒┼čm─▒yorlar?ÔÇŁ

Cevap olarak biz de deriz ki:

ÔÇťÔÇôOnlar da bu s─▒k─▒nt─▒lar─▒n benzerlerini kendi i├žlerinde ve d─▒┼člar─▒nda ya┼č─▒yorlar. D├«n├« c├ómia ve mensuplar─▒, bu yanl─▒┼člar─▒n ya┼čand─▒─č─▒ toplumun d─▒┼č─▒nda de─čil ki! Onlar─▒n bu olumsuzluklardan etkilenmemesi m├╝mk├╝n m├╝? Onlar da ayn─▒ s─▒k─▒nt─▒lar─▒ ya┼č─▒yorlar.ÔÇŁ

Bug├╝n herkes i├žin iyi bir ├ževre, iyi bir arkada┼č ortam─▒ ┼čartt─▒r. Yoksa hepimiz, yanl─▒┼č i┼čleyen ├žark─▒n kurbanlar─▒ olmaya aday─▒z. O sebeple b├╝y├╝kler bo┼ča s├Âylemiyorlar;

ÔÇťS├ólih ve s├ód─▒klarla beraber olmak l├óz─▒m.ÔÇŁ diye. Zira do─čru insanlar, do─čru ├ževrede bulunurlar. Onlarla birliktelik g├╝n├╝m├╝zde bir se├žkinlik ve ayr─▒cal─▒kt─▒r; bu hakikat, asla unutulmamal─▒.

Bug├╝n d├╝zelmek ad─▒na; toplum olarak, k├╝├ž├╝kten b├╝y├╝─če, gencinden ya┼čl─▒s─▒na her h├ól ve ┼čartta, her konumda bir tezkiye iklimine girmek gereklidir. Bu mefhumu biraz a├žal─▒m isteriz.

Tezkiye; KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet eksenli bir mefhumdur. S├Âzl├╝kte; temizlenmek, ar─▒nmak, bereketlenmek m├ón├ós─▒nda kullan─▒l─▒r. Terim olarak ise; ┬źnefsini temizlemek; onu ┼čirk, g├╝nah, nifak, rics, ceh├ólet, k├Ât├╝ duygular ve benzeri ┼čeylerden ar─▒nd─▒rmak; ona itaat ve takv├óy─▒ ├Â─čretmek┬╗ demektir. (─░sl├ómÔÇÖ─▒n Temel Kavramlar─▒, H├╝seyin K. Ece, ─░st, 2013, s. 739)

Asl─▒nda bu tan─▒m; insanlarda bug├╝n mevcut olan ahl├ók├« z├ófiyetlerden nas─▒l kurtulaca─č─▒m─▒za dair genel ├Âl├ž├╝y├╝ veriyor. Bilindi─či ├╝zere Cen├ób-─▒ Hak; en tesirli tebli─čini, y├╝ce kit├ób─▒nda insanlara a├ž─▒k├ža bildirir. ─░nsanlara e─čriyi do─čruyu, g├╝zeli ├žirkini, iyiyi k├Ât├╝y├╝ a├ž─▒klar. Dolay─▒s─▒yla insanlar─▒ mutlak m├ón├óda sadece y├╝ce Rabbimiz tezkiye eder.

Allah Az├«m├╝┼č┼č├ón; kendi tezkiye e─čitimine il├óveten, y├╝ce kit├ób─▒ndaki tezkiye yollar─▒n─▒ b─▒kmadan, usanmadan anlatacak sab─▒r el├žilerini -peygamberlerini- g├Ândermek s├╗retiyle insanlara HakkÔÇÖ─▒ bulmakta kolayl─▒klar sa─člam─▒┼čt─▒r. O se├žilmi┼č Hak el├žilerinin i├žinden de se├žti─či ve; ┬źHab├«bim!┬╗ dedi─či Son El├ži, Son Peygamber Hazret-i Muhammed Mustaf├ó -aleyhissal├ótu vessel├óm- yaln─▒zca inananlara de─čil, b├╝t├╝n insanl─▒─ča hakk─▒ ve hakikati, en g├╝zeli ve en do─čruyu anlatan biricik misaldir. OÔÇÖna uyan asla aldanmam─▒┼čt─▒r, OÔÇÖnun izinden giden en m├╝kemmele ula┼čm─▒┼čt─▒r. Zaten O kutlu Neb├«ÔÇÖye uymam─▒z─▒, OÔÇÖnu ├Ârnek almam─▒z─▒ bizzat y├╝ce KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n kendisi istemektedir:

ÔÇťEy inananlar! And olsun ki; sizin i├žin, All├óhÔÇÖa ve ├óhiret g├╝n├╝ne kavu┼čmay─▒ umanlar ve All├óhÔÇÖ─▒ ├žok anan kimseler i├žin, Ras├╗lullah (All├óhÔÇÖ─▒n El├žisi) en g├╝zel ├Ârnektir.ÔÇŁ (el-Ahz├ób, 21)

Dolay─▒s─▒yla Peygamber -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n tezkiye g├Ârevi vard─▒r.

ÔÇť├ťmm├«ler (okuma yazma bilmeyen kimseler) aras─▒ndan; kendilerine ├óyetlerini okuyan, onlar─▒ temizleyen, onlara kit├ób─▒ ve hikmeti ├Â─čreten bir Peygamber g├Ânderen OÔÇÖdur. Onlar daha ├Ânce, ┼č├╝phesiz apa├ž─▒k bir sap─▒kl─▒k i├žinde idiler. Onlardan ba┼čkalar─▒na da -ki hen├╝z onlara kat─▒lmam─▒┼člard─▒r- kitap ve hikmeti ├Â─čretmek ├╝zere, PeygamberÔÇÖi g├Ânderen AllahÔÇÖt─▒r. O; g├╝├žl├╝d├╝r, Hak├«mÔÇÖdir. Bu, All├óhÔÇÖ─▒n diledi─čine verdi─či lutfudur. Allah, b├╝y├╝k l├╝tuf sahibidir.ÔÇŁ (el-CumÔÇśa, 2-4)

Bug├╝n; menf├«liklerin h├ókim oldu─ču, her konuda haks─▒zl─▒klar─▒n ya┼čand─▒─č─▒, ├žirkinliklerin g├╝zellik diye takdim edildi─či, z├ólimlerin alk─▒┼čland─▒─č─▒ neredeyse ahl├óks─▒zl─▒─č─▒n ahl├ók say─▒ld─▒─č─▒ bir devirde ya┼č─▒yoruz. Bundan pek ├žok ki┼či ┼čik├óyet├židir; ┬źPeki, o zaman ne yapmal─▒y─▒z? Nas─▒l d├╝zelebiliriz?┬╗ diye ruhlar─▒ hasta olan insanl─▒─ča, ├ž├Âz├╝m re├žeteleri aran─▒yor. Biz de diyoruz ki, sa─čda solda ├ž├Âz├╝m aramaya ne h├ócet! Bizim yan─▒ ba┼č─▒m─▒zda mukaddes kit├ób─▒m─▒zda; ┬ź├ľrnek al─▒n!┬╗ diye sal─▒k verilen bir ├Ânderimiz var. Ve yine diyoruz ki bu hastal─▒kl─▒ topluma, ┼ču ┬źMevlid-i
Neb├«┬╗ ay─▒n─▒n kahraman─▒, en g├╝zel misaldir. O, ┬ź├╝sve-i hasene┬╗dir. O, ├ólemlere rahmettir. OÔÇÖnun her s├╝nneti, b├╝t├╝n bir insanl─▒─č─▒ ihy├ó edecek mahiyettedir. Yeter ki biz, yaln─▒zca OÔÇÖna ve OÔÇÖnun getirdiklerine teslim olal─▒m.

Nebiyy-i Ekrem -aleyhissel├óm-, hakikaten b├╝t├╝n be┼čeriyet i├žin g├Ânderilmi┼č e┼čsiz bir rehberdir. Peygamber -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-ÔÇÖ─▒n ┼čahs├« ve m├ónev├« hayat─▒ gibi, sosyal ve fiz├«k├« hayat─▒ndaki m├╝kemmellik; O m├╝b├órek PeygamberÔÇÖi sadece kendi h├ólleriyle dah├« de─čerli bir ┼čahsiyet olarak insanl─▒─č─▒n ├Ân├╝ne koyuyor. M├╝sl├╝manlar ┼čimdiye kadar kendi ferd├« hayatlar─▒nda ve ya┼čad─▒klar─▒ sosyal ├ževre i├žerisinde inan├žlar─▒ ├«c├ób─▒; hep o en g├╝zel davran─▒┼č modellerini bizzat ├╝zerinde toplayan, k├ómil ahl├ók sahibi Peygamberlerin Sult├ón─▒ Hazret-i Muhammed Mustaf├ó -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒ ├Ârnek alm─▒┼člard─▒r. Zira O -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-; hayat─▒ boyunca, KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n k├╝ll├« emirlerinin g├Âsterdi─či ├žizgide ya┼čam─▒┼č, zerre sapmas─▒ olmam─▒┼čt─▒r. Yan─▒nda bir sa├ódet asr─▒n─▒ ya┼čayan, t─▒pk─▒ y─▒ld─▒zlara benzetilen o g├╝z├«de sah├óbeler, sadece OÔÇÖnu ├Ârnek ald─▒lar, OÔÇÖnun s├╝nnetlerine ittib├ó ettiler. Bu ┼čekilde onlar; KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖte belirtilen esaslar ├╝zerinde, ahl├ók├« olgunlu─čun zirvesinde huzurlu bir hayat ya┼čad─▒lar.

Bug├╝n bizim ya┼čad─▒─č─▒m─▒z pek ├žok zorluk, ├žirkinlik ve ahl├óks─▒zl─▒k; o zamanlarda da vard─▒. O devirdeki c├óhiliyye ├ódetleri, de─či┼čtirilmesi imk├óns─▒z gibi g├Âr├╝len s─▒k─▒nt─▒lard─▒. Ras├╗lullah -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-, devrinin en zorlar─▒n─▒ ba┼čard─▒. Peygamber -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-; bu zorlu vazifesinde, vahyin kuts├« hakikatleriyle insanlar─▒ de─či┼čtirme ve d├Ân├╝┼čt├╝rme i┼činde muvaffak oldu. Bu ba┼čar─▒n─▒n alt yap─▒s─▒nda; -bilindi─či ├╝zere- o kutlu Neb├«ÔÇÖnin, daha ├žocuklu─čundan itibaren halk aras─▒nda g├╝venilir ve em├«n bir ki┼čilikte bulunmas─▒ ger├že─či yat─▒yordu. OÔÇÖnun devrinde de insanlar; aynen bug├╝n oldu─ču gibi bir├žok g├╝nah davran─▒┼člar─▒ i┼čliyor, hadde tecav├╝z ediyor, verdikleri s├Âzleri tutmuyor, ├že┼čitli z├ólimlikleri alenen ger├žekle┼čtiriyor, zin├ó yap─▒yor, yak─▒┼č─▒ks─▒z i┼čkenceler icr├ó ediyor, hatt├ó k─▒z ├žocuklar─▒n─▒ kendi elleriyle topra─ča diri diri g├Âmerek ├Âld├╝r├╝yorlard─▒. Bunlar nas─▒l i┼člerdi? Elbette bu kadar ├žirkinli─či bitirmek ├žok ama ├žok zor bir i┼čti. Fakat, O -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm- bu zor i┼či ba┼čard─▒. Zira;

O kutlu Neb├«ÔÇÖnin y├╝ce KurÔÇÖ├ónÔÇÖda ├Âv├╝len pek ├žok ├Âzelli─či; insanlar─▒n ┼čahs├« ve i├žtim├ó├« problemlerini giderecek ahl├ók├«, fikr├« ve r├╗h├« olgunlukta idi. OÔÇÖnun insanlarla olan mu├ó┼čeretinde takip etti─či metod; b├╝t├╝n insanl─▒─č─▒ ku┼čat─▒c─▒ mahiyette, engin bir geni┼člik ve ince bir derinlikteydi. ─░nsanl─▒k tarihinde; siy├ós├«, hukuk├«, sosyal ve ekonomik sahalarda Hazret-i Muhammed -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n ba┼čar─▒s─▒na denk bir ba┼čar─▒ya imza atacak ┼čimdiye kadar tek bir lider ├ž─▒kmam─▒┼čt─▒r. OÔÇÖnun m├ónev├« ke┼čif ist├«d├ód─▒ sayesinde, Arap ├ólemindeki mevcut sosyal gerginlikler ├ž├Âz├╝me kavu┼čmu┼čtur. Peygamber -aleyhissel├óm-, devrin nice problemlerini derin fir├ósetiyle bir d├óh├« gibi kolayl─▒kla gidermi┼čtir. O, engin akl├« bilgeli─či ile Arap ├ólemi aras─▒nda reform olabilecek pek ├žok yenili─če ├Ânc├╝ olmu┼čtur.

┼×u kutlu ┬źMevlid-i Neb├«┬╗ ay─▒nda; bug├╝n insanlar─▒n ├ž├Âz├╝m bulamad─▒─č─▒, ├╝zerinde kafa yordu─ču pek ├žok problemli meselenin giderilmesi i├žin sevgili PeygamberimizÔÇÖin uygulamalar─▒ yeg├óne ├ž├Âz├╝md├╝r. Bu sebeple ├že┼čitli mevzularda, OÔÇÖnun s├╝nnetlerini ve h├ódiseler kar┼č─▒s─▒nda g├Âsterdi─či ├Ârnek davran─▒┼člar─▒n─▒ bilmek ├«cap ediyor.

Mesel├ó, i├žtim├ó├« mesÔÇÖ├╗liyet a├ž─▒s─▒ndan ┼ču muhte┼čem hadisleri bizim dertlerimize derman mahiyetindedir:

Buyuruyorlar ki -aleyhissalâtü vesselâm- Efendimiz;

ÔÇť─░nananlar birbirini sevmede, birbirine merhamette ve birbirini korumada bir v├╝cuda benzerler. Bir v├╝cudun bir organ─▒ hastalan─▒nca di─čer organlar─▒ da onun gibi uykusuzluk ve rahats─▒zl─▒k duyarlar.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Edeb, 27) Yani; ┬źbana ne┬╗cilik yok, herkes birbirinden haberdar olacak, kimse di─čer karde┼činin derdine omuz silkmeyecek, sahip ├ž─▒kacak. Bu ne muhte┼čem bir bak─▒┼č; insana sayg─▒, insana sevgi…

Ba┼čka bir hadislerinde buyuruyorlar ki:

ÔÇťVarl─▒─č─▒m─▒ elinde tutan All├óhÔÇÖa yemin ederim ki; ya iyili─či emreder ve k├Ât├╝l├╝kten sak─▒nd─▒r─▒rs─▒n─▒z ya da Allah, kat─▒ndan yak─▒n zamanda ├╝zerinize bir azap g├Ânderir. Sonra All├óhÔÇÖa yalvar─▒p yakarsan─▒z da du├ón─▒z kabul edilmez.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Fiten, 9)

┼×imdi had├«s-i ┼čerif ├╝zerinde d├╝┼č├╝nelim:

─░stanbul g├╝nah dolu bir ┼čehir h├óline gelmi┼č vaziyette, di─čer sahil ┼čehirleri de bunun d─▒┼č─▒nda de─čil. ─░├žtim├ó├« hass├ósiyet ad─▒na, yanl─▒┼č g├Ârd├╝─č├╝n├╝z ahl├óks─▒zl─▒─č─▒ d├╝zeltmek ad─▒na bir ├«kazda bulunsan─▒z, insanlar ├ódeta ├╝zerinize sald─▒r─▒p;

┬źSen ne kar─▒┼č─▒yorsun? Herkes ├Âzg├╝r, dile─čini yapar.┬╗ diyerek bir ┬źmahalle bask─▒s─▒┬╗ olu┼čturuyorlar. H├ólbuki ┼čimdiye kadar hepimiz peygamber├« bir hass├ósiyetle ┬źemr-i biÔÇÖl-m├óruf┬╗ yapsayd─▒k belki ahl├óks─▒zl─▒k bu kadar yayg─▒nla┼čmayacakt─▒…

Peygamber Efendimiz -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n hayata dair olan kaidelerine k─▒saca bir g├Âz atal─▒m:

ÔÇťAllah Ras├╗l├╝; r├╝┼čvet verene de alana da l├ónet etti.ÔÇŁ (Tirm├«z├«, Ahk├óm, 9)

Allah Ras├╗l├╝ buyurdu ki:

ÔÇť─░ki zay─▒f─▒n, yetimle kad─▒n─▒n hakk─▒n─▒ yemekten herkesi ┼čiddetle sak─▒nd─▒r─▒yorum.ÔÇŁ (Nes├ó├«, ─░┼črat├╝ÔÇÖn-nis├ó, 64)

ÔÇťZenginlerin davet edilip fakirlerin ├ža─č─▒r─▒lmad─▒─č─▒ d├╝─č├╝n yeme─či, ne fena yemektir.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Nik├óh, 72)

ÔÇťRas├╗lullah -aleyhissel├óm-; kendisine yap─▒lan k├Ât├╝l├╝klerden dolay─▒ asla intikam pe┼činde ko┼čmad─▒. Fakat All├óhÔÇÖ─▒n bir yasa─č─▒ ihl├ól edilince, cezas─▒n─▒ mutlaka verirdi.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Edeb, 80)

Allah Ras├╗l├╝ buyurdu ki:

ÔÇťZandan sak─▒n─▒n; ├ž├╝nk├╝ zan (as─▒ls─▒z, yersiz itham), s├Âzlerin en yalan olan─▒d─▒r. Ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čtuklar─▒n─▒ dinlemeyin, ay─▒plar─▒n─▒ ara┼čt─▒rmay─▒n, birbirinize hased etmeyin, kin tutmay─▒n, y├╝z ├ževirmeyin!

Ey All├óhÔÇÖ─▒n kullar─▒! Karde┼č olun!ÔÇŁ (Buh├ór├«, Nik├óh, 45, Edeb, 57)

ÔÇťAldatan bizden de─čildir.ÔÇŁ (M├╝slim, ├Äm├ón, 164)

ÔÇťBir zaman gelir ki; ki┼či mal─▒n─▒ hel├ól yoldan m─▒, haram yoldan m─▒ kazand─▒─č─▒na ald─▒rmaz.ÔÇŁ (Nes├ó├«, B├╝y├╗, 2)

ÔÇťPazara mal getiren r─▒z─▒kland─▒r─▒lm─▒┼č, karaborsac─▒ ise l├ónetlenmi┼čtir.ÔÇŁ (─░bn-i M├óce, Ticaret, 6)

ÔÇť├çal─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒n─▒z kimseye, teri kurumadan ├╝cretini veriniz.ÔÇŁ (─░bn-i M├óce, Ruh├╗n, 4)

ÔÇťHangi m├╝sl├╝man bir a─ča├ž diker, bir ┼čey eker de ondan bir ku┼č, bir insan veya bir hayvan yerse; onunla kendisine bir sadaka (sevab─▒ verilmi┼č) olur.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Hars, 1)

ÔÇťBir hayra (iyili─če) ├Ânc├╝l├╝k eden kimseye o hayr─▒ yapan─▒n sevab─▒ kadar sevap vard─▒r.ÔÇŁ (M├╝slim, ─░m├óre, 133)

Bu kaideler; hayat─▒ do─čru y├Ânlendirmede, bunca yanl─▒┼č─▒ d├╝zeltecek mahiyettedir.

ÔÇťBizler iyi ki OÔÇÖna ├╝mmetiz. ─░yi ki OÔÇÖnun yolunday─▒z. ─░yi ki OÔÇÖnu rehber ve ├Ânc├╝ bilmi┼čiz. Son olarak; toplum, problemlerin ├ž├Âz├╝m├╝nde ┬źK├óin├ót─▒n Tek ├ľnderi┬╗nin insanlar─▒ tezkiye metoduna t├ób├« olmal─▒, OÔÇÖnun ├ž├Âz├╝mlerini ve uygulamalar─▒n─▒ hayata tatbik etmelidir.ÔÇŁ diyoruz vessel├óm.

Mevlid-i Neb├«ÔÇÖniz m├╝b├órek olsun efendim.