KARDE┼×─░N K─░MD─░R?

M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖin g├╝ndeminden hi├ž d├╝┼čmez:

ÔÇóYoksullar, muhta├žlar…

ÔÇóGaripler, kimsesizler, yetimler…

ÔÇóYak─▒nlar…

ÔÇóYolda kalm─▒┼člar…

ÔÇóMazlumlar, mahrumlar, ma─čdurlar…

D├Âne d├Âne onlardan bahseder ve onlara inf├ók etmeyi emreder Hazret-i Allah. ├ç├╝nk├╝ onlarla aram─▒zda inf├ók edi┼čimize ba─čl─▒ olarak muhte┼čem bir karde┼člik tesis etmi┼čtir. Maksat; topyek├╗n, g├╝zel bir karde┼čli─čin ya┼čanarak All├óhÔÇÖ─▒n r─▒z├ós─▒n─▒n kazan─▒lmas─▒. Bu keyfiyet, rastgele bir keyfe g├Âre de─čil ─░sl├óm m├╝hr├╝yle ifade edilen y├╝ce bir hakikate g├Âredir. Allah buyurur:

ÔÇť(Ey kulum!)

ÔÇóYak─▒nlar─▒na,

ÔÇóYoksula,

ÔÇóYolda kalm─▒┼ča hakk─▒n─▒ ver!

(Sak─▒n)

ÔÇĺSak─▒n sa├ž─▒p savurma!

ÔÇĺ├ç├╝nk├╝ savurganlar ┼čeytanlar─▒n karde┼či olmu┼člard─▒r.

ÔÇĺ┼×eytan ise Rabbine kar┼č─▒ pek nank├Ârd├╝r.ÔÇŁ (el-─░sr├ó, 26-27)

O hâlde;

Yak─▒nlar─▒n, yoksullar─▒n, mahrumlar─▒n, muhta├žlar─▒n, mazlumlar─▒n ve yolda kalm─▒┼člar─▒n ihtiya├žlar─▒, imk├ón sahipleri ├╝zerinde ├Âdemeleri gereken il├óh├« bir hak. Bu hakk─▒n onlara verilmeyip de ba┼čka yerlere harcanmas─▒ ise, Allah nezdinde ancak sa├ž─▒p savurmaktan ibaret. ─░l├óh├« ├«kaz ├žok a├ž─▒k:

ÔÇĺYoksulun ve muhtac─▒n hakk─▒n─▒ ba┼čka yerlere sa├ž─▒p savurma! Keyf├« harcamalar─▒n y├╝z├╝nden mahrumlar─▒ ma─čdur etme!

Kimisi kendini kand─▒r─▒r:

ÔÇĺVeriyorum, verece─čim kadar!

├ľyle de─čil.

E─čer i┼čin i├žine sa├ž─▒p savurma giriyorsa, infak, tam m├ón├ós─▒yla ger├žekle┼čmemi┼č demektir. Yoksul ve muhtac─▒n hakk─▒ ├Âdenmemi┼č demektir. Bu bak─▒mdan muhta├žlarla, mazlumlarla, gariplerle, yetimlerle ve yolda kalm─▒┼člarla karde┼člik hakk─▒na ri├óyet etmeyen kimsenin art─▒k ait oldu─ču karde┼člik, tamamen ┼čeyt├ón├« bir yap─▒ya d├Ân├╝┼čm├╝┼č olmaktad─▒r. ┼×eytan ise, ba─čr─▒ kibir dolu bir nank├Âr. B├╝t├╝n karde┼člerini ifs├ód eden, bozuk karakter. K├Ât├╝ bir ├ók─▒betin yolcusu.

┼×imdi ne yapmamal─▒?

Evvel├ó ┬źkarde┼č┬╗ ifadesinin muhtev├ós─▒n─▒ KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet ger├že─činde idr├ók etmeli ve bu idr├ók ile ─░sl├óm karde┼čli─čini ya┼čamal─▒, ya┼čatmal─▒. ├ç├╝nk├╝ karde┼člik, ancak o zaman asl├« y├Ânleriyle tecell├« eder. Yoksa; kelimesinin m├╝cerred s─▒cakl─▒─č─▒, koca koca dert da─člar─▒n─▒ eritmeye k├óf├« gelmez. ─░ll├ó m├╝┼čahhas olarak hayata yans─▒tmal─▒ ki, ayn─▒ ┼čekilde istifade m├╝mk├╝n olsun.

Ancak ger├žek karde┼člikte ger├žek g├╝zellikler var. ─░┼čte onlar, b├╝t├╝n k├Ât├╝l├╝kleri iyiliklere d├Ân├╝┼čt├╝rmekte. Ki┼čide bu hass├ósiyet yoksa, o g├╝zellikleri edinmek i├žin trilyonlar harcasa nafile… ┼×ayet varsa, hi├žbir ┼čeyi olmasa bile m├╝him de─čil…

Musa Efendi HazretleriÔÇÖnin ┼ču ├Âl├ž├╝s├╝ ne kadar m├ónidar:

ÔÇťGer├žek m├╝r┼čid-i k├ómil, sade bir karde┼č i├žin bile kendini fed├ó eder.ÔÇŁ

Bir karde┼č i├žin…

─░sl├ómÔÇÖ─▒n fark─▒ bu.

Di─čer medeniyetler t├╝m fikr├« ak─▒mlar─▒n─▒, hikmet rotas─▒ndakileri, yoldan al─▒koymak ├╝zerine kurmu┼člar. ─░stedikleri gibi s├Âm├╝recekler. Sa─člam─▒ hasta edecekler. ─░sl├óm ise tam aksine hastay─▒ iyile┼čtirecek ve sa─člamla┼čt─▒racak. Bu y├╝zden KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n ad─▒ ┼čif├ó ve rahmet. Hazret-i PeygamberÔÇÖin ├Âzelli─či de: Rahmet ve ┼čif├ó.

OÔÇÖnun tesis etti─či karde┼člik; ─▒rmaklar ve dery├ólar gibi… ├ç├╝nk├╝ o sular, trilyonlarca damlan─▒n muazzam karde┼čli─činden olu┼čan muhte┼čem bir b├╝t├╝nl├╝k. Kusursuz bir uyum h├ólinde. ├çok g├╝├žl├╝ ve ├žok g├╝zel. Seyrine doyum olmuyor. Su, bu y├╝zden b├╝t├╝n varl─▒klara can ve hayat kayna─č─▒.

Bu karde┼člik; ayn─▒ zamanda a─ča├ž gibi… Binlerce dal ve milyonla yapra─č─▒n b├╝t├╝nl├╝─č├╝. Doyumsuz ve ┼čif├ól─▒ meyvelere d├Ân├╝┼čen bir b├╝t├╝nl├╝k.

Bu karde┼člik; ekinler gibi… Binlerce ba┼čak dolu.

Bu karde┼člik; atom gibi… Bir ├žekirde─čin etraf─▒nda perv├óne b├╝t├╝nl├╝─č├╝.

─░┼čte bu karde┼člik;

Muhte┼čem b├╝t├╝nl├╝klerin m├╝kemmelli─či, ha┼čmeti; kuvveti ve istiab sonsuzlu─ču.

Hepsi de;

Birbirlerine kar┼č─▒ haklar─▒n─▒ en uyumlu ve kusursuz ┼čekilde ed├ó etmeye candan ba─čl─▒. ├ç├╝nk├╝ karde┼člik b├╝t├╝nl├╝─č├╝nden ka├žanlar─▒n dev bile olsalar da h├ólleri ve saltanatlar─▒, sineklerden dah├« daha c─▒l─▒z ve ├óciz bir vaziyete d├╝┼č├╝yor. Karde┼člikten kopunca, zarar ve infil├ók ba┼čl─▒yor.

Mal├╗m atomun birli─či ve karde┼čli─či bozulunca binler hel├ók oldu. Suyun birli─či bozulunca ├ž├Âller meydana geldi. A─čac─▒n birli─či bozulunca, art─▒k ondan herhangi bir meyve h├ós─▒l olmad─▒!

Mal├╗m; g├╝ller tebess├╝m etti─či an ba┼č t├óc─▒d─▒rlar, fakat somurttu─ču an, ayak alt─▒na d├Âk├╝lmeye ba┼člar.

Bir de ┼ču ger├že─či ak─▒ldan ├ž─▒karmamal─▒:

Karde┼člik, kendindeki al├ókaya g├Âre menf├« veya m├╝sbet bir kuvvete sahiptir. Bunlar:

-├Äman/din karde┼čli─či,

-Kan/biyoloji karde┼čli─či,

-Tak─▒m karde┼čli─či,

-D├óv├ó karde┼čli─či,

-Heves/nefs├óniyet karde┼čli─či…

Hangisi efdal?

Cevaplar─▒n say─▒s─▒z yorumlar─▒nda yanl─▒┼č bir fikre kap─▒larak karde┼čli─či anlamayan kimseler, ger├žek karde┼č olman─▒n avantajlar─▒ndan uzak d├╝┼čerler. Mesel├ó:

ÔÇĺYetim mal─▒ yiyen kimse, nas─▒l bir karde┼čtir?

ÔÇĺ├ťzerindeki haklar─▒ yerine getirmeyen kimse, nas─▒l bir karde┼čtir?

ÔÇĺSa├ž─▒p savurmak u─črunda mahrum ve mazlumlara ├óm├ó kesilerek ya┼čayan kimse, nas─▒l bir karde┼čtir?

├ľyleyse idr├ók etmeli:

Karde┼člik; asla bir cehennem kankal─▒─č─▒ ve kafadarl─▒─č─▒ de─čil, bil├ókis cennet yolda┼čl─▒─č─▒ ve g├Ân├╝lda┼čl─▒─č─▒d─▒r.

Demek ki;

Karde┼č olmak, belli bir hukuku ve sorumlulu─ču beraberinde getirir. Asla sorumsuzluk ve zul├╝m hakk─▒ vermez.

Elbette;

Kusur ve hata d├╝zeltmek ayr─▒ ┼čey; ├Âfke ve kin, nefret ve hus├╗met sald─▒rganl─▒─č─▒ i├žinde davran─▒┼č ayr─▒ ┼čey! Bu, Hazret-i All├óhÔÇÖ─▒n; ┬źKarde┼čsiniz!┬╗ demesine mukabil; ┬źHay─▒r, d├╝┼čman─▒z!┬╗ ├«l├ón─▒ ne b├╝y├╝k bir afettir. Sonu da daima h├╝srand─▒r. Tarih, karde┼č kavgalar─▒n─▒n a├žt─▒─č─▒ yaralarla doludur.

Onun i├žin;

Karde┼čli─či zedeleyen her ┼čey d├«nen yasaklanm─▒┼čt─▒r. Dedikodu, g─▒ybet, alay, yalan, f─▒s─▒lt─▒, iftira vesaire b├╝t├╝n k├Ât├╝ s─▒fatlar, a├ž─▒k├ža haramd─▒r.

Yani bir b├╝lb├╝l;

Onca h├óin y─▒lan, onca zehirli akrep ve onca z├ólim canavar varken tutup da g├╝listan─▒n n├ód├«de g├╝zellikleriyle ve b├╝lb├╝lleriyle d├╝┼čmanl─▒k yaparsa yuh ona!

Asr-ı saâdette;

┬źEy All├óhÔÇÖ─▒n kullar─▒, karde┼č olun!┬╗ t├ólim├ót─▒ ├╝zerine ash├ób-─▒ kiram, her t├╝rl├╝ d├╝┼čmanl─▒─č─▒ ve kan d├óv├ólar─▒n─▒ terk edip karde┼č oldu ve ne b├╝y├╝k faz├«letler sergiledi. As─▒rlard─▒r o faz├«letler anlat─▒la anlat─▒la bitmiyor. Ancak ne zaman ki karde┼člikler bozuldu, o vakit en fec├« h├╝sranlar ya┼čand─▒.

Bu y├╝zden karde┼člik;

Lif lif ayr─▒lm─▒┼č ve g├╝├žs├╝zle┼čmi┼č c─▒l─▒z bir ip de─čildir. K─übilÔÇÖin H├óbilÔÇÖe yapt─▒─č─▒, karde┼člerinin Y├╗sufÔÇÖa yapt─▒─č─▒ ┼čey, ibretlerle dolu. Bir de; Musa ve HarunÔÇÖun karde┼čli─či var… O da, inceldik├že sa─člamla┼č─▒r…

Do─čru karde┼čli─čin g─▒d├ós─▒, birbirini sevmek ve sayg─▒l─▒ olmak.

Karde┼člik denince;

Bat─▒l─▒ ne anl─▒yor? Do─čulu ne anl─▒yor? K├ófir ne anl─▒yor? M├╝ÔÇÖmin ne anl─▒yor?

Ne anlamal─▒?

Her ┼čeyden ├Ânce karde┼člik ┼ču y├╝ce d├╝stur iledir:

ÔÇťM├╝sl├╝man, di─čer m├╝sl├╝manlar─▒n elinden ve dilinden zarar g├Ârmedi─či kimsedir. M├╝ÔÇÖmin de, halk─▒n, can ve mallar─▒n─▒ kendisine kar┼č─▒ emniyette bildikleri kimsedir.ÔÇŁ (Tirmiz├«, ├Äm├ón, 12; Nes├ó├«, ├Äm├ón, 8)

Sonra ┼ču d├╝stur da elzemdir:

ÔÇťSizden biriniz, kendisi i├žin sevdi─čini (sevip istedi─čini) karde┼či i├žin de sevmedik├že ger├žek m├╝ÔÇÖmin olamaz!ÔÇŁ (Tirmiz├«, S─▒fat├╝ÔÇÖl-K─▒y├óme, 59)

Sonra ┼ču d├╝stur:

ÔÇťKarde┼činin ba┼č─▒na gelen bir ┼čeye sevinip g├╝lme! Sonra Allah ona merhamet edip seni (o ┼čeyle) imtihan eder.ÔÇŁ (Tirmiz├«, S─▒fat├╝ÔÇÖl-K─▒y├óme, 54)

Bilhassa ┼ču d├╝stur:

ÔÇťM├╝sl├╝man, m├╝sl├╝man─▒n (din) karde┼čidir.

M├╝sl├╝man, m├╝sl├╝mana zulmetmez.

M├╝sl├╝man, m├╝sl├╝man─▒ ba┼č─▒na gelen mus├«bette terk etmez, onu z├ólimin zulm├╝nde b─▒rakmaz.

M├╝sl├╝man, din karde┼čine yard─▒mda bulunduk├ža Allah da ona yard─▒mda bulunur.

Kim bir m├╝sl├╝man─▒n d├╝nya darl─▒─č─▒n─▒ giderip de sevindirirse Allah da k─▒y├ómet g├╝n├╝nde onun s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ giderip mutlu eder.

Kim d├╝nyada m├╝sl├╝man karde┼činin ay─▒b─▒n─▒ ├Ârterse Allah da k─▒y├ómet g├╝n├╝nde onun ay─▒b─▒n─▒ ├Ârter.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Mez├ólim, 3; M├╝slim, Birr, 32)

Kezâ;

ÔÇťKomu┼čusu a├žken tok yatan bizden de─čildir.ÔÇŁ d├╝sturu vard─▒r.

Kezâ;

ÔÇťSizde ├«man varsa, aran─▒z─▒ d├╝zeltin!ÔÇŁ ferman─▒ vard─▒r.

Karde┼člik i┼čte bu eskimez ├Âl├ž├╝lerle! ─░┼čte ─░sl├óm karde┼čli─činin ana direkleri.

L├ókin bunlar─▒ hi├že say─▒p da karde┼člerinin hakk─▒n─▒ g├Âzetmeyerek elindeki imk├ónlar─▒ sa├ž─▒p savuranlar─▒, sonsuz merhametine ra─čmen y├╝ce Allah; ┬ź┼čeytan ─▒n karde┼čleri┬╗ olarak ├«l├ón ediyor.

Say─▒s─▒z hikmeti var tabi├«. Biri de ┼ču:

Malda israfa d├╝┼čenler, buna al─▒┼ča al─▒┼ča her ┼čeyi sa├ž─▒p savurmaya ba┼člarlar. B├╝t├╝n m├╝srifler, bir noktadan sonra ├«manlar─▒n─▒ ve ahl├óklar─▒n─▒ da sa├ž─▒p savurur h├óle gelirler. Sonra tarihlerini, kimliklerini ve en nihayet vatanlar─▒n─▒ da sa├ž─▒p savururlar. M├ón├ó ve mukaddesat n├óm─▒na ne varsa hepsini sa├ž─▒p savururlar. Ellerine kala kala ┼čeytanl─▒k kal─▒r. ─░┼čte bu y├╝zden y├╝ce Allah, onlara ┼čeytanlar─▒n karde┼čleri buyuruyor.

Bu sebeple koca ─░sl├óm co─črafyas─▒nda ├«man karde┼čli─či hus├╗sunda b├╝y├╝k problemler var. Giderilmesi ├ócil olan cidd├« ├ór─▒zalar var. Ya┼čanan fel├óketler var.

Mal├╗m;

Ge├žen ay, y├╝rekleri a─čza getiren bir ─░stanbul depremi ya┼čand─▒, Rabbim yenilerinden muhafaza eylesin. Herkesi ayr─▒ bir korku ve titreme sard─▒. T─▒pk─▒ 17 A─čustos 1999 depreminde ve her depremde oldu─ču gibi. Hele ├ž├╝r├╝k binalar─▒n ve sa─člam olmayan yap─▒lar─▒n ba─čr─▒ndaki korkular daha b├╝y├╝k olmakta. Onlar─▒n h├óli tevekk├╝le de m├╝sait de─čil. Do─čru tedbirleri olmayanlar─▒n do─čru tevekk├╝l diye bir ger├žekleri olam─▒yor ├ž├╝nk├╝.

S├Âz├╝n geldi─či nokta;

As─▒l ve b├╝y├╝k depremler.

Yani;

Ruhlarda, ├«manlarda ve ahl├óklarda ya┼čanan depremler ve onlar─▒n madd├« depremlerden daha korkun├ž oldu─ču ger├že─či.

┼×iirin diliyle:

Deh┼čet dolu deprem, hele ┼čiddetli olursa,
V├«r├óne eder her ┼čeyi bir an bile vursa.
Ancak bize bundan daha korkuncu ey âdem,
├Ämandaki deprem, ebed├« ├ž├╝nk├╝ o m├ótem! (Seyr├«)

Maalesef bug├╝n;

B├╝t├╝n bir gen├žli─či tehdit edici m├óhiyette d├╝┼čmanlar─▒n nesil nesil bu milleti hel├ók etmek i├žin d├Â┼čedi─či fay hatlar─▒ var ve onlar─▒n ├╝zerinde her g├╝n b├╝y├╝k depremler oluyor. Dinden ├«m├óna, ib├ódetten ahl├óka kadar her mukaddes mevzuda a─č─▒r depremler ya┼čan─▒yor. ┼×ahsiyet ve karakterleri olu┼čturan g├Ân├╝l yap─▒lar─▒, ak─▒l yap─▒lar─▒ ve ruh binalar─▒ e─čer sa─člam ┼čekilde in┼č├ó edilmez, gerekli tedbirler al─▒nmazsa; m├ónev├« ├ófetlerden, i├ži bo┼č bir tevekk├╝l ile kurtulmak m├╝mk├╝n olmaz.

Sormal─▒ kendimize:

┼×eytanlar─▒n karde┼či olacak bir nesil mi istiyoruz, yoksa ├óhirzamanda Hazret-i PeygamberÔÇÖin karde┼čleri olacak bir nesil mi?

Hazret-i PeygamberÔÇÖe karde┼č olabilenlere ne mutlu!

Yâ Rab,
Nasîb et!
Âmîn!..