├çocuklu─čumun Du├ós─▒, G├Â─če Y├╝kselen Yan─▒k ┬ź├ém├«n┬╗lerin Mazlum Co─črafyas─▒ KE┼×M─░R

M. A┼č─▒r KARABACAK ma.karabacak@gmail.com

Cyril John Radcliffe, 1947ÔÇÖde o g├╝n├╝n me┼čhur ifadesiyle B├╝y├╝k BritanyaÔÇÖda tan─▒nm─▒┼č bir avukat. ├çevresi olmas─▒ ve tan─▒nm─▒┼č olmas─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda bug├╝n bu yaz─▒ya veya bunun gibi yaz─▒lara konu olabilecek ├Ânemli ├Âzelli─či olan bir ┼čahsiyet de de─čil. T├ó ki ─░ngiltere krali├žesi ad─▒na HindistanÔÇÖ─▒ y├Âneten son genel vali Louis MountbattenÔÇÖ─▒n kendisini ke┼čfetmesine kadar.

MountbattenÔÇÖe g├Âre hayat─▒nda HindistanÔÇÖa gelmemi┼č birisi, gayet tarafs─▒z olacakt─▒r ve onun ellerinde, Hindistan ve Pakistan diye iki ayr─▒ devletin s─▒n─▒rlar─▒ kay─▒rmac─▒ politika olmadan tarafs─▒z bir ┼čekilde ├žizilecektir.

Ve b├Âylelikle Cyril John RadcliffeÔÇÖin hayat─▒n─▒n en ├Ânemli i┼či, masas─▒n─▒n ├╝st├╝ne d├╝┼čer.

─░ngiltereÔÇÖnin bir s├Âm├╝rgesi olan HindistanÔÇÖ─▒n birisi m├╝sl├╝man di─čeri gayr-─▒ m├╝slim halklar─▒ndan olu┼čacak iki ayr─▒ devletin s─▒n─▒rlar─▒n─▒ belirleme vazifesi kendisine verilmi┼čtir.

***

─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ sona ermi┼č ve ├╝zerinde g├╝ne┼č do─čmayan imparatorluk olan ─░ngiltere, s├Âm├╝rgelerine ba─č─▒ms─▒zl─▒klar─▒n─▒ lutfetmeye karar vermi┼čtir. Bu ba─člamda en b├╝y├╝k s├Âm├╝rgesi olan Hindistan da bu l├╝tuftan pay─▒na d├╝┼čeni alacakt─▒r.

Sava┼č─▒n yorucu ekonomik getirisi, s├Âm├╝rgelerin d├╝nya ├╝zerinde s├╝ren ba─č─▒ms─▒zl─▒k cereyanlar─▒ndan etkilenmesi ve fiil├« bir s├Âm├╝r├╝n├╝n ├žok daha fazla maliyetli oldu─čunu g├Âren ─░ngiltere; b├╝t├╝n d├╝nyaya HindistanÔÇÖdan ├žekilece─čini ve 14-15 A─čustos 1947 tarihlerinde Pakistan ve Hindistan isimli iki ayr─▒ devletin kurulaca─č─▒n─▒ il├ón eder.

O d├Ânemde HindistanÔÇÖda 560 prenslik veya devlet├žik bulunmaktad─▒r. Bunlardan her biri kurulacak olan iki devletten yani Hindistan ve PakistanÔÇÖdan hangisinin b├╝nyesine d├óhil olaca─č─▒na kendisi karar verecektir.

Bu iltih├ók─▒n co─čr├óf├« ve d├«n├« olarak iki temel m├╝essire dikkat edilerek yap─▒lmas─▒ karar─▒ al─▒nm─▒┼čt─▒. Bir ├╝├ž├╝nc├╝ ┼č─▒k da ba─č─▒ms─▒zl─▒k. Fakat ba─č─▒ms─▒zl─▒k i├žin her iki devlete de bilgi vermeyi, yani bir noktada onlar─▒n olurunu almay─▒ ┼čart ko┼čuyordu ─░ngiltere. B├Âylece b├╝t├╝n bu k├╝├ž├╝k prenslikler, kendilerini bir devletin ├žat─▒s─▒ alt─▒nda konumland─▒rd─▒lar.

├ť├ž ey├ólet hari├ž:

Cunagarh, Haydar├óbad ve Ke┼čmir.

Cunagarh ve Haydar├óbad ey├óletlerinin halk─▒n─▒n ├žo─čunlu─ču Hind├╗ idi fakat y├Âneticileri m├╝sl├╝mand─▒. Bunlardan Cunagarh, PakistanÔÇÖa kat─▒laca─č─▒n─▒ il├ón etti; Haydar├óbad ise her iki ├╝lkeye de kat─▒lmayaca─č─▒n─▒, ba─č─▒ms─▒z olaca─č─▒n─▒. Fakat Hindistan h├╝k├╗meti; bu kararlar─▒n halka sorulmadan al─▒namayaca─č─▒n─▒ iddia ederek, her iki devleti de zorla ilhak etti.

Zaten co─čr├óf├« olarak da CunagarhÔÇÖ─▒n Pakistan ile herhangi bir s─▒n─▒r─▒ yoktu. Etraf─▒ tamamen Hindistan devleti ile ├ževrili bir Pakistan kara par├žas─▒ d├╝┼č├╝n├╝lemezdi.

Haydar├óbadÔÇÖ─▒n da etraf─▒ tamamen HindistanÔÇÖla ├ževriliydi. Her ne kadar bug├╝nden bak─▒ld─▒─č─▒nda ├Ârnekleri olsa da, etraf─▒ tamamen Hindistan olan bir k├╝├ž├╝k devlet├žik istemedi kendi i├žinde Hindistan ve oray─▒ da ilhak etti─čini duyurdu b├╝t├╝n d├╝nyaya.

Peki ya Ke┼čmir?

Ke┼čmirÔÇÖin durumunu anlatmadan ├Ânce Ke┼čmirÔÇÖi bug├╝n bile kar┼č─▒m─▒zda bir Ke┼čmir Meselesi olarak konu┼čmam─▒za sebebiyet veren ├Ânemli bir ayr─▒nt─▒y─▒ ya da ceh├óleti ele alal─▒m.

Cyril John Radcliffe, 1947ÔÇÖnin 8 TemmuzÔÇÖunda Yeni DelhiÔÇÖye gelir ve kendisi i├žin tahsis edilen otel odas─▒na ge├žer. Elindeki haritalar─▒ masas─▒n─▒n ├╝st├╝ne a├žar, PakistanÔÇÖ─▒n ve HindistanÔÇÖ─▒n s─▒n─▒rlar─▒n─▒ ├žizmeye ba┼člar. B├Âlgeyi bilmeden, g├Ârmeden ├Âylesine c├óhilce ve tabiri c├óizce aptalca bir ├žizim yapar ki; g├Âzleri iyi g├Ârmedi─či i├žin askere bile al─▒nmayan bu avukat, do─črudan veya dolayl─▒ 400 milyon insan─▒n hayat─▒n─▒ etkiler.

Sadece 15 milyona yak─▒n insan, bulundu─ču b├Âlgeden kar┼č─▒ tarafa ge├žmek zorunda kalm─▒┼čt─▒r. Ve RadcliffeÔÇÖin ├žizimleri iki ├╝lkenin s─▒n─▒r hatlar─▒n─▒ olu┼čturmu┼čtur. Fakat kimi yerlerde ┼čehrin yar─▒s─▒ Hint taraf─▒nda yar─▒s─▒ da Pakistan taraf─▒nda; hatt├ó kimi yerlerde, evin kimi odalar─▒ Hindistan, kimi odalar─▒ Pakistan b├Âlgesinde kalm─▒┼čt─▒r. Neticede bu c├óhil├óne ├žizimler, b├Âlgede bir huzur in┼č├ós─▒ndan ziy├óde istikbalde bile harlanarak devam edecek kin ve d├╝┼čmanl─▒k ate┼činin k├Âr├╝klenmesine zemin olmu┼čtur. ├ç├╝nk├╝ bu 15 milyon insan─▒n g├Â├ž├╝ esnas─▒nda d├Ânemin ve iklim ┼čartlar─▒n─▒n etkisiyle en az 1 milyon ki┼či g├Â├ž s─▒ras─▒nda ve sonras─▒nda ├Âlm├╝┼čt├╝r.

Radcliffe; daha sonra kendisi ile yap─▒lan bir r├Âportajda, yapm─▒┼č oldu─ču i┼či ne kadar l├óalett├óyin ve geli┼čig├╝zel yapt─▒─č─▒n─▒ ikr├ór edercesine;

ÔÇťÔÇôNeredeyse LahorÔÇÖu da HindistanÔÇÖa verecektim. Bakt─▒m ki, PakistanÔÇÖ─▒n elinde hi├ž b├╝y├╝k ┼čehir yok. Kalk├╝taÔÇÖy─▒ HindistanÔÇÖa ay─▒rd─▒─č─▒m i├žin, Lahor da PakistanÔÇÖda kald─▒.ÔÇŁ demi┼čtir.

┼×ehirleri ay─▒rmak, ├╝lkeyi b├Âlmek ve tek bir ├╝lkeden iki ├╝lke meydana getirmek; b├Âyle n├ódanca olabilir mi?

Bug├╝n bile Hindistan; Endonezya ve PakistanÔÇÖdan sonra d├╝nyada en ├žok m├╝sl├╝man n├╝fusa sahip ├╝lkedir. T├╝rkiye ve ─░ranÔÇÖdan bile daha kalabal─▒k bir m├╝sl├╝man n├╝fusa sahiptir. B├Âyle bir durumda bu kadar b├Âlgeden kopuk ve ne yapt─▒─č─▒n─▒ bilmeyen birisinin kontrol├╝ne bu m├╝him vazife nas─▒l tevd├« edilir?

─░ngiltereÔÇÖnin maksad─▒ zaten dengeli ve hakk─üniyetli bir ay─▒r─▒m olmas─▒ de─čil, ileride karga┼čaya ortam olu┼čturacak ve hi├žbir zaman bu iki devletin kendi ayaklar─▒ ├╝st├╝nde durmalar─▒na m├╝saade etmeyecek bir payla┼č─▒md─▒. Ordular─▒n─▒ ve valilerini ├žekti─či b├╝t├╝n ├╝lkelerde birtak─▒m s─▒n─▒r anla┼čmazl─▒klar─▒ b─▒rakm─▒┼č ve istedi─či zamanda bu may─▒nl─▒ arazileri alt├╝st ederek eski topraklar─▒na diplomatik dille ┬źak─▒ll─▒ ol┬╗ t├ólimat─▒ vermeyi devam ettirmektedir.

Bu ba─člamda RadcliffeÔÇÖin Ke┼čmirÔÇÖle al├ókal─▒ s├Âyledikleri ise hi├žbir vicdan sahibinin ikr├óra t├ókat getiremeyece─či perv├ós─▒zl─▒kta ve kendisine bu vazifeyi verenlerin beklentilerine ne kadar uygun birisi oldu─čunu g├Âsterir a├ž─▒kl─▒ktad─▒r. Nedir derseniz:

ÔÇťÔÇôA├ž─▒k├žas─▒, Ke┼čmir diye bir yerin varl─▒─č─▒ndan da haberdar de─čildim. ─░smini, LondraÔÇÖya d├Ând├╝kten sonra duydum.ÔÇŁ

Ke┼čmirÔÇÖi ne PakistanÔÇÖa ne de HindistanÔÇÖa eklemeyerek ortada b─▒rakmak, onlarca y─▒ll─▒k bir yaran─▒n b├Âlgenin g├Â─čs├╝ne han├žer gibi saplanmas─▒na sebep olmak ve on binlerce insan─▒n ├Âlmesine sebebiyet verecek, ├Âld├╝kten sonra bile insan ├Âld├╝rmenin, k─ütil olabilmenin ├Ârnekli─čini olu┼čturacak bir ceh├ólet, ham├ókat.

Peki pi┼čman olmu┼č mudur; ┬źNe de olsa insan evl├ód─▒…┬╗ diye i├žinizden ge├žirir misiniz? ┬źHi├ž b├Âyle bir d├╝┼č├╝nceye girmeyin.┬╗ derim. ├ç├╝nk├╝, verdi─či bir r├Âportajda;

ÔÇťÔÇôYapt─▒─č─▒m taksimden dolay─▒ herhangi bir pi┼čmanl─▒k duymuyorum. Bug├╝n olsa, yine ayn─▒ ┼čekilde davran─▒rd─▒m. ├ľlen insanlar i├žin ├╝zg├╝n├╝m, ama tek alternatif buydu.ÔÇŁ demi┼čtir.

RadcilffeÔÇÖi b─▒rakal─▒m ve Ke┼čmirÔÇÖe d├Ânelim tekrar…

O d├Ânemde Ke┼čmirÔÇÖin n├╝fusunun % 80ÔÇÖi m├╝sl├╝mand─▒ ve hem Pakistan hem de Hindistan ile s─▒n─▒r─▒ vard─▒. Fakat co─čr├óf├« olarak PakistanÔÇÖa ba─članmas─▒ daha kolayd─▒, ├ž├╝nk├╝ Hindistan taraf─▒nda y├╝ksek da─člar vard─▒ ve bu tabi├« set, ula┼č─▒m─▒ zorla┼čt─▒r─▒yordu. Pakistan taraf─▒nda durum tam tersiydi. Kolay ula┼č─▒m. Ve n├╝fusun d├«n├« yap─▒s─▒ da PakistanÔÇÖa ba─članmas─▒ i├žin ├žok uygundu. 1947 y─▒l─▒nda zaten neredeyse b├╝t├╝n halk PakistanÔÇÖa ba─članma konusunda hemfikirdi ve hem r├╗hen hem de zihnen haz─▒rd─▒. Fakat bir problem vard─▒. Ke┼čmirÔÇÖin mihr├ócesi Dogra h├óned├ón─▒ndan bir Hind├╗ olan Hari Singh idi.

Mihr├óce Hari Singh, halka sormadan Ke┼čmirÔÇÖin HindistanÔÇÖa kat─▒laca─č─▒n─▒ il├ón etti. Fakat bu durum halkta karga┼čaya sebep oldu ve meydana gelen olaylarda ├žok fazla m├╝sl├╝man ┼čehid oldu. Pek ├žo─ču da evlerinden ka├žmak zorunda kald─▒.

Dogra h├ónedanl─▒─č─▒ ├Ânceki d├Ânemde de Ke┼čmirli m├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ kat─▒ bir y├Ânetim sergiliyor, hem ekonomik hem de sosyal olarak Ke┼čmirli m├╝sl├╝manlar─▒ bask─▒ alt─▒nda tutuyordu.

Pencere vergisi, baca vergisi, evlenme vergisi, hayvan vergisi vs. ad─▒ alt─▒nda m├╝sl├╝manlar a─č─▒r bir ekonomik s─▒k─▒nt─▒ alt─▒ndayd─▒lar. Bununla birlikte en ufak bir direni┼čte hemen cezaevine at─▒l─▒yorlard─▒. Ve b├╝t├╝n bunlar Ke┼čmir, Krali├žeÔÇÖnin korumas─▒ alt─▒ndayken oluyordu.

Bu bask─▒lar ve sonras─▒nda m├╝sl├╝man bir ├╝lkenin ├žat─▒s─▒ alt─▒nda ya┼čama imk├ón─▒ varken HindistanÔÇÖa iltihak karar─▒, Ke┼čmirli m├╝sl├╝manlar─▒ suk├╗t u hay├óle u─črat─▒r. ├ç─▒kan karga┼čada mihr├óce Hari Singh HindistanÔÇÖa ka├žar ve s─▒─č─▒n─▒r.

Cunagarh ve Haydar├óbad i├žin halk─▒n oyuna bak─▒lmadan y├Âneticilerin ald─▒─č─▒ kararlar─▒n ge├žersiz oldu─čunu belirten ve bu kararlar─▒ tan─▒mayan Hindistan, Ke┼čmir i├žin y├Âneticinin ald─▒─č─▒ karar─▒ gerek├že g├Âstererek 27 Ekim 1947 tarihinde askerlerini g├Ândererek Ke┼čmirÔÇÖi fiilen i┼čgal eder.

Ke┼čmir i├žin ayd─▒nl─▒k sabahlar bekleyen m├╝sl├╝manlar; tekrar karanl─▒k gecenin koynunda mazlum ve mahzun beklemeye, yeni ve bitmez ┼čehidler vermeye devam edecek bir iklime girmi┼čtir.

Sadece 1947ÔÇÖden g├╝n├╝m├╝ze resm├« rakamlar bile 100 bin civar─▒nda Ke┼čmirlinin ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝n├╝, ┼čehid edildi─čini kabul eder.

Bunun yan─▒nda bir bu├žuk milyon Ke┼čmirli de yerlerinden ayr─▒lmak zorunda kalm─▒┼č ve m├╝ltec├« olarak ya┼čamaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

***

Pakistan ve Hindistan, direkt veya endirekt olarak Ke┼čmir meselesinden dolay─▒ 1947ÔÇÖden bu yana 4 defa sava┼čm─▒┼člard─▒r ve ekonomilerinin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ asker├« harcamalara ay─▒rm─▒┼člard─▒r. ├ľyle ki AsyaÔÇÖn─▒n bu iki ayn─▒ dili kullanan ├╝lkesi, bug├╝n n├╝kleer sil├óha sahip olacak kadar ileri gitmi┼člerdir.

┼×imdi geldi─čimiz noktada; ├ž─▒kacak herhangi bir sava┼čta bu n├╝kleer sil├óhlar─▒n kullan─▒lmas─▒, iki ├╝lkenin sava┼č─▒ olmaktan ├ž─▒k─▒p b├╝t├╝n d├╝nyay─▒ etkileyebilecek bir tesir alan─▒na sahiptir.

BUG├ťNK├ť KE┼×M─░R MESELES─░

Hindistan, i┼čgal etti─či Cammu-Ke┼čmir b├Âlgesini 1965 y─▒l─▒nda HindistanÔÇÖ─▒n ├Âzel stat├╝l├╝ bir ey├óleti olarak il├ón etmi┼č ve anayasas─▒nda 370 numaral─▒ madde ile bu ├Âzel stat├╝s├╝n├╝ belirlemi┼čtir.

370 numaral─▒ maddeye g├Âre; Ke┼čmirÔÇÖde yani HindistanÔÇÖ─▒n kontrol├╝ alt─▒nda bulunan Cammu-Ke┼čmir b├Âlgesinde, b├Âlge halk─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda hi├ž kimse toprak al─▒p satamaz durumdad─▒r. Yani Cammu-Ke┼čmir; gelecekte bir g├╝n b├Âlge ile ilgili al─▒nabilecek nih├ó├« karara kadar, bir nevi steril tutulmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

Fakat iki ay evvel (5 A─čustos 2019) tam da Pakistan ┬ź72. Kurulu┼č Y─▒l D├Ân├╝m├╝┬╗n├╝ kutlamadan 10 g├╝n ├Ânce, Hindistan 370ÔÇÖinci maddeyi l├ó─čvetti─čini duyurdu. Bu iptal karar─▒ ile b├Âlge direkt olarak HindistanÔÇÖ─▒n bir ey├óleti olmu┼č ve b├╝t├╝n Hintlilere a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Hindistan i├žindeki m├╝sl├╝man n├╝fusun ├žo─čunlukta oldu─ču tek yer olan Ke┼čmirÔÇÖde, n├╝fus dengesini bozabilecek bir fiil├« ortam ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

5 A─čustosÔÇÖtan bu yana da asker├« varl─▒─č─▒n─▒ Cammu-Ke┼čmir b├Âlgesinde iyice art─▒ran Hindistan, soka─ča ├ž─▒kma yasa─č─▒ il├ón etmi┼č ve sosyal hayat─▒ s─▒f─▒rlam─▒┼čt─▒r. ├ľyle ki bug├╝n neredeyse ┬źher 5 ki┼čiye 1 asker┬╗ d├╝┼čecek kadar asker yo─čunlu─ču olan bir b├Âlge h├óline gelmi┼čtir Ke┼čmir.

Okullar, hastah├óneler, devlet daireleri kapat─▒lm─▒┼č; internet kesilmi┼č; 4 ki┼či bir araya gelse hemen tutuklamalar ba┼člam─▒┼č ve di─čer pek ├žok zul├╝m y├╝ksek seviyeye ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Asl─▒nda; per┼čembenin geli┼činin ├žar┼čambadan belli olmas─▒ gibi, bug├╝n├╝n gelece─čini HindistanÔÇÖ─▒n icr├ó etti─či politikalara bakarak anlamak zor olmasa gerekti.

Ke┼čmirliler ├Âzg├╝r bir ├╝lkede olan temel ihtiya├žlardan s├╝rekli olarak uzak tutulmu┼č, neslin bozulmas─▒ i├žin sistematik bir ┼čekilde porno ve uyu┼čturucu ile fikren i─čdi┼č edilmeye ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Buna ra─čmen ufak gruplarla yap─▒lan; mala ve cana zarar vermeyen, ta┼čk─▒nl─▒k em├óresi olmayan hakl─▒ demokratik protestolarda bile hemen tutuklamalar ba┼člam─▒┼čt─▒r. ├ľyle ki bug├╝n Cammu-Ke┼čmir b├Âlgesinde hapish├óneler tamamen doldu─ču i├žin; tutuklanan g├Âstericiler ve hak aray─▒c─▒lar─▒, HindistanÔÇÖ─▒n di─čer b├Âlgelerine nakledilmeye ba┼članm─▒┼čt─▒r. B├Âlgeden do─čru ve sa─čl─▒kl─▒ haberler de al─▒namamaktad─▒r. ├ç├╝nk├╝ Hindistan; b├Âlgeye giri┼č ve ├ž─▒k─▒┼člar─▒ tamamen kapatm─▒┼č, asker├« kont
rolleri had safhaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Hi├žbir milletleraras─▒ kurulu┼čun giri┼čine dah├« izin vermemektedir.

Bug├╝n Ke┼čmir; % 35ÔÇÖi PakistanÔÇÖ─▒n, % 45ÔÇÖi HindistanÔÇÖ─▒n, % 20ÔÇÖsi de ├çinÔÇÖin kontrol├╝nde olan 3ÔÇÖe b├Âl├╝nm├╝┼č bir toprak par├žas─▒d─▒r. 2019 y─▒l─▒ itibar─▒yla; m├╝sl├╝man bir ├╝lkenin idaresi alt─▒nda olma hayalinin ├╝st├╝nden 72 y─▒l ge├žmi┼č, resm├« rakamlara g├Âre 100 bine yak─▒n ┼čehid vermi┼č, bir t├╝rl├╝ durulmayan okyanus gibidir.

Mesele tabi├« ki sadece bir toprak par├žas─▒ olman─▒n ├žok ├Âtesinde ve derinindedir her iki ├╝lke a├ž─▒s─▒ndan.

Bir Ke┼čmirli i├žin de var olmak ve olmamak kavgas─▒d─▒r.

Peki bizim i├žin nedir Ke┼čmir?

K├╝├ž├╝kt├╝m. Du├ólar ederdik her Cuma g├╝n├╝nde b├╝t├╝n camilerinde ├╝lkemin. Ke┼čmir i├žin, Filistin i├žin, Do─ču T├╝rkistan i├žin.

Ke┼čmir, y├╝re─čime kaz─▒nan bir du├óyd─▒. Ke┼čmir; uzanamad─▒─č─▒m, yard─▒m─▒na ko┼čamad─▒─č─▒m fakat du├ó du├ó yekv├╝cut hissetti─čim insanlar─▒n oldu─ču bir co─črafyayd─▒.

Haritada yerini dah├« bilmezdim Ke┼čmirÔÇÖin, FilistinÔÇÖin, Do─ču T├╝rkistanÔÇÖ─▒n. Birtak─▒m foto─čraflar, videolar g├Âr├╝r ├╝z├╝l├╝rd├╝k televizyonlarda. Elimizden gelen tek aksiyon du├óyd─▒.

K├╝├ž├╝kt├╝m, anlamazd─▒m!

Ve ne yaz─▒k ki; bug├╝n benim ├žocuklar─▒m; ┬ź├ém├«n!┬╗ diyor ayn─▒ minvalde edilen du├ólara. Onlar da anlam─▒yor ve bilmiyor Ke┼čmir neresi, Do─ču T├╝rkistan nerede, Filistin nedir?

Ne zaman ki fizik├« s─▒n─▒rlar─▒m─▒z─▒n ├Âtesinde bir ├╝mmet ┼čuuruna kavu┼čtuk; o zaman ├žocuklar─▒m─▒z─▒n ├žocuklar─▒ du├ó etmeyecek, uzaklarda ├žok uzaklarda zul├╝m g├Âren mazlumlar─▒n co─črafyalar─▒ i├žin.

21 ┼×EH─░DLE TAMAMLANAN EZ├éN-I ┼×ER─░F

Y─▒l 1931.

Cezaevine at─▒lan Ke┼čmirli m├╝sl├╝manlardan birisi, namaz vakti girince aya─ča kalk─▒p ezan okumaya ba┼člar. Dogra h├óned├ón─▒n─▒n vazifelendirdi─či yetkili hi├žbir uyar─▒ya mahal vermeden vurulmas─▒n─▒ emreder. Sonra di─čeri kalkar ve ezana, vurulan m├╝ezzinin kald─▒─č─▒ yerden devam eder.

O da vurulur.

Sonra bir di─čeri. Sonra bir di─čeri. B├Âyle b├Âyle 21 ki┼či ┼čehid olur, baz─▒lar─▒ da a─č─▒r yaralan─▒r. Fakat ezan tamamlan─▒r.

Son vurulan m├╝ezzin ise ┼čehid olmadan ├Ânce;

ÔÇťÔÇôBiz, bize d├╝┼čen vazifeyi ed├ó ettik. S─▒ra sizde, siz kalanlarda…ÔÇŁ der ve ┼čehid olur.

1947ÔÇÖDEN BU YANA PAK─░STAN-H─░ND─░STAN ARASINDA YAPILAN SAVA┼×LAR

1947 Birinci Ke┼čmir Sava┼č─▒:

14-15 A─čustos 1947 y─▒l─▒nda ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ kazanan her iki devlet, Ke┼čmir meselesi sebebiyle ayn─▒ y─▒l sava┼ča tutu┼čtu. ├ľnce gayr-i niz├óm├« birliklerin kar┼č─▒ kar┼č─▒ya gelmesiyle ba┼člayan sava┼čta her iki taraftan da binlerce kay─▒p ya┼čand─▒. HindistanÔÇÖ─▒n ba┼čvurusu sebebiyle Birle┼čmi┼č Milletler devreye girdi. BM; ┬źKe┼čmirÔÇÖin gelece─čine Ke┼čmir halk─▒ karar verir.┬╗ diyerek Ke┼čmirÔÇÖde referandum yap─▒lmas─▒ y├Ân├╝nde karar ald─▒, fakat Hindistan bu referandumu hi├žbir zaman yapt─▒rmad─▒.

1962 ├çin, Hindistan kontrol├╝ndeki Ke┼čmir Topraklar─▒n─▒n Bir K─▒sm─▒n─▒ ─░┼čgal Etti:

Bu y─▒l, ├çin-Hindistan sava┼č─▒ ba┼člad─▒. ├çinÔÇÖin ├╝st├╝nl├╝─č├╝ ile neticelenen sava┼čta, her iki ├╝lke de eski s─▒n─▒rlar─▒na d├Ând├╝. Fakat ├çin, PakistanÔÇÖ─▒n da deste─či ile Ke┼čmirÔÇÖin bir b├Âl├╝m├╝n├╝ kendi topraklar─▒na katt─▒. Bug├╝n bu b├Âlge Aksai ├çin olarak bilinmektedir. Bir y─▒l sonra Pakistan, Aksai ├çin b├Âlgesinin ├çin topraklar─▒ oldu─čunu kabul etti.

1965 ─░kinci Ke┼čmir Sava┼č─▒:

Tarihin en k─▒sa s├╝reli sava┼člar─▒ndan birisi olan bu sava┼čta, her iki taraftan on binlerce ki┼či ├Âld├╝. ├çin yenilgisi sebebiyle kendini ispatlama derdinde olan Hindistan, y├╝ksek asker├« g├╝c├╝ne de g├╝venerek PakistanÔÇÖa sava┼č a├žt─▒. ├ľzellikle Lahor ┼čehrini havadan ve karadan bombard─▒man alt─▒na alan Hindistan, a─č─▒r z├óyiat vererek ├žekilmek zorunda kald─▒. ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan sonra yap─▒lan en b├╝y├╝k z─▒rhl─▒ ve tankl─▒ birliklerin i┼čtirak etti─či sava┼č olarak tarihe ge├žmi┼čtir.

1971 S─▒n─▒r ─░hl├óli Sava┼č─▒:

Sava┼č─▒n neticesinde Do─ču Pakistan olarak bilinen topraklar, ba─č─▒ms─▒zl─▒k kazand─▒ ve bug├╝nk├╝ Banglade┼č ├╝lkesi meydana ├ž─▒kt─▒.

1984 ├ť├ž├╝nc├╝ Ke┼čmir Sava┼č─▒:

Tam bir sava┼č olmad─▒. Pakistan g├╝├žleri Hint topraklar─▒n─▒ i┼čgal etti. Daha sonra yap─▒lan anla┼čmayla Pakistan g├╝├žleri geri ├žekildi.

1999 Kargil Sava┼č─▒:

Ke┼čmirÔÇÖin Kargil b├Âlgesinde kar┼č─▒ kar┼č─▒ya gelen iki ├╝lkenin g├╝├žleri, 3 ay boyunca ├žarp─▒┼čt─▒. Sava┼č, PakistanÔÇÖ─▒n ├╝st├╝nl├╝─č├╝ ile neticelendi.