Modern ├ça─č─▒n Hastal─▒klar─▒; UYDUM KALABALI─×A

Raif KOÇAK raifkocak@gmail.com

─░nsan yaln─▒z ba┼č─▒na d├╝nyaya gelir, ancak hayat─▒n─▒ id├óme ettirebilmek i├žin; bir anneye, babaya, aileye ve nihayetinde bir cemiyete ihtiya├ž duyar. ─░nsan; ne kadar g├╝├žl├╝ olursa olsun, hayat─▒n─▒n ba┼č─▒nda ve sonunda mutlaka ba┼čkalar─▒n─▒n deste─čine ihtiya├ž duyar, bundan dolay─▒ da bir cemiyet i├žinde ya┼čamak mecburiyetindedir. Bu mecburiyet; insan─▒n etkileyen ve etkilenen bir varl─▒k olmas─▒, i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ cemiyetin dilinden, k├╝lt├╝r├╝nden, inanc─▒ndan velh├ós─▒l onlara ait her ne ├Âzellik varsa pay almas─▒ hasebiyle lehine de olabilir, aleyhine de.

─░nsan─▒n ┼čahsiyet ve karakterinin in┼č├ós─▒nda; i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ cemiyetin dinamiklerinin etkili olmas─▒, insan i├žin avantaj da olabilir, aksi istikamette seyredip dezavantaja da d├Ân├╝┼čebilir. ┼×ahsiyetli bir cemiyet i├žinde ya┼čayan insanlar i├žin bu durum bir nimet mes├óbesindeyken, ahl├ók├« yozla┼čman─▒n yo─čun oldu─ču bir cemiyette ya┼čayanlar i├žin en b├╝y├╝k bel├óya d├Ân├╝┼čebilir.

Sa─člam bir karakteri ve ┼čahsiyeti olmayan fertler; t─▒pk─▒ r├╝zg├ór─▒n ├Ân├╝nde s├╝r├╝klenen ├ž├Âpler mis├óli, etkisiz, diren├žsiz, r├╝zg├ór ne yana eserse o yana u├žan, gayesiz birer nesneye benzerler. Maalesef cemiyet i├žerisinde bu modeldeki insan say─▒s─▒n─▒n g├╝n ge├žtik├že artt─▒─č─▒n─▒ ve bir hayli yek├╗n olu┼čturmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒ da m├╝┼č├óhede ediyoruz.

B├Âyle insanlar─▒ tarif ederken, en g├╝zel ├Ârne─čimiz ve ├Ânderimiz olan Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz ┼č├Âyle buyuruyor:

ÔÇťSak─▒n sizden kimse karars─▒z olup da; ┬źBen insanlarla beraberim, e─čer insanlar iyilik yaparsa ben de iyilik yapar─▒m, k├Ât├╝l├╝k yaparsa ben de k├Ât├╝l├╝k yapar─▒m.┬╗ demesin. Aksine, nefsinizi sabit tutun; insanlar iyilik yapt─▒ m─▒ siz de iyilik yap─▒n, k├Ât├╝l├╝k yaparsa k├Ât├╝l├╝klerinden uzak durun.ÔÇŁ
(Tirmizî, Birr, 63)

Had├«s-i ┼čerifte ge├žen ┬źimmea┬╗ tabiri sebats─▒z ve rey sahibi olmayan zay─▒f karakterli kimseler i├žin kullan─▒l─▒yor. Abdullah bin MesÔÇśud -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖa;

ÔÇťÔÇô─░mmea nedir?ÔÇŁ diye sormu┼člar. O da;

ÔÇť┬źÔÇôBen herkesle beraberim.┬╗ diyen; ┬źR├╝zg├óra g├Âre akan adam.┬╗ÔÇŁ cevab─▒n─▒ vermi┼č. Yine bu kelimenin tarifini yaparken;

ÔÇťÔÇôBiz c├óhiliyye devrinde, ├ža─č─▒r─▒lmad─▒─č─▒ h├ólde davetlilerin arkas─▒na tak─▒l─▒p ziyafete giden asalaklara ┬źimmea┬╗ derdik; ama bug├╝n immea; ┬źD├«nini, ├«m├ón─▒n─▒, insanlar─▒n anlay─▒┼člar─▒n─▒n pe┼čine takan, delil ve burhan aramaks─▒z─▒n k├Âr├╝ k├Âr├╝ne onlara t├ób├« olan kimsedir.┬╗ÔÇŁ demi┼čtir.

Yukar─▒da bu t├╝rde insanlar─▒n yani ┬źimmea┬╗lar─▒n hayli artt─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼čtik. Bug├╝n cemiyetin; ┬źUydum kalabal─▒─ča!┬╗ ├Ârneklerine g├Âz atacak olursak, asl─▒nda ne denli b├╝y├╝k savrulmalara muhatap oldu─čumuzu kolayl─▒kla g├Ârebiliriz.

Mesel├ó; KurÔÇÖ├ónÔÇÖda m├╝sl├╝manlar─▒n nehyedildi─či en b├╝y├╝k haramlardan olan f├óiz bel├ós─▒na bir bak─▒n, etraf─▒n─▒zda bu illete bula┼čmam─▒┼č ne kadar insan kald─▒? Sanki; ┬źHerkesin evi ve arabas─▒ olmas─▒ gerekiyor.┬╗ diye bir mecburiyet var gibi, ├ž─▒lg─▒nca kredi alma yar─▒┼č─▒na giriliyor. ─░sl├ómÔÇÖ─▒n en b├╝y├╝k fark─▒; b├ót─▒l olan sistemleri yerle bir edip, kendine has sistemler kurmas─▒d─▒r. Ancak ne yaz─▒k ki ─░sl├óm ile ┼čereflenmi┼č bir cemiyet olarak; yeni sistemler kurmak, yard─▒mla┼čma ve dayan─▒┼čma melekelerimizi geli┼čtirmek yerine, f├óizci sisteme teslim oluyoruz. Bunu yapanlara neden b├Âyle bir yola tevess├╝l ettiklerini sordu─čunuz zaman ald─▒─č─▒m─▒z cevap; ┬źNe yapay─▒m herkes al─▒yor.┬╗ oluyor.

Yine ba┼čka bir ├Ârnek; cemiyet olarak l├╝kse, ┼čatafata, israfa ve g├Âsteri┼če teslim olmam─▒zd─▒r. Bunun neticesinde mahremiyet ├Âl├ž├╝lerimiz d├Ân├╝┼čmekte, kazand─▒─č─▒m─▒z yetmemekte, daha fazla ├žal─▒┼čmak zorunda kald─▒─č─▒m─▒z i├žin ├óhireti unutup sadece d├╝nya i├žin ├žal─▒┼čmaktay─▒z.

Evinin ├Ân├╝nden akan nehirden abdest al─▒rken dah├« iktis├óda ri├óyet etmesi gereken m├╝sl├╝man bir aile; en l├╝ks mek├ónlarda yemek yemekte, yedi─či yemeklerin ve ailesinin foto─čraflar─▒n─▒ ├žekip sosyal medya hesaplar─▒nda payla┼čmakta art─▒k bir beis g├Ârmemektedir. E┼činin, k─▒z─▒n─▒n resminin ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan g├Âr├╝lmesinden rahats─▒z olmayan; aksine ne kadar be─čeni al─▒rsa, onu bir gurur vesilesi yapabilen garip bir ruh h├óline b├╝r├╝nd├╝ insanlar. ┬źNeden b├Âyle yap─▒yorsun? Neden payla┼č─▒yorsun?┬╗ diye sordu─čumuzda ald─▒─č─▒m─▒z cevap; ┬źNe yapay─▒m herkes yap─▒yor.┬╗ oluyor.

Hayat─▒m─▒z─▒n her ├ón─▒n─▒ kapsayan; ─░sl├óm├« h├╝k├╝mlere g├Âre yapmam─▒z gereken cemiyetlerimiz, d├╝─č├╝nlerimiz l├╝kse, ┼čatafata ve debdebeye teslim oldu. ┬ź├ľm├╝rde bir kere yap─▒l─▒yor.┬╗ diye alt─▒ndan kalk─▒lmas─▒ zor masraflara giriliyor, evlenmek i├žin ├ódeta bir servet ├Âdemek durumunda kal─▒n─▒yor. Bu ├žarp─▒k anlay─▒┼č y├╝z├╝nden, cemiyet i├žerisindeki gen├žlerde, evlenme ya┼č─▒ gitgide tehir ediliyor ve bu y├╝zden harama tevess├╝l art─▒yor.

Giyim ve ku┼čamda tesett├╝r ├Âl├ž├╝lerine de─čil, moda ├Âl├ž├╝lerine ri├óyet eder h├óle geldik. Erkek olsun, kad─▒n olsun, herkes taraf─▒ndan geni┼č ve v├╝cudu ├Ârten k─▒yafetler yerine, art─▒k dar ve dikkat ├žeken k─▒yafetler tercih ediliyor. Sebebi yine ayn─▒: ┬źHerkes b├Âyle giyiniyor.┬╗

M├╝sl├╝man─▒n zamana veya cemiyete uymak diye bir vazifesi yoktur ve asla da olmamal─▒d─▒r. M├╝sl├╝man─▒n vazifesi; cemiyetin gidi┼č├ót─▒n─▒n iyi mi yoksa k├Ât├╝ m├╝ oldu─čuna dikkat etmek, kendisini hak ve hakikat ├žizgisi ├╝zerinde tutmak ve ailesinden ba┼člayarak ├ževresindeki insanlar─▒ bu ├žizgiye ├žekmeye gayret etmek olmal─▒d─▒r.

Bunu sa─člamak i├žin; Allah Te├ól├ó bize ne emretmi┼čse, teredd├╝t etmeden, o emirleri e─čip b├╝kmeden, teÔÇÖvile giri┼čmeden ri├óyet etmeli. Cemiyetin bir tabusu h├óline gelen; ┬źe┼č dost┬╗ veya; ┬źel ├ólem ne der?┬╗ gibi s├Âz ve bahanelere s─▒─č─▒nmadan ib├ódetlerimizi, mu├ómel├ót─▒m─▒z─▒, ticaretimizi, her t├╝rl├╝ hareketimizi, amellerimizi h├ós─▒l-─▒ kel├óm b├╝t├╝n hayat─▒m─▒z─▒ buna g├Âre d├╝zenlemek olmal─▒d─▒r.

Y├╝ce Mevl├ó; kalbimizi d├«ni ├╝zere sabit k─▒ls─▒n, istikametimizi ve istikb├ólimizi ─░sl├óm ├╝zere sabitlesin in┼č├óallah!