İNSANLIK BU HÂLE NASIL GELDİ?

H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

Haber b├╝ltenlerinde ┼čahit oldu─čumuz bir manzara vard─▒r; trafik kazas─▒ gibi bir sebeple hayat─▒n─▒ kaybedenlerden bahsederken, vefat etmi┼č bu ki┼čilerin foto─čraflar─▒ ekranda yer al─▒r. Elbette internet ├ža─č─▒nda muhabirler bu foto─čraflar─▒, ekseriyetle o ki┼čilere ait sosyal medya adreslerinden almaktad─▒r. Bunun neticesinde biraz ├Ânce vefat etmi┼č han─▒mlar─▒n; d├╝─č├╝nlerde ├žekilmi┼č renkli k─▒yafetli, makyajl─▒ foto─čraflar─▒ milyonlar─▒n seyretti─či haber b├╝ltenlerinde g├Âr├╝n├╝verir.

Acaba o han─▒m, bu foto─čraf─▒ sosyal medya hesab─▒na koyarken hi├ž akl─▒na gelmi┼č midir; ┬źBen trafik kazas─▒nda ├Âlece─čim, bu foto─čraf─▒m─▒ c├╝mle ├ólem g├Ârecek┬╗ diye… Hi├ž zannetmem. ─░nsano─člu kendisine ├Âl├╝m├╝ hi├ž konduramaz. Ama akla gelmeyen ┼čeyler ba┼ča geliverir.

├én├« bir ├Âl├╝mle gelen ned├ómet ve has├óret yetmiyormu┼č gibi, kald─▒rmaya f─▒rsat bulamad─▒─č─▒ foto─čraflar─▒n o kadar insan taraf─▒ndan seyredilmesinin g├╝nah─▒ndan dolay─▒ hissedilen pi┼čmanl─▒k ac─▒s─▒…

─░nsanlar─▒m─▒z bunlar─▒ d├╝┼č├╝nemiyor, ke┼čke bunu engelleyen bir kanun olsa. Art─▒k ├Âlm├╝┼č ki┼čilerin husus├« foto─čraflar─▒n─▒ ekranlara koymak serbest olmasa. ├ç├╝nk├╝ sahibinden izin alma imk├ón─▒ yok. ─░zinsiz olarak kullanmaya ne hakk─▒m─▒z var?

Bilmiyorum; bug├╝n yeti┼čen nesil, b├Âyle bir hass├ósiyeti anlayabilir mi? Kameral─▒ cep telefonlar─▒ ├žoluk ├žocu─ča kadar herkesin elinde. Her yerde foto─čraf ├žekme furyas─▒.

Foto─čraf makineleri ilk kez ├╝lkemize getirildi─činde ecd├ód─▒m─▒z pek ho┼č kar┼č─▒lamam─▒┼č. Hatt├ó zaruret ├«c├ób─▒ ├žekilen vesikal─▒k foto─čraflarda bile yere bakm─▒┼člar. Bir├žo─čumuzun aile alb├╝mlerinde vard─▒r b├Âyle foto─čraflar. Neden foto─čraftan rahats─▒z olmu┼člar?

─░sl├óm medeniyetinde; resim, heykel gibi canl─▒lar─▒n s├╗retini yapmaya dair sanatlar yerine hat, tezhib, ebr├╗ gibi sanat dallar─▒ tercih edildi. Bu sanat dallar─▒nda; harfler, geometrik ┼čekiller ve neb├ót├« motifler kullan─▒ld─▒.

Zaman─▒m─▒zdaki manzaray─▒ g├Âr├╝nce d├«nimizin bu husustaki hass├ósiyetini daha iyi anlayabiliyoruz. Foto─čraf, video ve benzeri g├Âr├╝nt├╝ler ├žekmek yayg─▒nla┼čt─▒k├ža, insanlar d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼čleriyle daha ├žok u─čra┼č─▒r oldular.

Bir d├╝┼č├╝n├╝n; muhitinizde bulunan berberler, kozmetik ├╝r├╝n satan d├╝kk├ónlar, ihtiya├žtan ├Âte s├╝slenme maksatl─▒ ├že┼čit ├že┼čit k─▒yafetler ve aksesuarlar sergileyen vitrinler… Tabelalar─▒ g├Âz├╝n├╝z├╝n ├Ân├╝ne bir getirin; solaryum, fitness, d├Âvme ve estetik merkezleri… Bunlar hep d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č├╝ g├╝zelle┼čtirme vaÔÇśdiyle gen├žlerimizi kendine ├žekiyor.

Bizim d├«nimiz; insan─▒n etten, deriden, k─▒ldan vs. madd├« dokulardan meydana gelen d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č├╝n├╝n bir ├Ânemi olmad─▒─č─▒n─▒ bildiriyor. ─░nsan─▒n Allah kat─▒nda ancak kalbi ve amelleri ile k─▒ymet kazanaca─č─▒ haber veriliyor. Ama d├«nimizden uzakla┼čt─▒k├ža, bat─▒l─▒ zihniyet ve hayat tarz─▒n─▒n etkisine girdik├že; insanlar─▒m─▒z, ├Âm├╝rlerinin en k─▒ymetli ├ža─č─▒n─▒, paras─▒n─▒, zaman─▒n─▒ hep d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č├╝yle u─čra┼čmaya harc─▒yor.

Gittik├že madd├«le┼čen d├╝nyada; insana, bilhassa da kad─▒na s─▒rf d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č├╝yle de─čer bi├žiliyor. ├ťstelik insan─▒m─▒z kendisini ve kendi milletini a┼ča─č─▒ g├Âr├╝yor, d├╝┼čman─▒ olan bat─▒l─▒lar─▒n g├╝zellik standartlar─▒na uymaya ├žal─▒┼č─▒yor. ├ľn├╝ne konulan her ├╝r├╝n├╝ sorgulamadan t├╝ketiyor. Sadece para kaybetmiyor, y─▒llarca kulland─▒─č─▒ kanserojen kimyev├« terkipler ihtiv├ó eden ├╝r├╝nlerle sa─čl─▒─č─▒n─▒ da kaybediyor.

Maddiyat├ž─▒l─▒k ve d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼čle me┼čguliyet, sadece ├ža─č─▒m─▒za mahsus de─čil. Tarihe bakt─▒─č─▒m─▒z zaman Eski M─▒s─▒r, Roma hatt├ó ondan ├Ânceki medeniyetlerin kal─▒nt─▒lar─▒nda dah├« s├╝slenme maddelerini g├Âr├╝yoruz. Ge├žmi┼č medeniyetlerde de hak yoldan ayr─▒l─▒p, m├ónev├« y├Ânden ├ž├Âk├╝┼če girildi─či devirlerde, kendini te┼čhir ├ódeti yayg─▒nla┼čm─▒┼č.

Bug├╝n bat─▒ ├ólemi, kendi bozuk zihniyetini esas alarak; ┬źKad─▒nlar kendini te┼čhir etmek ister.┬╗ gibi bir iddia ile yola ├ž─▒k─▒yor. H├ólbuki bu, sadece bir bozulman─▒n neticesidir. Bizim Anadolu kad─▒n─▒m─▒z─▒ d├╝┼č├╝nelim. Osmanl─▒ devrinde, kad─▒nlar─▒n devam etti─či medreseler yoktu. K─▒z ├žocuklar─▒n─▒n d├«n├« e─čitimi, s─▒byan mekteplerinde ├Â─črendi─či namaz s├╗relerinden ibaretti. Hatt├ó kad─▒nlar─▒m─▒z aras─▒nda ┼čamanl─▒k d├«ninin kal─▒nt─▒s─▒ baz─▒ hur├ófeler de as─▒rlarca devam etmi┼čtir. Ama bu kad─▒nlar bug├╝nk├╝ hay├ós─▒zca a├ž─▒k sa├ž─▒kl─▒─ča hi├ž meyil duymam─▒┼člard─▒. Hatt├ó devletin zay─▒flad─▒─č─▒ d├Ânemlerde, e┼čk─▒y├ólar─▒n t├╝redi─či, ba┼č─▒bozukluk zamanlar─▒nda dah├« kad─▒nlar aras─▒nda bug├╝nk├╝ modalar t├╝rememi┼čti. Bunlar daima d─▒┼čar─▒dan geldi.

Yak─▒n zamanlara kadar T├╝rk kad─▒nlar─▒; hatt├ó ba┼č─▒ a├ž─▒k, tesett├╝rs├╝z olsalar dah├« ├žok a├ž─▒k sa├ž─▒k k─▒yafetleri giymezlerdi. E─čer sokakta b├Âyle hay├ós─▒zca a├ž─▒lm─▒┼č bir kad─▒n g├Ârsek; ┬źHerh├ólde turisttir veya ├žal─▒┼čmaya gelen yabanc─▒ kad─▒nlardan biridir.┬╗ diye d├╝┼č├╝n├╝rd├╝k. Ama ┼čimdi gen├ž nesil, o turistlerden farks─▒z bir ┼čekilde giyiniyor. Nas─▒l b├Âyle hay├ó duygusunu kaybettik?

Asl─▒nda insanda hay├ó duygusu yok olmaz. Hay├ó; k─▒nanmaktan korkma, utanma demektir. Her insan; ay─▒planan, ├žirkin say─▒lan ┼čeylerden sak─▒nmak ister. Toplumda nefs├ón├« davran─▒┼člar ├žirkin g├Âr├╝l├╝yor, ay─▒plan─▒yorsa insanlar bu davran─▒┼člardan utan─▒r. Ama k─▒ymet h├╝k├╝mleri a┼č─▒n─▒rsa ve hatt├ó alt├╝st olursa durum de─či┼čiyor.

Bug├╝n gen├ž nesiller aras─▒nda ka┼č─▒n─▒ almayan, erkeklerle aras─▒na mesafe koyan vb. k─▒zlara ┬źKezban┬╗ diye isim tak─▒l─▒yor. ├ťniversitelere g├Ânderdi─čimiz gen├ž k─▒zlar─▒m─▒z b├Âyle bir zihniyetle ku┼čat─▒l─▒yor.

Caddelerdeki rekl├óm panolar─▒, vitrinler, magazin haberleri vs. kad─▒n ve k─▒zlara, d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č├╝ne odaklanmas─▒n─▒ ve kendini c├ózip h├óle getirip te┼čhir etmesini empoze ediyor. Hemen hemen b├╝t├╝n medya ara├žlar─▒; ┬źcesur pozlar veren┬╗, ┬źba┼č d├Ând├╝ren g├Âsteriler yapan┬╗ kad─▒nlar─▒n, hayranlar─▒n alk─▒┼člar─▒, ┼č├Âhret, zenginlik ve d├╝nyay─▒ ayaklar─▒ alt─▒na seren kocalar bulduklar─▒n─▒ balland─▒ra balland─▒ra anlat─▒yor. ├çal─▒┼čma hayat─▒nda, kad─▒nlara; modern, bak─▒ml─▒, ┼č─▒k, prezentabl gibi s─▒fatlar ad─▒ alt─▒nda, ancak d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č├╝ sayesinde i┼č bulaca─č─▒ mesaj─▒ veriliyor.

Zaten b├╝y├╝k ┼čehirlerde ortaya ├ž─▒kan yeni hayat tarz─▒, ferdiyet├žili─či te┼čvik ediyor. B├╝y├╝k ailenin par├žalanmas─▒ndan sonra, art─▒k ├žekirdek aile dah├« g├╝├žl├╝kle kuruluyor ve bir k─▒sm─▒ y─▒k─▒l─▒yor.

D├«nimiz erkeklerin ├╝zerine; kavv├óm olma, yani kendi nefsiyle birlikte ailesini de g├╝nahtan koruma vazifesi y├╝klerken, kad─▒nlar─▒n da kocas─▒na mut├« ve uyumlu olmas─▒n─▒ emrediyor. Ancak zaman─▒m─▒zda hem dinden uzakla┼čman─▒n tesiriyle, hem de gelir da─č─▒l─▒m─▒ ad├óletsizli─či ve i┼č d├╝nyas─▒n─▒n bat─▒y─▒ ├Ârnek alan ac─▒mas─▒z d├╝zeni sebebiyle ─░sl├óm├« aile yap─▒s─▒ da olduk├ža zarar g├Ârm├╝┼č durumda.

Bazen bir evde baba i┼č bulamazken gen├ž k─▒z eve para getiriyor. B├Âyle bir durumda baba k─▒z─▒na nas─▒l nasihat verecek, nas─▒l koruyacak, nas─▒l ├╝zerinde kavv├óm olacak?

D├«nimizin b├╝t├╝n emir ve yasaklar─▒, insan─▒ insanla┼čt─▒rma, insan─▒ All├óhÔÇÖ─▒n huz├╗runa l├óy─▒k tertemiz bir kul h├óline getirmeyi hedefliyor. Hay├ós─▒zl─▒k, m├╝stehcenlik insan beyninin ├žal─▒┼čmas─▒na bile zarar veriyor. Yap─▒lan bir psikoloji testinde, m├╝stehcen g├Âr├╝nt├╝ler seyrettirilen bir grup gencin, seyretmeyen kontrol grubuna nazaran ├žok daha fazla hatal─▒ karar verdi─či g├Âr├╝lm├╝┼č.

Beyindeki elektrik ak─▒mlar─▒n─▒ g├Âsteren bir cihazla yap─▒lan ara┼čt─▒rmada ise, ┼čehv├ón├« y├Ânden tahrik edildi─či zamanlarda beynin al─▒n b├Âlgesindeki ins├ón├« loblar─▒nda hi├ž ak─▒m olmad─▒─č─▒ tespit edilmi┼č. Yani beynin hayv├ón├« d├╝rt├╝lere dair olan k─▒sm─▒ ├žal─▒┼č─▒rken i┼čin sonunu d├╝┼č├╝n├╝p ├Âl├ž├╝p bi├žme, muhakeme etmekle vazifeli k─▒s─▒mlar─▒ ├žal─▒┼čm─▒yormu┼č. Her g├╝n i├ž g─▒c─▒klay─▒c─▒ bir s├╝r├╝ g├Âr├╝nt├╝ye maruz kalan bir gen├ž; nas─▒l sa─čl─▒kl─▒ d├╝┼č├╝n├╝p, olgun kararlar verecek?

Anla┼č─▒lan o ki, bizi bu g├Âr├╝nt├╝ bombard─▒man─▒ ile zehirleyenler; gen├žlerimizi kolayca g├╝d├╝l├╝p y├Ânlendirilebilecek ┼ča┼čk─▒n ve ahmak bir s├╝r├╝ h├óline getirmek istiyor.

Ne yaz─▒k ki her g├╝n nice su├ž, ┼čiddet vs. k├Ât├╝l├╝k haberleri verirken;

ÔÇťBu gen├žler nas─▒l bu h├óle geldi?ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nm├╝yoruz. Bug├╝n bu bozuk d├╝zende gen├žler insanla┼čmaya f─▒rsat bile bulam─▒yor.

Rabbimiz bize ezel├« d├╝┼čman─▒m─▒z ─░blisÔÇÖin insano─čluna kurdu─ču ilk tuza─č─▒n─▒ haber verirken, bak─▒n ne buyuruyor:

ÔÇť┼×eytan onlara, g├Âzlerinden gizlenmi┼č olan edep yerlerini a├ž─▒─ča ├ž─▒karmak i├žin vesvese verdi. Onlara ┼č├Âyle telkinde bulundu:

┬źRabbinizÔÇÖin size bu a─čac─▒n meyvesini yasaklamas─▒n─▒n tek sebebi, sizin meleklerden veya ├Âl├╝ms├╝z hayata n├óil olanlardan olman─▒z─▒ ├Ânlemektir.┬╗ Ve onlara;

┬źElbette ben size ├Â─č├╝t verenlerdenim.┬╗ diye de yemin etti. B├Âylece onlar─▒ aldatarak ├Ânceki mevkilerinden d├╝┼č├╝rd├╝. A─čac─▒(n meyvesini) tad─▒nca, ├žirkin yerleri kendilerine g├Âr├╝nd├╝ ve cennet yapraklar─▒n─▒ ├╝st ├╝ste yamay─▒p ├╝zerlerini ├Ârtmeye ba┼člad─▒lar. Rableri onlara seslendi:

┬źBen sizi o a─ča├žtan men etmedim mi ve ┼čeytan size apa├ž─▒k d├╝┼čmand─▒r, demedim mi?┬╗ÔÇŁ (el-AÔÇśr├óf, 20-22)

Peygamber Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem-;

ÔÇťHer d├«nin bir ahl├ók─▒ vard─▒r. ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ahl├ók─▒ da hay├ód─▒r.ÔÇŁ (─░bn-i M├óce, Z├╝hd, 17) buyururken, All├óhÔÇÖa l├óy─▒k bir kul olman─▒n yolunun hay├ó hass├ósiyetinden ge├žti─čini bildiriyor.