HÂDİSELERE İYİMSER BAKMAK

Nurten Selma ├çEV─░KO─×LU nurtencevikoglu@hotmail.com

Sene boyu ├Âzlemle bekledi─čimiz Ramazan ay─▒n─▒n sa─čanak sa─čanak rahmet ya─čan m├óneviyat iklimi de maalesef sona erdi. ├ťz├╝ld├╝k tabi├«, ancak ard─▒ndan gelen bayram co┼čkusu h├╝zn├╝m├╝z├╝ biraz olsun hafifletti. Hakikaten Ramazan ay─▒, istifade edenler i├žin muhte┼čem g├╝zellik g├╝nleridir. Ramaz├ónÔÇÖa ehemmiyet verenler; o g├╝r├╝l g├╝r├╝l akan rahmet dery├ós─▒nda y├╝reklerini, ruhlar─▒n─▒, g├Ân├╝l d├╝nyalar─▒n─▒ fel├óha ve feraha eri┼čtirirler. B├Âylesi g├╝zelliklerden istifade etmeyenlere do─črusu yaz─▒klar olsun!..

Ramaz├ón-─▒ ┼čer├«fin g├╝zelliklerinin ard─▒ndan gelen bayram ile, m├╝sl├╝manlar ├ódeta HakkÔÇÖ─▒n emirlerine teslim olman─▒n getirdi─či huzur ve hazz─▒ ya┼čarlar ama ┼č─▒marmazlar. Hele a─člayan bir ─░sl├óm co─črafyas─▒ varken, kendilerini a┼č─▒r─▒l─▒klara teslim etmezler. Havf ve rec├ó aras─▒nda olurlar. Hatt├ó ├╝├ž aylarda bilhassa da Ramazan ay─▒nda nefis ve ┼čeytana kar┼č─▒ g├Âsterilen cehd ve gayretleri neticesinde elde ettikleri kazan├žlar─▒n─▒ kaybetmemek i├žin daha bir ihtimam g├Âsterirler. Zira Ramazan ay─▒nda zincirlere vurulan ┼čeytanlar, art─▒k serbest├že yan─▒m─▒zdad─▒r. Oru├žla ve di─čer ib├ódetlerle biraz biraz terbiye k─▒vam─▒na gelen nefis; Ramazan ay─▒n─▒n bitmesiyle bo┼č b─▒rak─▒lmamal─▒, hayat daha bir teyakkuzla ya┼čanmal─▒d─▒r. Ba┼č─▒m─▒za gelen h├ódiseler, bizi ├«tidalden ay─▒rmamal─▒. Sahip oldu─čumuz kazan├žlar─▒m─▒z i├žin ne a┼č─▒r─▒ sevinip ┼č─▒marmal─▒ ne de a┼č─▒r─▒ ├╝z├╝l├╝p kadere veryans─▒n etmeli.

Sizlere a┼ča─č─▒da bahsedece─čimiz bilgiler; ┼čimdiye kadar kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z ve hayat─▒m─▒z─▒n sonuna kadar kar┼č─▒la┼čabilece─čimiz m├╝┼čk├╝llerde, bize ─▒┼č─▒k tutar m├óhiyettedir:

Ya┼čanan s─▒k─▒nt─▒ ve problemler, insan─▒n hayata k├Ât├╝mser bakmas─▒na sebep olabilir. ─░nsan─▒n olumsuz bir ├ževrede bulunmas─▒, bu bak─▒┼č─▒ destekler. H├ódiseleri devaml─▒ menf├« a├ž─▒dan de─čerlendirmeye al─▒┼čm─▒┼č ortamlarda bulunanlar, kendilerini b├Âyle d├╝┼č├╝nmekten al─▒koyamazlar. ├édeta onlar da akan sele kurban giderler.

D├╝nya hayat─▒ hi├žbir zaman yeknesak bir ┼čekilde hep iyilik ve g├╝zellikle veya hep k├Ât├╝l├╝k ve ├žirkinlikle devam etmez. Bunlar─▒n her ikisi de hayat─▒n vazge├žilmezleridir. Hayatta; ini┼čler, ├ž─▒k─▒┼člar hep vard─▒r. Hayat onlarla da g├╝zeldir. Hayattaki iyilikler ve k├Ât├╝l├╝kler insan i├žindir. ├çirkinlikler ┼č├╝phesiz insan─▒n mutlu giden hayat─▒n─▒n tad─▒n─▒ ac─▒la┼čt─▒racakt─▒r. K├Ât├╝l├╝kler, onun rahat─▒n─▒ ka├ž─▒racakt─▒r bu pek tabi├«dir. Bunlardan ka├ž─▒n─▒lamaz. O h├ólde hayat─▒ ya┼čarken k├Ât├╝l├╝klerle kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒nda; onlar─▒ en g├╝zel ┼čekilde savu┼čturmay─▒, ├žirkinliklerle m├╝cadele etmeyi, zorluklar─▒ bir ┼čekilde yenmeyi ├Â─črenmek gerekiyor.

Bilindi─či ├╝zere hayat bir imtihan alan─▒d─▒r. ─░mtihanda ba┼čar─▒l─▒ olmak i├žin; k├Ât├╝l├╝kleri savu┼čtururken kullan─▒lan metotlar─▒n, hak├ža ve HakkÔÇÖa uygun, ayn─▒ zamanda me┼čr├╗ ├žer├ževede yap─▒lmas─▒ ehemmiyetlidir. Her hakk─üniyetsiz davran─▒┼č─▒n hem bu d├╝nyada hem ├óhirette bir bedelinin olaca─č─▒ unutulmamal─▒ ve ona g├Âre davran─▒┼č rotas─▒ ├žizilmelidir.

─░nsan s─▒k─▒nt─▒lar ya┼čad─▒─č─▒ s├╝re├žte, e─čer ├«m├ón├« ├Âzellikleri tam oturmam─▒┼čsa; ├žo─čunlukla ├╝z├╝nt├╝ye, ├žaresizli─če, ├╝mitsizli─če d├╝┼čerek kendisine k├Ât├╝mser bir tablo ├žizebilir. Bunda, i├žinde bulundu─ču ├ževrenin etkisi vard─▒r. Bir ki┼čide olaylar─▒ hep k├Ât├╝mser olarak yorumlama al─▒┼čkanl─▒─č─▒ yerle┼čmi┼čse; art─▒k o ki┼či b─▒rak─▒n ├žirkin olaylar─▒, iyi gibi g├Âr├╝nen nice olaylar─▒ bile fark─▒nda olmadan; ┬źBu i┼čin alt─▒nda mutlaka bir bit yeni─či┬╗ var(m─▒┼č)├žas─▒na ya ┼č├╝phe ve endi┼čeyle ya da; ┬źBittik! Mahvolduk!┬╗ yan─▒lg─▒s─▒yla k├Ât├╝mser bir ┼čekilde yorumlar.

H├ólbuki ┼č├Âyle d├╝┼č├╝n├╝lse nas─▒l olur? ┬źAcaba kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z olay─▒ do─čru yorumlad─▒─č─▒mdan emin miyim?┬╗

Bazı mâneviyat büyükleri;

ÔÇť─░nsan mutlulu─ču ve mutsuzlu─ču kendi kafas─▒nda aramal─▒, kendi d├╝┼č├╝nce yap─▒s─▒nda g├Ârmelidir.ÔÇŁ derler. Ve ┼ču iki; ┬źs─▒k─▒nt─▒ yorumlama misali┬╗ni nazara verirler:

Peygamber Efendimiz -aleyhissel├óm-, bir sabah ├éi┼če V├ólidemizÔÇÖden;

ÔÇťÔÇôEvde yiyecek bir ┼čey yok!ÔÇŁ s├Âz├╝n├╝ i┼čitince;

ÔÇťÔÇô├ľyle ise ben de bug├╝n oruca niyet ediyorum.ÔÇŁ kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ verir ve hi├žbir ├╝z├╝lme belirtisi g├Âstermez. (Eb├╗ D├óv├╗d, S─▒y├óm, 72)

Ayn─▒ durum bir sabah Hazret-i Mevl├ón├óÔÇÖn─▒n evinde de g├Âr├╝l├╝r, han─▒m─▒;

ÔÇťÔÇôEvde yiyecek bir ┼čey yok!ÔÇŁ deyince;

ÔÇťÔÇôNe mutlu bana, bu┬şg├╝n evimiz Peygamber EfendimizÔÇÖin evine benzedi!..ÔÇŁ diyerek sevincinden sem├ó yapmaya ba┼člar ve o g├╝zel kul, s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ bu ┼čekilde mutluluk vesilesi olarak yorumlar. ─░┼čte bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒… Menf├« h├ódiseleri yorumlama g├╝zellikleri… Bizlere de k─▒ssadan hisse…

─░sl├óm b├╝y├╝klerinin bu muhte┼čem yorumlama misalleri bizlere n├╝m├╗ne te┼čkil etmeli. Empati yap─▒p ayn─▒ h├ódiseyi kendi i├žimizde ya┼čad─▒─č─▒m─▒z─▒ d├╝┼č├╝n├╝rsek; acaba biz ayn─▒ m├╝sbet yorumu yapabilir miydik? O zaman bize d├╝┼čen, kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z h├ódiseleri kendi k├╝lt├╝r├╝m├╝zdeki m├╝sbet yorumlarla de─čerlendirerek h├ódiseler kar┼č─▒s─▒nda ┬źfel├óket tablolar─▒┬╗ ├žizmemektir. Bu menf├« k├╝lt├╝r bize, maalesef bat─▒l─▒lardan ge├žmi┼čtir. En ufak menf├« y├Ânde cereyan eden i├žtim├ó├« h├ódiselerde ┬źkaos edebiyat─▒┬╗ d├╝zenlerin, ya┼čad─▒─č─▒ sosyal hayat─▒ payla┼čan ki┼čilerin de ister istemez h├ódiseleri ┬źk├Ât├╝l├╝k edebiyat─▒┬╗ ├žer├ževesinde de─čerlendirmesine sebep oluyorlar. Bu hakikaten insanlar─▒n ruh sa─čl─▒─č─▒n─▒ zedeleyen olumsuz bir durumdur. Olumlu d├╝┼č├╝nme, k├Ât├╝ gibi g├Âr├╝nen bir olay─▒ hayra yorma, insan─▒n sa─čl─▒─č─▒n─▒ bozmaz; aksine insan─▒ mutlu k─▒lar ve b├Âylesi ki┼čiler cemiyete g├╝zellik katarlar.

Bazen de insanlar ┼čahs├« olarak hayata k├Ât├╝mser bakarlar. ─░nsanlar─▒n kendisi i├žin ┬źk├Ât├╝ ┼čeyler d├╝┼č├╝nd├╝klerini┬╗ vehmederek bo┼č yere kendilerini mutsuz k─▒larlar. Mesel├ó;

ÔÇťEndi┼čelerimden bir t├╝rl├╝ kurtulam─▒yorum. Kendimi insanlar─▒n g├Âz├╝nde de─čersiz hissediyorum. Herkes beni a┼ča─č─▒l─▒yor, benden nefret ediyor.ÔÇŁ ya da;

ÔÇťBeni sevmiyorlar o y├╝zden kimse beni yan─▒nda istemiyor. Hi├ž kimse benimle ilgilenmiyor, herkesin ├ža─č─▒r─▒ld─▒─č─▒ yere ben ├ža─č─▒r─▒lm─▒yorum.ÔÇŁ yahut;

ÔÇťHep … sebeplerden dolay─▒ ├ževrem taraf─▒ndan horlan─▒yorum, d─▒┼član─▒yorum, ├Âteleniyorum. Bundan dolay─▒ i├žimde bir daralma, bunalma, bitkinlik ve y─▒lg─▒nl─▒k hissediyorum.ÔÇŁ gibi s├Âzleri etraf─▒m─▒zdan hep duyar─▒z.

Bunlar─▒n pek ├žo─ču yersiz korku ve endi┼čelerdir. Her t├╝rl├╝ olumsuzluk pek├ól├ó a┼č─▒labilir. ├ľncelikle ki┼či her kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ olaya ┬źk├Ât├╝mser olarak bakma┬╗ h├ólinden kurtulmal─▒d─▒r. G├╝zel d├«nimizin g├╝zel prensiplerine kay─▒ts─▒z kalmamal─▒, ki┼či kendi menf├« d├╝┼č├╝ncelerini bir kenara koymal─▒d─▒r. Ki┼či; hev├ó ve heveslerinin, istek ve arzular─▒n─▒n ├žizdi─či yolda de─čil d├«nimizin ve k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n g├Âsterdi─či yollarda y├╝r├╝melidir. Bizim k├╝lt├╝r├╝m├╝zde g├╝zel bir prensip vard─▒r; ┬źSize k├Ât├╝ gibi g├Âr├╝nen bir├žok ┼čeyde sizin bilmedi─činiz nice hay─▒rlar vard─▒r.┬╗ Kar┼č─▒la┼č─▒lan her menf├« h├ódisede hemen k├Ât├╝mser bir tablo ├žizmeden; ┬źbekle, g├Âr┬╗ mant─▒─č─▒yla hareket etmeli belki o an ho┼članmad─▒─č─▒m─▒z o h├ódise i├žin belli bir zaman sonra;

ÔÇťO g├╝n ├╝z├╝ld├╝─č├╝m├╝z olay iyi ki de olmu┼č. O vakit bunu anlayamam─▒┼čt─▒k.ÔÇŁ dedi─čimiz ├žok olmu┼čtur.

─░nsan her olumsuzlukta; ┬źBats─▒n bu d├╝nya!┬╗ veya ┬źBu nas─▒l kadermi┼č?┬╗ gibisinden isyan kokan s├Âzler edip, hayat─▒ su├žlama zavall─▒l─▒─č─▒na d├╝┼čmemelidir. H├ólbuki b├Âylesi olumsuz bir yakla┼č─▒m yerine;

ÔÇťHay Allah! Vard─▒r bunda bir hay─▒r.ÔÇŁ veya;

ÔÇťNe yapal─▒m ba┼ča gelene katlan─▒l─▒r. Bu da bir ┼čekilde ge├žecektir.ÔÇŁ deyip, ├╝mide sar─▒larak Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖa y├Ânelip, OÔÇÖndan yard─▒m dilemek ve h├ódiseleri ondan sonra de─čerlendirmek daha iyi de─čil mi? B├Âylesi bir davran─▒┼č insana ne kaybettirir? Bil├ókis bu pozitif de─čerlendirme tarz─▒, ki┼činin ruh sa─čl─▒─č─▒n─▒ olumlu y├Ânde motive eder, onun mutlulu─čunu bozmaz ve tad─▒n─▒ ka├ž─▒rmaz. Aksine pozitif d├╝┼č├╝nme, insan─▒n hayat─▒n─▒n kalitesini y├╝kseltir. Aksi olan karamsarl─▒k, k├Ât├╝ d├╝┼č├╝nme; insan─▒n beden ve ruh sa─čl─▒─č─▒n─▒ tehlikeye sokar, ki┼čiyi mutsuz k─▒lar.

Ancak insan─▒n kendini olumlu d├╝┼č├╝nmeye sokmas─▒; emek, birikim, tecr├╝be ve gayret gerektirir. Hayatta her ┼čeyin bir bedeli vard─▒r. Bedelsiz elde edilen ┼čeyler de─čersizdir. K├Ât├╝mserli─či yenmek i├žin; bilgiyi, m├óneviy├ót─▒, amelleri art─▒rmak l├óz─▒md─▒r. Bunlar bedel ├Âdemektir, ancak ki┼činin menfaati ├«c├ób─▒d─▒r. Ayr─▒ca ┬źk├Ât├╝mserli─či┬╗ yenmek i├žin tam tersi davran─▒┼člara ┬źiyimserlik┬╗ y├╝klemelidir. Bu hi├ž de zor de─čildir.

Uzmanlar taraf─▒ndan yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar ┬źiyimserli─čin┬╗ d├Ârt farkl─▒ hususta sa─čl─▒kl─▒ ve kaliteli ya┼čamaya katk─▒da bulunabilece─čini g├Âsteriyor:

1. ─░yimserlik; her ┼čeyin kontrol alt─▒nda oldu─ču duygusunu ├Ân pl├óna ├ž─▒kararak, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini g├╝├žlendirir.

2. Hayata iyimser bir pencereden bak─▒p yap─▒c─▒ ve olumlu tav─▒rlar geli┼čtirebilen insanlar; k├Ât├╝mserlere g├Âre daha erken, daha s─▒k ve fazla oranda t─▒bb├« yard─▒m aray─▒┼č─▒na girmektedir. ├çaresizlik d├╝┼č├╝ncesine saplan─▒p kalm─▒┼č k├Ât├╝mserler, sa─čl─▒k problemleri i├žin ihtiya├ž duyduklar─▒ t─▒bb├« yard─▒m─▒ yeterince aramazlar.

3. Hayat boyunca ne kadar fazla ve s─▒k k├Ât├╝ olaylarla kar┼č─▒la┬ş┼č─▒l─▒rsa, hastalanma oran─▒ da o kadar artacakt─▒r. B├Âyle durumlar┬şda ayakta kalabilenler, genellikle olumlu d├╝┼č├╝ncelerini muhafaza edenlerdir.

4. Olumlu insanlar─▒n ho┼čg├Âr├╝┬şl├╝, iyimser, yard─▒m edici, yap─▒c─▒ ve affedici tav─▒rlar─▒n─▒n daha ├žok oldu─ču bilinmektedir. Bu g├╝zel al─▒┼čkanl─▒klar, iyimser insanlar─▒n ├ževresinde dost ve arkada┼čla┬şr─▒n─▒n daha ├žabuk ├žo─čalmas─▒n─▒ sa─člar.

H├ós─▒l─▒, b├ók├« bir ├óleme giderken u─črad─▒─č─▒m─▒z bu d├╝nya hayat─▒nda; Rabbim, kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z h├ódiselerde kendisini unutturmas─▒n, gaflete d├╝┼č├╝rmesin, nefse boyun e─čdirmesin, ┼čeytana uydurmas─▒n vessel├óm. ├ém├«n…