RUHSAT VAR DA ┼×ARTLARIYLA VAR!..

Asım UÇAROK

Son birka├ž as─▒rd─▒r, ─░sl├óm ├óleminde ve ├╝lkemizde bir├žok sahada i├žtim├ó├« yap─▒m─▒za y├Ânelik ithamlar ve reform teklifleri yap─▒lmaktad─▒r. Bu sahalar─▒n ba┼č─▒nda kad─▒n mevzuu gelmektedir.

─░sl├ómÔÇÖa en ├žok h├╝cum edilen hususlardan biri de, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ┬źteadd├╝d-i zevc├ót┬╗a yani erkeklerin birden fazla evlenmesine izin vermesi meselesidir.

Bir├žok din mu├ór─▒z─▒ ve ─░sl├óm d├╝┼čman─▒ tipin; d├«nimizin teklif etti─či toplum yap─▒s─▒na (┼čeriata) dair ilk kurdu─ču c├╝mlelerden biri; ┬ź┼×eriat gelirse, erkekler d├Ârt kad─▒n alacak!┬╗ gibi c├óhil├óne ifadelerdir.

Evvelâ unutulmamalıdır ki;

─░sl├ómiyet cihan┼č├╝muld├╝r. Uyduruk├žas─▒yla evrensel. Yani hi├žbir ├Ârf├╝n, hi├žbir co─čraf├« m─▒nt─▒kan─▒n mahk├╗mu olmayan, cihan─▒n neresine gidilse orada muvaffakiyetle tatbik olunabilecek bir yap─▒. Dolay─▒s─▒yla, ─░sl├ómiyet, her t├╝rl├╝ ihtiyac─▒ kapsayacak bir ruhsat geni┼čli─či ihtiv├ó eder.

Yine unutulmamal─▒d─▒r ki;

─░sl├ómiyetÔÇÖin ilk muhataplar─▒n─▒n, teadd├╝d-i zevc├ót─▒n d├Ârt han─▒m s─▒n─▒r─▒ da olmaks─▒z─▒n tatbik edildi─či bir toplum oldu─čudur. Yani onlar s─▒n─▒rs─▒z say─▒da evlenebiliyorlard─▒. T─▒pk─▒ ─░sl├ómÔÇÖda kad─▒na bak─▒┼č─▒ tenkit eden bat─▒ toplumunda; s─▒n─▒rs─▒z zin├ó, s─▒n─▒rs─▒z beraberlik anlay─▒┼č─▒n─▒n oldu─ču gibi!

─░sl├ómiyet; teadd├╝d-i zevc├ót─▒ te┼čvik etmemi┼č, bil├ókis, 4 ile s─▒n─▒rland─▒rm─▒┼č ve a─č─▒r ┼čartlara ba─člam─▒┼čt─▒r. Bu ┼čartlara ri├óyet edememekten korkanlara sarih bir ┼čekilde, tek evlili─či te┼čvik etmi┼čtir. (Bkz. en-Nis├ó, 3)

ÔÇť─░sl├óm ni├žin bu ruhsat─▒ vermi┼čtir?ÔÇŁ su├óline cevaben ┼čunlar─▒ hat─▒rlayal─▒m:

─░nsanl─▒k tarihi incelendi─činde, teadd├╝d-i zevc├ót─▒ ├«c├ób ettiren baz─▒ h├óllerin vuk├╗ buldu─ču g├Âr├╝l├╝r:

Tarihte; bilhassa harpler, d─▒┼č d├╝nyada maruz kal─▒nma ihtimali daha fazla olan ve tedavisi bilinmeyen hastal─▒klar ve i┼č kazalar─▒ gibi sebeplerle, erkeklerin ├Âl├╝m nisbeti, kad─▒nlara g├Âre daha y├╝ksekti. G├╝n├╝m├╝zde de bu nisb├« fark azalsa da mevcuttur. Dul kalan han─▒mlar─▒n ve sahipsiz yetimlerin himaye edilmesi i├žin, evlilik ba┼čl─▒ca ├žarelerden biriydi.

Evlenilen han─▒mlar─▒n, ├že┼čitli mahrem hastal─▒klara yakalanmalar─▒, k─▒s─▒r olmalar─▒ gibi h├óllerde; erke─čin, bu han─▒m─▒n─▒ bo┼čamaks─▒z─▒n, ihtiya├žlar─▒ ve z├╝rriyeti i├žin ba┼čka bir han─▒m daha almas─▒, kar┼č─▒la┼č─▒labilen ihtiya├žlardand─▒.

Bilhassa madd├« imk├ónlar─▒ geni┼č olan erkeklerin, daha ├žok evl├óda sahip olmak ve dolay─▒s─▒yla daha g├╝├žl├╝ olmak arzusu da ├žok evlili─či ihtiya├ž h├óline getiriyordu.

├çok evlenmek; baz─▒ toplumlar─▒n ya┼čad─▒klar─▒ iklim, ├Ârf ve ├ódetlerinin, k├╝lt├╝rlerinin de neticesi olabilmektedir. Araplarda ├žok e┼člilik, o g├╝n de bug├╝n de yayg─▒n olmas─▒na ra─čmen, ─░sl├óm ile m├╝┼čerref olduktan as─▒rlar sonra dah├« T├╝rk milleti, ├žok evlili─če fazla ra─čbet etmemi┼čtir.

Teadd├╝d-i zevc├óta g├╝ya izin vermeyen toplumlar─▒n; asl─▒nda gizli metres tutulmas─▒, fl├Ârt ve fuhu┼č gibi zin├ó ├že┼čitlerine kap─▒y─▒ a├ž─▒k tuttuklar─▒ g├Âr├╝lmektedir ki, bu ├žok ├žirkin ve riy├ók├ór bir vaziyettir. Bu h├ól, ad├óletin g├Âzetilmedi─či ├žok e┼člilikten bile daha k├Ât├╝ bir neticedir. ├ç├╝nk├╝ birinde zarar; ferd├« kal─▒rken, di─čerinde i├žtim├ó├«dir.

Zin├óy─▒ k├╝lliyen yasaklayan ─░sl├ómÔÇÖ─▒n; a─č─▒r ┼čartlara ba─čl─▒ bir ruhsat olarak, ├žok e┼člili─če izin vermesi, ┼čeriat─▒n f─▒trat─▒ g├Âzetme ve ├ólem┼č├╝mul olma vas─▒flar─▒n─▒n da bir gere─čidir.

─░sl├óm; bu ruhsat─▒ verirken, onun kad─▒nlar a├ž─▒s─▒ndan mahzurlar─▒n─▒ da en aza indirmek i├žin, ad├óleti ┼čart ko┼čmu┼čtur. Yine ad├óletin g├Âzetilmemesi durumunda, mahkemeye m├╝racaat ederek, ad├óleti veya feshi talep etme hakk─▒ vermi┼čtir.

Yani ─░sl├óm bir sistem vaz etmi┼čtir. Bug├╝n ├žok evlilikle al├ókal─▒ dile getirilebilecek problemler, o sistemin baz─▒ unsurlar─▒ ihl├ól edildi─či i├žin vuk├╗a gelmektedir.

G├╝n├╝m├╝zde hususen bizim gibi, ├Ârfen ├žok e┼člili─če pek de ├ó┼čin├ó olmayan toplumlarda ├žok e┼člilikle al├ókal─▒ problemlere temas edelim:

Bu hususta bilinmesi lâzımdır ki;

Nik├óhta aleniyet ve il├ón esast─▒r. Gizli nik├óh, c├óiz de─čildir. ┼×ahitlerin bulunmas─▒ nik├óh akdinin ┼čart─▒d─▒r ve ┼čahitlere, gizli tutmalar─▒n─▒n tembih edilmesi kabul edilemez. Bir├žok ├ólime g├Âre b├Âyle bir nik├óh, ┬źdost tutma┬╗ denilen ├žirkin zin├ó ├že┼čidini and─▒rmaktad─▒r.

G├╝n├╝m├╝zde, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n tesett├╝r, g├Âz├╝ indirme, ihtil├ót ve halvetten ka├ž─▒nma gibi tedbirlerine ri├óyet etmeyen, sekreter, i┼č arkada┼č─▒ vb. n├ómahremlerle bak─▒┼čan, ihtil├ót i├žinde l├óub├ól├«, gev┼ček h├óllerde kalb├« meyillere kap─▒lan ve sonunda ba┼č ba┼ča kalan ki┼čiler; gayr-i me┼čr├╗ h├óllere d├╗├ž├ór olmakta, sonra da, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ikinci evlilik ruhsat─▒na s─▒─č─▒narak, i├žinde bulundu─ču h├óle, me┼čr├╗iyet kazand─▒rmaya ├žal─▒┼čmaktad─▒r.

Bu me┼čr├╗iyetin ger├žekle┼čebilmesi i├žin; o ruhsat─▒ veren d├«nin, koydu─ču ┼čartlara da ri├óyet edilmesi zar├╗r├«dir.

D├«nin i┼čine gelen noktas─▒n─▒ al─▒p, i┼čine gelmeyen noktas─▒n─▒ almamak ve bilhassa bunu yaparken;

┬źNas─▒l olsa bana bunun hesab─▒n─▒ soracak ┼čerÔÇś├« bir merci yok!┬╗ diyerek, mevcut durumdan yararlanma kurnazl─▒─č─▒na s─▒─č─▒nmak; ne ahl├ók├«dir, ne d├«n├«dir, ne de ins├ón├«dir.

Asl─▒nda ┼čunu itiraf etmeliyiz ki, bu tarz ┬źikinci evliliklerin┬╗ ├Ârfen var olup da ─░sl├ómÔÇÖ─▒n tescil etti─či ├žok e┼člilikle bir al├ókas─▒ yoktur! O toplumlarda her iki han─▒m da, ki┼činin han─▒m─▒ olarak bilinip tan─▒nmakta, evlili─čin b├╝t├╝n haklar─▒na sahip olmaktad─▒r. ├ťlkemizdeki ├Ârneklerin ├žo─čunda ise; ki┼či, toplumda ilk e┼čiyle evli bilinmekte, ikincisini ise ancak dar bir z├╝mre bilmektedir.

B├Âyle bir nik├óh;

ÔÇóGizli, sakl─▒ olmamal─▒d─▒r.

Zira gizlilik her h├ól├╝k├órda taraflar─▒ ma─čdur eder. Evlilik; mehirden iddete, nafakadan m├«r├ósa, nesepten h─▒s─▒ml─▒─ča bir├žok m├╝him hukuk├« netice meydana getirir. Gizlilik, bu neticelerin madd├« ve m├ónev├« bak─▒mdan ihl├óline sebebiyet vermektedir.

Mesel├ó; evlenen ki┼či ├Âlse, -gizli han─▒m─▒- m├«rastaki hakk─▒n─▒ alamaz. O evlilikten evl├ótlar olmu┼čsa onlar─▒n da nesep ve m├«ras haklar─▒n─▒ m├╝dafaa zorla┼č─▒r. Gizlilik t├╝rl├╝ haks─▒zl─▒klara yol a├žar.

B├Âyle bir nik├óhta;

ÔÇóHan─▒mlara sa─članan b├╝t├╝n madd├« ve m├ónev├« haklar, e┼čit ve ad├óletli olmal─▒d─▒r. Zevcin (kocan─▒n); birine (mesel├ó yeni evlendi─čine) daha fazla ihtimam g├Âsterip, ona madd├« ve m├ónev├« olarak fazla al├óka g├Âstermesi di─čerine haks─▒zl─▒k demektir. ├éyet-i ker├«mede buyurulur:

ÔÇť├ťzerine d├╝┼č├╝p u─čra┼čsan─▒z da (evlendi─činiz) kad─▒nlar aras─▒nda ├ódil davranmaya g├╝├ž yetiremezsiniz; (fakat) bari birisine tamamen kap─▒l─▒p da di─čerini ask─▒ya al─▒nm─▒┼č gibi b─▒rakmay─▒n!

E─čer aray─▒ d├╝zeltir, g├╝nahtan sak─▒n─▒rsan─▒z; Allah ┼č├╝phesiz ├žok ba─č─▒┼člay─▒c─▒ ve esirgeyicidir.ÔÇŁ (en-Nis├ó, 129)

ÔÇóG├╝n├╝m├╝zde merÔÇÖ├« kanunlar, ikinci evlili─či kay─▒t alt─▒na almamaktad─▒r. Bu da kay─▒t alt─▒na al─▒nmayan e┼člerin, bir ma─čduriyet h├ólinde, m├╝racaat edebilecekleri bir merciin bulunmamas─▒na sebebiyet vermektedir. Bu durumu istism├ór edenler, k─▒y├ómet g├╝n├╝ hesap vereceklerini unutmamal─▒d─▒r.

H├ós─▒l─▒, birden fazla evlilik; KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n te┼čvik etti─či de─čil, ancak zaruret h├óllerinde, ad├ólet ┼čart─▒yla verdi─či bir ruhsatt─▒r. Zin├ó haram oldu─ču gibi, hak ve ad├óleti ├ži─čnemek de haramd─▒r. G├Ân├╝l k─▒rmak, ih├ónet ve h─▒y├ónet manzaral─▒, gizli-sakl─▒ i┼čler yapmak da haramd─▒r.

En ba┼čta, ─░sl├ómiyetÔÇÖin ├žok e┼člili─či ├Ârfen benimsemi┼č bir topluma n├ózil oldu─čunu belirtmi┼čtik. ─░sl├ómiyet, cihan┼č├╝muld├╝r vel├ókin tebli─čine elbette bir toplumdan ba┼člam─▒┼č ve oradan b├╝t├╝n cihana yay─▒lm─▒┼čt─▒r. O toplumun bir ferdi olan Peygamber Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- de, ilk han─▒m─▒ Hazret-i Hatice V├ólidemiz ile tek e┼čli olarak ya┼čam─▒┼čt─▒r. Ancak onun vefat─▒ndan ve MedineÔÇÖde ayn─▒ zamanda bir devlet reisi olduktan sonra, Peygamberimiz; RabbimizÔÇÖin kendisine tan─▒d─▒─č─▒ bir husus├« hak ile dokuz han─▒ma kadar evlenmi┼čtir.

Peygamber EfendimizÔÇÖin, Hazret-i HaticeÔÇÖden sonra evlendi─či bu han─▒mlar─▒n ├žo─ču dul, ├žocuklu ve ya┼čl─▒ han─▒mlar idi. Fakat bu evliliklerin hepsi, ├že┼čitli gaye ve hikmetlere mebn├« idi. Asla ┼čehvet ile al├ókal─▒ de─čildi.

ÔÇóHazret-i ├éi┼če gibi ─░sl├ómÔÇÖ─▒ tebli─č edecek hocahan─▒mlar yeti┼čtirmek,

ÔÇó─░sl├ómÔÇÖ─▒n aile hayat─▒ ve kad─▒nlara mahsus h├óller gibi mevzulardaki tebligat─▒n─▒ han─▒mlar eliyle ger├žekle┼čtirmek,

ÔÇóPeygamberimizÔÇÖin Hazret-i ├ľmer gibi yak─▒n arkada┼člar─▒yla m├╝nasebetini kuvvetlendirmek,

ÔÇóBaz─▒ kab├«le reisleriyle akrabal─▒k kurarak, onlar─▒n g├Ânl├╝n├╝ ─░sl├ómÔÇÖa ─▒s─▒nd─▒rmak,

ÔÇóHicret diyar─▒nda sahipsiz kalm─▒┼č veya zevci ┼čehid d├╝┼čm├╝┼č fakat met├ónet g├Âstermi┼č dul ve sahipsiz han─▒mlara sahip ├ž─▒kmak… bu asil gayelerden birka├ž─▒d─▒r.

Peygamberimiz; ├Âmr├╝n├╝n b├╝y├╝k k─▒sm─▒nda, Hazret-i Hatice V├ólidemizÔÇÖle tek evli olarak ya┼čam─▒┼čt─▒r. Daha sonra ger├žekle┼čtirdi─či izdiva├žlar ise, n├╝b├╝vvet vazifesi ve siy├ós├« gayelere istin├ód eder. Hatt├ó bu sebeple OÔÇÖna has olarak, Cen├ób-─▒ Hak d├Ârt tahdidi de koymam─▒┼čt─▒r. Buna ra─čmen, Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-; e┼čleri aras─▒nda son derece ad├óletli davranm─▒┼č, haks─▒zl─▒k yapmaktan All├óhÔÇÖa s─▒─č─▒nm─▒┼čt─▒r.

Bu sebeplerle; teadd├╝d-i
zevc├ót, ittib├ó─▒ emredilen bir s├╝nnet olarak da g├Âr├╝lmemi┼čtir. Kald─▒ ki, EfendimizÔÇÖin Hazret-i HaticeÔÇÖyle izdiv├óc─▒ da tek e┼čli evlili─čin n├╝m├╗nesidir. ├ľmr├╝n├╝n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunu ih├óta eder. Yine Hazret-i Ali, PeygamberimizÔÇÖin k─▒z─▒ F├ót─▒maÔÇÖn─▒n ├╝zerine evlenmemi┼čtir.

Unutulmamal─▒d─▒r ki;

As─▒l farz ve s├╝nnet olan; han─▒mlara ad├ólettir, onlarla h├╝sn-i mu├ó┼čerettir.

├çok e┼člilik hususu; hele de bug├╝n ─░sl├ómÔÇÖa bir t├óriz ve taarruz vesilesi yap─▒l─▒rken, bu ruhsat─▒, beraberindeki ┼čartlara ri├óyet etmeksizin kullanmak; kul haklar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra, ─░sl├ómÔÇÖa da dil uzat─▒lmas─▒na sebebiyet vermek a├ž─▒s─▒ndan da b├╝y├╝k bir vebaldir.

Di─čer taraftan; b├╝t├╝n ┼čartlar─▒n─▒ h├óiz olarak, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n tan─▒d─▒─č─▒ bu ruhsattan istifade eden ki┼čilerin ise k─▒nanmas─▒ do─čru olmaz. (Bkz. el-M├╝ÔÇÖmin├╗n, 6; el-Me├óric, 30)

Peygamber EfendimizÔÇÖin Ved├ó HutbesiÔÇÖnde han─▒mlarla al├ókal─▒ m├╝b├órek s├Âzleriyle yaz─▒m─▒z─▒ bitirelim:

ÔÇťEy insanlar! Kad─▒nlar─▒n haklar─▒n─▒ g├Âzetmenizi ve bu hususta AllahÔÇÖtan korkman─▒z─▒ tavsiye ederim. Siz kad─▒nlar─▒, All├óhÔÇÖ─▒n emaneti olarak ald─▒n─▒z ve onlar─▒n namusunu kendinize All├óhÔÇÖ─▒n emriyle hel├ól k─▒ld─▒n─▒z.ÔÇŁ