Meden├« Bir ├ľl├ž├╝; D─░─×ERG├éMLIK

B. Cahit ├ľZDEM─░R bcahit@hotmail.com

Her medeniyet, kendi k├╝lt├╝r├╝ ile v├╝cut bulur; bu ├žer├ževede kendi insan─▒n─▒ in┼č├ó eder, kendi m├╝esseselerini kurar. Geli┼čtirdi─či teknoloji ile kazand─▒─č─▒ g├╝├ž sayesinde; d├╝nyaya h├ókim olma, n├╝fuz sahas─▒n─▒ geni┼čletme m├╝cadelesini y├╝r├╝t├╝r. M├ón├ólar─▒n─▒ doldurduklar─▒, kendine mahsus mefhumlar─▒ ile kendilerini tan─▒t─▒rlar, tarif ederler.

M├óz├«de, ulv├« gayelerle m├╝cehhez olan ┼čanl─▒ medeniyetimiz; insanl─▒─č─▒ rahmet iklimiyle ku┼čatt─▒, tesis etti─či huzur ve ad├óletle, insanl─▒─ča h├ól├ó hasretle y├ód edilen as─▒rlar─▒ ya┼čatt─▒. Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n e┼čref-i mahl├╗kat olarak yaratt─▒─č─▒ insan─▒ merkeze alan medeniyetimiz; il├óh├« buyruk ├žer├ževesinde, b├╝t├╝n hizmetlerini onu y├╝celtmeye hasreden mukaddes d├óv├ón─▒n y├╝r├╝t├╝c├╝s├╝ oldu. G├Âzya┼č─▒ ak─▒tan bir mazlum, ─▒st─▒rap ├žeken bir ma─čdur kalmamas─▒ i├žin geli┼čtirilen i├žtim├ó├« m├╝esseseler ├Âyle hay─▒rl─▒ neticeler ortaya ├ž─▒kard─▒ ki; bu nizam, bu emsalsiz faaliyetlere iz├ófeten, vak─▒f medeniyeti olarak da adland─▒r─▒ld─▒. G├╝d├╝len ┬źiÔÇśl├ó-y─▒ kelimetullah┬╗ d├óv├ós─▒n─▒n mensuplar─▒ olan ecd├ód─▒m─▒z─▒n samimiyet ve hasb├«liklerinin bir tez├óh├╝r├╝ olarak; insan haklar─▒, sadece m├╝sl├╝manlar i├žin de─čil, b├╝t├╝n insanlar i├žin bahis mevzuu edildi. ├ľyle ki; sava┼člar, v├ók├« olan ┼čekliyle, kar┼č─▒ taraf─▒n ist├«l├ós─▒ ve b├╝t├╝n varl─▒─č─▒ ile yok edilmesine y├Ânelik de─čil; zulm├╝n kald─▒r─▒l─▒p, ad├óletin tesisi, g├Ân├╝llerin rahmet iklimiyle huzura kavu┼čmas─▒ i├žin bir vas─▒ta oldu. Tabi├« ki, bu ulviy├ót─▒n ├«c├ób─▒ olarak da, ihd├ós edilen ┬źsava┼č hukuku┬╗ m├╗cibince; cidalde sadece sava┼čan unsurlar hedef al─▒nd─▒, siviller ve tabiat varl─▒klar─▒, mahl├╗kata ┼čefkat ├žer├ževesinde h├óri├ž tutuldu.

Bat─▒n─▒n nizam─▒n─▒, asl─▒nda medeniyet olarak tavsif etmek de do─čru de─čildir. Kendi d├╝nyev├«, maddeci k├╝lt├╝rleri esas al─▒narak tesis edilen merhametsiz, bencil, nefs├ón├« sistemleri; tabiat─▒ ├«c├ób─▒, insan de─čil madde merkezli bir yap─▒d─▒r. ┬źGaye u─čruna her ┼čey serbest┬╗ mant─▒─č─▒na g├Âre ┼čekillenen bu sistemde, mefhumlar da ikiy├╝zl├╝ ve sahte y├╝zleriyle m├ón├ó bulmu┼čtur. Bu c├╝mleden olarak, tebc├«l ettikleri kendi d├╝zenleri; d├╝nyada hak sahibi olarak sadece kendilerini tan─▒maktad─▒r. ┬źTarihin Sonu┬╗ teziyle, kendi d├╝zenlerini insanl─▒─č─▒n son meden├« mertebesi olarak g├Âstermelerine ra─čmen; merhum Mehmed ├ékifÔÇÖin tavsifiyle, ┬źtek di┼či kalm─▒┼č canavar┬╗ olmaktan ├ž─▒kamam─▒┼člard─▒r.

─░nsan haklar─▒; bat─▒n─▒n ├╝zerinde fevkal├óde hass├ósiyetle durur g├Âr├╝nd├╝─č├╝ bir mefhumdur. Bu faz├«letin arkas─▒na s─▒─č─▒narak, ├╝lkeleri i┼čgal eder; her ├╝lke i├žin insan haklar─▒ karneleri haz─▒rlar. Ancak, kendilerinin hakk─▒n─▒ g├Âzettikleri topluluklar, ├Ânce yahudi ve h─▒ristiyanlar; sonra da m├╝sl├╝manlar d─▒┼č─▒ndaki di─čerleridir. ├ľyle ki; kendi ├╝lke vatanda┼člar─▒ aras─▒nda bile, bu insafs─▒z ay─▒r─▒m ge├žerlidir.

Bat─▒n─▒n de─čerlendirmesi ile, her i├žtim├ó├« s─▒n─▒f i├žin y─▒l─▒n bir g├╝n├╝ ayr─▒lm─▒┼č; o g├╝n, onlar i├žin kendilerini ifade ve taltif g├╝n├╝ olarak kabul edilmi┼čtir. Ancak ne insafs─▒z bir tecell├«dir ki; bir tarafta anne, baba, ├žocuk, ya┼čl─▒, engelli, kad─▒n… gruplar─▒na tahsis edilmi┼č g├╝nler kutlan─▒rken; di─čer taraftan ─░sl├óm co─črafyas─▒nda bu insanlar ┬źmisket┬╗, ┬źvaril┬╗, ┬źfosfor┬╗ bombalar─▒ gibi… kullan─▒lmas─▒ sava┼č su├žu say─▒lan kitle imh├ó sil├óhlar─▒yla katlediliyorlar. Bu yaman ten├ókuzu; ├çanakkale sava┼člar─▒nda, baz─▒ insaf sahiplerinin, zehirli gaz kulland─▒─č─▒ i├žin kendisini sava┼č su├žu i┼člemekle su├žlad─▒klar─▒ ─░ngiliz devlet adam─▒ Churchill ┼č├Âyle a├ž─▒klam─▒┼čt─▒:

ÔÇťHakl─▒s─▒n─▒z, ancak T├╝rkler insan say─▒lmaz ki…ÔÇŁ

Zaman─▒m─▒zda ┬źempati┬╗ olarak adland─▒r─▒lan ve ┬źkendisini, kar┼č─▒dakinin yerine koymak, onun bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ndan bakmak┬╗ diye ifade edilebilecek davran─▒┼č ┼čekli; cemiyette sevgi ve dayan─▒┼čma temelini tesis edebilmek, insanlar─▒n do─čru ┼čekilde anla┼č─▒labilmesi, kurulacak m├╝nasebetlerin sa─čl─▒kl─▒ y├╝r├╝t├╝lebilmesine y├Ânelik olarak ├╝zerinde ├žok durulan bir mevzudur. Ancak bu husus, bizim medeniyetimizin temelinde yer alan bir faz├«lettir. Di─čerg├óml─▒k, merhamet, ┼čefkat, hasb├«lik, fed├ók├órl─▒k… gibi g├╝zel hasletler, bu faz├«letle beraber bir b├╝t├╝nd├╝rler. Cemiyetimizin can damar─▒ mes├óbesindeki vak─▒f m├╝esseselerini de bu ├žer├ževede m├╝tal├óa etmek l├óz─▒md─▒r. Hazret-i C├óbir -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖ─▒n bununla al├ókal─▒ olarak;

ÔÇťMuh├ócirler ve ensardan, imk├ón sahibi olup da, vakf─▒ bulunmayan bir tek ki┼či bilmiyorum.ÔÇŁ (─░bn├╝ Kud├óme, el-Mu─čn├«, V, 598) ┼čeklindeki tesbiti, bu bak─▒mdan ├Ânem arz eder. Ferdin i├žtim├ó├«le┼čmesi de bu h├ólet-i r├╗hiye ile m├╝mk├╝nd├╝r. Bunu, g├Ân├╝l ehlinden EbuÔÇÖl Hasan Harak─ün├« -kudd├«se sirruh├╗- Hazretleri ┼č├Âyle ifade eder:

ÔÇťT├╝rkistanÔÇÖdan ┼×amÔÇÖa kadar birinin aya─č─▒na diken batm─▒┼č ise, o diken benim aya─č─▒ma batm─▒┼čt─▒r; birinin aya─č─▒na ├žarpan ta┼č, benim aya─č─▒m─▒ incitmi┼čtir; bir kalpte h├╝z├╝n varsa, o h├╝z├╝n benim h├╝zn├╝md├╝r.ÔÇŁ

Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz, bir rahmet cemiyetinin in┼č├ós─▒na y├Ânelik olarak;

ÔÇťKarde┼činin g─▒y├ób─▒nda du├ó eden hi├ž bir m├╝ÔÇÖmin yoktur ki, melek de; ┬źBir misli de sana olsun!┬╗ demesin.ÔÇŁ (M├╝slim, Zikir, 86-88) buyurur.

Yine had├«s-i ┼čerifte; cemiyetten haset ve k─▒skan├žl─▒─č─▒n silinip, yerine di─čerg├óml─▒─č─▒n ik─ümesi sadedinde ┼č├Âyle buyurulur:

ÔÇťSizden biriniz; kendisi i├žin arzu edip istedi─či ┼čeyi, din karde┼či i├žin de arzu edip istemedik├že, ger├žek m├ón├óda ├«m├ón etmi┼č olmaz.ÔÇŁ (Buh├ór├«, ├Äm├ón, 7) Bu c├╝mleden olarak, nefsin doymak bilmez i┼čtih├ós─▒n─▒ tatmin gayreti i├žindeki bat─▒ hayat tarz─▒ndan farkl─▒ olarak; di─čerg├óml─▒k ve hasb├«lik, ┼čanl─▒ medeniyetimizin ┼čahsiyet ├Âl├ž├╝s├╝, f├órik vasf─▒ h├óline gelmi┼čtir.

KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde, ─░sl├óm ┼čahsiyeti ile al├ókal─▒ olarak;

ÔÇťO takv├ó sahipleri ki, bollukta da darl─▒kta da Allah i├žin harcarlar; ├Âfkelerini yutarlar ve insanlar─▒ affederler. Allah da g├╝zel davran─▒┼čta bulunanlar─▒ sever.ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 134) buyurulur. Nitekim bu m├╝jdenin tutu┼čturdu─ču g├Ân├╝ller, Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n r─▒z├ós─▒n─▒ kazanabilmek i├žin seferber olmu┼člar; imk├ónlar─▒n─▒, kendilerine zimmetli g├Ârd├╝kleri ihtiya├ž sahipleri i├žin kullanarak, i├žtim├ó├« bar─▒┼č─▒n temellerini atm─▒┼člard─▒r. Bu hususta, MedineÔÇÖde, ensar ve muh├ócir├«n aras─▒ndaki tesis edilen karde┼člik; tarihin bir benzerini kaydetmedi─či, muhte┼čem bir ├Ârnektir. ─░nfakta ba┼čkalar─▒n─▒ kendine tercih etmek, kendi hakk─▒n─▒ ba┼čkalar─▒na devretmek olarak tarif edilebilecek olan ├«s├ór ise, herkesin harc─▒ olmay─▒p, faz├«letin zirvesinden bir ├Ârnek haslettir. Bir du├ós─▒nda, a─člayarak;

ÔÇťY├ó Rabb├«! Benim v├╝cudumu ├Âyle b├╝y├╝t ki; cehennemi tamamen doldursun da, orada ba┼čka insana yer kalmas─▒n!ÔÇŁ niy├óz─▒ i┼čitilen Hazret-i Eb├╗bekir -rad─▒yall├óhu anh- da bu bahtiyarlardand─▒r.

Bat─▒dan esen d├╝nyev├« cereyanlar; insanl─▒─č─▒n r├╗hunu kavurdu, yozla┼čt─▒rd─▒. Yahya Efendi HazretleriÔÇÖnin, Kanun├« Sultan S├╝leyman HanÔÇÖa yazd─▒─č─▒ mektupta; m├╝lk├╝n zev├óline sebep olarak g├Âsterdi─či ┬źneme l├óz─▒mc─▒l─▒k┬╗, ├ódeta insanl─▒─č─▒n ortak h├ólet-i r├╗hiyesi oldu. Kendini, ma─čdur ve mazlumlar─▒n yerinde d├╝┼č├╝nebilip, dertlerine ortak olabilme anlay─▒┼č─▒ zay─▒flad─▒. Ne yaz─▒k ki bir k─▒s─▒m ├ževrelerin, SuriyeÔÇÖdeki katli├ómdan ka├ž─▒p ├╝lkemize s─▒─č─▒nan mazlumlara kar┼č─▒ tak─▒nd─▒klar─▒ menf├« tav─▒rlar─▒ buna bir ├Ârnektir. T├╝rk├žemizde;

ÔÇťYi─čidi ├Âld├╝r, fakat hakk─▒n─▒ teslim et; el-insaf; vur, fakat ├Ânce dinle…ÔÇŁ gibi t├óbirler, milletimizin ba┼čkalar─▒n─▒ anlama gayretinin bir tez├óh├╝r├╝d├╝r. ─░nsana ihsan buyurulan ┼čerefe ve m├╝kellefiyete uygun bir faz├«let olan di─čerg├óml─▒k, ┼čanl─▒ medeniyetimizin bir al├ómet-i f├órikas─▒d─▒r. ─░nsanl─▒─č─▒n y├╝z ak─▒ mes├óbesindeki medeniyetimizin tekrar hayat bulmas─▒, bu faz├«letin yeniden ihy├ós─▒ ile m├╝mk├╝n olacakt─▒r.