BUG├ťN ─░NS├éFIN NERES─░NDEY─░Z?

Nurten Selma ├çEV─░KO─×LUnurtencevikoglu@hotmail.com

─░nsaf, y├╝ce ─░sl├ómÔÇÖa yara┼č─▒r ahl├ók├« bir faz├«lettir. Zira insafl─▒ olmak, hakk─üniyetli bulunmak; ancak ─░sl├ómÔÇÖ─▒n i├žinde de─čer bulur. Yery├╝z├╝n├╝n en ┼čerefli mahl├╗ku olan insana, insafl─▒ olmak yak─▒┼č─▒r.

Peki; o zaman di─čer insanlar─▒ ge├žtik ama, m├╝sl├╝manlar─▒n aras─▒ndaki insafs─▒zl─▒klara ne demeli?

Haydi sayal─▒m:

Ki┼činin kendisine olan insafs─▒zl─▒klar─▒, ki┼činin ailesine ve yak─▒n ├ževresine olan insafs─▒zl─▒klar─▒, ki┼činin i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ topluma kar┼č─▒ insafs─▒zl─▒klar─▒, insan─▒n mahl├╗kata olan insafs─▒zl─▒klar─▒, toplumlar─▒n birbirlerine kar┼č─▒ olan insafs─▒zl─▒klar─▒… Daha sayabiliriz.

Nedir insaf dersek?

─░nsaf; hak-hukuk g├Âzetmektir, dengeyi kurmakt─▒r. Kendin i├žin istedi─čini m├╝sl├╝man karde┼čin i├žin de istemektir.

─░nsaf; evimizdeki ac─▒ ve kederi payla┼čmakt─▒r, ekme─čimizi-a┼č─▒m─▒z─▒ ihtiya├žl─▒yla b├Âl├╝┼čmektir, hastan─▒n yard─▒m─▒na ko┼čmakt─▒r. A─člayan mazlumun yan─▒nda olmak, sevincine i┼čtirak etmektir.

─░nsaf, ge├žmi┼či tahkir etmeden gelece─či yorumlamakt─▒r. Ge├žmi┼če s├Âvmek, a┼ča─č─▒lamak kime ne kazand─▒r─▒r? Ge├žmi┼čteki yanl─▒┼člardan ders alarak gelece─či in┼č├ó etmek insaf dairesine girer.

─░nsaf, haks─▒zl─▒─ča kar┼č─▒ ├ž─▒kmakt─▒r. Ma─čdurlara haks─▒zl─▒k yap─▒lamaz. Dahas─▒ ─░sl├óm ├žer├ževesinde z├ólim m├╝┼črike dah├« ad├óletsizlik yok. H├ól b├Âyle iken m├╝sl├╝man insanlar─▒n birbirlerine kar┼č─▒ her ├že┼čit haks─▒zl─▒─č─▒ rev├ó g├Ârmesi kabul edilebilir mi? Unutulmas─▒n; kin ve nefret tohumlar─▒ ekip insanlar─▒ menf├« ve insaf d─▒┼č─▒ davran─▒┼člar─▒n kuca─č─▒na itenler, ┼čeytan─▒n g├╝d├╝m├╝nde hareket eden zavall─▒lard─▒r.

─░nsafl─▒ olmak g├╝zel bir ahl├ók├« vas─▒ft─▒r. ─░nsan─▒n ├ževresinin huzurlu ve ┼čen olmas─▒ insafl─▒ olmas─▒na ba─čl─▒d─▒r. ─░nsaf, ki┼či i├žin bir faz├«lettir. Kendin i├žin istemedi─čini ba┼čkalar─▒ i├žinde istememek, insaf s─▒n─▒rlar─▒ i├žindedir.

G├╝zel d├«nimizde insafl─▒ olmak m├╝ÔÇÖmin olman─▒n al├ómetlerindedir. Yoksula yard─▒m etmek, derdi olan─▒n derdine ├žare bulmak, insanlara insafl─▒ davranmak; ger├žek m├╝ÔÇÖmin olma ├Âzelliklerindendir. Y├╝ce ├Ânderimiz Peygamberimiz -aleyhissel├óm- da bu ├Âl├ž├╝lerdeydi.

─░nsaf mefhumunun pek ├žok boyutu ve farkl─▒ y├Ânleri vard─▒r. Mesel├ó, insan─▒n kendisine insafl─▒ olmas─▒ gereklidir. Ne demek bu?

┬ź─░nsan─▒n kendisine Hazret-i Allah taraf─▒ndan sunulan beden ve ruh em├ónetlerini insafl─▒ kullanmas─▒┬╗ demektir. M├╝sl├╝man bir ki┼činin; diliyle g─▒ybet etmemesi, zihniyle zan y├╝r├╝tmemesi, beden├« melekelerini insaf ├žer├ževesi i├žinde kullanmas─▒ ├Â─č├╝tlenir. ─░nsan ├žok yiyerek, bedenini a┼č─▒r─▒ yorarak, ya─č biriktirmemeli, v├╝cuduna ve sa─čl─▒─č─▒na ins├óf etmelidir.

─░nsan, ailesine kar┼č─▒ insafl─▒ olmal─▒; onlara g├╝zel davran─▒┼člarla, ad├óletle, ho┼čg├Âr├╝yle, m├╗tedil yani dengeli davranmal─▒d─▒r. ─░nsaf s─▒n─▒rlar─▒n─▒ a┼čarak; ba─č─▒r─▒p-├ža─č─▒rarak, densiz-basit davran─▒┼člarla etraf─▒n─▒ huzursuz etmemeli. Yine insan yak─▒n ve uzak temas h├ólindeki insanlara merhamet, ad├ólet ve ┼čefkat ile muamele etmeli, insafl─▒ olmal─▒d─▒r. ─░nsafl─▒ insanlar, ├ževreleri taraf─▒ndan hep sevilen ve istenen ki┼čiliklerdir.

Bilindi─či gibi insanlar toplum i├žerisinde di─čer insanlarla irtibat i├žindedirler. G├╝zel d├«nimiz sosyal m├╝nasebetlere ehemmiyet veren bir dindir. D├╝┼čmanlara dah├« insafl─▒ ve ├ódil olunmas─▒ bizzat d├«nimizin prensibidir. Peki, bu nedendir? El-cevap; d├╝┼čmanlara insafl─▒ davranmak, belki onlar─▒n bize d├╝┼čmanl─▒k yapmas─▒ndan vazge├žmesine b├Âylece dostluk geli┼čtirmesine sebep olabilir. En g├╝zel ahl├ók tims├óli Peygamber -aleyhissel├óm- ve OÔÇÖnun g├╝z├«de ash├ób─▒ m├╝ÔÇÖminlerin y├╝ce All├óhÔÇÖa ve di─čer kullara, emri alt─▒ndakilere insafl─▒ davran─▒┼člar serdetmelerini tavsiye etmi┼člerdir. Bunun aksi zul├╝md├╝r. Pek tabi├« Allah Te├ól├ó da zulmedenleri sevmez.

Bu hususta Hazret-i Allah buyurur ki:

ÔÇťEy inananlar! Allah i├žin ad├óleti ayakta tutup g├Âzeten ┼čahitler olun. Bir toplulu─ča olan ├Âfkeniz sizi ad├óletsizli─če s├╝r├╝klemesin; ├ódil olun; bu, All├óhÔÇÖa kar┼č─▒ gelmekten sak─▒nmaya daha yak─▒nd─▒r. AllahÔÇÖtan sak─▒n─▒n, do─črusu Allah i┼člediklerinizden haberdard─▒r.ÔÇŁ (el-M├óide, 8)

D├╝nyan─▒n temeli ve huzuru ad├ólettir. ─░nsano─člu yery├╝z├╝nde b├╝t├╝n mahl├╗kat i├žin ge├žerli olan ┬źil├óh├« ad├óleti┬╗ temin etmekle m├╝kelleftir. Ad├óletin temini ise ancak insafl─▒ insanlarla m├╝mk├╝nd├╝r.

ÔÇťEy inananlar! Kendiniz, ana-baban─▒z ve yak─▒nlar─▒n─▒z aleyhlerine de olsa, Allah i├žin ┼čahit olarak ad├óleti g├Âzetin; ister zengin, ister fakir olsun, Allah onlara daha yak─▒nd─▒r. Ad├óletinizde heveslere uymay─▒n. E─čer e─čriltirseniz veya y├╝z ├ževirirseniz bilin ki, Allah i┼člediklerinizden ┼č├╝phesiz haberdard─▒r.ÔÇŁ (en-Nis├ó, 135)

ÔÇťAllah ┼č├╝phesiz ad├óleti, iyilik yapmay─▒, yak─▒nlara bakmay─▒ emreder; hay├ós─▒zl─▒─č─▒, fenal─▒─č─▒ ve haddi a┼čmay─▒ yasak eder. Tutas─▒n─▒z diye size ├Â─č├╝t verir.ÔÇŁ (en-Nahl, 90)

─░nsaf; hayat─▒ g├╝├žl├╝ ve huzurlu k─▒lar, ins├ón├«, ailev├« ve sosyal m├╝nasebetleri kuvvetlendirir. Bunun tersinde ise m├╝nasebetler zay─▒flar. Fakat ne yaz─▒k ki bazen istemesek de insafl─▒ davranam─▒yoruz. Bu sebeple hayat, teyakkuz ve titizlikle ya┼čanmal─▒.

─░nsafl─▒ olmak; kendimiz i├žin istedi─čimiz iyilik ve hay─▒rlar─▒ ba┼čkalar─▒ i├žin istemek, k├Ât├╝l├╝kler i├žin de ayn─▒ dileklerde bulunmakt─▒r. Mesel├ó; bize sayg─▒l─▒ olunmas─▒n─▒ istiyorsak biz de di─čer insanlara sayg─▒l─▒ olmal─▒y─▒z, hastayken aran─▒p sorulmak istiyorsak biz de hastalar─▒ sorup soru┼čturmal─▒, g├Ân├╝llerini ho┼č etmeliyiz. G├╝nl├╝k hayatta m├╝nasebette oldu─čumuz insanlar─▒n m├ókul ve me┼čr├╗ beklentilerine cevap verirken de insafl─▒ olmal─▒y─▒z.

Hayat─▒n i├žinde, Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n bize bi├žti─či rol├╝ oynarken; ┬źherkese hak etti─či bi├žimde de─čil, b├╝t├╝n mahl├╗kata insafl─▒ davranman─▒n ahl├ókl─▒ olman─▒n g├Âstergesi┬╗ oldu─ču ger├že─čini ak─▒ldan hi├ž ├ž─▒karmamal─▒y─▒z. Bu ┼čekilde k├óinattaki ┬źil├óh├« denge┬╗ korunmu┼č olur. ─░nsafl─▒ olmak aziz bir haslettir. ─░ns├óf ile insanlar aras─▒ dayan─▒┼čma olur, ihtil├óflar giderilir, muhabbet tesis edilir, hakperestlik yay─▒l─▒r.

Ba┼čkalar─▒n─▒n hakk─▒n─▒ ihl├ól etmek insafs─▒zl─▒kt─▒r, zul├╝md├╝r. Zul├╝m asla tasvip edilemez ama; ne yaz─▒k ki d├╝nya bug├╝n, neredeyse zul├╝m icr├ó edilen bir co─črafyaya d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. ─░nsafs─▒z davran─▒┼člar d├╝┼čman say─▒s─▒n─▒ art─▒r─▒r. Kim ins├óf ederse, Allah Te├ól├ó onun iyili─čini verir. Kim de insafs─▒zl─▒k eder k├Ât├╝l├╝k yaparsa, o da k├Ât├╝l├╝k bulur. ┬źEden bulur d├╝nyas─▒┬╗ demi┼čler.

─░nsafl─▒ insan rahmete vesile olur. ─░nsafs─▒zl─▒k ise gaddarl─▒─ča sebep olur.

─░cr├ó edilen haks─▒zl─▒klara; ┬źel-insaf!┬╗ deriz. Devamla; ┬źBu kadar─▒ da olmaz, pes do─črusu, birazc─▒k insaf, az─▒c─▒k merhamet!..┬╗ deriz. ├ç├╝nk├╝ ger├žekle┼čen haks─▒z durum merhamet ve ad├ólet ├Âl├ž├╝lerine s─▒─čmaz. ─░nsandan insaf beklenir, ad├óletsizlik ve zul├╝m de─čil. Bilinsin ki ahl├ók├« olmayanda hay─▒r yoktur.

D├╝nyadaki hem zengin hem de h├ókim g├╝├žler, zay─▒f ve g├╝├žs├╝zleri koruyup kollayaca─č─▒na -ki insaf budur- bunun tam aksi o mazlum ve ma─čdurlar─▒n t├╝m varl─▒klar─▒n─▒ s├Âm├╝rerek, insafs─▒zca g├╝├žlerine g├╝├ž katmaktalar. Bunun sonucunda zenginler daha zenginle┼čiyor, fakir ve muhta├žlar─▒n ise b├╝t├╝n imk├ónlar─▒ ellerinden al─▒n─▒yor. Bir yandan zenginlikleriyle palazlananlar di─čer yanda a├žl─▒ktan ├Âlenler… ┼×imdi bu durum ad├ólet ├Âl├ž├╝lerine s─▒─čar m─▒?

Asr─▒m─▒zda d├╝nyan─▒n ┼čahit oldu─ču bir├žok problemin kayna─č─▒nda ┬źinsafs─▒zl─▒k┬╗ vard─▒r. Bu neyi g├Âsterir? Bu problemleri olu┼čturanlar─▒n ├Âz├╝nde; vicdan, merhamet ve ad├ólet mefhumlar─▒ndan mahrum olduklar─▒n─▒ g├Âsterir. Bug├╝n; ArakanÔÇÖda, FilistinÔÇÖde, GazzeÔÇÖde, YemenÔÇÖde, IrakÔÇÖta, SuriyeÔÇÖde… Ge├žmi┼čte; AfganistanÔÇÖda, BosnaÔÇÖda, ├çe├ženistanÔÇÖda z├ólimler insaf hususunda s─▒n─▒fta kalm─▒┼člard─▒r.

─░NSAN YAPTIKLARIYLA KEND─░N─░ ORTAYA KOYAR, DAVRANI┼×LARINIZ NEYSE S─░Z ┬źO┬╗SUNUZ!

Ba┼čkalar─▒n─▒ s─▒k├ža ele┼čtiririz ama kendimiz ayn─▒s─▒n─▒ yapar─▒z; onu g├Ârmeyiz sonra da hak-hukuk-e┼čitlikten bahsederiz. ┬źOlmaz b├Âyle ┼čey, el-insaf!┬╗ deriz. ├ľnce ├žuvald─▒z─▒ kendimize bat─▒rmal─▒ de─čil miyiz?

Gizli kalmas─▒ gereken s─▒rlar─▒n if┼č├ó edilmesi, herkesin birbirinin arkas─▒nda at─▒p-tutmas─▒, k├Ât├╝ zan y├╝r├╝tmesi, l├óf ta┼č─▒mas─▒; ┬źel-insaf!┬╗ dedirtir insana…

Eme─čin, al─▒n terinin, ├žal─▒┼čman─▒n, gayretin yok say─▒lmas─▒na; ┬źel-insaf!┬╗ denir.

O kadar ├žok alarak iyi bir t├╝ketici oluyoruz ki; ┬źel-insaf!┬╗ demezler mi insana? ─░htiya├ž d─▒┼č─▒ ┼čeyleri al─▒yorsan; ┬źSana pes do─črusu karde┼čim! Onlar─▒ bulamayanlar oldu─čunu hi├ž d├╝┼č├╝nm├╝yor musun?┬╗ demez miyiz?

─░sl├ómÔÇÖa yak─▒┼čmayan g─▒ybet, l├óf-s├Âz ta┼č─▒ma, k├Ât├╝ zan y├╝r├╝tme, tecess├╝s gibi menf├« davran─▒┼člar;

ÔÇťM├╝ÔÇÖminler ancak karde┼čtir.ÔÇŁ ─░l├óh├« d├╝sturunun neresine s─▒─čar? ─░nsaf!

Bor├žluya insaf; vicdana, mant─▒─ča ters d├╝┼čen her i┼če insaf; her t├╝rl├╝ ac─▒mas─▒zl─▒─ča insaf!

┼×ahsiyette, ailede, okulda, toplumda insaf, insaf, insaf!

Birbirlerini karalayan, ├Âteleyen, k├╝f├╝rle su├žlayanlara; ┬źel-insaf!┬╗

F─▒trata ters davranmak insafs─▒zl─▒kt─▒r. Zul├╝m insafs─▒zl─▒kt─▒r. Ki┼činin nefsine uyarak yapt─▒─č─▒ her t├╝rl├╝ yanl─▒┼čl─▒k, bedenine ve sa─čl─▒─č─▒na insafs─▒zl─▒k yapmakt─▒r.

─░nsafl─▒ olmak ad├óletli olmay─▒, merhametli ve do─čru olmay─▒ gerektirir. T─▒pk─▒ Sevgili Peygamberimiz gibi.

Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z devirde pek ├žok insafs─▒zl─▒k misalleri sergilenmekte; hatt├ó bunlar s├╝rekli dile getirile getirile neredeyse; ┬ź─░nsafs─▒zl─▒k yayg─▒nla┼č─▒yor.┬╗ desek abart─▒ olmaz.

├ľ─črencisi taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝len ├Â─čretmenlere ┼čiddet, sa─čl─▒k├ž─▒lara bilhassa doktorlara kar┼č─▒ hasta ve hasta yak─▒nlar─▒ taraf─▒ndan uygulanan ┼čiddet, kad─▒na kar┼č─▒ ┼čiddet, ├žocu─ča kar┼č─▒ tecav├╝z ve istismar vakÔÇśalar─▒… E─čitimin ├ódeta mukaddes addedildi─či, modernle┼čme ve meden├«le┼čme s├╝re├žlerinde insan─▒, ins├ófa davet ediyor.

Modernlik maalesef i├žinde ahl├ók├«li─či bar─▒nd─▒rm─▒yor. Modernle┼čmenin ├Ân pl├ónda tutuldu─ču bir ├ža─čda; insanlar─▒n birbirlerine daha meden├« ve ahl├ók├« davranmas─▒ beklenirken, birbirlerine ┼čiddet uygulamalar─▒ insaf dairesine s─▒─čar m─▒?

Meden├«le┼čme s├╝recinde insanlara dayat─▒lan bug├╝nk├╝ sistem, ne yaz─▒k ki ahl├ók├« davran─▒┼člar─▒ sindirmekte ve bask─▒lamaktad─▒r. H├ól-i haz─▒rda insanlar─▒n ├╝retim ve t├╝ketim toplumu olmas─▒ isteniyor. Ahl├ók, faz├«let ve din ├Âteleniyor hatt├ó hayat─▒n d─▒┼č─▒na konuyor. Nefs, zevk, haz, e─člence ve tatmin muhtev├ól─▒ bir hayat tarz─▒ insan─▒n ├Ân├╝ne konuyor. Maalesef insanl─▒─č─▒n bug├╝nk├╝ h├ól ve vaziyeti insaf s─▒n─▒rlar─▒n─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒km─▒┼č durumdad─▒r.