M├ťSL├ťMANIN D├ťNYA ─░LE ─░MT─░HANI

Sami B├ťY├ťKKAYNAK skaynak48@hotmail.com

 

D├╝nyev├«le┼čmek ne demek? D├╝nyev├«le┼čmek; d├╝nya hayat─▒n─▒ vazge├žilmez olarak kabul etmek, d├╝nyay─▒ istemek, d├╝nya i├žin ├žabalamak demektir. Bat─▒ d├╝nyas─▒ buna sek├╝lerizm ad─▒n─▒ veriyor. Yani d├╝nyac─▒l─▒k. D├╝nyac─▒l─▒k deyince akla, ├«m├ón─▒n olmazsa olmaz esaslar─▒ndan olan ├óhiretin kabul edilmemesi gelir. Buna g├Âre d├╝nyev├«le┼čmek, sadece d├╝nyay─▒ ├«mar etme ve d├╝nyadan ibaret bir hayat i├žin ├žal─▒┼č─▒lmas─▒ ├╝zerine kuruludur. D├╝nyac─▒ i├žin d├╝nya vard─▒r, ├óhiret yoktur.

 

Peki, m├╝sl├╝man oldu─ču iddias─▒nda bulunan birisi i├žin d├╝nyev├«le┼čmek ne m├ón├ó ifade eder?

 

M├╝sl├╝man d├╝nyac─▒ olur mu?

 

┼×unun alt─▒n─▒ ├žizelim ki;

 

M├╝sl├╝man d├╝nyal─▒d─▒r ama, d├╝nyac─▒ de─čildir.

 

D├╝nyal─▒d─▒r, ├ž├╝nk├╝ d├╝nyada ya┼čamak ama m├╝sl├╝manca ya┼čayarak ├óhiret az─▒─č─▒ elde etmek zorundad─▒r. Kendisine bah┼čedilen her g├╝n, m├╝sl├╝man i├žin ├óhiret az─▒─č─▒ elde etme f─▒rsat─▒d─▒r. M├╝sl├╝man d├╝nyal─▒d─▒r, bunun i├žin d├╝nyay─▒ m├╝sl├╝man hass├ósiyeti ile ├«mar etmek zorundad─▒r. Bunun i├žin, All├óhÔÇÖ─▒n d├╝nyaya verdi─či de─čere bakmak gerekiyor.

 

Allah Te├ól├ó, d├╝nya hayat─▒n─▒ nas─▒l tan─▒ml─▒yor? All├óhÔÇÖa g├Âre;

 

  • D├╝nya hayat─▒, aldat─▒c─▒ bir met├ód─▒r (├él-i ─░mr├ón, 3/185).

 

  • Sadece bir oyun ve e─člencedir (el-EnÔÇś├óm, 6/32; el-Ankeb├╗t, 29/64).

 

  • D├╝nyadaki menfaatler yald─▒zl─▒, fakat ├Ânemsiz faydalard─▒r (el-Had├«d, 57/20).

 

D├╝nya hayat─▒ KurÔÇÖ├ónÔÇÖda genellikle ├óhiret hayat─▒ ile birlikte an─▒lm─▒┼č, bazen ikisi aras─▒nda kar┼č─▒la┼čt─▒rma yap─▒larak ├óhiret hayat─▒n─▒n ├╝st├╝n oldu─ču belirtilmi┼čtir. Y├╝ce Yarat─▒c─▒ÔÇÖya g├Âre; ├óhiret i├žin amelleri engellemeyen ve aksatmayan d├╝nya hayat─▒ me┼čr├╗ bir nimet, hatt├ó sa├ódettir. Bunun i├žin m├╝sl├╝manlara;

 

ÔÇťRabbimiz! Bize d├╝nyada da ├óhirette de iyilik ver.ÔÇŁ (el-Bakara, 2/201; el-AÔÇśr├óf, 7/156; Y├╗nus, 10/64; en-Nahl, 16/122) diye du├ó etmeleri tavsiye edilmi┼čtir. Bir├žok ├óyette peygamberlere ve m├╝ÔÇÖminlere hitap edilirken d├╝nya ve ├óhiret mutlulu─ču birlikte vurgulanm─▒┼č, bu durum All├óhÔÇÖ─▒n ├Âzel bir lutfu olarak kaydedilmi┼čtir (el-Bakara, 2/130; ├él-i ─░mr├ón, 3/45).

 

├ç├╝nk├╝ d├╝nya sa├ódeti ile ├óhiret sa├ódeti birbirine z─▒t de─čildir. ├éhiret mutlulu─čunu kazanmak i├žin d├╝nyadan vazge├žmek gerekmez; d├╝nyada refah i├žinde ya┼čanarak da ├óhiret mutlulu─ču elde edilebilir.

 

Bu nas─▒l olacak? Bu; All├óhÔÇÖ─▒ unutmadan, All├óhÔÇÖ─▒ unutturacak ge├žici met├ólara olmas─▒ gerekenden fazla ehemmiyet vermemekle, yani nimetleri putla┼čt─▒rmamakla olacakt─▒r. Nimetleri putla┼čt─▒rmak… Hem nimet diyoruz hem de o nimetin putla┼čt─▒r─▒lmas─▒ndan bahsediyoruz. Bu bir dilemm├ó olsa gerektir. Allah Te├ól├ó; kad─▒n─▒, evl├ód─▒, alt─▒n─▒, g├╝m├╝┼č├╝, cins atlar─▒, davarlar─▒ ve ekinleri, insano─člunun ho┼čuna giden d├╝nya hayat─▒n─▒n s├╝sleri olarak tabir etmektedir (├él-i ─░mr├ón, 3/14). Yani mal, evl├ót, kad─▒n insan─▒n d├╝nya hayat─▒nda sahip oldu─ču g├╝zelliklerdir. Ancak onlara sahip olurken, onlardan istifade ederken, d├╝nya-├óhiret dengesini bozmamaya dikkat etmek gerekir. E─čer bu denge bozulursa, bu nimetler putla┼čmaya ba┼člar. Ve neticede d├╝nyev├«le┼čmek ba┼člar. Bunun ├Ârneklerini asr-─▒ sa├ódette dah├« g├Ârmek m├╝mk├╝nd├╝r. B├Âyle bir tehlikeden ve ya┼čanm─▒┼č h├ódiselerden dolay─▒ Allah Te├ól├ó; ├Âzelde ash├ób─▒ genelde ise k─▒y├ómete kadar ya┼čayacak t├╝m insanlar─▒ ├«kaz etmektedir. Mesel├ó Allah Te├ól├ó; Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖden d├╝nya-├óhiret dengesinden sapma e─čilimi g├Âsteren e┼člerini uyarmas─▒n─▒, ya d├╝nya hayat─▒n─▒n s├╝s├╝n├╝ ya da All├óhÔÇÖ─▒, Ras├╗l├╝ÔÇÖn├╝ ve ├óhiret yurdunu tercih etmelerini istemi┼čtir. (el-Ahz├ób, 33/28-29) Yine ├óhiretin ├Ân pl├óna al─▒nmadan, hayata ait ko┼ču┼čturmalar─▒n d├╝nya lehinde bozulmas─▒ tasvip edilmemi┼čtir.

 

Meselâ;

 

Ô×óBir cuma g├╝n├╝ ash├ób─▒n, mescidde hutbe okuyan Hazret-i PeygamberÔÇÖi b─▒rak─▒p al─▒┼čveri┼če ko┼čmalar─▒ (el-CumÔÇśa, 62/11),

 

Ô×óBahreynÔÇÖe g├Ânderilen Eb├╗ Ubeyde bin Cerr├óh -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖ─▒n cizye toplay─▒p MedineÔÇÖye d├Ând├╝─č├╝n├╝ haber alan sah├óbenin al─▒┼č─▒lmad─▒k bir ┼čekilde sabah namaz─▒nda Mescid-i Nebev├«ÔÇÖyi doldurmalar─▒ (Buh├ór├«, Cizye, 1; M├╝slim, Z├╝hd, 6),

 

Ô×óMekkeÔÇÖnin fethinden sonra giri┼čilen sava┼člarda elde edilen gan├«metler konusunda tart─▒┼čmalar ├ž─▒kmas─▒ (Buh├ór├«, Men├óߪ│─▒b├╝ÔÇÖl-enß╣ú├ór, 1; M├╝slim, Zek├ót, 12) bu t├╝r e─čilimlerden baz─▒lar─▒d─▒r.

 

Bu hareketler kar┼č─▒s─▒nda bazen Hazret-i Peygamber, Allah kat─▒nda d├╝nyan─▒n c─▒l─▒z bir ├Âl├╝ o─člak kadar bile de─čeri olmad─▒─č─▒n─▒ ifade etme ihtiyac─▒n─▒ duymu┼č (M├╝slim, Z├╝hd, 2), d├╝nyaya d├╝┼čk├╝n ve maddeye m├╝ptel├ó olmamalar─▒ i├žin ├ževresindekileri ├«kaz etmi┼čtir. (Buh├ór├«, Riߪ│─üߪ│, 5; M├╝slim, Zek├ót, 38)

 

Sahip olunan nimetler putla┼čmaya ba┼člad─▒─č─▒ zaman, insan All├óhÔÇÖ─▒ unutmaya ba┼člar. Evl├ót, All├óhÔÇÖ─▒n bah┼četti─či ├Ânemli bir nimettir. Bu nimet All├óhÔÇÖ─▒ nas─▒l unutturur? Evl├ód─▒n her istedi─čini yapmak, onun isteklerinin ├Ân├╝nde r├óm olmak, onun istediklerini yerine getirmek i├žin hel├ól-haram hass├ósiyetini yitirmek, All├óhÔÇÖa kul olarak yeti┼čtirmek yerine d├╝nyal─▒k refah─▒n─▒ elde etmesi i├žin madd├« her ┼čeye y├Ânlendirmek, ├óhiretine yat─▒r─▒m yapmamak insan─▒, evl├ód─▒ putla┼čt─▒rmaya g├Ât├╝r├╝r.

 

Mal All├óhÔÇÖ─▒n insana verdi─či bir em├ónettir. Bu em├óneti insan nas─▒l putla┼čt─▒r─▒r? Mal, onun artmas─▒, ├žo─čalmas─▒ i├žin giri┼čilen m├╝cadelede hel├ól-haram ayr─▒m─▒n─▒ g├Âzetmeden ├žabalamak, malda All├óhÔÇÖ─▒n hakk─▒n─▒ unutmak, All├óhÔÇÖ─▒n em├óneti oldu─čunu unutarak kendisinin elde etti─čini d├╝┼č├╝nmeye ba┼člamakla putla┼čmaya ba┼člar. Benzer ┼čeyleri; e┼čler i├žin, ekinler i├žin, k─▒sacas─▒ t├╝m nimetler i├žin s├Âylemek m├╝mk├╝nd├╝r. Nimetler, iki ucu keskin b─▒├žak gibidir. All├óhÔÇÖ─▒ hat─▒rlatt─▒─č─▒ gibi, putla┼čt─▒r─▒l─▒p All├óhÔÇÖ─▒ unutturmaya ba┼člar. Bunun i├žin Allah ┼č├Âyle ├«kaz eder:

 

ÔÇťEy ├«m├ón edenler! Mallar─▒n─▒z ve ├žocuklar─▒n─▒z sizi All├óhÔÇÖ─▒ anmaktan al─▒koymas─▒n. Kim bunu yaparsa i┼čte onlar ziyana u─črayanlard─▒r.ÔÇŁ (el-M├╝n├ófik├╗n, 9)

 

ÔÇťDe ki: E─čer babalar─▒n─▒z, o─čullar─▒n─▒z, karde┼čleriniz, e┼čleriniz, h─▒s─▒m-akraban─▒z, kazand─▒─č─▒n─▒z mallar, kes├óda u─čramas─▒ndan korktu─čunuz ticaret, ho┼čland─▒─č─▒n─▒z meskenler size AllahÔÇÖtan, Ras├╗l├╝ÔÇÖnden ve Allah yolunda cih├ód etmekten daha sevgili ise, art─▒k Allah emrini getirinceye kadar bekleyin. Allah f├ós─▒klar toplulu─čunu hid├óyete erdirmez.ÔÇŁ (et-Tevbe, 24)

 

Bunun i├žin m├╝sl├╝man, kendisini ┼č├Âyle muhasebe etmelidir:

 

├çocuklar─▒mla, e┼čimle, yak─▒nlar─▒mla olan irtibat─▒m, onlara bak─▒┼č─▒m benim Allah ile olan m├╝nasebetlerimi nas─▒l etkiliyor? Bana All├óhÔÇÖ─▒ hat─▒rlat─▒yor mu yoksa All├óhÔÇÖ─▒ unutturuyor mu? Ras├╗lullah ile arama mesafe koyuyor mu, Ras├╗lullah ile el ele y├╝r├╝memi sa─čl─▒yor mu?

 

All├óhÔÇÖ─▒n em├óneti olan mallar─▒m, ekinlerim, ├╝r├╝nlerim; Allah ile olan ba─č─▒ma neler kat─▒yor? Sahip olduklar─▒m─▒ All├óhÔÇÖa yak─▒nla┼čmak i├žin kullan─▒yor muyum? Yoksa; ┬źHepsini ben kazand─▒m, benim eme─čim!..┬╗ demek s├╗retiyle All├óhÔÇÖ─▒ unutmama sebep mi te┼čkil ediyor?

 

K─▒sacas─▒ bana bah┼čedilen hayata olan ba─čl─▒l─▒─č─▒m; benim All├óhÔÇÖa olan kullu─čumu art─▒r─▒yor mu yoksa All├óhÔÇÖ─▒ unutturuyor mu?

 

D├╝nyay─▒ Allah i├žin ya┼čamayan her insan d├╝nyev├«le┼čmi┼čtir. D├╝nyev├«le┼čen insan ise; AllahÔÇÖtan uzak, All├óhÔÇÖa ra─čmen hayat─▒n i├žinde debelenen, bo┼člu─ča do─čru s├╝r├╝klenen zavall─▒, bir o kadar da di─čer yarat─▒lm─▒┼člar i├žin tehlikeli bir varl─▒kt─▒r.