─░SL├éMÔÇÖIN ┼×EK─░LLEND─░RD─░─×─░ ┼×EH─░RLERDEN, ┼×EH─░RLER─░N ┼×EK─░LLEND─░RD─░─×─░ ─░NSANLARA

Raif KOÇAK raifkocak@gmail.com

K├óinatta var olan her nizam, Allah Te├ól├ó taraf─▒ndan belirlenmi┼č bir de─či┼čim ve d├Ân├╝┼č├╝m sistemi i├žerisinde devam edip durmakta. ├ťzerinde ya┼čad─▒─č─▒m─▒z d├╝nyada; geceler g├╝nd├╝zleri, k─▒┼člar yazlar─▒ takip etmekte ve bu il├óh├« hikmet ├«c├ób─▒, hi├žbir ┼čey ayn─▒ kalmay─▒p s├╝rekli bir tebedd├╝l├ót ile muazzam sistemin devam etmesi sa─članmakta.

─░nsanl─▒k tarihi boyunca hak ve b├ót─▒l aras─▒nda s├╝rekli bir m├╝cadele ve m├╝c├óhede olmu┼č ve bu m├╝cadele k─▒y├ómete kadar da devam edecektir. Bu m├╝cadele ile insano─člunun; dura─čan de─čil, s├╝rekli olarak aktif olmas─▒, kendi inanc─▒n─▒ ve k├╝lt├╝r├╝n├╝ savunmas─▒, o inanc─▒ ya┼čad─▒─č─▒ yerde h├ókim k─▒lmas─▒, ya┼čad─▒─č─▒ yerleri ┼čekillendirirken bu inan├ž ve k├╝lt├╝rden faydalanmas─▒ i├žin gayret sarf etmesi hedeflenmi┼čtir.

Ya┼čad─▒─č─▒ ├ževrenin ┼čuurunda olmak, o ├ževreyi tahrip olmaktan korumak, o ├ževrenin geli┼čmesine ve bir sonraki nesle ayn─▒ ┼čekilde aktar─▒lmas─▒n─▒ sa─člamak her m├╝sl├╝man─▒n ├╝zerine vazifedir. ├ç├╝nk├╝ insan, yery├╝z├╝nde Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n hal├«fesi ve yarat─▒lm─▒┼člar─▒n en m├╝kemmelidir.

M├╝sl├╝man bir insan, bulundu─ču yerin rengini ve kokusunu almaz. Aksine bulundu─ču yere ─░sl├ómÔÇÖ─▒n kokusunu yayar ve Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n insanlar i├žin g├Ânderdi─či ├Âl├ž├╝lerin ya┼čanmas─▒n─▒ ve yay─▒lmas─▒n─▒ sa─člar. Bunun i├žin insan, hayat─▒n─▒n her ├ón─▒n─▒ ─░sl├ómÔÇÖ─▒n getirdi─či ├Âl├ž├╝ler ├╝zere ┼čekillendirir. ─░nsan─▒n gerek m├ónev├« hayat─▒nda gerek ekonomik ve sosyal hayat─▒nda; ya┼čad─▒─č─▒ ├ževrenin, ┼čehrin ├žok b├╝y├╝k bir etkisi vard─▒r. Ya┼čanan bir muhitin sessiz ve sakin olmas─▒; orada ya┼čayan insanlar─▒n her h├óline sir├óyet edip huzurlu bir ortam olu┼čmas─▒na sebep oldu─ču gibi, y├╝ksek binalar─▒n yer ald─▒─č─▒ kalabal─▒k ve g├╝r├╝lt├╝l├╝ bir ortamda ya┼čayan insanlara da aksi tesir ederek huzursuz bir toplum olu┼čmas─▒na sebep olabilmektedir.

─░sl├óm cemiyet d├«nidir; fertlerden te┼čekk├╝l eden toplum d├╝zenine, insanlar─▒n mutlulu─čuna, faydas─▒na, geli┼čmesine, ilerlemesine ve kurtulu┼čuna dair kurallar ve kaideler vaz eder. Cemiyet hayat─▒n─▒n d├╝zeni ve intizam─▒ i├žin ─░sl├óm, insan─▒n her ├ón─▒na m├╝dahale eder. ─░nsan ya bu kaidelere ri├óyet ederek f─▒trat─▒na uygun bir hayat ya┼čar veyahut da ya┼čad─▒─č─▒ hayat─▒ bir inan├ž h├óline getirir.

MedineÔÇÖye hicret eden Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz; ├Âncelikle m├╝sl├╝manlar─▒n ticaret hayat─▒nda yer almalar─▒ i├žin pazar yerleri kurmu┼č, vazifelendirdi─či ki┼čiler ile hem pazarda tekelle┼čmeyi ├Ânlemi┼č hem de denetim yapt─▒rarak belli bir nizam ve intizam sa─člam─▒┼čt─▒r. D├╝zenlemeler bununla s─▒n─▒rl─▒ kalmam─▒┼č; yeni ev yapanlar─▒n yollar─▒ daraltmamalar─▒n─▒, kom┼čular─▒n─▒n r├╝zg├ór─▒n─▒ ve g├╝ne┼čini kesmemelerini, su kuyular─▒na ve ib├ódet yerlerine olan mesafelerini kontrol ederek belli bir ├«mar kanunu uygulam─▒┼čt─▒r.

Tarih boyunca m├╝sl├╝manlar─▒n idare ettikleri devletlerde bu ├Âl├ž├╝ler uzun d├Ânemler boyunca muhafaza edilmi┼č; bir belde kurulurken tam merkeze cami ve medreseler konulmu┼č, sonra evlerin pl├ónlamas─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Yine bu pl├ónlamada evlerin ├žok katl─▒ ve y├╝ksek olmamas─▒na dikkat edilmi┼č, bunu yaparken de cami seviyesini ge├žmeyecek ┼čekilde ayarlanmas─▒ sa─članm─▒┼čt─▒r. Evlerin ├Ân├╝nde geni┼č avlular tesis edilerek, hem evde ya┼čayan insanlar─▒n mahremiyeti korunmu┼č hem de ev halk─▒n─▒n d─▒┼čar─▒n─▒n havas─▒n─▒ teneff├╝s etmesi temin edilerek bir ferahl─▒k sa─članm─▒┼čt─▒r.

Yerle┼čimi cami ├ževresinde yo─čunla┼čt─▒rarak; insanlar─▒n birbirlerini tan─▒mas─▒, birbirlerinin h├óllerini bilmesi, hastal─▒k veya ihtiya├ž h├ólinde yard─▒mla┼čma ve dayan─▒┼čmas─▒, i├žtim├ó├« hayat─▒n canl─▒ olmas─▒, birlik ve beraberli─čin peki┼čtirilmesi sa─članm─▒┼čt─▒r. ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ┼čekillendirdi─či ┼čehirlerde sadece insanlar d├╝┼č├╝n├╝lmemi┼č, ayn─▒ zamanda o beldede ya┼čayan kediler, k├Âpekler, ku┼člar dah├« d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼č, hem onlar─▒n kar─▒nlar─▒n─▒n doyurulmas─▒ hem de tedavi edilmeleri i├žin mek├ónlar olu┼čturulmu┼č, hatt├ó onlar i├žin vak─▒flar bile kurulmu┼čtur.

Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ├╝lkede h─▒zl─▒ ve keskin de─či┼čimler ya┼čan─▒yor. Bu de─či┼čimler ekonomik ve siy├ós├« alanda oldu─ču gibi, ayn─▒ zamanda k├╝lt├╝rel alanda da cereyan ediyor. ├ťlkemizde ya┼čanan bu de─či┼čimlerin olumlu olan ve bizleri memnun eden taraflar─▒ oldu─ču gibi, olumsuz olan ve bizleri ├╝zen hatt├ó endi┼čeye sevk eden taraflar─▒ da bulunuyor. Bu de─či┼čimlerin en tehlikelisi; inanc─▒m─▒zdan ve k├╝lt├╝r├╝m├╝zden uzakla┼čarak, bat─▒l─▒lar gibi d├╝┼č├╝nmeye ve onlar gibi ya┼čamaya meyletmemiz oluyor.

Bu ├Âzentinin neticesi olarak, ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ┼čehirlerin ├žehresi cidd├« ┼čekilde de─či┼čime u─črad─▒. Kalabal─▒k ailelerin ya┼čad─▒─č─▒ ├╝├ž-d├Ârt katl─▒ aile apartmanlar─▒, yerlerini ├žok katl─▒ pl├ózalara veya sitelere b─▒rakt─▒. Kalabal─▒k aile yap─▒lar─▒, yerini iki-├╝├ž ki┼čiden olu┼čan ├žekirdek ve ┬źyaln─▒z┬╗ ailelere b─▒rakt─▒. Bundan dolay─▒ geni┼č ve ferah olan eski evlerimiz k├╝├ž├╝lerek, kibrit kutusu misali ┬źkonutlara┬╗ d├Ân├╝┼čt├╝. ─░├žtim├ó├« hayat─▒n en ehemmiyetli unsurlar─▒ndan birisi olan kom┼čuluklar gitti; onun yerine alt kom┼čusunun, ├╝st kom┼čusunun, hatt├ó kap─▒ kom┼čusunun bile tan─▒nmad─▒─č─▒ modeller geli┼čti.

Bizim k├╝lt├╝r├╝m├╝zde ev; insanlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ ocakt─▒r, mukaddestir ve sat─▒lamaz. Ancak gelin g├Âr├╝n ki kapitalizm, evi ┬źkonuta┬╗ d├Ân├╝┼čt├╝rerek onu bir ticaret met├ó─▒ h├óline getirdi. Yap─▒lan rekl├ómlar, herkesin ev almas─▒ zorunluymu┼č gibi bir mant─▒─č─▒n yerle┼čmesine ve konut edinme ├ž─▒lg─▒nl─▒─č─▒n─▒n ba┼člamas─▒na sebep oldu.

Mensubu bulundu─čumuz inan├ž ve k├╝lt├╝rde cami kalp, onu ├ževreleyen yollar da v├╝cuda kan ta┼č─▒yan damarlar misali gibidir. Nas─▒l ki kalpten damarlar yolu ile v├╝cudun di─čer ├óz├ólar─▒na kan g├Ânderilmedi─činde organlar ifl├ós ediyorsa; bug├╝n modernizm gere─či m├óbedsiz ┼čehirler in┼č├ó eden g├╝n├╝m├╝z insan─▒n─▒n dikkat etmesi gereken en ├Ânemli ┼čey de bir toplumun inan├žlar─▒ndan ve k├╝lt├╝r├╝nden uzakla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ ve r├╗hunun beslenece─či ib├ódet yerlerinden kopar─▒ld─▒─č─▒ zaman cemiyetin ├ž├Âz├╝lmeye ve dolay─▒s─▒yla ├ž├╝r├╝meye ba┼člayaca─č─▒ ger├že─čidir.

G├Âr├╝n├╝yor ki; il├óh├« hikmet ├«c├ób─▒ ya┼čanan de─či┼čimler bizim i├žin bir rahmet unsuru olurken, be┼čer├« de─či┼čimler bizi f─▒trat─▒m─▒zdan uzakla┼čt─▒rmaktad─▒r. Allah Te├ól├ó yeniden f─▒trat─▒m─▒za uygun bir hayat ya┼čamak i├žin bizlere ┼čuur ve gayret versin.