SEV─░ND─░RECEK B─░R H├ťZ├ťN

H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

Zaman nehri, beden sandal─▒m─▒z─▒ biz istesek de istemesek de kabir kap─▒s─▒na do─čru s├╝r├╝kleyip g├Ât├╝r├╝yor. Bu gidi┼či ne durdurmak ne yava┼člatmak m├╝mk├╝n. Ancak bu s─▒rada ge├žen zaman─▒ lehimize olan amellerle de─čerlendirmemiz m├╝mk├╝n.

E─čer gafletle ya┼čay─▒p giderken, kendimizi birdenbire kabir kap─▒s─▒nda bulup pi┼čman olmak istemiyorsak; ne kadar oldu─čunu bilmedi─čimiz bu s├╝reyi, an be an bize fayda veren i┼člerle k─▒ymetli h├óle getirmemiz gerekiyor.

Bunun i├žin de insan─▒n ge├žen her g├╝n├╝, hatt├ó saati muhasebe etmesi l├óz─▒m. ┼×├óh-─▒ Nak┼čibend Hazretleri, hi├ž de─čilse birka├ž saatte bir durup; ┬źBen bu birka├ž saatte ne yapt─▒m?┬╗ diye kendimizi hesaba ├žekmemizi tavsiye ediyor.

Tasavvuf yolunun hakk─▒n─▒ vermi┼č, makam sahibi olmu┼č z├ótlar; her nefes uyan─▒k olmaya, All├óhÔÇÖ─▒n bizi g├Ârd├╝─č├╝n├╝, bizim OÔÇÖndan gafil oldu─čumuz zamanda da bizden gafil olunmad─▒─č─▒n─▒ hat─▒rda tutmaya ├žal─▒┼čm─▒┼člar. O kadar─▒n─▒ yapam─▒yoruz ama hi├ž de─čilse g├╝nl├╝k bir muhasebe yapmaktan da ├óciz kalmamal─▒y─▒z.

Hi├ž de─čilse hata ve kusurlar─▒m─▒za tevbe, isti─čfar edip; ┬źonlar─▒ tel├ófi edecek ne yapabiliriz?┬╗ diye aray─▒┼č i├žinde olsak…

Tasavvuf edebiyat─▒n─▒n ilk s├«m├ólar─▒ndan olan H├óris el-Muh├ósib├«; er-Ri├óye adl─▒ eserinde nefis muhasebesini, ge├žmi┼čin g├Âzden ge├žirilmesi ile gelece─če dair niyet ve himmetin kuvvetlendirilmesi y├Ân├╝nden ele alm─▒┼č.

─░nsan; ge├žmi┼č ve geri gelmeyecek olan m├óz├« ile, ele ge├žip ge├žmeyece─či bilinmeyen ├ót├« aras─▒nda, bu ├ón─▒ ya┼čarken mutlaka onu iyi de─čerlendirmenin derdinde olmal─▒. Bunun i├žin de ge├žmi┼čin hatalar─▒ndan ders al─▒p, ┼čimdi onlar─▒ geri getiremedi─čini d├╝┼č├╝n├╝p, o pi┼čmanl─▒─č─▒n ac─▒s─▒ndan himmetini kuvvetlendirmek i├žin istifade etmeli.

├ľte yandan ├╝z├╝nt├╝ i├žine g├Âm├╝l├╝p kalmak ve kendini k├Ât├╝leyip durmak de─čil, aksine onlardan ders al─▒p bir daha yapmaman─▒n ├žaresini aramak l├óz─▒m. Neden ├Âyle bir gaflete d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝, hangi k├╝├ž├╝k g├Ârd├╝─č├╝ hatalar─▒n onu bu h├óle getirdi─čini ara┼čt─▒rmal─▒. ─░┼čte daima b├Âyle m├ónev├« y├Ânden k├ór-zarar hesab─▒ i├žinde olup; ┬źSevap kazanc─▒m─▒ nas─▒l art─▒r─▒r─▒m, g├╝nah ve kusur gibi zararlardan nas─▒l korunurum?┬╗ diye d├╝┼č├╝n├╝p duran insan, elbette kendini d├╝zeltecektir. Allah Te├ól├ó HazretleriÔÇÖnin;

ÔÇťOnu (nefsini) ar─▒nd─▒ran kurtulu┼ča ermi┼čtir.ÔÇŁ (e┼č-┼×ems, 9) ├óyet-i ker├«mesinde verdi─či m├╝jde de bu olsa gerektir.

─░nsan; hatalar─▒n─▒ ve eksiklerini d├╝┼č├╝n├╝p, hi├ž de─čilse ├╝z├╝nt├╝ ├žekse, kendini tam d├╝zeltemese bile bu ├╝z├╝nt├╝s├╝ ona keff├óret olabilir. Hem ├╝z├╝nt├╝, insan─▒ insan yapan duygudur. Belgesellerde g├Âr├╝r├╝z; s├╝r├╝ye bir y─▒rt─▒c─▒ yana┼č─▒r, bir yavruyu yakalar. S├╝r├╝n├╝n geri kalan─▒ panikle ka├ž─▒┼č─▒r. O yavruyu kimse umursamaz, herkes kendi can─▒n─▒ kurtard─▒─č─▒na bakar. ─░nsanlar da art─▒k ├Âyle olmaya ba┼člad─▒. Her g├╝n, her saat aram─▒zdan kurbanlar veriyoruz, ├╝z├╝lm├╝yoruz bile…

Zaman─▒m─▒zda internet mecr├ólar─▒nda uydurma ├Âzl├╝ s├Âzler ve kendi irf├ón─▒m─▒zdan do─čmayan ├«tikat ve anlay─▒┼člar dola┼č─▒yor. Mesel├ó diyorlar ki:

ÔÇťAllah -Z├╝lcel├ól- KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde; ┬źL├ó tahzen!┬╗ yani; ┬ź├ťz├╝lme!┬╗ diyor; ├Âyleyse ├╝z├╝lmeyelim!ÔÇŁ

H├ólbuki Rabbimiz; ┬ź├ťz├╝lme!┬╗ dedi─čine g├Âre, demek ki o ├óyetin ilk muhatab─▒ olanlar ├╝z├╝l├╝yorlarm─▒┼č.

Baz─▒ evliy├ólar; kalpte devaml─▒ bir h├╝z├╝n h├óli olmas─▒n─▒, kalbin dirili─čine al├ómet say─▒yorlar ve ┼č├Âyle diyorlar:

ÔÇťNas─▒l ki bir evin sahibi varsa; onu devaml─▒ temizler, tamir eder ve o ev ayakta kal─▒r. Ama terk ederse, ev bir m├╝ddet sonra v├«r├óne olur. ─░┼čte h├╝z├╝n de kalbin ev sahibidir; onu devaml─▒ temizler, tamir eder. H├╝z├╝n yoksa kalp gitgide v├«r├óne olur, ├Âl├╝r.ÔÇŁ

Kalp; hayat─▒n ak─▒p ge├žmesi, l├óy─▒k─▒ ve├žhile de─čerlendirilememesi, All├óhÔÇÖa kar┼č─▒ kulluk edebimizdeki noksanlar─▒m─▒z─▒n olmas─▒ kar┼č─▒s─▒nda ├╝z├╝l├╝yorsa, anla┼č─▒l─▒yor ki tamamen ├Âlmemi┼č.

Hatt├ó All├óhÔÇÖ─▒n vel├« kullar─▒;

ÔÇť─░nsan─▒n ka├ž─▒rd─▒─č─▒ iyiliklere ├╝z├╝lmemesi, kalbin ├Âld├╝─č├╝n├╝n i┼čaretidir.ÔÇŁ diye bir ├Âl├ž├╝ koyuyor ki, bizler o ├Âl├ž├╝ye g├Âre neredeyiz?

O dereceye varamad─▒ysak, bari eksikliklerimizi d├╝┼č├╝n├╝p pi┼čmanl─▒k ac─▒s─▒ duymal─▒y─▒z ve nefsimizi ay─▒plamal─▒y─▒z ki hi├ž de─čilse nefs-i levv├óme s─▒fat─▒na sahip olal─▒m. Kendimizi tam d├╝zeltemiyorsak bile hi├ž de─čilse hata ve kusurlar─▒n kalbi nokta nokta i┼čgal edip, kat─▒la┼čt─▒rmamas─▒ i├žin kendimizi ay─▒plamaktan da geri kalmayal─▒m. Nefsin; ┬źk├Ât├╝l├╝─č├╝ ├žok emredici┬╗ s─▒fat─▒n─▒ tezkiye etmek, c├╝retk├órl─▒k ve umursamazl─▒─č─▒n─▒ biraz olsun k─▒rmak i├žin, onu ay─▒plamay─▒, su├žlar─▒m─▒z─▒ ├«tiraf etmeyi ├óhirete b─▒rakmayal─▒m.

─░nsan; kendini be─čenmezse, d├╝zelebilir. Esasen modern psikolojide dah├«, insan─▒n kendi a┼č─▒r─▒l─▒k ve anormalliklerini kabul etmesi, iyile┼čme i├žin bir ├╝mit say─▒l─▒yor. Bat─▒l─▒lar─▒n insight dedikleri, ┬źi├ž g├Âr├╝┬╗ diye ├ževrilen kabiliyet, psikolojik rahats─▒zl─▒klar─▒n d├╝zelmesini kolayla┼čt─▒r─▒yor. Ama kendini be─čenen, toz kondurmayan, c├╝mle ├ólem ona; ┬źAnormalliklerin var, a┼č─▒r─▒l─▒klar─▒n var!┬╗ dese de asla kabul etmeyen ki┼čiler, pek d├╝zelmiyor. Hatt├ó tedaviden kurtulmak i├žin rol yap─▒yor, ama kendini hakl─▒ g├Ârmeye ve be─čenmeye devam ediyor.

Nefis ├Âyle bir aldan─▒┼č i├žinde olabiliyor ki, en yak─▒nlar─▒ ona; ┬źTedavi olmal─▒s─▒n!┬╗ dese de bunca ki┼činin ona komplo kurdu─čuna inanabiliyor. ─░┼čte b├Âyle savunma kalkanlar─▒na sahip olan nefse, haks─▒zl─▒─č─▒n─▒ kabul ettirmek ├žok da kolay de─čil. Hele ┼ču i├žinde bulundu─čumuz zamanda…

Bir├žo─čumuz en az─▒ndan nefsimizi uysalla┼čm─▒┼č, boyun e─čmi┼č zannetmekle hataya ve gaflete d├╝┼č├╝yoruz. Ahmed Harr├óz -kudd├«se sirruh├╗-ÔÇÖnun bir benzetmesi vard─▒r:

ÔÇťNefis; durgun suya benzer, ilk bak─▒┼čta temiz g├Âr├╝n├╝r. Ama biraz kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒nca, dibine ├ž├Âkm├╝┼č olan pislikler y├╝ze ├ž─▒kar. Bu sebeple nefsi mihnet ve me┼čakkatle imtihana ├žekmelidir.ÔÇŁ

Bizler nefsimizin ├ócil ihtiya├žlar─▒n─▒ temin eder, onu sakinle┼čtiririz. Daha fazlas─▒n─▒ istemek i├žin de ├╝midi yoktur; o y├╝zden siner, uygun zaman─▒ bekler. Bu sakin h├óline bak─▒p gaflete d├╝┼čersek; bir imtihan gelip ├žatt─▒─č─▒nda, nefsin ger├žek y├╝z├╝ meydana ├ž─▒kar. O zaman onu tan─▒mad─▒─č─▒m─▒z i├žin gafil avlan─▒r─▒z.

Hayatta her ┼čey bir imtihand─▒r. Nimetler, ba┼čar─▒lar, ele ge├žen imk├ónlar… Yahut onlar─▒n elimizden gitmesi, s─▒k─▒nt─▒lara, hastal─▒klara d├╗├ž├ór olmam─▒z…

En b├╝y├╝k imtihan ise, v├ódemizin dolmas─▒. Elimizden giden ┼čeylere ne kadar ├╝z├╝l├╝yoruz. H├ólbuki hayat s├╝remiz bitti─či zaman, en b├╝y├╝k imtihanla kar┼č─▒la┼čm─▒┼č olaca─č─▒z.

Hayat─▒m boyunca bir├žok seker├ót g├Ârd├╝m, bir├žo─ču da dindar ki┼čilerdi, ama i├žlerinde huzurla can─▒n─▒ teslim eden kimse g├Ârmedim. Doksan ya┼č─▒ndaki ninem; ┬źDu├ó edin de Allah ┼čif├ó versin!┬╗ diyordu. ├ľmr├╝n├╝n elli y─▒l─▒, gelininin yan─▒nda s─▒─č─▒nt─▒ gibi ge├žmi┼čti. Bir boh├žaya s─▒─čacak kadar giyecek ve e┼čyas─▒ vard─▒. Can─▒n─▒n istedi─čini alamaz, pi┼čiremezdi. ├ľmr├╝ namazla, niyazla ge├žmi┼čti. Ama; ┬ź├ľleyim de kurtulay─▒m!┬╗ demiyordu.

Nefis; ne olursa olsun ya┼čamay─▒ isterken, Azr├óil em├óneti almaya gelecek. ┼×eytan son kozunu oynamak i├žin b├╝t├╝n g├╝c├╝yle ├žullanacak. B├Âyle zor bir imtihanla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒nca h├ólimiz ne olacak? Onun i├žin nefsimiz hakk─▒nda gafil olmaktan sak─▒nmal─▒y─▒z. Onun uysal h├óli bizi aldatmamal─▒; onu ho┼članmad─▒─č─▒ ┼čeylerle terbiye etmeli, All├óhÔÇÖ─▒n emirlerine boyun e─čdirmeli, tesl├«miyet ve r─▒z├óya al─▒┼čt─▒rmal─▒y─▒z.

Son nefeste ├«m├ón ├╝zere ├Âlmenin garanti olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝p, o g├╝n i├žin devaml─▒ nefisle muhasebe yap─▒p durmal─▒y─▒z. Bu h├óin ortak; bizi sinsi sinsi kendi istedi─či tarafa ├žekiyor, sermayemizi hep kendi hev├ós─▒na harcay─▒p t├╝ketiyor. Bunun fark─▒nda olup; ona boyun e─čdirmeliyiz ki, pi┼čman olmak i├žin ├žok ge├ž kalm─▒┼č olmayal─▒m.

Allah dostlar─▒ bu tavsiyeleriyle bizleri ├Ân├╝m├╝zdeki zor g├╝nlere haz─▒rl─▒yor. Ba┼čta nefsim olmak ├╝zere bu nasihatlerden dersimizi alal─▒m in┼č├óallah. Rabbim bu zorlu d├╝┼čmana kar┼č─▒ yard─▒mc─▒m─▒z olsun.

Güzel bir duâ ile bitirelim:

ÔÇťAll├óhÔÇÖ─▒m; ├Âmr├╝m├╝z├╝n kalan k─▒sm─▒n─▒ ge├žen k─▒sm─▒ndan hay─▒rl─▒ eyle. ├ém├«n…ÔÇŁ