M├ťSL├ťMAN ve ─░SRAF

Nurten Selma ├çEV─░KO─×LU nurtencevikoglu@hotmail.com

N├ó├žiz├óne pek m├╝him g├Ârd├╝─č├╝m├╝z i├žin biz bu ayki yaz─▒m─▒zda, ┬źisraf┬╗ konusunu i┼člemek istiyoruz efendim m├╝saadenizle. Evvel├ó israf─▒ tarif ederek ba┼člayal─▒m.

─░sraf s├Âzl├╝kte; ┬źa┼č─▒r─▒ olmak, s─▒n─▒r─▒ a┼čmak, ihtiya├žtan fazla t├╝ketmek, gereksiz yere harcama yapmak, savurganl─▒k etmek┬╗ m├ón├ólar─▒nda kullan─▒l─▒r. (H├╝seyin K. Ece, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n Temel Kavramlar─▒, ─░st, 2013, s. 302) Sahip oldu─čumuz her ├že┼čit de─čeri, istedi─čimiz ├╝zere keyfince kullanmak m├ón├ós─▒nda olan israf hem ki┼čilerin hem de toplumun dengesini bozar. Fertleri ve cemiyeti huzursuzlu─ča sevk eder.

M├╝sl├╝man insan, d├╝nyaya ba┼č─▒bo┼č ya┼čamaya gelmi┼č bir varl─▒k de─čildir. O kendisine em├ónet olarak bah┼čedilen her bir nimetin hesab─▒n─▒ verece─či bir ba┼čka ├óleme gidecek bir yolcu gibidir bu d├╝nyada. Bu sebeple d├╝nyada aynen bir yolcu gibi ya┼čamal─▒; varl─▒klar─▒n─▒ gidece─či yol istikametinde kullanmal─▒, sa├ž─▒p savurmamal─▒d─▒r. M├╝sl├╝man ki┼či her hareketinden mesÔÇÖuld├╝r. O y├╝ce Yarat─▒c─▒ taraf─▒ndan g├Âsterilen ┬źs─▒r├ót-─▒ m├╝stak├«m┬╗den yani ┬źen do─čru yol┬╗dan asla ayr─▒lmamal─▒d─▒r. Yine kendisine sermaye olarak verilen ├Âm├╝r g├╝nlerini harcarken ne a┼č─▒r─▒ya ka├žmal─▒ ne de kendine cimrilik etmeli ancak ┬źvasat bir ├Âl├ž├╝┬╗ i├žerisinde dengeli hareket etmelidir. Bunu teÔÇÖyid eden pek ├žok ├óyet-i ker├«me vard─▒r. (el-Bakara, 143; el-AÔÇśr├óf, 32)

┼×├╝phesiz m├╝sl├╝man─▒n yerinde ve l├╝zumu h├ólinde yapaca─č─▒ harcamalar─▒ olacakt─▒r. ─░nsanlar; yiyecekler, i├žecekler, giyinecekler ama israf etmeden bu zaruretleri ger├žekle┼čtireceklerdir. Peygamberimiz -aleyhissel├óm-;

ÔÇťYiyiniz, i├žiniz, sadaka veriniz ve giyiniz. Ancak kibirlenmeyin. ┼×├╝phesiz Allah -celle cel├ól├╝h├╗-, nimetinin eserini kulunun ├╝zerinde g├Ârmek ister.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Lib├ós, 1; Nes├ó├«, Zek├ót, 66) buyuruyor. KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim a┼č─▒r─▒ harcamay─▒ da a┼č─▒r─▒ k─▒smay─▒ yani cimrili─či de ho┼č kar┼č─▒lamaz:

ÔÇťElini boynuna ba─člay─▒p cimri kesilme, b├╝sb├╝t├╝n de a├ž─▒p tutumsuz olma, yoksa pi┼čman olur, a├ž─▒kta kal─▒rs─▒n.ÔÇŁ (el-─░sr├ó, 29) buyurulur.

Biz m├╝sl├╝man insanlar─▒z; yapt─▒─č─▒m─▒z ve yapaca─č─▒m─▒z b├╝t├╝n h├ól ve davran─▒┼člar─▒, en do─čru bir ┼čekilde HakkÔÇÖ─▒n emirlerine uygun olarak yapmay─▒ hedefleriz. Yapmamam─▒z gerekenleri de yine KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet ├Âl├ž├╝lerine g├Âre belirleriz. Bat─▒n─▒n ├Âl├ž├╝leri veya bug├╝n bize dayat─▒lan materyalist hayat─▒n g├Âstergeleri asla bizim ├Âl├ž├╝lerimiz olamaz. Ancak g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝zere, bug├╝n ok yaydan ├ž─▒km─▒┼č vaziyettedir ve m├╝thi┼č bir ahl├ók savrulmas─▒ ya┼čanmaktad─▒r. Bu sebeple maalesef ├Âl├ž├╝lerimiz KurÔÇÖ├ón ├Âl├ž├╝lerinin d─▒┼č─▒na ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. ─░┼čin en ├╝z├╝c├╝s├╝ de bizler bunun fark─▒nda olmadan, hayat─▒ d├╝┼č├╝nce boyutunun ├žok ├Âtesinde h─▒zl─▒, ├žabuk ve yanl─▒┼č ya┼č─▒yoruz. Arada uyarmak l├óz─▒m geldi─čini d├╝┼č├╝nenlerdenim. ─░┼čte yaz─▒m─▒z bunu hedeflemektedir. Hayat─▒m─▒zdaki israflar─▒ mutlaka ama mutlaka yeniden, tekr├óren g├Âzden ge├žirmek gerekiyor.

Y├╝ce ─░sl├óm d├«ni, insan hayat─▒na bir denge getiriyor. Ki┼čileri keyf├«likten, nefs├«likten sak─▒nd─▒r─▒yor. Bunu yaparken de;

ÔÇťHel├óller keyfe k├óf├«dir.ÔÇŁ diyor. Bug├╝n bizim gibi g├Âr├╝nen t├╝m sahip olduklar─▒m─▒z hatt├ó kendi bedenimiz dah├« Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n m├╝lk├╝d├╝r ve em├óneten belirli bir s├╝re d├óhilinde bizlere verilmi┼čtir. Onlar─▒ nerelerde, hangi ama├ž ve gayelerde kulland─▒─č─▒m─▒z─▒n hesab─▒n─▒ g├╝n├╝ gelince kesinlikle verece─čiz. Bu hakikat ak─▒llardan hi├ž ├ž─▒kar─▒lmamal─▒. Bize ge├žici olarak verilen ge├žimliklerimizi hel├ól yoldan kazan─▒p, hel├ól yollara harcamakla m├╝kellefiz.

Bug├╝n ya┼čad─▒─č─▒m─▒z sek├╝ler d├╝zen ne yaz─▒k ki mukaddesleri, hayat d─▒┼č─▒na ├Âteledi─či i├žin insanlar ├Âl├ž├╝lerini kaybetmi┼č durumdalar. G├╝n├╝m├╝zde ├ža─čda┼č k├╝lt├╝rle beslenen insanlar─▒n israflar─▒, art─▒k had safhaya ula┼čm─▒┼č ve israf b├╝t├╝n toplumda yayg─▒n bir hayat tarz─▒ olmu┼čtur. B├Âylesi insanlar ne kadar alsalar yine de a├ž g├Âzleri doymak bilmiyor. Bunlar her ┼čeyleri olmalar─▒na ra─čmen, bencilce davran─▒yorlar. Bu sebeple i├ž ├ólemleri bir t├╝rl├╝ huzur bulam─▒yor.

Mukaddes ├Âl├ž├╝lere t├ób├« olanlarda ise tam aksi payla┼č─▒mc─▒l─▒k ve tokg├Âzl├╝l├╝k h├ókimdir. ├Ämanl─▒ insanlar; kendi ihtiya├žlar─▒nca yerler, i├žerler, giyerler. ─░htiya├ž fazlas─▒n─▒ olmayanlarla payla┼č─▒rlar, tasarruf ederler, tokg├Âzl├╝d├╝rler, ba┼čkalar─▒n─▒n mal─▒nda g├Âzleri yoktur. Bizler eskiden b├Âyle bir cemiyetin mensuplar─▒yd─▒k. ─░nsanlar bize ve d├╝sturlar─▒m─▒za hayrand─▒lar. Bug├╝n ya┼čanan israflara bakt─▒k├ža; ┬źYeniden ├Âl├ž├╝lerimize d├Ânmeli!┬╗ diye d├╝┼č├╝n├╝yoruz efendim. Haks─▒z m─▒y─▒z?

G├ťN├ťM├ťZDE ─░SRAF ├çE┼×─░TLER─░

Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z devirde insanlar─▒n ├žo─ču, neredeyse israf batakl─▒─č─▒na dibine kadar saplanm─▒┼č durumda. Hayat─▒n neresinden bakarsan─▒z; her yan, her taraf israf denizinde y├╝z├╝yor. T├╝ketim bir ├ž─▒lg─▒nl─▒k h├ólinde, insanlar─▒ esir alm─▒┼č vaziyette. Hi├ž ihtiya├ž olmad─▒─č─▒ h├ólde al─▒nan yiyecekler, giysiler, e┼čyalar… Son model arabalar, k─▒┼čl─▒k-yazl─▒k evler, l├╝ks i├žinde paralar─▒n─▒ ├ž─▒lg─▒nca israf eden insanlar bir yanda… Bir yanda da a├žl─▒ktan k─▒vrananlar, ─▒s─▒nmak i├žin soba bulamayanlar, sobay─▒ bulup yakacak bulamayanlar, yiyecek bulup onu pi┼čirecek t├╝p bulamayanlar, sokakta giyecek ayakkab─▒s─▒ olmad─▒─č─▒ndan pet ┼či┼čelerden terlik yapanlar ve daha niceleri…

Biz m├╝sl├╝manlar payla┼č─▒m toplumuyuz. Al─▒n teriyle ├╝retip hel├ólinden kazanan bir medeniyetin ├žocuklar─▒y─▒z. Biz ne ara bu utan├ž verici h├óle geldik Hak a┼čk─▒na??? Bilinsin ki bizi bozmak i├žin yap─▒lan k├╝├ž├╝k k├╝├ž├╝k yanl─▒┼člar b├╝y├╝ye b├╝y├╝ye bu duruma geldi. O y├╝zden bo┼ča denmemi┼č; ┬źY─▒lan─▒n ba┼č─▒n─▒ k├╝├ž├╝kken ezeceksin!┬╗ diye. ┬źCan─▒m, o kadar k├╝├ž├╝k ┼čeyden ne olacak?┬╗ dememek l├óz─▒m.

Asl─▒nda bu israflar topluma m├ól olunca s├╝rekli bir h├ól al─▒yor, derken ├╝lke ├žap─▒nda ekonomik krizlere yol a├žacak boyutlara ula┼čabiliyor. Bilhassa memleketimizin ekonomisinin ├ž├Âkertilmeye ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒ ┼ču zamanlarda ┬źenerji tasarrufu┬╗ ┼čart. Zira biz enerjide d─▒┼ča ba─č─▒ml─▒y─▒z. Dolarla enerjiyi d─▒┼čar─▒dan al─▒yoruz. Is─▒nmak i├žin daha az yakmak gerek. Bunun yan─▒ s─▒ra bo┼ča a├ž─▒lan her ─▒┼č─▒─č─▒ s├Ând├╝rmek gerek, musluktan suyu kullan─▒rken dah├« az a├žmak gerek, bo┼č yere il├ó├ž yazd─▒rmamak gerek… daha bu gerekleri uzatabiliriz.

Bug├╝n bilim ve teknolojinin getirdi─či geni┼č imk├ónlar; maalesef l├╝ks, moda, ┼čov ve g├Âsteri┼č u─čruna israf edilmektedir. ─░sraf denince sadece yemek, i├žmek ve k─▒yafet boyutu anla┼č─▒l─▒yor. Oysaki israf─▒n girmedi─či alan yok. Hemen sayal─▒m:

─░nsan israf─▒, ├Âm├╝r israf─▒, duygu-ruh israf─▒, beyin-zihin-ak─▒l israf─▒, sevin├ž-┼čevk ve heyecan israf─▒, sa─čl─▒k-s─▒hhat-beden israf─▒ gibi daha pek ├žok israf ├že┼čidi var hayatlarda. ─░nsan ┼č├Âyle bir d├╝┼č├╝nse diyesimiz geliyor ki, ├óhirette yatacak yerimiz yok, aman y├ó Rabb├«!..

Ba┼čka bir husus; ├ž├Âpe at─▒lan ekmekler, nank├Ârl├╝─č├╝n ve israf─▒n en i├ž ac─▒t─▒c─▒ k─▒sm─▒. Ara┼čt─▒rmalar at─▒lan ekmeklerin iki y├╝z tonu buldu─čunu s├Âyl├╝yor. Ekmek en b├╝y├╝k nimettir, k─▒ymetinin bilinmemesi k─▒tl─▒─ča sebep olur.

Ya ├Âm├╝r israf─▒!?. H├ólbuki ├Âm├╝r, ebed├« sa├ódeti kazanmak i├žin bu d├╝nyadaki tek sermayemizdir. ├ľm├╝r tabiri c├óiz ise; nas─▒l ┬źlaylaylom┬╗ ile ge├žirilir?

Vakit israf─▒na ne demeli. Bo┼č i┼člerle ge├žirilen, heder edilen ve hesab─▒n─▒ verece─čimiz bir hayat─▒n par├žalar─▒ nas─▒l israf edilir?..

Evet, sevgili karde┼čler! ┼×uras─▒ muhakkak ki, ├óhiret ger├že─činden ├žok uzak ya┼č─▒yoruz. Bizim i├žin sadece ya┼čad─▒─č─▒m─▒z g├╝nl├╝k anlar ve i├žinde ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ortam─▒n ger├žekleri var ba┼čkas─▒ yok… Ve kendimizi yaln─▒zca buna g├Âre kurguluyoruz. Sevin├ž, heyecan, duygu ve zevklerimizi genelde keyf├« e─člencelerde israf etti─čimiz bir ger├žek. H├ólbuki bu enerjimizi hem kendimizin r├╗h├« y├Ânden daha iyi h├óle gelebilmesi i├žin kullanabilir hem de vatan─▒m─▒z─▒n kalk─▒nmas─▒ ad─▒na daha faydal─▒ hizmetlerde enerjimizi, zihnimizi, beynimizi sarf edebiliriz. Allah Te├ól├ó hi├žbir insan─▒ ba┼č─▒bo┼č b─▒rakmam─▒┼čt─▒r. ─░nsan ├žal─▒┼č─▒p kendisi ve ├ževresi i├žin yararl─▒ i┼čler yapabilecek donan─▒mda yarat─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak bu ┼čekilde insan; bedenini, akl─▒n─▒, ├Âmr├╝n├╝ israf etmemi┼č olur.

─░nsan; akl─▒n─▒ hayra ├žal─▒┼čt─▒rarak sahip oldu─ču her bir de─čerini, mukaddes sahalar ├žer├ževesinde kullanmaya ve kendisine ├žizilen il├óh├« ├Âl├ž├╝lerde kalmaya mecburdur. Zaten en g├╝zel hayat ┼čekli de budur. Cen├ób-─▒ Hak a┼č─▒r─▒ gidenleri, israf├ž─▒lar─▒, savurganlar─▒ sevmez. (el-M├óide, 87) Kendimizi, ├žocuklar─▒m─▒z─▒, gen├žleri de israf etmemeli. Onlar─▒ do─čru sahalarda istihdam etmeli, gereksiz me┼čguliyetlerle vakitlerini heb├ó etmemeli. Etraf─▒m─▒zda nice kabiliyetli insanlar mevcut; onlar─▒ yetenekli olduklar─▒ sahada de─čerlendirmez isek, o g├╝zelim insanlar israf edilmi┼č olur.

─░sraf─▒n en me┼čhur bir ba┼čka ┼čekli de; ni┼čan ve d├╝─č├╝n merasimlerinde yap─▒lanlard─▒r. S─▒rf g├Âsteri┼č i├žin yahut ba┼čkalar─▒ ┬źdesinler┬╗ diye sarf edilen paralar ve son derece l├╝ks otellerde icr├ó edilen d├╝─č├╝nlere yap─▒lan masraflarla ka├ž fakirin evine nice a┼člar gider… Bir de aya─č─▒n─▒ yorgan─▒na g├Âre uzatmayan imk├ón─▒ belli ki┼čiler var ki, onlar─▒n israflar─▒ da do─črusu ├žok garip ka├ž─▒yor. ─░├žki-kumar-alkol ile beden ve sa─čl─▒k israf─▒ yapanlar hem can─▒na hem ailesine k─▒ym─▒┼č olurlar. ├çal─▒┼čmay─▒p tembellik eden israf├ž─▒lar─▒ da unutmayal─▒m.

Bilinsin ki, israf bir hastal─▒kt─▒r. Bu hastal─▒k; mal─▒, can─▒ ve r├╗hu ├ž├Âk├╝nt├╝ye u─črat─▒r, toplumdaki hukukumuzu z├óy├« eder. Her t├╝rl├╝ israf memleketin kalk─▒nmas─▒na engeldir. ─░sraf y├╝ce Mevl├óm─▒z taraf─▒ndan bo┼čuna haram k─▒l─▒nmam─▒┼čt─▒r. Bir kere sahip oldu─čumuz her ┼čey, bize Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n bir ikram─▒d─▒r ve ┼č├╝k├╝r gerektirir. Bunun i├žin onlar─▒ HakkÔÇÖ─▒n istedi─či gibi kullan─▒p OÔÇÖnun istedi─či yerlere sarf edersek, o zaman o nimetlerin ┼č├╝kr├╝n├╝ ed├ó edebilmi┼č oluruz. Aksi isyand─▒r, bunun neticesi ise h├╝srand─▒r. Hen├╝z akl─▒m─▒z yerindeyken, uyudu─čumuz ┼ču m├╝thi┼č gaflet uykusundan uyanal─▒m. Sa─čl─▒m─▒z yerindeyken, imk├ónlar─▒m─▒z elimizdeyken Rab Te├ól├óÔÇÖn─▒n istedi─či gibi bir hayat ya┼čayal─▒m; israfa ├žok dikkat edelim. ├ç├╝nk├╝ y├╝ce Yarat─▒c─▒ israf edenleri sevmez. (el-AÔÇśr├óf, 31)

OÔÇÖnun sevdi─či gibi bir kul olabilmek dile─čiyle israfs─▒z g├╝nler dilerim efendim. Sel├óm ve du├ó ile…