ÇIRPINIRDIN KARADENİZ

YAZAR : Dr. Halis Ç. DEMİRCAN cetindemircan2@hotmail.com.tr

AzerbaycanÔÇÖ─▒n kurulu┼čunun 100ÔÇÖ├╝nc├╝ y─▒l d├Ân├╝m├╝ h├ót─▒ras─▒na…

Bir sonbahar g├╝n├╝, ya─č─▒┼čl─▒ bir havada; SalacakÔÇÖtaki bal─▒k├ž─▒ kahveh├ónesinde bir taraftan sabah ├žay─▒n─▒ yudumlarken, bir taraftan Senai Beyin gelmesini bekliyordum.

Baz─▒ g├╝nler Senai Bey ├çi├žek├žiÔÇÖden, ben SelimiyeÔÇÖden HaremÔÇÖe do─čru iner, Salacakta bulu┼čur, sabah ├žaylar─▒m─▒z─▒ i├žtikten sonra Hac─▒ Selima─ča K├╝t├╝ph├ónesiÔÇÖne do─čru y├╝r├╝rd├╝k.

Salacaktaki bal─▒k├ž─▒ kahveh├ónesinin demir parmakl─▒kl─▒ camlar─▒na ya─čmur damlalar─▒ h─▒zl─▒ h─▒zl─▒ vururken, radyodan bir ezgi y├╝kseliyordu:

Çırpınırdı Karadeniz,
Bak─▒p T├╝rkÔÇÖ├╝n bayra─č─▒na…
Ah ├Âlmeden bir g├Ârseydim,
D├╝┼čebilsem topra─č─▒na…

─░lk s├Âzlerini duyar duymaz, kendimizi i├žimizdeki co┼čkuya b─▒rak─▒p m─▒r─▒ldand─▒─č─▒m─▒z bu t├╝rk├╝yle; atalar─▒m─▒n g├Â├žt├╝─č├╝ yer olan BatumÔÇÖu d├╝┼č├╝nd├╝m, KaradenizÔÇÖi d├╝┼č├╝nd├╝m, t├╝rk├╝y├╝ m─▒r─▒ldanmaya ba┼člad─▒m…

O s─▒rada Senai Bey i├žeri girdi:

ÔÇôHocam hay─▒rd─▒r, ├žok co┼čkulu g├Ârd├╝m seni…

ÔÇôRadyoda ├žalan ezgiden herh├ólde Senai Bey!

Bir taraftan radyoda t├╝rk├╝ ├žalmaya devam ediyordu:

S─▒rmalar sarsam koluna,
─░nciler dizsem yoluna,
F─▒rt─▒nalar dursun yana;
Yol ver T├╝rkÔÇÖ├╝n bayra─č─▒na…

ÔÇôHocam sanki bir dejavu ya┼č─▒yorum.

ÔÇôNas─▒l yani Senai Bey?

ÔÇťÔÇôHocam, ben ordudayken gemiyle vazifeli olarak BatumÔÇÖa gitmi┼č idik. Orada limandaki bir kahveh├ónede ├žay i├žerken, kahveh├ónenin sahibi bir ├ézer├« amca bizi o kadar hasretle kucaklam─▒┼č ba─čr─▒na basm─▒┼čt─▒ ki bu sevgiye ┼ča┼č─▒rm─▒┼č kalm─▒┼čt─▒k.

T├╝rk bayra─č─▒ ta┼č─▒yan gemimiz limana girerken g├Ârm├╝┼č, bizi kap─▒da kar┼č─▒lam─▒┼čt─▒.

─░kram etti─či ├žaylar─▒ i├žerken de makaral─▒ teybiyle bize bu t├╝rk├╝y├╝ dinletiyordu.

Bir taraftan ├žaylar─▒m─▒z─▒ yudumlarken bir taraftan t├╝rk├╝n├╝n hik├óyesini bu ├ézer├« amcadan dinlemi┼čtik…ÔÇŁ deyip anlatmaya ba┼člad─▒ Senai Bey:

ÔÇťBalkan Sava┼č─▒ patlak verdi─činde 20 ya┼č─▒nda olan ├╝nl├╝ ├ézer├« istikl├ól ┼čairi Ahmed Cevad, T├╝rk karde┼člerine yard─▒m etmek i├žin ┬źKafkas G├Ân├╝ll├╝ler Birli─či┬╗ne kat─▒l─▒r ve Mehmet├žik ile TrakyaÔÇÖda d├╝┼čmana kar┼č─▒ sava┼č─▒r.

Kars ve Erzurum halk─▒n─▒n Rus ve Ermeniler taraf─▒ndan katli├óma maruz b─▒rak─▒lmas─▒ Ahmed CevadÔÇÖ─▒n tekrar karde┼člerine yard─▒m i├žin b├Âlgeye gidip T├╝rk halk─▒na ve askerine yard─▒m etme mecburiyeti hissetmesine sebep olur ve b├Âylece onun ad─▒ ┬źBak├╝ M├╝sl├╝man Cemiyet-i Hayriyye┬╗sinin ├žal─▒┼čmalar─▒nda yerini al─▒r. Burada etkilenen ┼čair, KarsÔÇÖta g├Ârd├╝klerini ┼ču m─▒sralarla dile getirir:

Karlar─▒ boyam─▒┼č mazlumlar kan─▒,
├ľlenler ├žok, fakat mezar─▒ han─▒?
Ayaklar alt─▒nda ┼č├Âhreti, ┼č├ón─▒,
Kalanlar─▒ g├Âr├╝p fery├óda geldim!

RusyaÔÇÖda StalinÔÇÖin h├╝k├╝m s├╝rd├╝─č├╝ d├Ânemlerde a┼č─▒r─▒ T├╝rk milliyet├žisi olmakla su├žlanan Ahmed Cevad Bey; ufak penceresi KaradenizÔÇÖe bakan bir Rus hapish├ónesine konulur ve orada; ┬ź├ç─▒rp─▒n─▒rd─▒n Karadeniz┬╗ diye ba┼člayan o ├╝nl├╝ ┼čiirini yazar.ÔÇŁ

├ç─▒rp─▒n─▒rd─▒n Karadeniz, bak─▒p T├╝rkÔÇÖ├╝n bayra─č─▒na…
┬źAh!┬╗ diyerdim, he├ž ├Âlmezdim, d├╝┼čebilsem aya─č─▒na…

Ayr─▒ d├╝┼čm├╝┼č dost elinden, y─▒llar var ki ├žarpar s├«nem,
Vef├ól─▒d─▒r geldi giden, yol ver T├╝rkÔÇÖ├╝n bayra─č─▒na…

─░nciler d├Âk gel yoluna, s─▒rmalar diz sa─č soluna,
F─▒rt─▒nalar dursun yana, sel├óm T├╝rkÔÇÖ├╝n bayra─č─▒na…

Hamidiye ve T├╝rk kan─▒ hi├žbirinin bitmez ┼č├ón─▒,
Kazbek olsun ilk kurban─▒, sel├óm T├╝rkÔÇÖ├╝n bayra─č─▒na…

Dost elinden esen yeller; bana ┼čiir, sel├óm s├Âyler,
Olsun bizim b├╝t├╝n eller, kurban T├╝rkÔÇÖ├╝n bayra─č─▒na…
(15 Kânun-i evvel 1914)

1918 y─▒l─▒ ba┼člar─▒, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda Osmanl─▒ ordusu yenilmeye ba┼člar; Bol┼čevik Devrimi ile Rus ordusu da ├ž├Âz├╝l├╝r, KafkasyaÔÇÖda asker├« bo┼čluk te┼čekk├╝l eder.

Bu s─▒rada Mehmed Emin Rasulz├ódeÔÇÖnin liderli─činde ba─č─▒ms─▒z Azerbaycan Cumhuriyeti il├ón edilir.

Fakat asker├« bo┼čluktan yararlanan Ermeni ordular─▒; ─░ngilizlerin de deste─čiyle sald─▒r─▒ya ge├žerek, katli├ómlarla, evvel├ó GenceÔÇÖyi, ard─▒ndan Bak├╝ÔÇÖy├╝ ele ge├žirirler.

Ras├╗lz├ódeÔÇÖnin yard─▒m talebi ├╝zerine Enver Pa┼ča; 29 ya┼č─▒ndaki General Nuri Pa┼čaÔÇÖn─▒n komutas─▒nda bir ┬źKafkas ─░sl├óm Ordusu┬╗ te┼čkil ederek harek├ót emri verir. Bu ordu ├Ânce GenceÔÇÖyi, sonra da Bak├╝ÔÇÖy├╝ kurtar─▒r.

Harek├ót boyunca T├╝rk ordusu, AzerbaycanÔÇÖ─▒ kurtarmak i├žin 1130 ┼čehid verir.

┼×iir, ├╝nl├╝ ├ézer├« besteci ├ťzeyir Hac─▒beyli taraf─▒ndan bu olay─▒n h├ót─▒ras─▒na 1918ÔÇÖde bestelenir.

Kalbi her zaman T├╝rkÔÇÖ├╝n ba─č─▒ms─▒zl─▒k ate┼čiyle yanan Ahmed Cevad Bey, 1937 y─▒l─▒nda Ruslar taraf─▒ndan kur┼čuna dizilerek ┼čehid edilir.

All├óhÔÇÖ─▒m! Ahmed Cevad Bey ile birlikte b├╝t├╝n ┼čehidlerimize rahmet ihsan eyle. Kabirlerini p├╝r n├╗r eyle, makamlar─▒n─▒ ├ól├« eyle, cennetinle ve cem├ólinle m├╝┼čerref eyle y├ó Rabb├«!

All├óhÔÇÖ─▒m! Devletimizi, milletimizi p├óyid├ór eyle. Vatan─▒m─▒z─▒, milletimizi ve t├╝m ─░sl├óm vatanlar─▒n─▒ muhafaza eyle!

B├╝y├╝k ┼čairin ┬źSusmaram┬╗ adl─▒ ┼čiirinin son d├Ârtl├╝─č├╝n├╝; tam da ┼ču s─▒ralarda, T├╝rk gen├žli─čine ├Âzg├╝ven vermesi dile─čiyle buraya al─▒yorum:

Men Türk evlâdıyam; derin aklım, zekâm var!
Ne vahtacan ├žiynimizde gezecekdir ya─č─▒lar?
Ne kadar ki; hâkimlik var, mahkûmluk var, ben varam,
Zulme gar┼č─▒ isyank├óram, ezilsem de susmaram!