FUAD SEZG─░NÔÇÖ─░N ARDINDAN

YAZAR : ├ľmer Sami HIDIR samihidir@gmail.com

─░nsanl─▒─č─▒n geli┼čim tarihi mevzubahis oldu─čunda, okullarda ├Â─črendiklerimize g├Âre ┼č├Âyle bir resim olu┼čur zihnimizde. Antik YunanÔÇÖda bir├žok alanda ilerlemeler. Sonra bir bo┼čluk ve o d├Ânem eserlerini terc├╝me safhas─▒. Daha sonra da R├Ânesans ve g├╝n├╝m├╝ze kadar olan d├Ânem. Bu tasnif i├žerisinde, g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi m├╝sl├╝manlara pek yer verilmemi┼č. Hatt├ó bat─▒ d├╝nyas─▒ d─▒┼č─▒nda kimseye yer yok. H├ólbuki ger├žek hi├ž de ├Âyle de─čil. ─░nsanl─▒k; geli┼čmesini, do─čusundan bat─▒s─▒na bir├žok co─črafyada y├╝kselen medeniyetlere bor├žlu…

Bu noktada yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalarla ┬źtarihi de─či┼čtiren profes├Âr┬╗ unv├ón─▒n─▒ hak eden Fuad SEZG─░N Hoca, milletimizde yeni bir uyan─▒┼ča vesile oldu.

Hayat─▒n─▒ bu yayg─▒n g├Âr├╝┼č├╝n yanl─▒┼čl─▒─č─▒n─▒ ortaya koymaya adam─▒┼č bu ilim erb├ób─▒n─▒, 1 Temmuz 2018 tarihinde d├ór-─▒ bek─üya u─čurlad─▒k. Cen├ób-─▒ Hak, rahmet ve ma─čfiret eylesin!..

Bu b├╝y├╝k ├ólim; m├╝sl├╝manlar─▒n ilim tarihine katk─▒lar─▒n─▒ m├╝┼čahhas h├óle getirdi─či G├╝lhaneÔÇÖdeki ┬ź─░stanbul ─░sl├óm, Bilim ve Teknoloji Tarihi M├╝zesi┬╗nin bah├žesine defnedildi.

Fuad SEZG─░N; haz─▒rlad─▒─č─▒, emek verdi─či 1.300 cilt eserin yan─▒nda ─░stanbulÔÇÖda ve FrankfurtÔÇÖta ─░sl├óm, Bilim ve Teknoloji Tarihi M├╝zesi ile ard─▒nda ilim erb├ób─▒ i├žin hazine niteli─činde bir miras b─▒rakt─▒. Onun eserlerinin ve mesaj─▒n─▒n daha iyi anla┼č─▒lmas─▒ i├žin 2019 y─▒l─▒ Fuad SEZG─░N Y─▒l─▒ olarak de─čerlendirilecek. Bu k─▒ymetli bilim insan─▒n─▒, tan─▒tacak ve ya┼čatacak ├žal─▒┼čmalar yap─▒lacak.

Fuad SEZG─░N; m├╝sl├╝man bilim adamlar─▒n─▒, m├╝sl├╝manlar─▒n tarih boyunca ilim ve tekni─če katk─▒lar─▒n─▒ ortaya koyarken, kendisi de asr─▒n─▒n ├žal─▒┼čkan, gayretli, vel├╗d bir ─░sl├óm ├ólimi olarak in┼č├óallah tarihe ge├žti. Onun ba┼čar─▒s─▒n─▒n ├╝├ž anahtar─▒ vard─▒:

Sebat, azim, ├žal─▒┼čkanl─▒k!

Kendisi anlat─▒yor:

ÔÇťBen bu kitaplar─▒ yazarken, bazen masa ba┼č─▒nda yoruldu─čum oluyor. Ara s─▒ra biraz dinlenmek istiyorum. Sonra hemen akl─▒ma ┼ču geliyor:

┬źVakit ge├žiyor vakit! Zaman ge├žiyor! Kendine nas─▒l zaman tan─▒yabilirsin!┬╗ b├Âyle kendime k─▒z─▒yorum. Sonra hemen dinlenmeyi b─▒rak─▒yor, kendimi yazmaya zorluyorum. Yani okuyan, yazan, d├╝┼č├╝nen bir millet olmal─▒y─▒z. Bunu tavsiye ediyorum.ÔÇŁ

Fuad Hoca kendisine;

ÔÇťModern bilimin kurulu┼čunda ─░sl├óm medeniyetinin pay─▒ nedir?ÔÇŁ diye sormu┼č ve ┼čimdiye kadar bu soruya verilen en net cevab─▒, tarih├« kaynaklar g├Âstererek vermi┼čtir. Fuad Hoca Russell gibi AvrupaÔÇÖn─▒n ├Ânde gelen felsefecilerinin ve Schumpeter gibi ekonomistlerinin ve daha bir├žok m├╝tefekkirin Antik Yunan d├Âneminden R├ÂnesansÔÇÖa kadar olan 800 y─▒ll─▒k d├Ânemi ─░ngilizce tabirle; ┬źThe Great Gap: B├╝y├╝k Bo┼čluk┬╗ olarak g├Ârd├╝klerini s├Âyler.

 

Bunun kar┼č─▒s─▒nda ┼ču hakikati ifade eder:

ÔÇťTarih kesintisizdir; sadece ├Âzel ba┼čl─▒klar incelendi─činde bo┼čluklar olabilir ancak, bu 800 y─▒ll─▒k bo┼čluk genele yay─▒lamaz.ÔÇŁ

Dr. Rainer Hermann Fuad Hocadan nakille ┼č├Âyle anlat─▒r:

ÔÇťBat─▒, ─░sl├óm medeniyetinin katk─▒s─▒ olmadan ┼čimdi oldu─ču gibi olamazd─▒. 800 y─▒ll─▒k bilim tarihi ├Âylece yok say─▒lamaz.ÔÇŁ

M├╝sl├╝manlar g├╝n├╝m├╝z biliminin kurucular─▒d─▒r.

Fuad Hoca yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmalar neticesinde ─░sl├óm medeniyetinin ge├žirdi─či merhaleleri ┼č├Âyle ├Âzetler;

ÔÇťM├╝sl├╝manlar hicr├« 1. ve 2. as─▒r i├žerisinde ├žok farkl─▒ k├╝lt├╝rlerle kar┼č─▒la┼čt─▒ ve bu k├╝lt├╝rleri e┼či g├Âr├╝lmemi┼č bir ┼čekilde ├Âz├╝mseyip, m├«l├ód├« 9. asr─▒n ilk yar─▒s─▒ndan itibaren bu k├╝lt├╝rlerden ald─▒klar─▒ bilgileri de kullanarak eser ortaya koyma merhalesine ge├žtiler. 16. asra kadar yakla┼č─▒k 800 y─▒l boyunca, bu ┼čekilde devaml─▒ ├╝rettiler. M├╝sl├╝manlar; di─čer medeniyetlerden ald─▒klar─▒ bilgiyi, k├╝lt├╝r merkezlerinde geli┼čtirdiler, yeni bilimler ortaya koydular ve kurulacak olan yeni bilimlerin temellerini att─▒lar.

10. asr─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan itibaren ise, ├╝retilen bilgi ─░spanyaÔÇÖdan AvrupaÔÇÖya ge├žmeye ba┼člad─▒ ve bu ge├ži┼č AvrupaÔÇÖda 500 y─▒l kadar s├╝rd├╝. 16. asra gelindi─činde, Avrupa ├╝retici konuma ge├žti. 17. as─▒rda ise art─▒k ilm├« olarak ├Âne ge├žti. E─čer m├╝sl├╝manlar; Cebel-i T├ór─▒k yolu ile ─░ber Yar─▒madas─▒ÔÇÖna ge├žmeyip, AfrikaÔÇÖda kalsalard─▒ belki bug├╝n AvrupaÔÇÖn─▒n ve d├╝nyan─▒n jeopolitik ve ilm├« kaderi bamba┼čka olacakt─▒.ÔÇŁ

Bununla beraber Fuad Hoca, ┼ču hususu da ├Âzellikle vurgular:

ÔÇť─░sl├óm k├╝lt├╝r d├╝nyas─▒n─▒n duraklama sebepleri ├╝zerinde yapt─▒─č─▒m─▒z ├žal─▒┼čmalarda, m├╝sl├╝manlar─▒n duraklama sebepleri aras─▒nda d├«nin olmad─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝k.

Nitekim; Copernicus, Kepler, Tycho, Galileo, Newton vb. daha bir├žok bilim adam─▒n─▒n yapt─▒─č─▒ bulu┼člar─▒n alt─▒nda, m├╝sl├╝man ilim adamlar─▒n─▒n yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalar vard─▒r. Fakat ba┼čta bizim kendi i├žimizde birtak─▒m a┼ča─č─▒l─▒k hissiyat ta┼č─▒yan ki┼čiler, bulundu─čumuz durumdan nemalananlar ve ma─črur oryantalistler bizden bu ger├že─či saklamaktad─▒rlar. Bununla ba─člant─▒ kurarak, bizi d├«nimizin geri b─▒rakt─▒─č─▒ gibi aptalca iddialarla kand─▒rmak istemektedirler! Neticede bizi zaman─▒m─▒z─▒n s├Âz├╝m ona mutlu k├Âleleri yapmak i├žin ellerinden geleni artlar─▒na koymamaktad─▒rlar.ÔÇŁ

R├Ânesans ninnileri…

Fuad Hoca anlat─▒r:

Gerek Osmanl─▒ gerek Cumhuriyet d├Âneminde olsun, toplumumuz R├Ânesans ninnileriyle b├╝y├╝d├╝. ├çok de─čer verdi─čim hocam Hellmut Ritter ile 23 ya┼člar─▒mda tan─▒┼čt─▒m, o zamanlarda bir g├╝n kendisinden ┼čunu i┼čittim:

ÔÇť─░sl├óm medeniyeti matematikte, d├╝nya ├žap─▒nda ├žok de─čerli bilginler yeti┼čtirdi.ÔÇŁ

Bu s├Âz├╝ duyunca ├žok ┼ča┼č─▒rd─▒m, o gece uyuyamad─▒m. ├ç├╝nk├╝ ilkokulda ve daha sonraki ├Â─črencilik y─▒llar─▒mda; ├Â─čretmenlerimizden, ─░sl├óm tarihi boyunca hi├žbir bilim adam─▒n─▒n yeti┼čmedi─čini duyduk ve bunu ├╝niversite y─▒llar─▒m─▒za kadar do─čru sand─▒k! Bu beni ├žok ├╝zd├╝.ÔÇŁ

─░┼čte Fuad Hoca; sins├« bir proje olarak memleketimize sokulmu┼č bu yanl─▒┼č bilgi sebebiyle, dima─člarda olu┼čan tahribat─▒ tamir etmek i├žin, bir ├Âm├╝r gayret etti. Bochum ├ťniversitesinde ─░sl├óm├« Ara┼čt─▒rmalar alan─▒nda ├žal─▒┼čan Prof. Dr. Gerhard Endress Hocan─▒n da bir projesi oldu─čunu ifade ile ┼č├Âyle der:

ÔÇťBu a├ž─▒k├žas─▒ bir hayat projesidir. Bu projenin hayata ge├žmesi i├žin ba┼čkalar─▒n─▒n b├╝y├╝k bir kadro olu┼čturmas─▒ gerekirdi. Fakat hoca buna tek ba┼č─▒na ba┼člam─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ

Fuad Hocan─▒n bat─▒ d├╝nyas─▒na haks─▒z ithamlarda bulundu─ču hi├ž g├Âr├╝lmemi┼čtir. ─░sl├óm medeniyetinin beslendi─či kaynaklar─▒ a├ž─▒k├ža ortaya koyarken, bat─▒n─▒n haks─▒zl─▒klar─▒ kar┼č─▒s─▒nda susmaz. Onun felsefesini, Avrupa T├╝rk ─░sl├óm Birli─činin Kurucusu Musa Serdar ├çELEB─░ ┼č├Âyle anlat─▒r:

ÔÇťBat─▒l─▒lar─▒n hak etmedi─či bir ├╝st├╝nl├╝k duygusunu ve bizim hak etmedi─čimiz bir a┼ča─č─▒l─▒k duygusunu ortadan kald─▒rmak ve herkese hakk─▒n─▒ teslim etmek! Ayr─▒ca bilim tarihinde ve medeniyetlerin olu┼čmas─▒nda m├╝sl├╝man T├╝rk ├ólimlerinin katk─▒lar─▒n─▒ ortaya koymak, benim boynumun borcudur.ÔÇŁ

Fuad Hocan─▒n beslendi─či engin kayna─č─▒ ifade sadedinde ┼ču h├ót─▒ra ├žok c├ólib-i dikkattir.

Kendisi ┼č├Âyle anlat─▒r:

ÔÇťKuveyt ├ťniversitesinde bir konferans vermi┼čtim. O s─▒rada kitab─▒m─▒n 6. cildi ├ž─▒km─▒┼čt─▒. Bir gen├ž sordu:

ÔÇôSiz bu zor kitab─▒ yaz─▒yorsunuz, bize neler tavsiye ediyorsunuz?

Ben de ┼ču ├╝├ž maddeyi sayd─▒m:

1. Ger├žek bir z├╝hd. Yani d├╝nyan─▒n nimetlerinden fer├ógat edebilmek! Ben belki daha iyi ┼čartlarda ya┼čayabilirdim, ama otuz y─▒ldan beri evden ├ž─▒karken ├žantama sadece k├╝├ž├╝k bir ekmek par├žas─▒ koyarak gidiyorum enstit├╝me. Enstit├╝ye geldi─čimde dolab─▒mdan ufak bir peynir par├žas─▒ veya bir re├žel ├ž─▒kar─▒r, onunla ├Â─čle yeme─čini h├óllederim. Yani 10 dakikay─▒ ge├žmiyor benim ├Â─čle yeme─čim.

2. Sabr-ı cemîl, yani güzel bir sabır.

3. Allah korkusu… All├óhÔÇÖ─▒n b├╝t├╝n hareketlerimizi kontrol alt─▒nda tuttu─čunu bilme ┼čuurunu tavsiye ederim.ÔÇŁ

Kaht-─▒ ric├ól sanc─▒lar─▒yla kavruldu─čumuz ┼ču as─▒rda dah├«, Fuad SEZG─░N gibi ├ólimleri i├žerisinden ├ž─▒karabilen bir medeniyetimiz var. L├ókin onlar─▒ ├óhirete birer birer u─čurlarken, yerlerini dolduracak s├«m├ólar yeti┼čiyor mu? Zor soru budur…

_________________
Kaynaklar:
1 ─░sl├óm Bilim Tarihi Ara┼čt─▒rmalar─▒ Vakf─▒, Fuad SEZG─░N Belgeseli.
2 Antikiteden R├ÂnesansÔÇÖa ─░sl├óm D├╝nyas─▒nda Bilim, Do├ž. Dr. Cevdet CO┼×KUN.
3 www.dunyabizim.com yazarlar─▒ndan Enes ALBAYÔÇÖ─▒n; ┬źHocadan R├Ânesans Ninnisine Son┬╗ isimli yaz─▒s─▒.
4 Realite Program─▒; Prof. Dr. Fuad SEZG─░N b├Âl├╝m├╝.