FITRATA D├ľN!..

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

Allah Te├ól├ó bir ├óyet-i ker├«mede ┼č├Âyle buyuruyor:

ÔÇťSen y├╝z├╝n├╝ han├«f olarak d├«ne, Allah insanlar─▒ hangi f─▒trat ├╝zere yaratm─▒┼čsa ona ├ževir. All├óhÔÇÖ─▒n yaratmas─▒nda hi├žbir de─či┼čtirme yoktur. ─░┼čte bu, dosdo─čru dindir. Fakat insanlar─▒n ├žo─ču bilmezler.ÔÇŁ (er-R├╗m 30/30)

├éhirzamanda yabanc─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z mefhumlardan biridir f─▒trat. Be┼čer eliyle ortaya konulan teknik ├«cat ve ke┼čifler; hayat tarz─▒m─▒za baz─▒ yenilikler getirdi diye, insan─▒n de─či┼čmeyen bir yarat─▒l─▒┼č─▒ oldu─čunu unuttuk. Mesel├ó makineler kas kuvvetine ihtiyac─▒ azaltt─▒, i┼čleri kolayla┼čt─▒rd─▒, ├╝retimin bolla┼čmas─▒na vesile oldu, ┼čehirle┼čme ve refah getirdi diye; neredeyse yarat─▒l─▒┼č─▒m─▒z da de─či┼čti zanneder olduk. Sanki art─▒k kendimizi fi┼če tak─▒p ┼čarj ediyormu┼čuz, yerden biten g─▒d├ólarla beslenmesi ├«cap eden bir v├╝cuda sahip de─čilmi┼čiz gibi hareket ediyoruz.

H├ólbuki de─či┼čim, teknik ilerleme, modernizm vs. ad─▒ alt─▒ndaki b├╝t├╝n bu yeniliklerin dah├« n├╝vesi; yine f─▒trat─▒m─▒zda gizliydi, zamanla a├ž─▒─ča ├ž─▒kt─▒. ─░nsano─člu ilk yarat─▒ld─▒─č─▒ zamandan beri, belli bir meden├« seviyeye muhta├žt─▒. Hatt├ó bir yerlerde okumu┼čtum, d├╝r├╝st bir bat─▒l─▒ ilim adam─▒ ┼č├Âyle diyor:

ÔÇť─░nsanlar─▒n ge├žmi┼čte ma─čaralarda ya┼čad─▒─č─▒, avc─▒l─▒k ve toplay─▒c─▒l─▒kla ge├žindi─či nazariyeleri pek de akla uygun de─čil. ├ç├╝nk├╝ insan yavrusu, ├žok n├órin ve uzun bir zaman bak─▒ma muhta├ž. Ziraat, m├╝lkiyet, evlilik ve ailev├« dayan─▒┼čman─▒n olmad─▒─č─▒ ibtid├ó├« bir hayatta; insan neslinin devam─▒ m├╝mk├╝n g├Âr├╝nm├╝yor.ÔÇŁ

─░nsano─člunun yarat─▒l─▒┼č─▒nda, di─čer hayvanlarda bulunmayan bir├žok ├Âzellik gizlenmi┼č. Mesel├ó hayvanlarda pek bulunmayan veya pek az bulunan; tiksinme duygusu, temizlik ihtiyac─▒ gibi… Allah Te├ól├ó k├Âpekleri le┼č yiyebilecek ┼čekilde yaratm─▒┼č. Midelerinin asidi o kadar kuvvetli ki, koku┼čmaya y├╝z tutmu┼č le┼čleri yiyebiliyor. Ama insan; ancak taze, temiz ve pi┼čmi┼č eti hazmedebiliyor. Yarat─▒c─▒m─▒z bizi a─čz─▒ kana bulanm─▒┼č olarak g├Ârmek istemiyor, ona g├Âre bir f─▒tratta yaratm─▒┼č.

Bat─▒l─▒ ilim adamlar─▒, ├Ânceleri; insan─▒n di─čer canl─▒lar gibi olup, baz─▒ duygu ve d├╝┼č├╝nceleri be┼čer├« k├╝lt├╝r ile edindiklerini zannediyordu. Mesel├ó utanma duygusunun, be┼čer inan├ž ve k├╝lt├╝r├╝n├╝n tesiri oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝yordu. Ama bir g├╝n; kaza ge├žirip beyninin al─▒n taraf─▒ndaki bir b├Âlgesi hasar g├Âren bir hastan─▒n, utanma duygusunu kaybetti─či g├Âr├╝ld├╝. O zaman; hay├ó duygusunun, insan─▒n f─▒trat─▒nda mevcut bir duygu oldu─ču anla┼č─▒ld─▒.

Allah Te├ól├ó; insan─▒ bir f─▒trat ├╝zere yaratt─▒─č─▒ gibi, o f─▒trat─▒ kem├óle erdirecek f─▒tr├« bir din de indirmi┼čtir. Zaten f─▒trat kelimesini ├ólimler, ┬źyarat─▒l─▒┼čta bulunan hakk─▒-hakikati kabule yatk─▒nl─▒k┬╗ olarak a├ž─▒klam─▒┼člar. Bilhassa Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin had├«s-i ┼čer├«finde ge├žen f─▒trat kelimesi, bu m├ón├óya i┼čaret etmektedir:

ÔÇťD├╝nyaya gelen her ├žocuk f─▒trat ├╝zere do─čar; sonra anne ve babas─▒ onu yahudi, h─▒ristiyan, mec├╗s├« (farkl─▒ bir riv├óyete g├Âre, hatt├ó m├╝┼črik) yapar.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Cen├óiz, 79, 80, 93; M├╝slim, Kader, 22-25)

All├óhÔÇÖ─▒n yaratt─▒─č─▒ f─▒trat; sevgiye, merhamete, bar─▒┼ča, anla┼čmaya, payla┼čmaya, edebe, sad├ókate, ├«m├ón etmeye, ib├ódet etmeye, ┼č├╝kretmeye, iyili─če… elveri┼člidir. Fakat be┼čerin ├╝retti─či ideolojiler, b├ót─▒l inan├žlar, tahrif edilmi┼č dinler ve benzerleri; insan─▒n asl├« yarat─▒l─▒┼č─▒n─▒ bozmaktad─▒r. ─░sl├óm; insan─▒n ger├žek f─▒trat─▒na d├Ân├╝p, onda bulunan istid├ód─▒ kem├óle erdirmeyi hedeflemektedir.

─░sl├óm; insan─▒n medeniyetini y├╝kseltip, ┼čahsiyetini olgunla┼čt─▒rmas─▒ i├žin ihtiya├ž duydu─ču kanun, ahl├ók ve edep kaidelerini ihtiv├ó etmektedir. Peygamber EfendimizÔÇÖin s├╝nnetlerinden sadece biri dah├«, madd├« ve m├ónev├« f─▒trat─▒m─▒za ne kadar uygun oldu─čunu ispata yeter.

Mesel├ó; ge├žmi┼č y─▒llarda, bir grup ara┼čt─▒rmac─▒ taraf─▒ndan g├Ân├╝ll├╝lerle yap─▒lm─▒┼č bir uyku deneyi buna ├Ârnektir. Mal├╗m oldu─ču ├╝zere; art─▒k uyku d├╝zeni bak─▒m─▒ndan dah├«, All├óhÔÇÖ─▒n yaratt─▒─č─▒ f─▒trattan uzakla┼čm─▒┼č bulunuyoruz. ├éhirzamanda; b├╝t├╝n g├╝n ├žal─▒┼č─▒p yoruluyor, ak┼čamlar─▒ hava karard─▒ktan sonra uzun bir zaman elektrikli l├ómbalar ve ekranlar sayesinde ─▒┼č─▒k ve sese maruz kal─▒yoruz. B├Âylece uyku d├╝zenimiz bozuluyor.

Bu cihazlar yokken tabi├« uyku d├╝zenimizin nas─▒l oldu─čunu ara┼čt─▒rmak i├žin, elektri─či olmayan bir k├Âyde kamp yapan g├Ân├╝ll├╝ler, ┼čunlar─▒ anlatm─▒┼člar:

ÔÇťHava karard─▒ktan bir s├╝re sonra ├╝zerimize bir a─č─▒rl─▒k ├ž├Âkt├╝ ve uykuya dald─▒k. Gece yar─▒s─▒n─▒ biraz ge├žmi┼čti ki kendili─čimizden uyand─▒k. O anda kendimizi hayat─▒m─▒z boyunca hi├ž hissetmedi─čimiz kadar zinde hissettik.ÔÇŁ

Bu g├Ân├╝ll├╝ler; Peygamber EfendimizÔÇÖin yats─▒ namaz─▒ndan sonra fazla oturmay─▒p hemen uyumas─▒, gece tehecc├╝de kalk─▒p ib├ódet etmesi s├╝nnetini hi├ž bilmedikleri h├ólde, kendilerini f─▒trata b─▒rak─▒nca tabi├« olarak b├Âyle hissetmi┼čler. Ayr─▒ca g├Ân├╝ll├╝lerin kan tahlillerinde, prol├óktin hormonunun en ├╝st seviyede ├ž─▒km─▒┼č olmas─▒ da ├žok ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒.

Bu hormon; normalde annelik duygusunu olu┼čturan ve emziren annelerde en y├╝ksek de─čere ula┼čan bir hormon oldu─ču i├žin, erkeklerde neden bulundu─ču bile bilinmiyor. Annenin yavrusuna kar┼č─▒ duydu─ču ba─čl─▒l─▒k, sevgi, ┼čefkat ve sab─▒r gibi duygularla al├ókas─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝len hormonun; ayn─▒ zamanda ┼čeheviyat kayna─č─▒ hormonlarla da ters orant─▒l─▒ oldu─ču biliniyor.

Bu saatte bu hormonun y├╝ksek olmas─▒yla, insan─▒n kendi asl├« f─▒trat─▒na en ├žok bu seher vakitlerinde d├Ânmesi aras─▒nda nas─▒l bir ba─č oldu─čunu hen├╝z tam olarak bilmiyoruz. Ama bildi─čimiz ┼čey; ├óhirzamanda bizim annelere bile, annelik f─▒trat─▒n─▒ do─čru d├╝zg├╝n ya┼čamalar─▒ i├žin izin vermeyen bir yabanc─▒la┼čmay─▒ dayatt─▒─č─▒m─▒z… Oysa belki de as─▒l bizlerin, annelerden almam─▒z gereken ├žok dersler var.

Para kazanmay─▒, makam mevk├«lere gelmeyi, karar mekanizmalar─▒nda yer almay─▒; en ├Ânemli ┼čey zannediyoruz. Her ┼čeyi kontrol etmeye ├žal─▒┼č─▒yor, f─▒trat─▒n ├Ânemini unutuyoruz. Oysa belki de yapmam─▒z gereken sadece; fazla m├╝dahale etmemek, bozmamak, koruyup kendi tabi├« geli┼čimini desteklemek…