Hak, H├╝rriyet ve MesÔÇÖ├╗liyet Bak─▒m─▒ndan KADIN

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N

FatihÔÇÖte, ana caddede y├╝r├╝yorum, kar┼č─▒ taraftan otuz-k─▒rk ki┼čilik bir kad─▒n grubu geliyor. Ellerinde pankartlar var. Etraftaki insanlar gibi ben de onlara tedirgin g├Âzlerle bak─▒yorum. ├ç├╝nk├╝ k─▒l─▒k k─▒yafetleri, tav─▒rlar─▒ biraz bize yabanc─▒.

Derken i├žlerinden biri beni durdurup;

ÔÇťBug├╝n├╝n T├╝rk kad─▒n─▒na se├žme-se├žilme hakk─▒ verilmesinin y─▒l d├Ân├╝m├╝ oldu─ču; d├╝nyan─▒n bir├žok ├╝lkesine nazaran daha erken bu hakka kavu┼čtu─čumuz, bunun k─▒ymetini bilmemiz gerekti─či…ÔÇŁ fil├ón ├╝zerine bir nutuk ├žekiyor. Sonra ge├žip gidiyorlar. ─░nsan ister istemez tebess├╝m ediyor. Sanki kad─▒nlar─▒m─▒z ko┼ča ko┼ča siyasete girmi┼č…

├ťlkemizde kad─▒n haklar─▒ konusunda yap─▒lanlar; hep b├Âyle jakoben, d─▒┼č g├╝d├╝ml├╝, kad─▒nlar─▒m─▒z─▒n can─▒n─▒ yakan ger├žek dertlere hi├žbir ├žare ├╝retmeyen, yapmac─▒k ve g├Âstermelik ┼čeylerden ibarettir. Acaba kim soruyor kad─▒nlara; ne istediklerini, neyi dert edindiklerini?

Bug├╝n kad─▒nlar─▒m─▒za sorulsa; ger├žek g├╝ndemlerinin, ailelerinin huzuru oldu─ču g├Âr├╝lecektir. Bir├žok kad─▒n;

ÔÇťKad─▒nlar evlerinde otursun. Kocalar─▒m─▒z, o─čullar─▒m─▒z i┼č bulam─▒yor. Kad─▒n-erkek kar─▒┼č─▒k ├žal─▒┼čma ┼čartlar─▒ y├╝z├╝nden yuvalar y─▒k─▒l─▒yor. Olan yine kad─▒nlara oluyor!ÔÇŁ diye dertlenecektir.

Hatt├ó size ┼čunu s├Âyleyeyim: Suud├« ArabistanÔÇÖda ya┼čayan h─▒s─▒mlar─▒m─▒z var, onlardan duyuyorum. Yak─▒nda yap─▒lmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝len kad─▒nlar─▒n da otomobil kullanma hakk─▒ gibi de─či┼čiklikleri, ├žo─ču kad─▒n istemiyor. ├ç├╝nk├╝ aile huzurlar─▒n─▒n bozulmas─▒n─▒ istemiyorlar. Son zamanlarda AmerikaÔÇÖya okumaya ve ├žal─▒┼čmaya giden gen├žler artt─▒k├ža, bo┼čanmalar─▒n da artt─▒─č─▒n─▒; otomobil direksiyonuna ge├žen kad─▒nlar─▒n ortal─▒kta dola┼čmas─▒ h├ólinde daha da artmas─▒ndan korktuklar─▒n─▒ s├Âyl├╝yorlar.

Kad─▒nlar─▒n yarat─▒l─▒┼č─▒; macerac─▒l─▒─ča, iddiac─▒l─▒─ča, rekabete meyilli de─čildir, aksine emniyetlerini ve huzurlar─▒n─▒ ├žok daha fazla ├Ânemserler. Bu da gayet anla┼č─▒l─▒r bir ┼čeydir. ├ç├╝nk├╝ ├žoluk ├žocuk sahibi olan bir kad─▒n; kocas─▒na g├╝venmi┼č, uzun bir yolculu─ča ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Yar─▒ yolda tek ba┼č─▒na b─▒rak─▒lmak, h├óliyle en ├žok korktu─ču ┼čeydir.

KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde Rabbimiz;

ÔÇť─░nsana da, anne-babas─▒na iyi davranmas─▒n─▒ emrettik. Annesi, onu zay─▒fl─▒k ├╝zerine zay─▒fl─▒kla karn─▒nda ta┼č─▒m─▒┼čt─▒r. Onun s├╝tten kesilmesi de iki y─▒l i├žinde olur. (─░┼čte onun i├žin) insana ┼č├Âyle emrettik: ┬źBana ve anne-babana ┼č├╝kret. D├Ân├╝┼č banad─▒r.┬╗ÔÇŁ (Lokm├ón, 14) buyuruyor.

┬źVehnen al├ó vehnin┬╗ ifadesi; kad─▒n─▒n zaten kendisi de zay─▒f oldu─ču h├ólde, bir de yavrusunun tasas─▒n─▒, derdini y├╝klendi─čini ne g├╝zel anlat─▒yor. Annenin yavrusunu y├╝klenmesi; karn─▒nda ta┼č─▒mas─▒yla bitmez, ona olan ┼čefkat ve d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝ sebebiyle ba─član─▒p kalarak, onun n├óm─▒na t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ endi┼čeleri de y├╝klenir. Bu y├╝k ile yaln─▒z b─▒rak─▒lmak, bir kad─▒n i├žin elbette en b├╝y├╝k korku ve kayg─▒ sebebidir. ├ç├╝nk├╝ annelik ┼čefkati sebebiyle o; yavrusunu b─▒rakamaz, k├╝├ž├╝k ├žocu─čuyla ├žal─▒┼č─▒p ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamas─▒ da zordur. Bunun i├žin g├╝├žl├╝ bir himayeye ihtiya├ž duyar.

─░sl├óm d├«ni; kad─▒n─▒n ger├žek ihtiyac─▒n─▒ g├Âz ├Ân├╝ne alarak, kad─▒n─▒n annelik f─▒trat─▒na uygun bir d├╝zenleme yapm─▒┼čt─▒r. Bu sebeple; kad─▒n─▒n e┼čitlik ve ├Âzg├╝rl├╝─č├╝nden bahsedilmez, kad─▒n─▒n muhafazas─▒ ve himayesi i├žin ailesindeki erkeklere mesÔÇÖ├╗liyetler y├╝klenir. Kad─▒na da d├╝┼čen; bu hususta uyumlu olmas─▒, bu iyili─čin k─▒ymetini bilmesidir.

Asl─▒nda ─░sl├ómÔÇÖda ┬źh├╝rriyet┬╗ diye bir mefhuma pek rastlamay─▒z. Esasen h├╝rriyetin bir vehim oldu─čunu s├Âyleyen baz─▒ bat─▒l─▒ filozoflar da olmu┼čtur. Mesel├ó SpinozaÔÇÖn─▒n ┼č├Âyle bir s├Âz├╝ vard─▒r:

ÔÇťHavaya at─▒lan ta┼č─▒n insan─▒nki gibi bir zihni olsayd─▒, kendi iradesiyle yere d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ zannederdi.ÔÇŁ

─░nsan da di─čer mahl├╗kat gibi; ├že┼čitli duygu, arzu, ihtiya├ž, korku ve endi┼če gibi s├óiklerle hareket eder. Ancak All├óhÔÇÖ─▒n verdi─či ak─▒l ve irade ile kendisine biraz daha fazla h├ókim olabilir. Akl─▒n─▒ ve iradesini do─čru ┼čekilde kullanmak i├žin de hid├óyete yani rehberli─če ihtiya├ž duyar. ├ç├╝nk├╝ be┼čer├« ak─▒l da ancak kendisine ┬źdo─čru/yanl─▒┼č┬╗ diye ├Â─čretilmi┼č de─čerlerle bir kanaate varabilir.

Bu sebeple ─░sl├ómÔÇÖda erkek olsun, kad─▒n olsun hi├ž kimse ba┼č─▒bo┼č m├ón├ós─▒nda h├╝r de─čildir; ancak ├Ân├╝ne gelen tercih ┼č─▒klar─▒ndan birini se├žme hakk─▒na sahiptir. Bu hakk─▒n─▒ da yine kulluk mesÔÇÖ├╗liyetiyle kullanmas─▒ gerekir, ├ž├╝nk├╝ sonunda hesaba ├žekilecektir.

Bu umum├« manzaran─▒n yan─▒ s─▒ra kad─▒n─▒n ayr─▒ca daha fazla g├╝venlik meselesi oldu─ču i├žin, mesÔÇÖ├╗liyetleri de haklar─▒ da kendi yarat─▒l─▒┼č─▒na uygun olarak d├╝zenlenmi┼čtir. Kad─▒n─▒n cins├« y├Ânden edilgen, fizik├« a├ž─▒dan zay─▒f, duygu bak─▒m─▒ndan etkilenir ve sosyal a├ž─▒dan l├ófa-s├Âze gelir bir yap─▒s─▒ vard─▒r. Bu, d├╝nyan─▒n neresine giderseniz gidin, de─či┼čtiremeyece─činiz bir realitedir.

─░┼čte ─░sl├óm d├«ni; insan─▒n imtihan─▒ ├«cab─▒ olan bu v├ók─▒aya uygun bir hukuk ve ahl├ók sistemi vaz etmi┼č, buna uygun davranan kad─▒n ve erkeklerin sevap kazanacaklar─▒n─▒ bildirmi┼čtir. ┼×imdiye kadar ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ortaya koydu─ču d├╝zenden daha iyi bir d├╝zen de kurulabilmi┼č de─čildir.

M├╝┼čahhas bir ├Ârnek ├╝zerinden anlatmak i├žin, ya┼čanm─▒┼č bir hik├óyeyi nakletmek istiyorum:

Zaman─▒m─▒zda internet sayesinde bazen normal ┼čartlarda hi├ž kar┼č─▒la┼čmayaca─č─▒n─▒z ki┼čilerle tan─▒┼čma imk├ón─▒na kavu┼čabiliyorsunuz. Bana e-posta yazarak hik├óyesini anlatan bu han─▒m da kendi ├ževremde benzerine rastlamad─▒─č─▒m bir hayat hik├óyesi anlatt─▒.

Bu han─▒m─▒n anlatt─▒─č─▒na g├Âre, memur bir baba ile ev han─▒m─▒ bir annenin ├žocu─ču olarak d├╝nyaya gelmi┼č. Ama babas─▒n─▒n ba┼čta alkol olmak ├╝zere k├Ât├╝ al─▒┼čkanl─▒klar─▒ varm─▒┼č. Eve sarho┼č vaziyette gelir, mesÔÇÖ├╗liyetleriyle ilgilenmez, han─▒m─▒ bir ┼čey diyecek olsa ├╝st├╝ne bir de d├Âvermi┼č. Bazen ablas─▒ araya girer, o da dayaktan nasibini al─▒rm─▒┼č. ┼×├Âyle anlat─▒yor:

ÔÇťAnnem, ablama ve bana hep ┼č├Âyle derdi: ┬źBen bu evde sadece sizin i├žin duruyorum. Siz okuyun, diploma sahibi olun da benim bu h├ólime d├╝┼čmeyin!┬╗ÔÇŁ

Dedi─či gibi yapt─▒k, okuduk. Ben turizm ├╝zerine okudum. Okulda tan─▒┼čt─▒─č─▒m bir erkek arkada┼č─▒mla birlikte organizasyon ┼čirketi kurduk. ├çok ├žal─▒┼č─▒yordum. O kadar ki bazen g├╝nler ge├žerdi, uyudu─čum tek uyku; havaalanlar─▒nda, otel lobilerinde birka├ž saat kestirmeden ibaret olurdu.

Hep;

ÔÇťPara biriktirece─čiz, sonra evlenece─čiz.ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝n├╝yordum. Ama ba┼čka bir kad─▒nla m├╝nasebeti oldu─čunu ├Â─črendim ve ├žok y─▒k─▒ld─▒m. Tabi├« ki ayr─▒lmak istedim. Ama ┼čirketin i├žini bo┼čaltm─▒┼č. Ben ona ├žok g├╝venmi┼čtim, hi├ž b├Âyle bir ┼čey beklemiyordum. Onca y─▒ll─▒k eme─čim bo┼ča gitti. Depresyona girdim. Ablam sayesinde kendimi toparlad─▒m. ┼×imdi iyi bir adamla evlendim, mutluyum. Ama ┼čimdi de ├žocu─čum olmuyor…ÔÇŁ

Bu duydu─čum tek hik├óye de─čil; ├žok ├žal─▒┼čmaktan, stresten, a┼č─▒r─▒ diyet yapmaktan, travma ya┼čamaktan dolay─▒ ├ón├«den ├žocuktan kesilen ba┼čka han─▒mlar da var, bana hik├óyelerini anlatt─▒lar. Sadece birini tarihe not d├╝┼čmek i├žin yaz─▒yorum.

Allah -Z├╝lcel├ól-; kad─▒n─▒, ├óciz bir bebe─če fed├ók├órca, ┼čefkatle bakacak ┼čekilde, ├žok duygulu, hassas, ba─čl─▒l─▒k duyan, meveddet ve merhamet dolu olarak yaratm─▒┼č. Bu sebeple kad─▒n ve k─▒zlar─▒n; d─▒┼č d├╝nyada, onu s├╗-i istimal edebilecek ki┼čilerin insaf─▒na b─▒rak─▒lmamas─▒ gerekiyor. ─░sl├óm d├«ni; aile reislerine, kavvam* olma vazifesi y├╝klemi┼č ki, himayesi alt─▒ndaki kad─▒n ve k─▒zlar─▒ b├Âyle s├╗-i istimallere kar┼č─▒ korusun.

Bana yard─▒m istemeye gelen kad─▒nlara soruyorum;

ÔÇťÔÇôBu adam sana nas─▒l bu kadar k├Ât├╝ davranabilir? Ailenden fil├ón ├žekinmiyor mu?ÔÇŁ diyorum.

ÔÇťÔÇôBen ka├žarak evlendim, baba evine o y├╝zden d├Ânemiyorum. O da bunu biliyor.ÔÇŁ diyor.

ÔÇťÔÇôNiye ka├žt─▒n?ÔÇŁ diye soruyorum;

ÔÇťÔÇôAc─▒d─▒m, beni ├žok seviyordu. ┬źKendimi ├Âld├╝r├╝r├╝m!┬╗ diyordu.ÔÇŁ diye cevap veriyor.

─░┼čte ─░sl├óm d├«ni; kad─▒n─▒n bu f─▒trat─▒n─▒ g├Âz ├Ân├╝ne alarak, aile i├žinde muhafaza olmas─▒na ├Ânem vermi┼č.

Hemen her g├╝n sabahtan ak┼čama kadar kad─▒n trajedileri anlat─▒l─▒yor. G├╝nd├╝z ku┼čaklar─▒ndan ak┼čam haberlerine kadar her yerde; kad─▒n cinayetleri, t├ócizler, istismarlar vs… Dikkat ederseniz ├žo─ču, kad─▒n─▒n hiss├« yap─▒s─▒ndan kaynaklan─▒yor. Mesel├ó; akademik kariyer sahibi bir kad─▒n bile, sab─▒kal─▒ bir adamla m├╝nasebet kurabiliyor, bilmeden. Sonunda da kad─▒n cinayeti haberi oluyor.

Kad─▒na ┼čiddet vakÔÇśalar─▒n─▒ ger┬ş├žekten engellemek istiyorsak; ├Ânceli─či kad─▒nlar─▒n g├╝venli─čine, huzuruna, asl├« vazifesini yapabilecek bir himaye bulmas─▒na ve ev huzurunun devaml─▒l─▒─č─▒na vermek gerekiyor.

Elbette kad─▒n ve k─▒zlar─▒n da bu himayeye g├╝ven duymas─▒ i├žin, aile reislerinin hik├óyedeki alkolik baba gibi olmamas─▒, ger├žekten g├╝ven vermesi gerekiyor.

Bir g├Âmle─čin ilk d├╝─čmesini yanl─▒┼č iliklerseniz, sonrakiler de yanl─▒┼č gider. Bu sebeple ├žare, en ba┼čtan do─čru iliklemek.

ÔÇťMadem erkekler art─▒k g├╝ven vermiyor, ├Âyleyse kad─▒nlar ba┼č─▒n─▒n ├žaresine baks─▒n…ÔÇŁ demek, de;

ÔÇťNas─▒l olsa o yanl─▒┼č oldu, bu da olsun!ÔÇŁ demek gibi bir ┼čey… Ve hi├žbir zaman ├žare olmuyor.

_______________

* Nis├ó S├╗resi 34ÔÇÖ├╝nc├╝ ├óyette ge├žen ifade: ÔÇťErkekler, kad─▒nlar ├╝zerine kavv├óm / idareci ve h├ókimdirler…ÔÇŁ