HAD─░SLER ve HANIMLAR

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

TRT Diyanet kanal─▒nda, ─░sl├óm co─črafyas─▒ndan ├╝lkemize s─▒─č─▒nm─▒┼č mazlumlar─▒n hik├óyesine dair bir belgesel yay─▒nlan─▒yordu. Hani derler ya; ┬źBin ki┼činin ├Âl├╝m├╝ istatistik, bir ki┼činin ├Âl├╝m├╝ dramd─▒r.┬╗ diye. Ger├žekten de ya┼čanan ac─▒lar─▒ m├╝┼čahhas bir ├Ârnek ├╝zerinden dinleyince; insan daha farkl─▒ bak─▒yor, daha ├žok etkileniyor. G├Âz ya┼člar─▒m─▒ belli etmeden silmeye ├žal─▒┼č─▒yorum, h─▒├žk─▒r─▒klar─▒ yutkunuyorum.

K─▒z─▒m ise hemen fark ediyor;

ÔÇťÔÇôA─čl─▒yorsun de─čil mi?ÔÇŁ diye s─▒k─▒┼čt─▒r─▒yor. Televizyonu kapatmaya ├žal─▒┼č─▒yor. Kendince k─▒yam─▒yor. Annelik duygusu sebebiyle k─▒z evl├ótlar daha m├╝┼čfik oluyor. Ama bana bu kadar m├╝dahale etmesinden ho┼članm─▒yorum, sata┼č─▒yorum;

ÔÇťÔÇôBak i┼čte g├Ârd├╝n m├╝, biz kad─▒nlar hemen ho┼čumuza gitmeyen ┼čeylerden ka├ž─▒n─▒yoruz. Peygamberimiz; ┬źSiz kad─▒nlar yar─▒m ak─▒ll─▒s─▒n─▒z…┬╗ derken do─čru s├Âylemi┼č.ÔÇŁ diyorum. G├Âzlerini kocaman a├žarak;

ÔÇťÔÇôGer├žekten demi┼č mi? Sahih hadis mi?ÔÇŁ diye soruyor.

ÔÇťÔÇôEvet!ÔÇŁ diyorum. Biraz da izah ediyorum, ÔÇťKi┼činin d├«n├« mesÔÇÖ├╗liyetleri akl─▒na g├Âredir. ─░sl├óm kaynaklar─▒nda ge├žen ┬źak─▒l┬╗ zek├ó demek de─čildir. Zek├ó m├╝cerred mefhumlar─▒ ve aralar─▒ndaki al├ókalar─▒ idrak etmeye yarayan bir ist├«datt─▒r. Cinsiyetle pek al├ókas─▒ bulunamam─▒┼čt─▒r. ├ťniversite giri┼č imtihanlar─▒nda k─▒z ├Â─črenciler de erkek ├Â─črenciler gibi y├╝ksek puanl─▒ fak├╝lteleri kazanabilir ama ak─▒l daha farkl─▒… Ki┼činin mesÔÇÖ├╗liyet hissi, irade g├╝c├╝, muhakeme kabiliyeti gibi, hayatta m├╝him kararlar─▒ do─čru ┼čekilde verebilmesini m├╝mk├╝n k─▒lan bir ist├«datt─▒r. ─░┼čin do─črusu biz kad─▒nlar; ┬źElimizden ne gelir?!.┬╗ deyip a─č─▒r mesÔÇÖ├╗liyetlerden kendimizi s─▒y─▒r─▒veriyoruz.ÔÇŁ

Durup biraz d├╝┼č├╝n├╝yor sonra sakince;

ÔÇťÔÇôAnneci─čim, kad─▒nlarla erkeklerin hormon seviyeleri farkl─▒d─▒r. Erkeklerde y├╝ksek olan hormonlar daha iddial─▒, giri┼čimci, azimli olmalar─▒na elveri┼čli ama kad─▒nlarda bulunan annelik duygular─▒ antistres ├Âzellikte. Yani kad─▒nlar─▒ gerginlik ve endi┼čeye s├╝r├╝kleyen tehlikelerden, zorluklardan ka├ž─▒nmaya y├Ânlendiriyor.ÔÇŁ diyor. ─░├žimden;

ÔÇťHamdolsun k─▒z─▒m l├╝zumsuz al─▒nganl─▒─ča kap─▒lmay─▒p hakka teslim oldu. M├╝ÔÇÖmin han─▒mlara yak─▒┼čan hak tan─▒rl─▒─č─▒ g├Âsterdi.ÔÇŁ diye seviniyorum.

Bu konudan neden bahsediyorum… Ge├žti─čimiz aylarda had├«s-i ┼čerifler ├╝zerinde yak─▒┼č─▒ks─▒z bir ├╝sl├╗pla tart─▒┼čmalar ya┼čand─▒. Tart─▒┼čman─▒n b├╝t├╝n├╝nden de─čil sadece bir ara sarf edilen;

ÔÇťBaz─▒ hadisler kad─▒n─▒ a┼ča─č─▒l─▒yor(!?.)ÔÇŁ iftiras─▒ndan dolay─▒ bir han─▒m yazar olarak konuya temas etmek istedim.

Yukar─▒da bahsetti─čim had├«s-i ┼čerif, Peygamber EfendimizÔÇÖin bayram hutbesinde kad─▒nlar taraf─▒na ge├žip onlara hitapta bulundu─ču s─▒rada dile getirdi─či bir ├«kazd─▒r. [Hadis i├žin bkz. Buh├ór├«, Hayz, 6, Zek├ót, 44, ├Äm├ón, 21, K├╝s├╗f, 9, Nik├óh, 88; M├╝slim, K├╝s├╗f, 17, (907), ├Äm├ón, 132, (79); Nes├ó├«, K├╝s├╗f, 17, (3, 147); Muvatt├ó, K├╝s├╗f, 2, (1, 187)]

Din insanlar─▒ ├«kaz etmek i├žin indirilmi┼čtir. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde insan hakk─▒nda;

ÔÇť├çok zalim, ├žok cahil, nank├Âr, zay─▒f, aceleci…ÔÇŁ gibi nice ├«kaz edici tabirler vard─▒r. Kad─▒nlar─▒n da pay─▒na d├╝┼čen husus├« ├«kazlar olacakt─▒r elbette.

Sadece bu had├«s-i ┼čerif de─čil KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim ├óyetleri de; ─░sl├óm hukukunda kad─▒nlar─▒n, ak─▒l-b├óli─č bir erkekle ├žocuk veya ├ócizlerin aras─▒nda bir stat├╝ye yerle┼čtirildi─čini bildirir. Bunlardan dolay─▒; kad─▒n─▒n m├«ras hakk─▒, ┼čahitlik yapmas─▒ ve benzeri durumlarda kendine mahsus bir stat├╝s├╝ vard─▒r. ├ç├╝nk├╝ All├óh-─▒ Z├╝lcel├ól; kad─▒nlar─▒, nafaka kazanmak, cihad etmek ve benzeri vazifelerden muaf tutmu┼čtur. Bu hususta kad─▒nlar, ├žocuk ve ├ócizlerin durumuna benzer.

Ama bir y├Ân├╝yle de kad─▒n; -hem d├╝nyada hem ukb├óda- yapt─▒klar─▒ndan sorumlu tutulan, g├╝c├╝ yetti─či ├Âl├ž├╝de amel i┼člemekten mesÔÇÖul ve i┼čledi─či amelin m├╝k├óf├ót─▒na kavu┼čan bir yeti┼čkindir. Bu bak─▒mdan da erkekle e┼čite yak─▒nd─▒r. Mesel├ó kad─▒n, nafaka kazanmaktan mesÔÇÖul de─čildir; ama mal─▒ olan kad─▒n, zek├ót vermekten mesÔÇÖuld├╝r.

Sadece d├«n├« ve uhrev├« y├Ânden de─čil, d├╝nyev├« hukuk ├Ân├╝nde de kad─▒n─▒n erkekle e┼čit say─▒ld─▒─č─▒ durumlar vard─▒r. Bu hususu daha do─čru anlamak i├žin ge├žmi┼či bilmek gerek. Mesel├ó Eski RomaÔÇÖda mutlak erkek h├ókimiyeti -daha do─črusu aile reisi, zengin ve g├╝├žl├╝ erkeklerin h├ókimiyeti- vard─▒.
Kad─▒nlar─▒n askerlik yapmak, vergi ├Âdemek gibi katk─▒lar─▒ olmad─▒─č─▒ i├žin; devlet nezdinde vatanda┼č say─▒lmazlard─▒. Mesel├ó kad─▒nlar mahkemeye ba┼čvurup hak arayamazlard─▒. Hatt├ó babas─▒ sa─č olan erkekler de hukuk ├Ân├╝nde hak sahibi g├Âr├╝lmezdi. Ancak aile reisi olan erkekler; himayeleri alt─▒ndaki kad─▒n, ├žocuk, k├Âle gibi ki┼čiler n├óm─▒na hak arayabilirdi. Haks─▒zl─▒─č─▒ bizzat aile reisi yaparsa bu i┼če hukuk kar─▒┼čmazd─▒. Bu anlay─▒┼č o kadar a┼č─▒r─▒ya ka├žm─▒┼čt─▒ ki, baba o─člunu k├Âle olarak satabilirdi. Efendi k├Âlesini ├Âld├╝resiye d├Âvebilirdi. Kad─▒nlar─▒n durumu da tahmin edilebilir…

Bu durum uzun zaman b├Âyle devam etti. Zamanla toplumun ileri gelenleri haks─▒zl─▒kla zenginle┼čip azg─▒nla┼č─▒nca, kad─▒nlar─▒ da ra─čbet azg─▒n─▒ h├óline getirdiler. Erkekler kad─▒nlar─▒ s─▒rf ┼čehvet met├ó─▒ olarak g├Âr├╝p, g├╝zelli─čine ra─čbet edince kad─▒nlar da kendilerini c├ózip h├óle getirmekten ba┼čka bir ┼čey d├╝┼č├╝nemez oldular. Ahl├ók├« seviyesi d├╝┼č├╝k kad─▒nlar; ┼čiirlerle, ┼čark─▒larla ├Âv├╝ld├╝k├že topluma ├Ârnek h├óline geldi. Zaten ahl├ókl─▒ olmak da kad─▒na bir ┼čey kazand─▒rm─▒yordu. Hatt├ó erkekler kad─▒nlar─▒ ├ódeta bir davar cinsi gibi; evlenilecek kad─▒nlar, e─členilecek kad─▒nlar diye tasnif ediyor, evlendikleri kad─▒nlar─▒ s─▒k─▒c─▒ vazifelerle ba┼č ba┼ča b─▒rak─▒p e─člencelik kad─▒nlara ├ódeta peresti┼č ediyordu.

Neticede kad─▒nlar aras─▒nda ahl├ók├« seviye ├Âyle d├╝┼čm├╝┼čt├╝ ki, kalbur├╝st├╝ ailelerin k─▒zlar─▒ bile kendilerini belediyede vesikal─▒ kad─▒n olarak tescil ettirir olmu┼čtu. Bu geli┼čmelerin neticesinde kad─▒nlar─▒ evlenip ├žocuk yeti┼čtirmeye te┼čvik etmek i├žin, ┬ź├╝├ž ├žocuk d├╝nyaya getiren kad─▒nlara┬╗ m├«ras ve benzeri haklar verildi.

Zaten bat─▒da kad─▒nlara hak verilmesi, hep; erkeklerin ahl├ók├« y├Ânden ├ž├Âk├╝p, g├╝venilmez h├óle gelmesiyle birlikte geli┼čmi┼čtir. Bug├╝n de erkekler; ayya┼čl─▒k, serserilik, env├ói ├že┼čit sap─▒kl─▒k ve zorbal─▒k y├╝z├╝nden g├╝ven kaybettik├že, devletler ve b├╝y├╝k organizasyonlar kad─▒na yat─▒r─▒m yap─▒yor.

Devlet; ┬źEn az─▒ndan kad─▒nda annelik hisleri var, imk├ónlar─▒yla evl├ót yeti┼čtirir…┬╗ diyor.

┼×irketler; ┬źKad─▒nlar ├žal─▒┼čt─▒klar─▒ yere s├ód─▒k, m├╝tev├óz─▒ beklentiler i├žinde, uysal ve n├ózik…┬╗ diye tercih ediyor. Kad─▒nlar tek ba┼č─▒na hem ├žal─▒┼č─▒yor hem ├žocuk b├╝y├╝t├╝yor. Bu da ┬źe┼čitlik┬╗ diye sunuluyor. Bir kad─▒n─▒n anne olmas─▒yla bir erke─čin baba olmas─▒ nas─▒l e┼čit olabilir?

Tekrar tarihe d├Ânecek olursak; H─▒ristiyanl─▒ktan sonra, Roma hukukunda aile reislerinin yetkileri m├ókul seviyeye indi. Ama hi├žbir zaman kad─▒nlar, hukuk ├Ân├╝nde hak arayamazd─▒. Peygamber EfendimizÔÇÖin kad─▒nlar─▒n ba┼čvurular─▒na kulak vermesi, hukuk├« a├ž─▒dan h├╝kme ba─člamas─▒ hatt├ó bazen kad─▒nlar─▒n itirazlar─▒ ├╝zerine ├óyetler inmesi; ─░sl├óm hukukuna mahsus bir durumdur. Bu y├Ân├╝yle ─░sl├óm hukuku kendi ├ža─č─▒n─▒n ├žok ilerisindedir. Ve ─░sl├óm hukukunun bu prensipleri, PeygamberimizÔÇÖin kad─▒nlara kar┼č─▒ hak tan─▒rl─▒─č─▒n─▒ haber veren bu had├«s-i ┼čeriflere dayan─▒r.

Peki, bug├╝n ─░sl├óm toplumlar─▒nda kad─▒n─▒n durumuyla ilgili problemler yok mu? Hi├ž kimse g├Ân├╝l huzuruyla; ┬źYok!┬╗ diyemez. Ya┼čanm─▒┼č bir hik├óye ├╝zerinden ├Ârnek verelim. KurÔÇÖ├ón kursumuza s─▒─č─▒nan bir gen├ž k─▒z─▒m─▒z─▒n hik├óyesi bu:

K├Âylerinde k├Ât├╝ bir ├ódet yayg─▒nla┼čm─▒┼č. Gen├žler bakm─▒┼člar ki, ba┼čl─▒k paras─▒n─▒, d├╝─č├╝n masraf─▒n─▒ denkle┼čtirece─čiz derken evlenemiyorlar, bir ├žare bulmu┼člar. G├Âz koyduklar─▒ k─▒za sald─▒r─▒p lekeliyorlar ki k─▒z─▒n ailesi vermeye mecbur kals─▒n. Bahsetti─čim k─▒zca─č─▒z da babas─▒n─▒n t├╝fe─čiyle sald─▒rgan─▒ yaralay─▒p ka├žm─▒┼č, kurs hocas─▒n─▒n evine s─▒─č─▒nm─▒┼č. Burs sa─člay─▒p okuttuk, evlendirdik, hamdolsun ┼čimdi mesut…

Elbette bizim geleneklerimizde iffeti sadece kad─▒na ait bir mesÔÇÖ├╗liyet saymak, hatt├ó hi├ž su├žu olmasa da kirlenmi┼č addetmek gibi ─░sl├óm ile al├ókas─▒ olmayan bir anlay─▒┼č var. ├ç├╝nk├╝ g├╝├žl├╝ye All├óhÔÇÖ─▒n kanununu tatbik etmeye g├╝c├╝m├╝z yetmiyor, ac─▒s─▒n─▒ zay─▒ftan ├ž─▒kar─▒yoruz. All├óhÔÇÖ─▒n emretti─či; ┬ź─░├žinizden bek├órlar─▒ evlendirin.┬╗ gibi emirleri yerine getirmiyor, ama zorbal─▒k yapanlar─▒ ├ódeta m├╝k├ófatland─▒r─▒yoruz.

Evet, b├Âyle yanl─▒┼č geleneklerimiz var. Ama bunlar─▒n ve daha bir├žok yanl─▒┼člar─▒m─▒z─▒n sebebi ┬źHadis M├╝sl├╝manl─▒─č─▒┬╗ de─čil, aksine ─░sl├ómÔÇÖdan uzakla┼čm─▒┼č olmam─▒z. Yanl─▒┼člar─▒m─▒z─▒ d├╝zeltmek istiyorsak; d├«n├« kaynaklar─▒m─▒z─▒n ├╝zerine ┼č├óibe getirerek de─čil, aksine onlar─▒ ├Â─črenip tatbik ederek yapabiliriz. Son bir ├Ârnek vermek istiyorum:

Tan─▒d─▒─č─▒m bir teyze var, beyi de kendisi de tasavvuf yolunda. Rahmetli amcam─▒z, ├Âmr├╝n├╝n son yedi y─▒l─▒n─▒ yatalak olarak ge├žirdi ama teyzemiz hi├ž ┼čik├óyet etmeden bakt─▒. Vefat─▒ndan sonra da daima onu hay─▒rla anar. Bir g├╝n sorduk;

ÔÇťÔÇôAmca senin g├Ânl├╝n├╝ nas─▒l b├Âyle fethetti?ÔÇŁ diye. Anlatt─▒:

ÔÇťÔÇôAmcan─▒z ├Âyle bir insand─▒ ki, bir elmay─▒ kesince yar─▒s─▒n─▒ bana verirdi. ┬źSen onu b├╝t├╝nce ye, ben de ikincisini yerim.┬╗ derdim. ┬źYa senin elman benimki kadar tatl─▒ ├ž─▒kmazsa? Allah biz erkeklere yedi─čimizden han─▒m─▒m─▒za da yedirmeyi emretti. Ben Allah kat─▒nda mesÔÇÖul olmak istemem.┬╗ derdi.ÔÇŁ

Amcam─▒z bu ahl├ók─▒, had├«s-i ┼čeriflerden ├Â─črendi. ─░sl├ómÔÇÖdan ├Ânce nik├óh, sadece erkeklerin kendi aralar─▒nda kad─▒nlar─▒ payla┼čmas─▒ndan ibaret gibiydi. ├ťvey annesine m├«ras├ž─▒ olanlar, yetim k─▒zlara el koyanlar, ellerinin alt─▒ndaki kad─▒nlar─▒ birbiriyle takas edenler, r─▒z├ós─▒ olmadan cebren evlendirenler… vard─▒. Bu nik├óh us├╗llerinin baz─▒s─▒ ├óyetle bir├žo─ču ise hadisle yasakland─▒. Ve en ├Ânemlisi;

ÔÇťSizin kad─▒nlar ├╝zerinde hakk─▒n─▒z oldu─ču gibi onlar─▒n da sizin ├╝zerinizde hakk─▒ vard─▒r.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Tefs├«ruÔÇÖl-KurÔÇÖ├ón, 10) had├«s-i ┼čer├«fiyle nik├óh─▒n, kad─▒nla erkek aras─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ haklar ve mesÔÇÖ├╗liyetler do─čuran bir akit oldu─ču hususu vuz├╗ha kavu┼čturuldu. Yani baz─▒ had├«s-i ┼čeriflerde kad─▒nlar veya kad─▒nlar hususunda erkekler uyar─▒lm─▒┼čsa, bir├žok hadislerde de kad─▒nlara kar┼č─▒ keyf├« davranmama konusunda erkekler uyar─▒ld─▒. Daha s├Âylenebilecek ├žok s├Âz var, ama elbette bir yaz─▒ya s─▒─čmaz.

Hamdolsun biz m├╝ÔÇÖmine han─▒mlar; All├óhÔÇÖ─▒n hid├óyetine t├ób├«, hakk─▒m─▒za r├óz─▒ ve h├╝km├╝ne teslim olmu┼čuz ve PeygamberimizÔÇÖin nasihatlerini de c├ón u g├Ân├╝lden kabul etmi┼čizdir. Bizim n├óm─▒m─▒za endi┼če duyan varsa, l├╝zumsuz bir i┼čle i┼čtigal etmektedir.