ÔÇťB─░R M─░LLET─░ DE─×─░┼×T─░RMEK ─░ST─░YORSANIZ, ├ľNCE KEL─░MELER─░N─░ DE─×─░┼×T─░R─░N!ÔÇŁ

YAZAR : Raif KOÇAK raifkocak@gmail.com

─░nsano─člu; do─čumundan itibaren isteklerini, arzular─▒n─▒ ve ihtiya├žlar─▒n─▒ ba┼čkalar─▒na anlatmak ve toplum i├žerisindeki di─čer fertlerle irtibat kurmak i├žin, do─čdu─ču ve ya┼čad─▒─č─▒ co─črafyaya ait lis├ón─▒ kulland─▒.

Allah Te├óla KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde

ÔÇťEy ├«m├ón edenler; Biz, sizi bir erkek bir di┼čiden yaratt─▒k. Hem sizi, tan─▒┼čas─▒n─▒z diye milletlere, kab├«lelere ay─▒rd─▒k…ÔÇŁ (el-Hucur├ót, 13) buyurarak farkl─▒ ─▒rklarda ve dillerde yarat─▒lman─▒n hikmeti olarak tan─▒┼čman─▒n ve anla┼čman─▒n ├Ânemini bize bildirdi.

Lisan; bir milletin tarihini, k├╝lt├╝r├╝n├╝ ve medeniyetini hem b├╝nyesinde ya┼čayan fertlere hem de di─čer milletlere ula┼čt─▒rabilmesi ve tarih sahnesinde hay├ótiyetini devam ettirebilmesi i├žin gerekli bir ara├ž olmu┼čtur. Kendine ait bir lis├ón─▒ olmayan bir toplum var olamayaca─č─▒ gibi, lis├ón─▒ zay─▒f olan toplumlar da di─čer toplumlar─▒n ve dillerin ist├«l├ós─▒na maruz kalarak tarih sahnesinden silinip gitmi┼člerdir.

Lisan; bir milletin k├╝lt├╝r ve medeniyet alan─▒nda tek├óm├╝l├╝n├╝ g├Âsteren en b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝d├╝r. Zira lis├ón─▒n zenginli─či, k├╝lt├╝r ve medeniyetin ne kadar yayg─▒nla┼čt─▒─č─▒n─▒ ve ilerledi─čini g├Âsterir.

Bin y─▒ld─▒r ├╝zerinde ya┼čad─▒─č─▒m─▒z topraklar─▒ yurt edinmi┼č ve ad─▒na Anadolu demi┼č T├╝rkler; bir millet olarak topyek├╗n ─░sl├óm d├«ni ile ┼čereflendikten sonra, bu d├«ne say─▒s─▒z hizmetlerde bulunmu┼č, ├ódeta ─░sl├ómÔÇÖ─▒n d├╝nyaya yay─▒lmas─▒nda sancaktarl─▒k vazifesi ├«f├ó etmi┼člerdir. T├╝rkler, yerle┼čik hayata ge├žtikten sonra; ilim dili olan Arap├ža ile edebiyat ve sohbet dili olan Fars├žay─▒ alarak kendi k├╝lt├╝r de─čerleri ile mezcederek bug├╝n ad─▒na ┬źOsmanl─▒ca┬╗ dedi─čimiz muhte┼čem bir lis├ón─▒ meydana getirmi┼člerdir.

Osmanl─▒ ecd├ód─▒m─▒z, fethetti─či ve ─░sl├ómÔÇÖ─▒n sanca─č─▒n─▒ dikti─či topraklarda konu┼čulan dillere dokunmam─▒┼č ve o dillerden kelimeler almaktan ├žekinmemi┼čtir. Ald─▒─č─▒ bu kelimeleri de kendi k├╝lt├╝r s├╝zgecinden ge├žirmi┼č; gerek tel├óffuzunu gerekse m├ón├ólar─▒n─▒ de─či┼čtirerek, kelime da─čarc─▒─č─▒n─▒ geni┼čletmi┼č ve zenginle┼čtirmi┼čtir.

Osmanl─▒ T├╝rk├žesi, bin y─▒ll─▒k medeniyetin ve k├╝lt├╝r├╝n birikimi olan bir dildir. Bu b├╝y├╝k ve zengin lis├ón─▒ kullanmak, m├óz├«deki medeniyetimiz ile irtibat kurmak i├žin elimizdeki en k─▒ymetli anahtard─▒r. Ayr─▒ca tarihimizi, kimli─čimizi ve k├╝lt├╝r miras─▒m─▒z─▒ idrak etmenin de en m├╝him vas─▒tas─▒d─▒r.

Bu m├╝stesn├ó hazinelere ula┼čmak i├žin kulland─▒─č─▒m─▒z lis├ón─▒m─▒z; Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun da─č─▒lmas─▒yla birlikte, milletimizin b├╝y├╝k gayretleri ile kurulan yeni devlette, -g├╝ya yenilik yapmak ad─▒na- 1928 y─▒l─▒nda harf ink─▒l├ób─▒ ile b├╝y├╝k bir k─▒y─▒ma u─čram─▒┼č, as─▒rlard─▒r kulland─▒─č─▒m─▒z alfabe de─či┼čtirilerek L├ótin harfleri kabul edilmi┼čtir.

1928ÔÇÖlerde ba┼člat─▒lan harf ink─▒l├ób─▒, 1960ÔÇÖlara kadar Osmanl─▒ca bilen nesillerin ya┼čamas─▒ndan dolay─▒ ├žok fazla etkili olamam─▒┼čt─▒r. Ancak, eski nesiller vefat edince; ┬źdilde sadele┼čtirme┬╗ ad─▒ alt─▒nda yap─▒lan i┼čgal ve imha ├žal─▒┼čmas─▒ tesirini g├Âstermi┼č ve zengin lis├ón─▒m─▒zda yer alan kelimeler at─▒larak dilimiz ├ódeta ku┼ča ├ževrilmi┼čtir. De─či┼čen lisan ile birlikte; medeniyetimiz, k├╝lt├╝r├╝m├╝z ve mill├« kimli─čimiz de b├╝y├╝k yaralar alm─▒┼čt─▒r.

D├╝nyan─▒n hi├žbir yerinde bir milletin kendi kendine yapamayaca─č─▒, ancak bir devletin sava┼č neticesi ba┼čka bir devlet taraf─▒ndan i┼čgal edilmesi veya s├Âm├╝rge h├óline getirilmesi durumunda muhatap olaca─č─▒ a─č─▒r m├╝eyyideler bu millete rev├ó g├Âr├╝lm├╝┼č, bin y─▒ld─▒r kulland─▒─č─▒ lisan de─či┼čtirilerek, milletin ge├žmi┼či ile olan ba─člar─▒ kopar─▒lm─▒┼čt─▒r.

Osmanl─▒ T├╝rk├žesine yap─▒lan bu i┼čgal ve imha pl├ón─▒n─▒n as─▒l maksad─▒; yeni nesillerin ge├žmi┼čleri ile olan irtibat─▒n─▒ kesmek, kullan─▒lan KurÔÇÖ├ón alfabesinden do─čan derin tefekk├╝r├╝ kayna─č─▒nda bo─čmak olmu┼čtur.

Bu hususta, durumun vah├ómetini anlamak i├žin sah├óbeden Selm├ón-─▒ F├óris├« -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖ─▒n ┼ču s├Âz├╝n├╝ nakletmek elzem olacakt─▒r:

ÔÇťBu ├╝mmetin ├Ânce ge├žen nesilleriyle sonra gelen nesilleri aras─▒ndaki irtibat kopmad─▒ysa, d├óim ve k─üimse korkmay─▒n, bu ├╝mmet hay─▒r ve sal├óh ├╝zeredir.

Ne zamanki irtibat kopar, sonra gelen ├Ânce gelenle irtibat─▒ kaybeder, i┼čte b├╝y├╝k fitne ve bel├ó oradad─▒r.ÔÇŁ

Yap─▒lan harf ink─▒l├ób─▒ y├╝z├╝nden, ge├žmi┼č ile ba─člar─▒m─▒z bir daha onar─▒lmas─▒ ├žok zor bir ┼čekilde kesilmi┼č; milletimiz kanun ile L├ótin harflerinden okuma-yazma ├Â─črenmeye zorlanm─▒┼čt─▒r.

Alfabeyi de─či┼čtirmekle ile yetinmeyenler; bin y─▒ld─▒r bu milletin mill├« kimli─či ve k├╝lt├╝rel de─čerleri ile yo─čurup meydana getirdi─či kelimeleri ┬źsadele┼čtirme┬╗ ad─▒ alt─▒nda katli├óma t├ób├« tutmu┼člard─▒r.

Bir dile, lis├óna yeni kelime eklemek ├žok k├Ât├╝ bir fiil de─čildir, aksine bu ekleme dili zenginle┼čtirmektir. Ancak bir hususa dikkat etmek gerekir ki; eklenen kelime ya halk─▒n sesi ve zevkiyle birle┼čmeli yahut da halk─▒n dilinde kullan─▒lan iki kelimenin izdiv├óc─▒ndan meydana gelmelidir. Bu iki h├ólin d─▒┼č─▒nda meydana gelen kelimeler, yanl─▒┼č evliliklerden do─čan sakat ├žocuklar misali olacakt─▒r. Bu sakat do─čumlara birka├ž ├Ârnek verecek olursak; ┬źayg─▒t, yap─▒t, ├Âdence┬╗ kelimelerini duydu─čunuzda meram─▒m─▒z anla┼č─▒lacakt─▒r. Bir lis├óna eklenen kelimeler, e─čer halk─▒n s├╝zgecinden ge├žerse; ┬źNas─▒l oluyor?┬╗ diye bakt─▒─č─▒m─▒zda; kullan─▒lan iki kelimenin birle┼čtirildi─čini ve ortaya nur topu gibi yeni bir kelime ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z. ┬źAkarsu, anadili, anayol, bozk─▒r, cankurtaran┬╗ gibi kelimeler de bunlara ├Ârnektir.

Lis├ón─▒n ┬źsadele┼čtirme┬╗ ad─▒ alt─▒nda, ├ódeta ku┼ča ├ževrilmesine; devrin m├╝nevverleri sert tepki g├Âstermi┼čler, ancak sesleri kimsesizli─če bo─čulmu┼čtur. Bu konuda ├╝stad Necip Faz─▒lÔÇÖ─▒n ┼ču m─▒sralar─▒, bize o g├╝nleri anlatmaya yeterli olacakt─▒r:

Ruhsal, parasal, soyut, boyut, ya┼čam, e─čilim…

Ya bunlar T├╝rk├že de─čil yahut ben T├╝rk de─čilim!

Oysa h├ólis T├╝rk benim, bunlar i┼čgalcilerim;

Allah T├╝rkÔÇÖe ac─▒s─▒n, yaln─▒z bunu dilerim!

Alt─▒ as─▒r, yedi d├╝vele h├╝kmetmi┼č; b├╝nyesinde bug├╝n de g─▒pta ile bak─▒lan ┼čairler ve edipler yeti┼čtirmi┼č bir milleti; ecd├ód─▒n─▒n yaz─▒s─▒n─▒ okuyamayacak h├óle getirmek, bu millete yap─▒lm─▒┼č en b├╝y├╝k k├Ât├╝l├╝kt├╝r.

Ecd├ód─▒m─▒zdan intikam almak isteyenlerin, bizden ├žal─▒p koparmak istedikleri ├╝├ž de─čerimiz bulunmaktayd─▒:

Birincisi; milletimizi birbirine ba─člayan ve kayna┼čt─▒ran d├╝nyan─▒n en g├╝zel dili…

─░kincisi; bin y─▒ld─▒r bizi d├╝nyan─▒n en ahl├ókl─▒ en meden├« ve en ad├óletli milleti yapan ─░sl├óm d├«ni…

├ť├ž├╝nc├╝s├╝ ise; tarihimize, k├╝lt├╝r├╝m├╝ze ve ecd├ód─▒m─▒za olan sevgimiz ve ba─čl─▒l─▒─č─▒m─▒z…

─░lkini; harf ink─▒l├ób─▒ ile elimizden al─▒p, binlerce kelimelik da─čarc─▒─č─▒m─▒z─▒ birka├ž y├╝z kelimeye indirerek maksatlar─▒na ula┼čt─▒lar.

─░kincisini; modernle┼čme (!) ve d├╝nyev├«le┼čmeye kurban verdik.

Elimizde bir tek ├╝├ž├╝nc├╝ kald─▒ ki, onun da bolca ham├ósetini yap─▒yoruz.

Bug├╝n eskisi kadar m├╝nevver ve edipler yeti┼čtirememenin, binlerce y─▒ld─▒r yaz─▒lan ve bizlere ula┼čan ilm├« miras─▒ de─čerlendirememenin, ecd├ód─▒m─▒z─▒n yazd─▒─č─▒ k─▒ymetli eserlerin k├╝t├╝phanelerin tozlu raflar─▒nda kalmas─▒n─▒n ac─▒s─▒n─▒ y├╝re─čimizde hissediyoruz.

Bize d├╝┼čen; yap─▒lanlar kar┼č─▒s─▒nda d├Âv├╝n├╝p, s─▒zlanmak de─čil, aksine -yeniden- kaybetti─čimiz kimli─čimizi, dilimizi, lis├ón─▒m─▒z─▒ canland─▒rman─▒n yollar─▒n─▒ aramak ve buldu─čumuz imk├ónlar─▒ sonuna kadar de─čerlendirmektir.

┼×u hususu unutmayal─▒m ki bizler; ecd├ód─▒m─▒z─▒n mill├« ve m├ónev├« de─čerleriyle b├╝t├╝nle┼čebildi─čimiz ve sahip ├ž─▒kt─▒─č─▒m─▒z zaman, onlar─▒n b─▒rakt─▒─č─▒ mukaddes em├ónetleri ┼čerefle ta┼č─▒yabiliriz. Ancak bu ┼čekilde kendimize has mill├« ve m├ónev├« ┼čahsiyetimizi ya┼čatm─▒┼č ve yar─▒nlara ta┼č─▒m─▒┼č oluruz.

Allah Te├ól├ó, bizleri yeniden tarihin ┼čanl─▒ ve ┼čerefli d├Ânemlerindeki h├ólimize ├ževirsin. Kaybettiklerimizi yeniden tel├ófi etmeyi ve yeniden b├╝y├╝k bir medeniyet h├óline gelmemizi nasip eylesin. Bizleri de bu yolda hizmetk├ór eylesin.