Muhabbetin, Merhametin ve Fed├ók├órl─▒─č─▒n H├ós─▒las─▒; KARDE┼×L─░─×─░M─░Z

YAZAR : Raif KOÇAK raifkocak@gmail.com

D├╝nya, biz insanlar i├žin bir imtihan alan─▒. D├╝nyaya gelirken, nerede do─čaca─č─▒m─▒z─▒, annemizi, babam─▒z─▒ ve karde┼člerimizi se├žmek gibi bir tercih hakk─▒m─▒z yok. Ancak; kimlerle beraber olaca─č─▒m─▒z, kimlerin yan─▒nda ve kimlerin kar┼č─▒s─▒nda duraca─č─▒m─▒z hususunda, kendi irademiz ile karar veririz.

─░nsan─▒n, bir anadan-babadan olmakla meydana gelen soy/nesep karde┼čli─či oldu─ču gibi; ayn─▒ dinden, ayn─▒ inan├žtan olmakla da, din ve inan├ž karde┼čli─či tesis edilmektedir. Soy karde┼čli─činde; d├╝nya mal─▒ i├žin veya d├╝nyal─▒k baz─▒ meseleler dolay─▒s─▒yla karde┼čler bazen problem ya┼čay─▒p, ba─člar─▒n─▒ kopar─▒rken, din karde┼čli─činde, birbirini sevmek ve muhabbet hususunda menfaat veya d├╝nyal─▒k merkezde olmad─▒─č─▒ i├žin, bu karde┼člik ebediyen devam edebilmektir.

Din karde┼čli─či; Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n m├╝ÔÇÖminler aras─▒na tesis etti─či ├Âyle muhte┼čem bir hukuktur ki e─čer hakk─▒ ile bu hukuk korunursa, hem toplum nizam─▒ d├╝zene girer, hem de fertlerin kazand─▒─č─▒ ecrin hesab─▒ tutulmaz.

Toplum i├žerisinde; m├╝sl├╝man fertler aras─▒nda tesis edilen bu karde┼člik hukuku, ├Âncelikle o toplumda, huzur, sa├ódet ve sevin├ž kayna─č─▒ olur. Bu karde┼člik; sadece kendini de─čil, toplumun tamam─▒n─▒ muhabbet iklimine alarak, o toplumda ya┼čayan t├╝m fertler ile dost olabilmenin, karde┼člerinin sevincini ve s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ payla┼čarak, iyi g├╝nde ve k├Ât├╝ g├╝nde onlar─▒n yan─▒nda olman─▒n fed├ók├órl─▒─č─▒n─▒ gerektirir.

─░sl├óm karde┼čli─činde, ki┼či karde┼čini menfaati i├žin sevmez ve ona muhabbet beslemez. Aksine karde┼čini, kendinden ├Ânceye alarak e┼čsiz bir di─čerg├óml─▒k ├Ârne─či sergiler. B├Âyle bir karde┼čli─čin ve muhabbetin en temel gayesi, Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n r─▒z├ós─▒na ermektir.

Nesep-soy karde┼čli─či, d├╝nyal─▒k i┼člerde yard─▒mla┼čmay─▒, birlik olmay─▒ hedeflerken; din karde┼čli─či, Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n r─▒z├ós─▒na giden yolda yard─▒mla┼čarak, d├«n├« meselelerde, birbirine destek olmay─▒, din karde┼činin eksiklerini tel├ófi etmeyi ve bu yolda onun dert orta─č─▒ olmay─▒ ifade eder.

Din karde┼čli─či; insanlar aras─▒nda ├Âylesine g├╝├žl├╝ ve ulv├« bir ba─č kurar ki, d├╝nyan─▒n gelip ge├žici arkada┼čl─▒klar─▒, dostluklar─▒ veya ana-babadan gelen nesep-soy karde┼čli─či ile k─▒yaslanamaz. Bu konuda Hasan-─▒ Basr├« Hazretleri ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇťBizim dost ve karde┼člerimiz, bize aile efr├ód─▒m─▒zdan daha sevimlidir. Zira aile efr├ód─▒m─▒z, bizi d├╝nyada anar. Fakat dostlar─▒m─▒z, mah┼čer yerinde bizi ararlar.ÔÇŁ (─░hy├ó, c. II, s. 437)

Yine ─░sl├óm b├╝y├╝klerinden Muhammed bin Y├╗suf ─░sfeh├ón├« de ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇť─░nsan─▒n ├žoluk-├žocu─ču, nas─▒l s├ólih karde┼či gibi olabilir? ├çoluk-├žocuk, m├«r├ós─▒n─▒ al─▒p zevk ile yiyerek vakit ge├žirir. S├ólih karde┼č ise; matemini tutar, kabirdeki h├ólini d├╝┼č├╝n├╝r ve o toprak alt─▒nda yatarken onun i├žin hay─▒r du├óda bulunur.ÔÇŁ

─░nsan─▒n, terbiye ve tasfiye edilmeye muhta├ž iki hususiyeti vard─▒r ki; bunlar─▒n birisi nefis di─čeri ise kalptir. Terbiye edilmeyen kalp ve nefiste; en├óniyet, bencillik, hodg├óml─▒k, a├ž g├Âzl├╝l├╝k, f─▒rsat├ž─▒l─▒k, kibir ve haset hastal─▒klar─▒ yer al─▒r. Ancak, ├«man ve muhabbetin merkezi olan kalp; t├Âvbe, isti─čfar ve zikrullah ile tasfiye edilip kalb-i sel├«m k─▒v├óm─▒na getirildi─činde, kalbe ilk yerle┼čen muhabbet, daha sonra ise merhamet ve fed├ók├órl─▒k olacakt─▒r.

─░nsan, nefsini tezkiye, kalbini ise tasfiye yolunda gayret edip, mesafe ald─▒k├ža; bencillikten ve hodg├óml─▒ktan kurtularak, ba┼čkalar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmeye, dolay─▒s─▒ ile di─čerg├óm olmaya ba┼člayacakt─▒r.

Sadece kendi menfaatini, keyfini ve rahat─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmeyi b─▒rak─▒p; sevdi─či karde┼či u─črunda fed├ók├órl─▒k yapmaya gayret edecektir. ├ç├╝nk├╝ ebed├« kurtulu┼č i├žin yeg├óne yolun; sadece kendini kurtarmak de─čil, ba┼čkalar─▒n─▒n da kurtulu┼čuna sebep olmak oldu─čunu bilmelidir.

D├╝nyaya geli┼čimizde, il├óh├« takdir ve hikmet gere─či olarak insanlar e┼čit yarat─▒lmam─▒┼čt─▒r. Baz─▒s─▒ zengin, baz─▒s─▒ fakir olarak; baz─▒s─▒ hasta, baz─▒s─▒ sa─čl─▒kl─▒ olarak; baz─▒s─▒ da di─čerlerinden daha ak─▒ll─▒, daha becerikli olarak yarat─▒lm─▒┼čt─▒r. Ak─▒ll─▒ insan; bu farkl─▒l─▒klar─▒n bir imtihan vesilesi oldu─čunu anlar ve kimde nimet var ise, o nimetten mahrum olanlar─▒n mesÔÇÖ├╗liyetinin kendisinde oldu─čunu bilir. Bu hususta ince bir nokta var ki, buna dikkat etmek gerekiyor. O ince nokta; nimete sahip olan─▒n, mahrum olan─▒n du├ós─▒na muhta├ž olmas─▒d─▒r.

Allah Te├ól├ó; kime bol r─▒z─▒k, mal ve imk├ón vermi┼čse, unutulmamal─▒d─▒r ki ├ževresindeki mahrum ve muhta├žlar─▒n sorumlu─čunu ona vermi┼čtir. Kimi g├╝├ž, kuvvet ve kudret sahibi yapm─▒┼čsa; zay─▒flar─▒n ve mazlumlar─▒n sorumlulu─čunu ona y├╝klemi┼čtir. Kime ├╝st├╝n zek├ó ve ilim nasip etmi┼čse; ona da bu ilmin gere─či olarak insanlar─▒ ilmin n├╗ru ile ayd─▒nlat─▒p, ceh├óletten kurtarma vazifesi verilmi┼čtir.

Kim ki; kendisine verilen bu nimetlerin sorumlulu─čunu yerine getirir ve fed├ók├órl─▒k g├Âsterirse, Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n l├╝tuflar─▒na mazhar olur. Yap─▒lan bu fed├ók├órl─▒k; sadece ferd├« pl├ónda kalmay─▒p, cemiyet taraf─▒ndan da ├Ârnek al─▒n─▒rsa, karde┼čli─čin ve muhabbetin tesis edilmesi sa─član─▒r. B├Âylece o cemiyette huzur ve sa├ódet r├╝zg├órlar─▒ eser.

Bu davran─▒┼č─▒n aksi olmas─▒ h├ólinde; herkesin kendini d├╝┼č├╝nmesi, bencillik ve en├óniyet duygular─▒n─▒n kabarmas─▒ ile merhametin yerini gaddarl─▒k, fed├ók├órl─▒─č─▒n yerini hodg├óml─▒k al─▒r. B├Âylece o toplumda da huzursuzluk, mutsuzluk ve kar─▒┼č─▒kl─▒k ya┼čan─▒r.

─░sl├óm karde┼čli─činde, ri├óyet edilmesi gereken ┼čartlar vard─▒r. Bu ┼čartlar─▒ Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- ┼č├Âyle hul├ósa etmi┼čtir:

ÔÇťM├╝sl├╝man─▒n m├╝sl├╝man ├╝zerindeki hakk─▒ alt─▒d─▒r:

1. Kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒n zaman sel├óm ver,

2. Seni davet ederse git,

3. Senden nasihat isterse nasihat et,

4. Aks─▒r─▒nca All├óhÔÇÖa hamd ederse; ┬źyerhamukallah┬╗ de,

5. Hastaland─▒─č─▒nda onu ziyaret et,

6. ├ľld├╝─č├╝ zaman cenazesinin ard─▒ndan git.ÔÇŁ (M├╝slim, Sel├óm, 5)

M├╝sl├╝manlar; karde┼člik ┼čuuru ve fed├ók├órl─▒k r├╗huyla hareket ettikleri zaman, Allah Te├ól├ó d├╝nyay─▒ onlar─▒n ayaklar─▒ alt─▒na serdi. Kar┼č─▒lar─▒nda hi├žbir g├╝├ž duramad─▒ ve bu ruhla hareket edilince, h├╝k├╝m s├╝r├╝len ve sahip olunan topraklar ├╝zerinde g├╝ne┼č batmad─▒.

Ne zaman ki, fed├ók├órl─▒k ve karde┼člik duygular─▒ gev┼čedi; insanlar s─▒rf kendi rahatlar─▒n─▒ ve keyiflerini d├╝┼č├╝n├╝r oldu; l├╝ks ya┼čamaya, ihti┼čama ve debdebeye dald─▒; o zaman il├óh├« yard─▒m kesildi. Bozulan cemiyet yap─▒s─▒ tamir edilemedi; neticede ayaklar─▒m─▒z─▒n alt─▒na serilen d├╝nya, ba┼č─▒m─▒za bel├ó oldu.

D├╝nyay─▒ ayaklar─▒m─▒z alt─▒na ald─▒─č─▒m─▒z zamanlarda, ├óhirete y├Ânelik i┼čler yap─▒yorduk. Ecd├ód─▒m─▒z─▒n k├╝├ž├╝k bir beylikten bir medeniyet kurmas─▒; sadece insanlar─▒ de─čil, her t├╝rl├╝ canl─▒y─▒ d├╝┼č├╝nerek binlerce vak─▒f kurmas─▒, bu d├╝┼č├╝ncenin tez├óh├╝r├╝yd├╝. Ne zamanki, d├╝nyay─▒ sevdik ve d├╝nyal─▒k i┼člere dald─▒k; o zaman hem ├óhireti, hem de d├╝nyay─▒ kaybettik. Karde┼čli─čin, fed├ók├órl─▒─č─▒n sancakla┼čt─▒─č─▒ d├Ânemlerde, ├Ânlerine gelen b├╝t├╝n d├╝┼čmanlar─▒ bertaraf edenler; en├óniyet ve bencilli─čin bayrakla┼čt─▒─č─▒ d├Ânemlerde ise, en zay─▒f d├╝┼čman ├Ân├╝nde bile zelil duruma d├╝┼čt├╝ler.

Bug├╝n ya┼čad─▒─č─▒m─▒z toplumda, madde ve m├ón├ó dengesi maalesef bozuldu. ─░li┼čkiler, menfaatler ├╝zerine kurulur oldu. Bu devirde m├╝sl├╝man olarak bizlere d├╝┼čen en b├╝y├╝k vazife; zedelenen karde┼člik m├╝essesesini, merhamet ve muhabbet duygular─▒n─▒ tamir edip, yeniden ├óhirete y├Ânelik i┼čler yapmak i├žin gayret g├Âstermektir.

Unutmayal─▒m ki; iyilik, do─čruluk, merhamet ve fed├ók├órl─▒k bula┼č─▒c─▒d─▒r, insandan insana sir├óyet eder. Biz g├╝zellikleri yaymaya ve o g├╝zelliklerle ya┼čamaya gayret edelim.

Mevl├ó y├╝reklerimizi birbirine ─▒s─▒nd─▒rs─▒n, kalplerimizde mahzun ve ma─čdur karde┼člerimize yer a├žs─▒n. Y├╝rek co─črafyam─▒zda ne kadar muhta├ž varsa, mesÔÇÖ├╗liyetlerini hakk─▒ ile ed├ó etme imk├ón─▒ versin.