DAHA B─░R KARDE┼×

YAZAR : Mustafa As─▒m K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

Birka├ž sene ├Ânceydi.

Ba┼čta Afrika olmak ├╝zere, d├╝nyan─▒n bir├žok yerinden k─▒z talebelerin geldi─či ve ─░sl├óm├« e─čitim ald─▒─č─▒ Fasl-─▒ Bahar KurÔÇÖ├ón Kursu, y─▒ll─▒k dergi tarz─▒nda bir eser ne┼črediyordu. Eni┼čte olarak yard─▒mc─▒ olmaya ├žal─▒┼č─▒yordum. T├╝rk├že ad─▒; ┬źKarde┼člik D├╝nyas─▒┬╗ olan derginin isminin ─░ngilizcesini d├╝┼č├╝n├╝rken, m├╝tercimlerin, ┬źkarde┼člik┬╗ kelimesinin ─░ngilizce kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ kullanmaktan ├žekindiklerini i┼čittim. ├ç├╝nk├╝ bu masonik bir g├Ânderme ifade ediyordu.

T├╝rk├žemizde de ┬źmason biraderler┬╗ tabiri kullan─▒l─▒r. Maalesef masonlar; ┬źk├óinat mimar─▒, ├╝stad, mahfil ve birader┬╗ gibi, ilk bak─▒┼čta medeniyetimize aitmi┼č gibi gelecek kelimeleri al─▒p istismar ettiler. T─▒pk─▒ g├╝n├╝m├╝zde ┬źimam, cemaat, himmet┬╗ kelimelerine zarar verenler gibi…

Karde┼č, t├╝rl├╝ t├╝rl├╝…

Ayn─▒ annenin do─čurdu─ču, kar─▒nda┼č…

Ayn─▒ baban─▒n sulb├╝nden gelen…

Anne ve baba ayn─▒ ise; ┼čak├«k demi┼č Araplar, bir elman─▒n iki yar─▒s─▒ kadar karde┼č…

├édem Babam─▒z─▒ ve Havv├ó Anam─▒z─▒ d├╝┼č├╝n├╝rsek, hepimiz karde┼čiz.

Ayn─▒ Yarat─▒c─▒ÔÇÖn─▒n yaratt─▒─č─▒ insanlar da hilkatte e┼č de─čil mi?

Yarat─▒lan─▒ YaratanÔÇÖdan ├Ât├╝r├╝ sevmek; b├Âyle bir duyguda┼čl─▒k, b├Âyle bir ahl├ók─▒n neticesi.

Ayn─▒ anneden s├╝t emen karde┼čler, s├╝tkarde┼č: hem-┼č├«re…

Ayn─▒ k├╝lt├╝r ve medeniyetin emzirdi─či milletler, ayn─▒ vatan─▒n besledi─či topluluklar da karde┼č gibi:

ÔÇťKarde┼čleri S├ólih onlara ┼č├Âyle demi┼čti:

(ÔÇôAll├óhÔÇÖa kar┼č─▒ gelmekten) sak─▒nmaz m─▒s─▒n─▒z?ÔÇŁ (e┼č-┼×uar├ó, 142)

Fakat ┬źdin karde┼čli─či┬╗ daha ├╝st├╝n. Yaratanlar─▒na; ├«man, ib├ódet ve ┼č├╝k├╝rle mukabelede bulunan yarat─▒lm─▒┼člar, elbette daha ba┼čka bir kayna┼čma i├žinde olmal─▒lar. ├Äman karde┼čli─či; bilhassa, k├╝f├╝r dayan─▒┼čmas─▒na kar┼č─▒ da zarur├« bir tedbir. Devrimizdeki gibi; ha├žl─▒lar─▒n ittifak etti─či zamanlarda, karde┼čin karde┼če kar┼č─▒ ha├žl─▒yla anla┼čmaya giri┼čmesi ne kadar ├žirkin bir tav─▒r…

├Äman karde┼čli─či, ├╝mmeti dev bir aile olarak g├Ârmek:

ÔÇťBen sizin i├žin (sevgi ve ┼čefkatte) bir baba gibiyim. Bu y├╝zden (faydan─▒za ve zarar─▒n─▒za olan her ┼čeyi) size ├Â─čretiyorum.ÔÇŁ (Eb├╗ D├óv├╗d, Tah├óret, 4)
buyuran Efendimiz, bu muazzam ailenin Ra├╗f ve Rah├«m s─▒fatl─▒ yani ┼čefkatli babas─▒…

ÔÇťOÔÇÖnun zevceleri, m├╝ÔÇÖminlerin annesidir.ÔÇŁ (el-Ahz├ób, 6) ├óyeti fehv├ós─▒nca ezv├óc-─▒ t├óhir├ót da v├ólidelerimiz… Hepimiz bamba┼čka bir ruhla karde┼čiz.

Ne mutlu, ne mesut bir aile… Birbirine zimmetli, birbirine em├ónet karde┼čler…

Bu b├╝y├╝k h├ón├╝m├ón─▒n i├žinde, elbette k├╝├ž├╝k aileler olacak. Bu dev kona─č─▒n i├žinde elbette katlar ve odalar da olacak. Kimisiyle karde┼čli─čimiz ancak, N├╗h -aleyhissel├óm-ÔÇÖda birle┼čirken, di─čeriyle Orta AsyaÔÇÖdan beraber gelmi┼čiz veya MalazgirtÔÇÖte, Moha├žÔÇÖta beraber kan ve ter d├Âkm├╝┼č├╝z… Yani karde┼č kadar; arkada┼č, yolda┼č, s─▒rda┼č ve p├«rda┼č… Bu i├ž gruplar─▒n il├óve olmas─▒ gayet normal.

L├ókin, bunun ├žizgileri olmal─▒.

Hani e┼čitsizlikleri, haks─▒zl─▒klar─▒ dile getirmek i├žin; ÔÇťHerkes e┼čittir fakat baz─▒lar─▒ daha e┼čittir!ÔÇŁ diye bir s├Âz var. Karde┼čli─čin i├žinde baz─▒lar─▒ ┬źdaha karde┼č┬╗ olabilir mi?

Olmal─▒ m─▒?

Olmamal─▒ m─▒?

Nereye kadar?

Cevaz noktas─▒:

Dînimiz meselâ;

ÔÇťB├╝t├╝n muhta├ž m├╝ÔÇÖminlerden mesÔÇÖuls├╝n.ÔÇŁ diyor. Fakat;

ÔÇť─░nf├óka yak─▒n─▒ndan ba┼čla!ÔÇŁ da diyor.

Mek├ón olarak yak─▒n: Kom┼ču, hem┼čehri…

Kan ba─č─▒ olarak yak─▒n: Akraba, soyda┼č.

Fakat burada infak var, ihsan var, l├╝tuf var… Tercih imk├ón─▒ var ve hatt├ó te┼čvik edilmekte. ├ç├╝nk├╝ karde┼člik; akrabal─▒k ve yak─▒nl─▒k ba─člar─▒n─▒ kuvvetlendirecek.

─░┼čin tabi├« ve f─▒tr├« taraflar─▒ da var:

Evlilik ve ortakl─▒k ba─člar─▒; ticaret yapaca─č─▒, oturaca─č─▒ muhiti se├žmek ilh. b├╝t├╝n bunlarda, s├ód─▒klara yak─▒n, f├ós─▒klara uzak olmak kayd─▒yla, m├╝ÔÇÖmin istedi─či tercihte h├╝r. ├ç├╝nk├╝ insan; kendi k├╝lt├╝r├╝nden, kendi topra─č─▒ndan ve kendi mayas─▒ndan insanlarla daha kolay ├╝nsiyet kurar.

Meselâ;

Peygamber EfendimizÔÇÖden itibaren ─░sl├óm ordular─▒, kab├«le d├╝zeninde idi. Hatt├ó bu yap─▒y─▒ de─či┼čtirmenin denendi─či bir harpte muvaffakiyetsizlik ya┼čanm─▒┼čt─▒. Yani kom├╝nizmdeki zorlamalar gibi, insanlar─▒ ve topluluklar─▒ zorla tek tiple┼čtirme, tabi├« grupla┼čmalara zoraki m├óni olma mant─▒─č─▒ ─░sl├ómÔÇÖda yoktur.

Ayr─▒ca ├╝nsiyet ve ├╝lfet, m├ónev├« t├ólim ve terbiye i├žin zarurettir. Bu da muhabbet odakl─▒, m├ónev├« halkalanmalar─▒ zarur├« k─▒lmaktad─▒r. Sah├ób├«lerin hicret ettikleri ┼čehirlerde kurduklar─▒ bu halkalar; ileride mezhebler, ekoller, k─▒raatlar ve m├óneviyat ocaklar─▒ olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Ne de g├╝zel olmu┼čtur!

─░ptal noktas─▒:

Adâletsizlik:

Ad├óletin tevziinde, bir hakk─▒n, bir em├ónetin tevdiinde; ┬źyak─▒n─▒n─▒, yolda┼č─▒n─▒ g├Âzetmek┬╗ asla mevzu bahis de─čil. Tam tersi ikazlar v├órit:

ÔÇťAkraban─▒z da olsa!ÔÇŁ do─čruyu s├Âyleyin! Ad├óletli olun! ┼×ahitlik ederken hakk─▒ ifade edin. Hakikati ketmetmeyin. Do─čru hakemlik yap─▒n. (en-Nis├ó, 135; el-M├óide, 106; el-EnÔÇś├óm, 152)

ÔÇťK─▒z─▒m F├ót─▒ma da olsa!ÔÇŁ hak etti─či cezay─▒ veririm. (Buh├ór├«, Enbiy├ó, 54)

ÔÇťEm├ónetleri ehline verin.ÔÇŁ (en-Nis├ó, 58)

Ehil kelimesinin aile m├ón├ós─▒na da gelmesinden hareketle bir n├╝kte de s├Âylemi┼čler:

ÔÇťEm├ónetleri ehlinize de─čil, ehline verin.ÔÇŁ

├ľyleyse;

Masonik bir├óderlik gibi olmayacak, m├╝sl├╝man─▒n alt grup karde┼člikleri… Kay─▒rmac─▒, iltimas├ž─▒ ve ayr─▒cal─▒k├ž─▒ olmayacak.

Bu iptal noktas─▒, toplum ahl├ók─▒yla al├ókal─▒. Bir di─čer iptal noktas─▒ da, kalpteki ahl├óka dair:

─░stihkar:

Karde┼č di─čer karde┼či asla k├╝├ž├╝k g├Ârmeyecek. Daha yak─▒n─▒n─▒ ├žok sevse de; bu sevgi, biraz uzaktakine so─čukluk olarak yans─▒mayacak. Yine halk aras─▒nda yayg─▒n tabirlerle ifade edersek; ┬źkargadan ba┼čka ku┼č tan─▒mama┬╗ yanl─▒┼č─▒na d├╝┼čmeyecek. Kavmine, cemaatine, camias─▒na; ┬źtak─▒m tutar gibi┬╗ mutaass─▒p ba─članmayacak.

Ferd├« ahl├ókta nas─▒l; ┬źEn ├╝st├╝n benim!┬╗ d├╝┼č├╝ncesi yanl─▒┼čsa, i├žtim├ó├« ahl├ókta da; ┬źEn ├╝st├╝n benim grubumdur!┬╗ yakla┼č─▒m─▒ yanl─▒┼č.

Burada ince bir nokta var:

Kan ba─č─▒, ─▒rk, co─črafya gibi elinde olmayan mensubiyetlerle ├Âv├╝nmek zaten abestir. Burada tarih konu┼čur. Dir├óyet kendisini g├Âsterir.

Fakat irad├« olarak se├žilip intis├ób edilen mezheb, cemaat ve tar├«kat gibi yollarda; insan kendi grubunu di─čerleriyle nas─▒l e┼čit g├Ârebilir ki?

Burada ┬źferd├« en hay─▒rl─▒┬╗ ile ┬źen ├╝st├╝n┬╗├╝ ay─▒rmak belki bir ├ž├Âz├╝m olabilir:

Ki┼či, kendisi i├žin en hay─▒rl─▒s─▒n─▒n, mensup oldu─ču yol oldu─čuna g├Ân├╝lden inanmal─▒ ki; o kap─▒dan istifade etsin. L├ókin ┬źen ├╝st├╝n┬╗├╝n ├Âl├ž├╝s├╝n├╝, Cen├ób-─▒ Hak, ┬źen takv├ól─▒┬╗ diye koymu┼č (el-Hucur├ót, 13). Peygamberimiz de;

ÔÇťTakv├ó kalptedir.ÔÇŁ (Bkz. M├╝slim, Birr, 32) buyurmu┼č. O h├ólde burada;

ÔÇťAll├óhu aÔÇślem!: Allah en do─črusunu en iyi bilendir!ÔÇŁ denilmeli ve neticeleri ukb├óda a├ž─▒klanacak bir m├╝sabaka i├žinde gayret etmeli…

Zaten bilhassa ilm├«, irf├ón├« ve m├ónev├« ocaklar─▒n mensuplar─▒n─▒n; b├Âyle s─▒─č ve k─▒s─▒r ├žeki┼čmelere girmemeleri beklenir. G├╝n├╝m├╝zde biraz da av├óm├« yakla┼č─▒mlar bu t├╝r yanl─▒┼člara d├╝┼čmektedir. Unutmamal─▒d─▒r ki, Peygamberlerin Seyyidi oldu─ču h├ólde;

ÔÇťBeni MusaÔÇÖya ├╝st├╝n tutmay─▒n!ÔÇŁ (Buh├ór├«, Husum├ót, 1) diyerek tev├ózuun e┼čsiz bir misalini sergilemi┼č bir PeygamberÔÇÖin ├╝mmetiyiz.

Karde┼člikler i├žinde ┬źdaha karde┼č┬╗ haks─▒z ayr─▒cal─▒klar ├╝retmeye de─čil; b├╝y├╝k ailemiz i├žinde, ad├óletimizle, liy├ókatimizle, muhabbetimizle daha bir karde┼č olmaya gayret etmeliyiz.