NEYE HAYIR, NİÇİN EVET?

YAZAR : Mustafa As─▒m K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

16 Nisan g├╝n├╝ ├╝lkemizde bir referandum yani halk oylamas─▒ yap─▒lacak. T├╝rkiye B├╝y├╝k Millet Meclisinden iki partinin 330ÔÇÖdan fazla milletvekilinin reyleriyle teklif ve kabul edilen 18 maddelik bir anayasa paketi.

Paketin tafsil├ót─▒na girmeye hi├ž gerek yok. ├ľz├╝ ve hul├ósas─▒:

├ťlkenin nas─▒l y├Ânetilece─čine dair temel esas─▒ belirliyor:

Bu ├╝lkeyi kim y├Ânetsin?

Do─črudan halk m─▒? Halk─▒n do─črudan se├žece─či bir cumhurba┼čkan─▒ m─▒?

Yoksa karma┼č─▒k ili┼čkilere sahip partilerin, koalisyonlar─▒n, b├╝rokrasinin yani vesayetin ayak oyunlar─▒ m─▒?

Tarihi ve m├óz├«si, bir milleti takip ediyor. Kendisi unutsa, herkes unutturmak istese dah├«, bizimkisi unutulacak ve unutturulacak bir tarih de─čil. Bu stratejik co─črafyada, 1.000 seneye yak─▒n zamand─▒r var─▒z. Geldi─čimiz g├╝nden beri; ├Ânce Bizans, sonra ha├žl─▒lar, sonra d├╝vel-i muazzama taraf─▒ndan s├╝rekli yok edilmekle tehdit edildik. Varl─▒─č─▒m─▒z burada hi├žbir zaman istenmedi.

Garb─▒n el├žilerinin ├╝zengi ├Âpmeye hasret oldu─ču muzaffer devirlerimizde; padi┼čahlar dir├óyetli oldu─ču gibi, vezir ve benzeri ├╝st seviyedeki idareciler de, EnderunÔÇÖda husus├« yeti┼čtirilmekte idi. Askeriyye, ba┼ča ba─čl─▒yd─▒. ─░lmiyye hak ve hakikate s├ód─▒kt─▒.

Son as─▒rlarda ise, Osmanl─▒ÔÇÖda idare krizleri ba┼člad─▒. Eski zamanlar─▒n dir├óyetli padi┼čahlar─▒, ekber-er┼čed sistemiyle art─▒k sembolikle┼čtirilmi┼čti. Eski k─▒vam─▒n─▒ kaybeden Enderun ise, bat─▒ tarz─▒nda ve bat─▒ kafas─▒nda a├ž─▒lan mekteplere ma─čl├╗p olmu┼čtu.

Art─▒k ├╝lkeyi y├Ânetmek; Frans─▒z, ─░ngiliz ve Rus yanl─▒s─▒ olduklar─▒ neredeyse alen├« bilinen, kal─▒plar─▒ Osmanl─▒, kalpleri bat─▒l─▒, mason localar─▒na bula┼čm─▒┼č vezirlere kalm─▒┼čt─▒. Mesel├ó Tanz├«mat sonras─▒nda tahterevalli gibi biri gidip biri gelen Mustafa Re┼čid, Fuad ve ├él├« Pa┼čalar, o muazzam devleti, tam da AvrupaÔÇÖn─▒n istedi─či gibi; ┬źhasta adam┬╗ h├óline getirdiler. M├óni g├Ârd├╝klerini, Sultan Abd├╝laziz gibi ┼čehid ettiler. Sultan Abd├╝lhamid gibi halÔÇś ettiler. Vesayet o g├╝nlerden ba┼člam─▒┼čt─▒.

Bunlara bir misal olarak, Fuad Pa┼čaÔÇÖdan birka├ž anekdot verelim:

Mustafa Re┼čid Pa┼čaÔÇÖn─▒n yeti┼čtirmesi olan Fuad Pa┼ča Frans─▒z politikas─▒ taraftar─▒ idi. Sadrazaml─▒─č─▒ s─▒ras─▒nda padi┼čah─▒n emirlerine kar┼č─▒ geldi─či i├žin vazifeden al─▒nm─▒┼čt─▒. Volterci fikirlere sahip olup ─░sl├óm├« meziyetlerden uzakt─▒. Beyo─čluÔÇÖnda Frans─▒zlar─▒n a├žt─▒─č─▒ mason locas─▒na kay─▒tl─▒ idi. Nusayr├« bir aileden evlenmi┼čti.

Fuad Pa┼ča, sadrazam ve serasker iken bir Ramazan g├╝n├╝ B├óyez├«d C├ómiiÔÇÖne namaz k─▒lmaya gitmi┼čti. Cemaatin kalabal─▒k olmas─▒ sebebiyle avluda kalm─▒┼čt─▒. Namaza duraca─č─▒ vakit geride duran y├óverlerine namaz k─▒lmalar─▒n─▒ s├Âyledi. Onlar─▒n;

ÔÇťÔÇôAbdestimiz yok!ÔÇŁ demeleri ├╝zerine de; d├«n├« konulardaki gev┼čeklik ve kay─▒ts─▒zl─▒─č─▒n─▒ ortaya koyarak;

ÔÇťÔÇôKimin abdesti var ki?!.ÔÇŁ diyerek imama uydu.

Ehl-i ─░sl├ómÔÇÖa verdi─či zarar, bu misaldeki gibi ┼čahs─▒na m├╝nhas─▒r de─čildi. Suriye vil├óyetinde m├╝sl├╝manlarla h─▒ristiyanlar aras─▒nda meydana gelen vukuat─▒ ├ž├Âz├╝me kavu┼čturmak i├žin vazifelendirildi. Fakat o; h─▒ristiyanlar─▒ kay─▒rd─▒, m├╝sl├╝manlar─▒ ac─▒mas─▒zca cezaland─▒rd─▒. Mazlumlara zulmetti. ├ç├╝nk├╝ menfaatlerini kollad─▒─č─▒ Fransa, Katoliklerin h├óm├«li─čini g├╝d├╝yordu. Fuad Pa┼ča da onlara yaranmak istiyordu. O zul├╝mlerinin ├╝zerinden ├žok ge├žmeden; iki o─člu pe┼č pe┼če ├Âld├╝, iki kona─č─▒ pe┼č pe┼če yand─▒. Halk, ba┼č─▒na gelenlerin, mazlumlar─▒n ├óh─▒ oldu─čuna inan─▒yordu. Bir ┼čair ┼č├Âyle s├Âyledi:

┼×erÔÇśin ahk├óm─▒n─▒ feshetmeyi ettik├že mur├ód,
Gadab-─▒ Hak ile makh├╗r olur elbette Fu├ód…
├éte┼č-i zulm ile yand─▒k├ža hem├ón kalb-i ib├ód,
Tutu┼čup yand─▒ bu ┼čeb, h├óne-i berb├ód-─▒ Fu├ód.

M─▒s─▒rÔÇÖ─▒n Osmanl─▒ÔÇÖdan kopmas─▒n─▒ h─▒zland─▒ran hidivli─či (babadan o─čula ge├žen valili─či) de o kabul etti.

Bir g├╝n diplomatlar toplant─▒s─▒nda Avrupa devletlerinin kuvvet ve kudretinden bahsolundu─ču s─▒rada Fuad Pa┼ča;

ÔÇťEn kuvvetli devlet Osmanl─▒ DevletiÔÇÖdir. Siz d─▒┼čar─▒dan biz i├žeriden y─▒kmaya ├žal─▒┼č─▒yoruz yine y─▒kam─▒yoruz.ÔÇŁ diyerek niyetini itiraf etmi┼čti.

Kendi cenazesi de ibretlerle dolu oldu.

FransaÔÇÖn─▒n Nice ┼čehrinde ├Âld├╝─č├╝nde, oran─▒n patri─či kendisine Katolik merasimi yapmak istedi. ├ç├╝nk├╝ Pa┼ča oraya gelmeden ├Ânce PapaÔÇÖn─▒n elini ├Âpm├╝┼čt├╝. FransaÔÇÖda ┼čatafatl─▒ bir cenaze merasimi yap─▒larak, cenazesi bir Frans─▒z gemisiyle ─░stanbulÔÇÖa getirildi. ─░stanbulÔÇÖda da b├╝y├╝k bir cenaze merasimi yap─▒larak ├ť├žler Camii civar─▒ndaki t├╝rbesine defnedildi.

Cevdet Pa┼ča, M├ór├╗zat adl─▒ eserinde;

ÔÇťFuad Pa┼čaÔÇÖn─▒n cenazesi Dersa├ódetÔÇÖe getirilip m├╝heyy├ó (haz─▒r) olan t├╝rbesine g├Ât├╝r├╝l├╝rken, sanki bir alafranga alay gibi herkes g├╝l├╝yordu.ÔÇŁ diyerek onun ├Âl├╝m├╝ esnas─▒nda m├╝sl├╝manlar─▒n sevindiklerini ifade etmi┼čtir.

Onun gibi ecneb├« hayran─▒ pa┼čalardan ├él├« Pa┼ča da benzer bir son ya┼čad─▒:

Yenikap─▒ Mevlev├« ┼čeyhi Osman Efendi, ├él├« Pa┼čaÔÇÖn─▒n cenazesi ba┼č─▒nda, her zamanki gibi cemaate;

ÔÇťÔÇôBu z├ót─▒ nas─▒l bilirdiniz?ÔÇŁ diye sordu.

Kimseden ses ├ž─▒kmad─▒.

Tekrar sordu:

ÔÇťÔÇôBu z├ót─▒ nas─▒l bilirdiniz?ÔÇŁ

Yine kimseden ses ├ž─▒kmad─▒.

├ť├ž├╝nc├╝ kez sordu:

Yine hi├žbir m├╝sbet cevap alamad─▒. Bu h├ól ├╝zere defnedildi.

Koca imparatorlu─ču yabanc─▒ el├žiliklerin tesiriyle y├Âneten bu vesayet sistemi, propaganda olarak;

ÔÇťDevleti; padi┼čah de─čil, meclis y├Ânetsin.ÔÇŁ diyordu.

L├ókin bug├╝n├╝n b├Âl├╝c├╝ siyaset├žileri gibi; o g├╝n├╝n birtak─▒m b├Âl├╝c├╝ ve ayr─▒l─▒k├ž─▒ mebuslar─▒ da, ├╝lkenin sel├ómeti i├žin de─čil, yabanc─▒ devletlerin menfaati i├žin ├žal─▒┼čmaktayd─▒lar. D├╝┼č├╝n├╝n ki Meclis-i Mebus├ónÔÇÖa Suriye gibi bir ─░sl├óm diyar─▒ndan mebus olarak bir Ermeni g├Ânderilmi┼čti. Sebep soruldu─čunda, m├╝sl├╝manlar─▒n kendilerini temsil edecek m├╝nevver bir ┼čah─▒s bulamad─▒klar─▒ iddia ediliyordu.

Abd├╝lhamid Han; m├╝sl├╝man halk─▒n hen├╝z mukadder├ót─▒n─▒ eline alabilecek kudrete ula┼čamad─▒─č─▒n─▒, bunun i├žin zaman gerekti─čini g├Ârerek, meclisi kapatt─▒. Halk─▒n e─čitimi ve ├╝mmetin ittih├ód─▒ ├╝zerinde gayret etti.

Hakikaten zaman i├žinde halk, rey g├╝c├╝n├╝ kullanmay─▒ ├Â─črendi. 1946 r├╗hu denilen millet hareketi, 1950ÔÇÖde Demokrat Parti ile iktidar─▒ ald─▒. En az─▒ndan ezan, asl─▒na d├Ând├╝. ─░lk KurÔÇÖ├ón kurslar─▒ ve imam-hatipler zuhur etti.

Halk─▒n iktidar─▒ 1960ÔÇÖta ancak, iftira ve tezv├«ratlarla dolu bir darbeyle sonland─▒r─▒ld─▒. Halk─▒n ba┼čbakan─▒ sudan sebeplerle idam edildi. Ard─▒ndan da halk─▒n kendini y├Ânetme azmi; her on, on be┼č y─▒lda bir, darbelerle kesintilere u─črat─▒ld─▒.

Halk─▒n se├žti─či idareciler, ancak ba┼čbakanl─▒─ča kadar y├╝kselebiliyordu. Siyas├« partiler de masonlar─▒n cirit att─▒─č─▒ mahfiller idi. Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ ise tamamen vesayetin elindeydi.

1980 darbesi ger├žekle┼čti─či esnada ├╝lkenin bir cumhurba┼čkan─▒ yoktu. ├ç├╝nk├╝ parlamenter sistem t─▒kanm─▒┼čt─▒; partiler kendi adaylar─▒nda ─▒srar ediyorlar, turlar birbirini koval─▒yordu. Bu oyalanma i├žindeyken darbe geldi.

Hen├╝z 100 ya┼č─▒na girmeyen cumhuriyetimizin ba┼čkanlar─▒n─▒n ├žo─ču, askeriye ve b├╝rokrasi men┼čeli oldular. Cumhurba┼čkan─▒ olmalar─▒; halk─▒n talebinden ziyade, darbelerin, bask─▒lar─▒n ve vesayet rejiminin neticesiydi. Halk─▒n iradesi devlet ba┼čkan─▒n─▒ belirlemeye yans─▒t─▒lam─▒yordu.
Rahmetli Turgut ├ľZAL ile siyasetten gelen ve meclis taraf─▒ndan se├žilen sivil cumhurba┼čkan─▒yla tan─▒┼čt─▒k. Fakat teoride partisiz olmas─▒ gereken bu makam, pratikte hi├žbir zaman siyaset ├╝st├╝ olmad─▒. Cumhurba┼čkan─▒ siyasetten gelecek ise, demokrasinin gere─či bu ise; sorumluluk ve icr├ó meselesinde yine iki ba┼čl─▒l─▒k gibi p├╝r├╝zler ├ž─▒k─▒yordu.
2001ÔÇÖde b├╝rokrasiden gelmi┼č bir cumhurba┼čkan─▒, se├žilmi┼č ba┼čbakanla ters d├╝┼č├╝p, kendisine anayasa kitap├ž─▒─č─▒ f─▒rlatt─▒. H├ólbuki o cumhurba┼čkan─▒n─▒ o ba┼čbakan─▒n partisi se├žtirmi┼čti ve siyas├« anlay─▒┼č olarak da benzer ve yak─▒n anlay─▒┼čtayd─▒lar. Fakat en ├╝st seviyede ya┼čanan bu krizde, ├╝lkemiz milyar dolarlar kaybetti.
Daha sonra halk; yap─▒lan se├žimlerde, o g├╝ne kadar gelen irili ufakl─▒ bir├žok partiden meydana gelen siyas├« yap─▒y─▒ tasfiye etti. Az partili bir meclis ve h├ólen devam eden tek ba┼č─▒na bir iktidar─▒ se├žti.
2007ÔÇÖde, meclisin cumhurba┼čkan─▒ se├žmesine bu sefer yarg─▒ vesayeti yoluyla m├óni olununca, yine referanduma ba┼čvuruldu, yani halka gidildi. Halk;
ÔÇťArt─▒k cumhurba┼čkan─▒n─▒ ben se├žmek istiyorum!ÔÇŁ dedi.
Halk─▒n reyleriyle ilk cumhurba┼čkan─▒ se├žilmesi, 2014 A─čustosÔÇÖunda ger├žekle┼čti.
─░┼čte 16 Nisan referandumu, bu karar─▒n tabi├« olarak gerektirdi─či bir d├╝zenleme. Zira;
Se├žimle gelen bir cumhurba┼čkan─▒ ve se├žimle gelen bir ba┼čbakan─▒n, devlet y├Ânetiminde ikilik olu┼čturaca─č─▒ ├žok a├ž─▒k.
Se├žilmi┼č cumhurba┼čkan─▒n─▒n icr├ódan yani idareden uzak tutulmas─▒ ise, onun halka kar┼č─▒ sorumlulu─čuyla ba─čda┼čm─▒yor. 2014ÔÇÖten beri, iktidar de─či┼čikli─či ya┼čanmad─▒─č─▒ i├žin g├Âzle g├Âr├╝l├╝r bir ├žeki┼čme ya┼čanmad─▒ysa da, gelece─čin riske at─▒lmas─▒ do─čru de─čil…
├ťlkemiz, uzun u─čra┼člarla ve b├╝y├╝k bedellerle, Tanz├«matÔÇÖtan beri s├╝ren vesayetten kurtulma yolunda…
Bu sebeple;
Vesayete hay─▒r, halk─▒n iradesine evet!..
─░nanc─▒n gere─či olan ba┼č├Ârt├╝s├╝n├╝n okul vb. sahalarda serbest kalmas─▒ hen├╝z birka├ž y─▒ll─▒k bir h├╝rriyet…
Yasaklara hay─▒r, inan├ž h├╝rriyetine evet!..

28 ┼×ubatÔÇÖta milletimizin, evl├ótlar─▒na inanc─▒n─▒ ├Â─čretebilmesini engelleyen ad─▒mlar at─▒ld─▒. ─░mam-hatipler kapat─▒ld─▒, KurÔÇÖ├ón ├Â─črenmenin ├Ân├╝ne ya┼č engelleri kondu. ─░nanan kesimin m├╝esseseleri kapat─▒ld─▒, vak─▒flar─▒ l├ó─čvedildi, partileri yasakland─▒, liderleri yasakl─▒ h├óle getirildi. Bunlar post-modern bir darbeyle yap─▒ld─▒, yani meclis aritmeti─čiyle oynand─▒. Vekiller istifa ettirildi. ├ťlke, koalisyonlar ve az─▒nl─▒k h├╝k├╗metleriyle peri┼čan edildi.

Tarih ve k├Âklerimizden kopu┼ča hay─▒r, yeniden mill├« ve m├ónev├« de─čerlerimizle kucakla┼čmaya evet!..

─░ttihat ve Terakk├« gibi, k├Âk├╝ ve kuyru─ču d─▒┼čar─▒da, ecneb├« g├╝d├╝ml├╝ yap─▒lara hay─▒r; halk─▒n ├Âz├╝nden gelen, mill├« anlay─▒┼č ve hareketlere evet!..

B├Âl├╝c├╝, ayr─▒l─▒k├ž─▒, yabanc─▒ ma┼čas─▒, mason, tavizk├ór, papa eli ├Âpen anlay─▒┼člara hay─▒r; milletin s├«nesinden do─čup gelen ve gelecek liderlere, kadrolara evet!..

Hul├ósa etmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z as─▒rlarda; kendini halk ad─▒na her t├╝rl├╝ tatbikat─▒ yapmaya ehil g├Âren vesayet├žiler, halka hi├žbir ┼čey sormad─▒lar.

Tarihimizden kopar─▒l─▒rken halka sorulmad─▒.

K├Âklerimizden ayr─▒l─▒rken halka sorulmad─▒.

┼×imdi halka sorulmakta. Halk karar─▒n─▒ verecek, herkes h├╝rmet edecek.

M├╝hr├╝ halktan uzakla┼čt─▒rmaya hay─▒r, halka sormaya evet!..

Reyini veren herkes d├╝┼č├╝nmeli:

Hangi gerek├že ile hay─▒r, hangi gerek├že ile evet?

Teorik ve felsef├« l├ók─▒rd─▒lar, sanki mevcut h├ól ├žok kusursuz ve m├╝kemmelmi┼č gibi paketi teknik ayr─▒nt─▒larla tenkit etmeler, y─▒llar s├╝ren Anayasa komisyonlar─▒ndan hi├žbir ┼čey ├ž─▒kmad─▒─č─▒n─▒ bile bile, beyh├╗de geni┼č mutabakat aray─▒┼č─▒ndan dem vurmalar, bunlar l├óf u g├╝zaf ve maval!..

Paket; tek bir partinin de─čil, ├╝lke ├žap─▒nda y├╝zde 70ÔÇÖlere yak─▒n taban─▒ bulunan iki partinin tasar─▒s─▒d─▒r. Mutabakat olarak da bu zemin k├óf├«dir.

─░┼čin ├Âz├╝:

Kimler evet diyor, kimler hay─▒r diyor?

Ben kimlerle beraber olmal─▒y─▒m?