YALNIZLIK

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

Sa─čl─▒k hakk─▒nda bilgi veren bir internet sitesinde ┼č├Âyle bir haber g├Ârd├╝m: Bir ABD ├╝niversitesinin yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rman─▒n neticelerine g├Âre, yaln─▒zl─▒─č─▒n sa─čl─▒─ča obeziteden bile daha zararl─▒ oldu─ču tespit edilmi┼č.

Ara┼čt─▒rma i├žin, elli ya┼č ├╝zerindeki iki binden fazla g├Ân├╝ll├╝n├╝n sa─čl─▒k durumunu g├Âsteren tahlilleri takip edilmi┼č. Mesel├ó, yaln─▒z ki┼čilerin, stres hormonlar─▒n─▒n gereksiz ve a┼č─▒r─▒ salg─▒lanmas─▒na ba─čl─▒ olarak; uyku bozuklu─ču, tansiyon y├╝ksekli─či, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin ├ž├Âkmesi gibi bir├žok menf├« tesire maruz kald─▒─č─▒ g├Âr├╝lm├╝┼č.

Ba┼čka makalelerde okudu─čuma g├Âre;

Yaln─▒zl─▒k, depresyonu ve bunamay─▒ a─č─▒rla┼čt─▒ran bir fakt├Âr olarak ya┼članman─▒n y─▒prat─▒c─▒ tesirlerini art─▒r─▒yor. Ki┼činin kendine bakamayacak kadar ├ž├Âkt├╝─č├╝ d├Ânemde ise, do─črudan ├Âl├╝m sebebi h├óline gelebiliyor.

Elbette b├╝t├╝n bunlar beden s─▒hhati ve ├Âmr├╝n kemmiyet y├Ân├╝nden, yani ├Âl├ž├╝lebilir uzunlu─ču nokta-i nazar─▒ndan yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar─▒n sonu├žlar─▒. E─čer bir de ruh s─▒hhati ve ├Âmr├╝n keyfiyet ve├žhesinden k─▒ymet ve mahiyeti veya -tam kar┼č─▒lamasa da moda tabirle ┬źhayat kalitesi┬╗- nokta-i nazar─▒ndan bakarak bir de─čerlendirme yapacak olsak; ├óhir ├Âmr├╝nde yapayaln─▒z kalman─▒n, hayat─▒ ya┼čanmaya bile de─čmez h├óle getirdi─čini s├Âylemek m├╝mk├╝n.

D├╝┼č├╝n├╝n bir kere; ├Âmr├╝n├╝z├╝n ilk ├ža─člar─▒, zaten hayata haz─▒r h├óle gelmek i├žin ba┼čkalar─▒n─▒n size uzun uzun emek vermesiyle ge├žiyor. Neredeyse ├Âmr├╝n├╝z├╝n ilk ├╝├žte biri ge├žti─činde, ancak yeti┼čkin oluyor ve ├╝retken h├óle geliyorsunuz. ─░kinci ├╝├žte birlik devirde ise; siz ├žocuklar─▒n─▒ b├╝y├╝t├╝yorsunuz, ├╝zerinizde ge├žim tel├ó┼česi ve ├že┼čitli mesÔÇÖ├╗liyetler oluyor. Tam k├Â┼čenize ├žekilip, bunca y─▒l verdi─činiz emeklerin kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ g├Ârece─činiz, ya┼čad─▒klar─▒n─▒zdan ├Â─črendiklerinizi gelecek nesle aktaraca─č─▒n─▒z y─▒llarda; etraf─▒n─▒zda h├ót─▒ralar─▒n─▒z─▒ dinleyecek kimsenin bile kalmamas─▒ ne ac─▒ de─čil mi?

Yaln─▒zl─▒k bir y├Ân├╝yle b├╝y├╝k ┼čehir ├ódeti. 1927ÔÇÖde n├╝fusumuzun sadece y├╝zde yirmi be┼či ┼čehirde ya┼čarken, bug├╝n tam tersi; y├╝zde yetmi┼č be┼či ┼čehirlerde ya┼č─▒yor. Genellikle yaln─▒zla┼čma kademeli olarak ilerliyor.

Birinci kademe: Herkesin g├╝n├╝n ├žo─čunu, kendi akran grubuyla ge├žirdi─či bir hayat tarz─▒. Modern hayatta e─čitim ve meslek hayat─▒ boyunca; ki┼či, sadece kendi ya┼č─▒tlar─▒yla bir arada olduklar─▒ s─▒n─▒flarda, ofislerde, fabrikalarda vs. arkada┼č ediniyor. Elbette emeklilikten sonra da kendi ya┼č grubuyla ya kahve k├Â┼čelerinde ya huzurevlerinde veya biraz daha imk├ón─▒ varsa, emeklili─či ge├žirmek i├žin edindi─či tatil k├Âylerindeki evlerinde kalan zaman─▒n─▒ t├╝ketiyor.

Bilhassa aile i├žinde farkl─▒ ya┼č gruplar─▒n─▒ kayna┼čt─▒rma rol├╝yle ├ódeta cemiyetin harc─▒ vazifesini icr├ó eden ev han─▒mlar─▒n─▒n nesli t├╝kendik├že, bu tablo daha da a─č─▒rla┼č─▒yor ve ikinci kademeye ge├žiliyor. Yani; tamamen atomize olmu┼č, yapayaln─▒z fertlerden olu┼čan toplum yap─▒s─▒ ortaya ├ž─▒k─▒yor.

Fark─▒nda m─▒y─▒z bilmem, ├╝├ž s─▒n─▒f toplum kesimi ├ódeta tarihe kar─▒┼č─▒yor:

├çift├žilik, zanaatk├órl─▒k-esnafl─▒k ve ev han─▒ml─▒─č─▒.

Modern zamanlarda, kad─▒n olsun erkek olsun herkes; belli bir maa┼č, sa─čl─▒k sigortas─▒ ve emeklilik garantisi u─čruna, b├╝y├╝k sermayenin i┼čletti─či dev ├╝retim ve pazarlama kurulu┼člar─▒nda g├Ân├╝ll├╝ k├Âle olmaya ko┼čuyor. Haks─▒z rekabet ┼čartlar─▒nda, k├╝├ž├╝k i┼čletmelerin; kendi topra─č─▒nda, tezg├óh─▒nda, mutfa─č─▒nda ├╝reterek belli bir ge├žim sa─člamas─▒ ve bilhassa evl├ótlar─▒na bir gelecek sunmas─▒ imk├óns─▒z gibi g├Âr├╝l├╝yor. Bu gidi┼čle; ┼ču anda kredi alarak ayakta durmaya ├žal─▒┼čan son ├žift├ži ve esnaf da f├óiz y├╝k├╝ alt─▒nda can verip tarihe kar─▒┼čt─▒─č─▒nda, b├╝y├╝k ┼čirketler ne uygun g├Âr├╝rse onu yiyip i├žece─čiz ve sonra da ihtiyarl─▒k ├ža─č─▒m─▒z─▒ avu├ž avu├ž hap yutarak ge├žirece─čiz.

Bir ara internette ┬źPetrol Bitince┬╗ diye bir belgesel seyretmi┼čtim. ├çok ibretliydi. Orada, ┼ču yukar─▒da bahsetti─čim tablonun tam tersine d├Ânebilece─či anlat─▒l─▒yordu. Petrol bitti─či zaman; bilinen hi├žbir enerji kayna─č─▒n─▒n bug├╝nk├╝ gibi toplu ├╝retimi s├╝rd├╝rmeye yetmeyece─či, alternatif enerjilerin ancak devlet ve baz─▒ m├╝him kurumlar─▒n ihtiyac─▒na yetece─či ortaya konuluyordu. E─čer b├Âyle bir zaman gelirse; ancak kendi yiyecek ve giyece─čini ├╝retme becerisine sahip olanlar, yani ├žift├žiler, zanaatk├órlar ve ├╝retken ev kad─▒nlar─▒ hayatta kalabilecek.

├ço─ču zaman; mevcut devletlerin ve beynelmilel kurulu┼člar─▒n her meseleye bir ├žare bulacaklar─▒n─▒ zannederek, kendimizi kand─▒r─▒yoruz. H├ólbuki bir avu├ž m├╝ltec├« kar┼č─▒s─▒nda nas─▒l da ├óciz kald─▒klar─▒n─▒ g├Âr├╝p duruyoruz.

Elbette bunlar bizim kendi ba┼č─▒m─▒za d├╝zeltebilece─čimiz meseleler de─čil. Biz; as─▒l yaln─▒zla┼čman─▒n bizim nefsimizden kaynaklanan ve m├ónev├« rehberli─če uyup, kendi ├žabam─▒zla ├ž├Âzebilece─čimiz k─▒sm─▒na bakal─▒m:

Bir g├╝n gen├ž k─▒zlar─▒m─▒za seminer vermek ├╝zere davet edildi─čim bir okulda, ├ós├« tav─▒rl─▒ bir k─▒z─▒m─▒zla aram─▒zda ┼č├Âyle bir konu┼čma ge├žti. K─▒z─▒m─▒z bir vesileyle;

ÔÇťÔÇôBen hayvanlar─▒ insanlardan daha ├žok seviyorum. Her hafta hayvan bar─▒naklar─▒na gidip onlarla zaman ge├žiriyorum. ├ç├╝nk├╝ onlar daha s├ód─▒k. Hi├ž de─čilse senin arkandan konu┼čmuyorlar.ÔÇŁ dedi.

Ben de ona hak verdim:

ÔÇťÔÇôGer├žekten de RabbimizÔÇÖin bize yasaklad─▒─č─▒; g─▒ybet, l├óf ta┼č─▒ma ve hele hele iftira gibi k├Ât├╝ davran─▒┼člar insanda g├╝ven duygusunu sars─▒yor. Art─▒k kimsenin dostlu─čuna g├╝venemedi─činiz zaman da giderek yaln─▒zla┼č─▒yorsunuz. ├ça─č─▒m─▒zda bir├žok ba─č─▒ml─▒l─▒klar─▒n ve psikolojik bozukluklar─▒n arkas─▒nda da sosyalle┼čme bozukluklar─▒ oldu─ču tespit edilmi┼č. Herh├ólde gen├ž ya┼č─▒na ra─čmen baz─▒ k─▒rg─▒nl─▒klar ya┼čam─▒┼čs─▒n; ama yine de sen insanlardan ├╝mit kesme, kendine iyi arkada┼člar aramaktan vazge├žme!ÔÇŁ dedim. Omuz silki┼či h├ól├ó g├Âz├╝m├╝n ├Ân├╝ndedir.

Her ya┼čtan insan─▒, di─čer insanlara k├╝st├╝ren, yaln─▒zla┼čt─▒ran ve sonunda madd├« ve m├ónev├« hel├óke s├╝r├╝kleyen nefs├ón├« hastal─▒klar─▒m─▒z─▒ tedavi etmezsek; ├Âmr├╝m├╝z├╝ bo┼čuna ya┼čay─▒p t├╝ketmi┼č oluyoruz. ├ľyleyse m├óneviyat yolumuzun b├╝y├╝klerinin hep tembih etti─či gibi, hayat─▒m─▒zdaki ilk vazifemiz nefsimizi terbiye etmek olmal─▒.

Babam─▒n, koca bir odan─▒n duvarlar─▒n─▒ kaplayan k├╝t├╝phanemize s─▒─čmayacak kadar ├žok kitab─▒ vard─▒. Ama anneci─čim hep derdi ki:

ÔÇť┼×u d├Ârt ciltlik ─░hy├óu Ul├╗miÔÇÖd-D├«n kitab─▒ hepsine bedel!ÔÇŁ

Sanki ─░m├óm-─▒ Gaz├ól├« -rahmetull├óhi aleyh-, annemin tasavvuf yoluna girmeden ├Ânceki ilk m├ónev├« rehberi gibiydi. Ger├žekten de ─░m├óm-─▒ Gaz├ól├«ÔÇÖnin; nefsin ├že┼čitli h├óllerinin sebep ve neticeleri, bunlar─▒n terbiyesi, ahl├ók├« umdelerin tespiti ve daha bir├žok mevzuda, kendini ve ba┼čkalar─▒n─▒ yeti┼čtirme ├žabas─▒nda olanlara rehberlik etme noktas─▒nda ├žok g├╝zel izahlar─▒ var. G─▒ybetin sebeplerini de ├žok g├╝zel anlatm─▒┼č, mutlaka okunmal─▒. Bu mevzuda, birka├ž s├Âz il├óve edecek olsak ┼čunlar da s├Âylenebilir:

ÔÇťS─▒radan insanlar, ki┼čileri ve h├ódiseleri merak eder. Ak─▒ll─▒ insanlar, o h├ódiselerin sebep ve neticelerine dair fikirleri anlamaya ├žal─▒┼č─▒r.ÔÇŁ

O g├╝n k─▒zlar─▒m─▒zdan biri;

ÔÇťG─▒ybet etmeyelim diyoruz ama, duram─▒yoruz. Hem o zaman ne konu┼čaca─č─▒z?ÔÇŁ demi┼čti.

Ger├žekten de ┼čunun bunun g─▒ybetini yapmaktan ba┼čka konu┼čacak bir s├Âz bulam─▒yorsak, bu zaten ba┼čl─▒ ba┼č─▒na bir mesele… Neden okudu─čumuz bir kitap ├╝zerine, dinledi─čimiz sohbet ve seminerler ├╝zerine konu┼čmayal─▒m ki?

Tuhaft─▒r ├žo─ču zaman, birileri;

ÔÇťBak bize okudu─ču kitaplarla hava at─▒yor. Bilgileriyle ├╝st├╝nl├╝k tasl─▒yor.ÔÇŁ diyecek diye korkuyoruz, a┼ča─č─▒ seviye konu┼čmalarla, g├╝ya dostluklar─▒m─▒z─▒ s├╝rd├╝r├╝yoruz. Ne ac─▒d─▒r ki; g─▒ybet korkusu, yeni g─▒ybetlere g├Âzyummaya veya i┼čtirak etmeye sebep oluyor. ├ç├╝nk├╝ de─čerlerimiz alt├╝st olmu┼č; g├╝nah─▒ ay─▒plam─▒yoruz da sevab─▒, faydal─▒, g├╝zel ┼čeyleri ay─▒pl─▒yoruz. B├Âylece dostlar─▒m─▒za k├Ât├╝l├╝k ediyor, hem kendimiz g├╝naha giriyoruz hem onlar─▒ g├╝naha sokuyoruz.

Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz ne g├╝zel s├Âylemi┼č;

ÔÇťKi┼činin d├«ni akl─▒ kadard─▒r.ÔÇŁ (C├ómiuÔÇÖs-Sa─č├«r) diye. K─▒z─▒m─▒n anlatt─▒─č─▒na g├Âre; t─▒p fak├╝ltesi ├Â─črencisi ihvan k─▒zlar─▒m─▒z, kendi aralar─▒nda ├Âzel kurallar─▒ olan bir grup kurmu┼člar. En ├Ânemli kaideleri de ┼ču:

ÔÇť─░├žimizden biri ├žizgisinden saparsa, tesett├╝r kalitesinde, arkada┼č ├ževresinde bir bozulmaya giderse; onu y├╝z├╝ne kar┼č─▒ uyaraca─č─▒z ve o da g├╝cenmeyecek.ÔÇŁ

Bir di─čer prensipleri de ┼ču: ÔÇťG─▒ybetsiz hava sahas─▒!ÔÇŁ

─░├žlerinden biri yanlar─▒na gelip g─▒ybet konusu a├žarsa veya g─▒ybet ├╝sl├╗buna ge├žerse, hemen engel oluyor;

ÔÇťG─▒ybetsiz hava saham─▒z─▒ ihl├ól ediyorsun, hemen sus veya ├ž─▒k git!ÔÇŁ diyorlar. Bunlar─▒ kabul etmeyeni aralar─▒na kabul etmiyorlar. ─░┼čte ger├žek dostluk b├Âyle olur.

Biz de ├Ârnek alal─▒m m─▒, ne dersiniz?