SAH─░B─░N─░ BEKLEYEN AYAKKABILAR

YAZAR : Dr. Halis Ç. DEMİRCAN demircan@istanbul.edu.tr

Mahallemizin 60ÔÇÖl─▒ ya┼člardaki bakkal─▒ olan ─░lyas A─čabey; ortalaman─▒n ├╝zerinde uzun boylu olmas─▒ hasebiyle biraz kamburumsu y├╝r├╝r, sa├žlar─▒ da kafas─▒ gibi her zaman kar─▒┼č─▒k olurdu.

Paket yaparken kolayl─▒k olsun diye tezg├óh─▒n ├╝zerine ters olarak ├╝st ├╝ste koydu─ču ambal├ój k├ó─č─▒tlar─▒n─▒n arkas─▒na, kula─č─▒n─▒n ard─▒na s─▒k─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ kalemle hesab─▒n─▒ yapar, ald─▒─č─▒ paran─▒n ├╝zerini uzun uzad─▒ya sayar ├Âyle verirdi ki bu gecikme baz─▒ m├╝┼čterilerin ┼čik├óyet sebebi olurdu. Tabi├« veresiye almak isteyenler i├žin kara kapl─▒ defterini a├žar, oraya sadece kendisinin okuyabilece─či ┼čekilde ├žetele tutard─▒.

G├Âzleri olduk├ža bozuk oldu─ču i├žin neredeyse d├╝rb├╝n gibi olan g├Âzl├╝kleri, ├╝zerinde y─▒kanmaktan art─▒k maviden beyaza d├Ânm├╝┼č ve k├╝├ž├╝lm├╝┼č i┼č ├Ânl├╝─č├╝, alt─▒nda ├╝t├╝s├╝z bol pantolonu ve en ├Ânemlisi de asl─▒nda siyah ama art─▒k griye ├žalan o kocaman ayakkab─▒lar─▒ aya─č─▒ndan ├ž─▒ka ├ž─▒ka, ezan vakti d├╝kk├ón─▒ han─▒m─▒na devredip, camiye do─čru h─▒zl─▒ ad─▒mlarla se─čirtirdi.

Zaman zaman;

ÔÇťÔÇô─░lyas A─čabey; bu ayakkab─▒lar hi├ž eskimez mi, de─či┼čtirsene art─▒k ┼ču ayakkab─▒lar─▒…ÔÇŁ diye tak─▒l─▒rd─▒k.

ÔÇťÔÇôBu ayakkab─▒lar─▒ ├ž─▒kar─▒nca sudan ├ž─▒km─▒┼č bal─▒─ča d├Ân├╝yorum, bir g├╝n anlat─▒r─▒m size sebebini…ÔÇŁ derdi.

D├╝kk├óndayken m├╝┼čterisi olur, cami yolunda ise d├╝kk├óndan son anda ├ž─▒kt─▒─č─▒ i├žin, konu┼čacak vakti bir t├╝rl├╝ bulamazd─▒k.

Bir g├╝n nas─▒l olduysa erken gelmi┼č caminin ├Ân├╝ndeki s─▒ralarda otururken onu yakalay─▒nca hemen;

ÔÇťÔÇôHaydi anlat bakal─▒m ┼ču ayakkab─▒lar─▒n hik├óyesini ─░lyas A─čabey…ÔÇŁ dedim.

Anlatmaya ba┼člad─▒. Konyal─▒ bir asker arkada┼č─▒ varm─▒┼č, onun da ayaklar─▒ b├╝y├╝k oldu─ču i├žin bot bulmakta baya─č─▒ zorlanm─▒┼člar; oradan da tan─▒┼čm─▒┼č can ci─čer olmu┼člar. Tezkereler al─▒n─▒rken, arkada┼č─▒ onu memleketine davet etmi┼č. Askerden bir-iki y─▒l sonra da KonyaÔÇÖya arkada┼č─▒n─▒ ziyarete gitmi┼č.

KonyaÔÇÖy─▒ biraz gezdikten sonra askerde de bu konuda kader birli─či ettikleri i├žin arkada┼č─▒;

ÔÇťÔÇôGel sana bir ayakkab─▒ yapt─▒ral─▒m.ÔÇŁ demi┼č ve onu ayakkab─▒c─▒s─▒na g├Ât├╝rm├╝┼č. Giderken de tembih etmi┼č;

ÔÇťSen sak─▒n bir ┼čey s├Âyleme! O sana ne l├óz─▒msa s├Âyler.ÔÇŁ demi┼č. Tabi├« ─░lyas A─čabey bir ┼čey anlamam─▒┼č.

Uzun l├óf─▒n k─▒sas─▒; KonyaÔÇÖda mahalle aras─▒nda k├╝├ž├╝c├╝k bir d├╝kk├óna girmi┼čler. ─░├žeride tezg├óh─▒n ba┼č─▒nda ihtiyar bir ayakkab─▒c─▒; elinde ├žekici ile ├žal─▒┼č─▒rken, burnunun ucuna d├╝┼čen g├Âzl├╝klerinin ├╝zerinden;

ÔÇťÔÇôBuyurunuz, ho┼č geldiniz!ÔÇŁ diyerek onlar─▒ kar┼č─▒lam─▒┼č.

Arkada┼č─▒ ─░lyas A─čabeyi tan─▒┼čt─▒rm─▒┼č;

ÔÇťÔÇôBenim asker arkada┼č─▒m efendim, birbirimizi ├žok severiz, ─░stanbulÔÇÖdan geldi ziyaretimize…ÔÇŁ demi┼č.

G├Âzl├╝klerinin ├╝zerinden ─░lyas A─čabeyi ve ayakkab─▒lar─▒n─▒ s├╝zen ihtiyar ayakkab─▒c─▒, uzun s├╝ren bir sessizlikten sonra;

ÔÇťÔÇôBize geldi─čine g├Âre senin de ayakkab─▒ya ihtiyac─▒n var evl├ód─▒m. Ancaaak bizim ayakkab─▒lar─▒m─▒z giymesine giyilir ama giymek yetmez; onlar─▒ giydi─činde eline, beline, diline sahip olman l├óz─▒m. Ne dersin yapal─▒m m─▒ sana bir ayakkab─▒?ÔÇŁ demi┼č.

─░lyas A─čabey ┼ča┼č─▒rm─▒┼č tabi├«, ne diyece─čini bilememi┼č, ├žaresizce arkada┼č─▒na bakm─▒┼č, arkada┼č─▒;

ÔÇťÔÇô─░yi olur efendim.ÔÇŁ demi┼č.

Ayakkab─▒c─▒;

ÔÇťÔÇôAl bakal─▒m ┼čunu!ÔÇŁ deyip bir ambal├ój k├ó─č─▒d─▒ uzatm─▒┼č; ÔÇťBunu ters ├ževir yere koy, ayakkab─▒n─▒ ├ž─▒kar─▒p aya─č─▒n─▒ ├╝zerine bas…ÔÇŁ kula─č─▒n─▒n ard─▒na s─▒k─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ kalemi uzat─▒p; ÔÇťBununla da aya─č─▒n─▒n kal─▒b─▒n─▒ ├ž─▒kar.ÔÇŁ demi┼č.

ÔÇťBu arada ayakkab─▒lar─▒n yap─▒lmas─▒n─▒ beklerken sana bir vazife verelim, bu i┼či tamam et!ÔÇŁ deyip eline k├╝├ž├╝k bir k├ó─č─▒t par├žas─▒ tutu┼čturmu┼č; ÔÇťBurada yaz─▒lanlar─▒ bilhassa seher vakitleri oku!ÔÇŁ demi┼č ve onlar─▒ g├Ândermi┼č.

D─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒nca arkada┼č─▒;

ÔÇťÔÇôOnun ayakkab─▒c─▒ olmas─▒ seni aldatmas─▒n, kendisi muhterem bir z├ótt─▒r, ne mutlu ki sana ayakkab─▒ yapmay─▒ kabul etti yoksa herkese yapmaz!ÔÇŁ demi┼č.

Bu ziyaretten sonra ─░lyas A─čabey ─░stanbulÔÇÖa d├Ânm├╝┼č, birka├ž ay sonra bakkal d├╝kk├ón─▒na bir postac─▒ gelmi┼č ve;

ÔÇťBir paketiniz var postaneye u─čray─▒n al─▒n!ÔÇŁ demi┼č. ─░lyas A─čabey paketi al─▒p a├žt─▒─č─▒nda art─▒k yeni ayakkab─▒lar─▒ varm─▒┼č. Arkada┼č─▒na te┼čekk├╝rlerini belirten bir mektup yazm─▒┼č, ayakkab─▒lar─▒n bedelini sormu┼č, bir de ayakkab─▒lar─▒n aya─č─▒na biraz b├╝y├╝k geldi─čini s├Âylemi┼č.

Arkada┼č─▒, gelen cevapta;

ÔÇťAyakkab─▒lar─▒n bedelinin onu yapanla boyanmaktan ge├žti─čini, bunun d─▒┼č─▒nda bir bedeli olmad─▒─č─▒n─▒, b├╝y├╝k olmas─▒na gelince ona verilen vazifeyi yeterince yerine getirmemekten kaynakland─▒─č─▒n─▒ÔÇŁ yazm─▒┼č.

ÔÇťE─čer vazifeni aksat─▒rsan ayakkab─▒lar giderek aya─č─▒na olmaz olur haberin olsun!ÔÇŁ diye de eklemi┼č.

Sonraki g├╝nlerde ─░lyas A─čabeyin; hesap yaparken ambal├ój k├ó─č─▒tlar─▒n─▒n arkas─▒n─▒ kullanmas─▒, kalemini kula─č─▒n─▒n ard─▒na s─▒k─▒┼čt─▒rmas─▒ herh├ólde ustas─▒yla boyanman─▒n z├óhir├« bir ifadesiydi.

─░lyas A─čabey o g├╝nden sonra her sene KonyaÔÇÖya gider hem arkada┼č─▒n─▒ ziyaret eder hem de ustas─▒ndan yeni vazifesini ├Â─črenirmi┼č.

Verilen vazifeyi gere─čince yap─▒p yapmad─▒─č─▒n─▒n bir ├Âl├ž├╝s├╝ olarak da ayakkab─▒lar─▒ aya─č─▒ndan ├ž─▒karmazm─▒┼č.

Bir yaz g├╝n├╝yd├╝; kurs i├žin AnkaraÔÇÖya gitmi┼č, i┼čimi bitirip akraba ve arkada┼č ziyaretlerini yapt─▒ktan sonra, ─░stanbulÔÇÖa d├Ânm├╝┼čt├╝m. Ancak u├žak saati olduk├ža ge├ž bir saatti ve ben sabaha kar┼č─▒ saat 03:00 sular─▒nda ─░stanbulÔÇÖa inmi┼čtim, o saatte mecburen taksiyle oturdu─čumuz soka─č─▒n ba┼č─▒na kadar geldim. Yaz g├╝n├╝ oldu─ču i├žin oradan itibaren eve do─čru y├╝r├╝meye ba┼člad─▒m.

Tam ─░lyas A─čabeyin d├╝kk├ón─▒n─▒n ├Ân├╝ne gelmi┼čtim ki birden sokak l├ómbas─▒n─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda onlar─▒ g├Ârd├╝m!

Kald─▒r─▒m─▒n kenar─▒nda ─░lyas A─čabeyin ayakkab─▒lar─▒ duruyordu.

Bo─čaz─▒m d├╝─č├╝mlendi, g├Âzlerimden iki damla ya┼č d├Âk├╝ld├╝.

Gelene─čimize g├Âre bunun ne anlama geldi─čini biliyordum.

Hemen eve ├ž─▒kt─▒m. Anac─▒─č─▒m uyumam─▒┼č beni beklemi┼čti;

ÔÇťÔÇô─░lyas A─čabey…ÔÇŁ diyebildim.

ÔÇťÔÇôEvet yavrum, ─░lyas Bey senin gitti─činin ak┼čam─▒ HakkÔÇÖ─▒n rahmetine kavu┼čtu, hemen hemen be┼č g├╝n oldu.ÔÇŁ dedi.

Kendi kendime;

ÔÇťDemek o ayakkab─▒lar be┼č g├╝nden beri orada.ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nd├╝m. Herh├ólde b├╝y├╝k numaral─▒ olduklar─▒ yahut eski olduklar─▒ i├žin kimse almam─▒┼čt─▒.

O ├Âzel ayakkab─▒lar─▒n sokakta beklemesine g├Ânl├╝m r├óz─▒ olamazd─▒.

Ertesi g├╝n ayakkab─▒lar─▒ oradan al─▒p, cemaatinden oldu─čumuz caminin ayakkab─▒l─▒─č─▒na b─▒rakt─▒m. ─░mam efendiye de tembih ettim;

ÔÇťÔÇôHocam bunlar birka├ž g├╝n ├Ânce vefat eden cemaatinizden ─░lyas Efendinin ayakkab─▒lar─▒, aya─č─▒na uyan biri olursa veriverin, ┼čimdilik ayakkab─▒l─▒kta dursun!ÔÇŁ dedim. ─░mam efendi anlay─▒┼čla kar┼č─▒lad─▒.

O g├╝nden beri annemgili ziyarete gitti─čimde u─črad─▒─č─▒m, Fen├ó├« Ali Efendi camiinin ayakkab─▒l─▒─č─▒na g├Âz ucuyla bakar─▒m.

O ayakkabılar orada hâlâ kendine uygun birini bekler durur.