┼×EYTANIN VE NEFS─░N G├ť├çL├ť VE ZEH─░RL─░ S─░L├éHLARI -2-

YAZAR : Ahmet Z─░YLAN

Riv├óyete g├Âre;

Allah dostlar─▒ndan B├óyez├«d-i Bist├óm├« Hazretleri, hacca gitti─činde, r├╝yas─▒nda; halatlarla, sicimlerle u─čra┼čan birini g├Âr├╝r. Sorar:

ÔÇťÔÇôBu iplerle ne yap─▒yorsun, sen kimsin?ÔÇŁ

─░plerle u─čra┼čan;

ÔÇťÔÇôBen ┼čeytan─▒m, hacca gelecek takv├ól─▒ ki┼čiler ib├ódetlerini tam yapamas─▒nlar diye bu iplerle ba─člayaca─č─▒m.ÔÇŁ deyince Hazret;

ÔÇťÔÇôBeni neyle ba─člayacaks─▒n?ÔÇŁ diye sorar. ┼×eytan cevap verir:

ÔÇťÔÇôOoo seni ba─člamak kolay! ┬źBEN!┬╗ dedi─čin m├╝ddet├že seni b├╝k├╝lmemi┼č iplikle bile ba─člar─▒m!ÔÇŁ

B├╝k├╝lmemi┼č iplik ├žok zay─▒f olur. ┬źPamuk ipli─čiyle ba─čl─▒┬╗ diyoruz ya. Benli─čine ma─čl├╗p d├╝┼čen, en zay─▒f bir ba─čla bile ba─članabilir. ├ç├╝nk├╝ benlik onun kendi kendisine ├želmesidir. O kendi kendini ba─člamaktad─▒r zaten. Ne buyuruluyor:

├ť├ž ki┼či Allah -celle cel├ól├╝h├╗-ÔÇÖya dost olamaz, Rabbine yakla┼čamaz.

1. Kibirli,

2. Cimri,

3. Ahmak (├óhireti d├╝┼č├╝nmeyip d├╝nyay─▒ tercih eden).

Bir numara kibirli, yani kendini be─čenen; ┬źBen!┬╗ diyen.

Burada ┼čeytan ne yapar da ki┼činin ameli bo┼ča gider?

─░nsana hatalar─▒n─▒, k├Ât├╝l├╝klerini iyi g├Âsterir. Kendisini be─čenen ki┼či, zaten yapt─▒klar─▒n─▒ savunur. ┬źBen do─čru yapt─▒m!┬╗ der. ┬źBenim karar─▒m, benim tercihim.┬╗ der. ├ç├╝nk├╝ hatay─▒ kabullenmek, tev├ózu gerektirir. Tevbe ve isti─čfar, boyun b├╝kerek yap─▒labilir. ─░nsanlarla olan diyalog ve muamelelerde de kibirli olanlar, m├ónev├« a├ž─▒dan ├žok tez kaybeden olurlar.

K─▒ssada hacdan bahsediliyor ya. Rabbimiz;

ÔÇťHacda cidal yok! Kavga ve ├žeki┼čme olmayacak!ÔÇŁ (Bkz. el-Bakara, 197) buyuruyor. H├ólbuki oras─▒ kalabal─▒k, her yer kalabal─▒k. Tavaf kalabal─▒k, mescid kalabal─▒k, ┼čeytan ta┼člama kalabal─▒k. O kalabal─▒kta bir insanla aranda bir mesele ├ž─▒kmas─▒ an meselesi. Ama oraya ib├ódet i├žin gidildi─čini, yap─▒lan ib├ódetlerin, namazlar─▒n sevab─▒n─▒n bine katlanaca─č─▒n─▒ herkes bilir. Mevl├óÔÇÖm─▒n ismi, tevbe; dilinden d├╝┼čmez. B├Âyle bir ki┼či gaflete d├╝┼čmez. Onun i├žin tev├ózu potas─▒na girer, g├╝nahlar─▒ndan ar─▒n─▒r; m├╝ÔÇÖmin olarak ├ž─▒kar, hayat─▒n─▒ istikamet ├╝zere s├╝rd├╝r├╝r. ┼×eytan─▒n tuza─č─▒na d├╝┼čmemek i├žin elinden geleni yapar.

Gaflete d├╝┼čerse ne olacak?

Benlik sahibi bir ki┼čiysen; alttan almayacaks─▒n, muhatab─▒n─▒ su├žlayacaks─▒n. Ba┼člayacak cidal ve ├žeki┼čme… B├Âylece hacc─▒n da sevab─▒ eksilecek. E─čer ┬źgayretull├óh┬╗a dokunursa, belki hacc─▒n tamamen iptal olacak. Allah korusun… Benli─čini aradan ├ž─▒karm─▒┼čsan, tev├ózu ile gelmi┼čsen; ┬źHakl─▒s─▒n karde┼čim.┬╗ dersin, alttan al─▒rs─▒n, hatt├ó hakl─▒ olsan bile fer├ógat edersin, insanl─▒k g├Âsterirsin. Muhatab─▒n da rahatlar, kucakla┼č─▒rs─▒n, sevap i├žinde sevap kazan─▒rs─▒n.

M├╝ft├╝ Mustafa POLAT Hocaefendi anlatm─▒┼čt─▒;

Harem-i ┼×erifÔÇÖte ┼čimdiki termoslar─▒n yerinde, eskiden petrol bidonlar─▒ vard─▒. Ara ara koyarlard─▒, altlar─▒nda bir musluk vard─▒. Herkes s─▒k─▒┼č tepi┼č zemzem i├žerdi. Tas da yoktu. Hac─▒ efendi kalabal─▒─č─▒ yarm─▒┼č, muslu─ča a─čz─▒n─▒ dayam─▒┼č, zemzem i├žecek; itiyorlar, i├žemiyor;

ÔÇťÔÇô─░tmeyin!..ÔÇŁ fil├ón demi┼č, anlayan yok. A─čz─▒n─▒ yine dayam─▒┼č, i├žecek; yine itmi┼čler, neredeyse di┼či k─▒r─▒lacak. Hac─▒ do─črulmu┼č, arkas─▒nda iri yap─▒l─▒ bir adam. Bir tokat atm─▒┼č, ┼čeytana uymu┼č. H├ólbuki arkas─▒ndaki adam─▒, onun arkas─▒ndaki itiyor. Pi┼čman olmu┼č ama ne ├žare! Oradan ayr─▒lm─▒┼člar. Tokat att─▒─č─▒ adam da arkada┼člar─▒ ile beraber kendisini takip ediyormu┼č; korkmaya ba┼člam─▒┼č, bunlar bizi benzetecek diye. Sakin bir yere gelince adamlar Hac─▒ efendiyi ├ževirmi┼čler;

ÔÇťÔÇôKarde┼čim, ne hata yapt─▒m da bana tokat att─▒n. Beni affet, hakk─▒n─▒ hel├ól et. Hatam─▒ bana s├Âylersen, hi├ž olmazsa bir daha yapmam!ÔÇŁ deyince, tokad─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ bekleyen hac─▒, b├Âyle bir tev├ózu g├Âr├╝nce;

ÔÇťÔÇôAs─▒l sen bana hakk─▒n─▒ hel├ól et. Ben o anda ┼čeytana uydum!ÔÇŁ demi┼č. Birbirlerine sar─▒lm─▒┼č, g├Âzya┼č─▒ d├Âkm├╝┼čler. Hac─▒ efendi, niye vurdu─čunu da s├Âylemi┼č, G├╝zel bir dostlukla ayr─▒lm─▒┼člar.

Hangisi iyi? Elbette g├╝zelce ge├žinmek, g├╝zelce anla┼čmak. Fakat benlik kabar─▒nca, gurur insan─▒ kaplay─▒nca ├Âyle g├Âstermiyor. ─░┼čte incecik bir ┼čeytan ipiyle bile, yere y─▒k─▒lmak bu!..

Ne kadar kavga, anla┼čmazl─▒k varsa hepsi ┬źene┬╗den geliyor. ├ç├╝nk├╝ i┼čin i├žinde ┼čeytan var.

Benlik ├Âyle bir gaflet veriyor ki, insana kendi kendisini g├Âstermiyor. Kendisinden habersiz h├óle getiriyor. Asl─▒nda g├╝l├╝n├ž duruma d├╝┼č├╝r├╝yor.

─░nsanlar kendi kendilerini bilmiyorlar. Herkes;

ÔÇťBen hakl─▒y─▒m!ÔÇŁ diyor. Yapt─▒klar─▒n─▒n bencillik oldu─čunu, cahillik oldu─čunu anlayam─▒yorlar.

Bizi yaratan Mevl├óÔÇÖm─▒z─▒ hi├ž unutmayaca─č─▒z. Zikri dilimizden d├╝┼čmeyecek. Allah -celle cel├ól├╝h├╗-ÔÇÖnun her an bizimle beraber oldu─čunun, ne yapt─▒─č─▒m─▒z─▒ bildi─činin, kalbimizden ge├ženi bile bildi─činin idraki i├žinde olaca─č─▒z. ├ľl├╝m├╝, ├óhiret g├╝n├╝nde hesap verece─čimizi de unutmayaca─č─▒z. Kendimizi, hesap g├╝n├╝ gelmeden hesaba ├žekece─čiz:

ÔÇťBug├╝n Allah i├žin ne yapt─▒n? Nefsin i├žin ne yapt─▒n?ÔÇŁ

ÔÇťD├╝nya i├žin ne yapt─▒n? ├éhiret i├žin ne yapt─▒n?ÔÇŁ

├ľlmeden evvel ├Âlmek, hesaba ├žekilmeden ├Ânce kendimizi hesaba ├žekmektir bu.

─░b├ódetlerimi tam vaktinde, ihl├ós ile yapt─▒m m─▒? Bilmeden ya da bilerek, kul hakk─▒na girdim mi? Kimsenin kalbini k─▒rd─▒m m─▒? Birisinin m├╝┼čk├╝l├╝n├╝ ├ž├Âzd├╝m m├╝? G─▒ybet, dedikodu yapt─▒m m─▒? Bir dostu ziyaret ettim mi?

Her i┼če besmeleyle ba┼člad─▒m m─▒? ┼×├╝kr├╝, hamdi daima s├Âyledim mi? Harama, hel├óle dikkat ettim mi? Mevl├óÔÇÖm─▒n bana verdiklerinden infak ettim mi? Bir yoksula yard─▒m ettim mi?

Yoksa; i├žki i├žen, kumar oynayan, f├óiz yiyen, zin├ó eden ki┼čilerle arkada┼čl─▒k yapt─▒m m─▒, beraber oldum mu?

Bunlarla beraber oldunsa; may─▒n tarlas─▒nda gezen insan gibi, ┼čeytan─▒n tuza─č─▒na d├╝┼čeceksin demektir.

Hul├ósa a┼čk ile ─░sl├ómÔÇÖ─▒ ya┼čad─▒m m─▒?

D├╝┼č├╝nmek, t├Âvbe etmek, hatalar─▒m─▒z─▒ bir daha yapmamak l├óz─▒m!

E─čer g├╝nl├╝k, haftal─▒k, ayl─▒k ve y─▒ll─▒k b├Âyle muhasebeler yapabilirsek, en az─▒ndan bundan sonras─▒ i├žin kendimize ├žekid├╝zen vermemize yard─▒mc─▒ olur.

┼×eytan─▒n benlik tuza─č─▒na d├╝┼čmemek i├žin tefekk├╝r ┼čart.

Ge├žmi┼či ve gelece─či tefekk├╝r. Bir├žok Hak dostu s├Âyl├╝yor:

Ge├žmi┼čini d├╝┼č├╝n: Bir kirli nutfesin. Gelece─čini d├╝┼č├╝n, topra─ča verilecek, koku┼čup ├ž├╝r├╝yecek bir c├«fesin. ├ľyleyse neyine gerek, gururlanmak? D├╝n├╝n├╝ ve yar─▒n─▒n─▒ d├╝┼č├╝n de bo┼čuna b├╝y├╝klenme!.. Bir tane b├╝y├╝k var: Hepimizi yaratan Cen├ób-─▒ Allah -celle cel├ól├╝h├╗-!..

├ľl├╝m ve f├ón├«lik tefekk├╝r├╝, nefsimizin bir├žok hatas─▒na kar┼č─▒ bizi korur.

Vakkas diye bir arkada┼č─▒m─▒z vard─▒. ├çocuklu─čundan itibaren yak─▒n arkada┼č─▒m─▒zd─▒. ├çok tatl─▒ bir adamd─▒. Hastaland─▒, hastah├óneye yatt─▒, ziyarete gittik. Doktor;

ÔÇťÔÇô─░ki-├╝├ž g├╝nl├╝k ├Âmr├╝ ya var ya yok.ÔÇŁ dedi. Son demlerini ya┼č─▒yordu, ama kendisi;

ÔÇťÔÇôBundan kurtulaca─č─▒m, bundan ├Ânceki hastal─▒klar─▒ yendim, bunu da yenece─čim in┼č├óallah!..ÔÇŁ gibi ┼čeyler diyordu.

O g├╝nlerde GaziantepÔÇÖe k─▒sa bir m├╝ddet i├žin gelmi┼čtim. D├╝┼č├╝nd├╝m: ┬źArkada┼č vefat edince nereye defnedilecek?┬╗ Bizim aile mezarl─▒─č─▒nda yer vard─▒; ┬źGideyim tespit edeyim, haz─▒r tutal─▒m, ─░stanbulÔÇÖa d├Ând├╝kten sonra vefat ger├žekle┼čirse, yard─▒mc─▒ olan kimse bulunamayabilir, haz─▒r buradayken faydam olsun.┬╗ dedim.

Arkada┼člar─▒m─▒zdan Mustafa DEM─░RC─░ ile (o da rahmetli oldu, -Allah gan├« gan├« rahmet eylesin-) Gaziantep Asr├« Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖna gittik, elimizde numaras─▒, pl├ón─▒ vard─▒. Mezar─▒ bulduk; ama mezar─▒n yan─▒nda bir mezar var; mezar ta┼č─▒nda Ali ─░Y─░NACAR yaz─▒yor. Vefat tarihine bakt─▒m. ├ľleli otuz k├╝sur sene olmu┼č. Ali, benim okulda en iyi arkada┼člar─▒mdand─▒. Okulda her an beraber olurduk. Vefat etti─čini bilmiyordum. Gen├ž ya┼čta vefat etmi┼č. ─░stanbulÔÇÖda oldu─čum i├žin duymam─▒┼čt─▒m. ├çok duyguland─▒m. ├ç├╝nk├╝; ├žok sevdi─čim, nice h├ót─▒ralar─▒m─▒z olan bir arkada┼č─▒md─▒.

Kendi kendime dedim ki: ┬źBu adam ├Âleli otuz k├╝sur sene olmu┼č, daha bilmedi─čimiz kimler var!..┬╗ Kalkt─▒m aya─ča… F├ótihaÔÇÖs─▒n─▒ okudum, birazdan d├Ânece─čiz. O an, etrafa bakmaya ba┼člad─▒m. Mezarlara bak─▒yorum ama g├Âz├╝m├╝n ├Ân├╝nde ba┼čka bir hayal, ba┼čka bir tasavvur: Tefekk├╝re dald─▒m…

Eski dostlar, akrabalar, tan─▒d─▒─č─▒m─▒z ve tan─▒mad─▒─č─▒m─▒z nice insan… Hacda ihraml─▒ insanlar gibi, bembeyaz kefenleriyle perde ├Âtesinin ├ólemi… Hepsi kar┼č─▒ma dikildiler.

Birbirleriyle konu┼čuyorlar, bana da hitap ediyorlar:

Birisi;

ÔÇťÔÇôBen geleli on sene oldu!..ÔÇŁ

├ľteki;

ÔÇťÔÇôBen geleli 20 sene!ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôSen de geldin mi, yoksa misafir misin?ÔÇŁ diyorlar sanki.

Mezarl─▒klar hakikaten insanda tefekk├╝r ve hissiyat─▒ ├žok derinle┼čtiriyor.

Bir d├╝┼č├╝nelim: D├╝nyadan gelmi┼č ge├žmi┼č milyarlarca insan var. Ya┼čayanlardan fazla belki de… Her g├╝n binlercesi bu taraftan o tarafa ge├žmekte… G├Ârmedi─čimiz ba┼čka bir ├ólem… Neredeler, hangi h├óldeler?

Peygamberimiz kabir ziyaretini tavsiye buyururlard─▒. Kendisi de kabir ziyaret etti─činde onlara sel├óm verir, ┼č├Âyle derdi:

ÔÇťSel├óm size, ey bu diyar─▒n m├╝ÔÇÖmin halk─▒! ─░n┼č├óallah yak─▒nda biz de aran─▒za kat─▒laca─č─▒z. All├óhÔÇÖ─▒n bizi de sizi de ba─č─▒┼člamas─▒n─▒ dilerim.ÔÇŁ (M├╝slim, Cen├óiz, 104)

Peygamberimiz de kar┼č─▒s─▒nda g├Âr├╝yor gibi hitap ediyor. Oraya; ┬źbir diyar, bir memleket┬╗ ┼čeklinde hitap ediyor…

Hakikaten;

O kabristandaki o ta┼člar, o ta┼člar─▒n ├╝zerindeki yaz─▒lar, hele tarih├« mezarl─▒klardaki kavuklar, sar─▒klar, insana bamba┼čka duygular vermekte.

├ť├ž-d├Ârt dakika b├Âyle bir tefekk├╝r ikliminde; mezarl─▒─č─▒, daha do─črusu hayalimdeki insanlar─▒ seyrettim. Fakat arkada┼č─▒m Mustafa DEM─░RC─░ÔÇÖnin telefonu ├žald─▒. Arkamdan t─▒k t─▒k omuzuma vuruyor;

ÔÇťÔÇôNeye dald─▒n? Nereye bak─▒yorsun? Gitmemiz l├óz─▒m, Han─▒m acele beni istiyor…ÔÇŁ dedi. Biraz daha beklemek istesem de ─▒srar edince oradan ayr─▒ld─▒k.

Vakkas da iki-├╝├ž g├╝n sonra vefat etti. Haz─▒rlad─▒─č─▒m─▒z yere defnettiler. ├çok h├ót─▒ras─▒ olan bir arkada┼č─▒m─▒zd─▒. Sonralar─▒ Vakkas gibi bir├žok arkada┼č─▒m─▒z da g├Â├žt├╝ler, Allah -celle cel├ól├╝h├╗- hepsine rahmet eylesin.

├ľl├╝m diye bir ┼čey varken, insan nas─▒l kalp k─▒rabilir?

F├ón├« bir ┼čey i├žin insan nas─▒l kavga eder?

Nas─▒l hakka girer? Nas─▒l harama y├Ânelir?

D├╝┼č├╝nd├╝k├že g├Âz├╝m├╝z├╝n ├Ân├╝ne gelmeli.

├ľl├╝m var!..

Ecel bir s─▒r…

├ľl├╝m s─▒rayla de─čil. Bu s─▒rla…

Ayn─▒ ya┼č insanlardan; kimi ├žocukken, kimi gen├žken, kimi orta ya┼člarda, kimi de ya┼čl─▒l─▒─č─▒n─▒ g├Ârerek ├Âl├╝yor. Ama herkes g├Â├ž├╝p gidiyor. Bunu da d├╝┼č├╝nmeli insan.

┬źNas─▒l olsa daha ├žok var!┬╗ dememeli.

Hel├ólle┼čmeyi ve tevbe-isti─čf├ór─▒ asla geciktirmemeli. ├ç├╝nk├╝ yolun yar─▒s─▒ndan sonra, g├╝├ž kayb─▒ ba┼čl─▒yor.

Memleketimizde sohbet ve hasbih├óllerde Kerem ile Asl─▒ hik├óyesinden kas├«deler okunurdu. Bu hik├óyede de g├╝zel bir ├Âl├╝m tefekk├╝r├╝ vard─▒r.

Kerem arkada┼č─▒yla birlikte yolda giderken, topra─č─▒n i├žinde bir ┬źkafatas─▒┬╗ g├Âr├╝r. Arkada┼č─▒na der ki:

ÔÇťÔÇôBak ┼ču kuru kafan─▒n h├óline! Acep ne zamandan beri burada yatar? Bu da bir zaman bizim gibi yer, i├žer miydi? Dur da bir t├╝rk├╝ s├Âyleyeyim?..ÔÇŁ

Kerem, ard─▒ndan saz─▒ eline al─▒p s├Âylemeye ba┼člar:

Bir suâlim vardır, haber ver bana,
Sen de bu d├╝nyada var m─▒yd─▒n kafa?

Ayr─▒lm─▒┼č ├ženesi, d├Âk├╝lm├╝┼č di┼či,
Yolunmu┼č kirpi─či, s├╝z├╝lm├╝┼č ka┼č─▒,
Her d├óim b├Âyledir fele─čin i┼či,
Be┼č vakit namaz─▒ k─▒ld─▒n m─▒ kafa?

Bakmaz m─▒s─▒n aln─▒ndaki yaz─▒ya?
Toprak dolmu┼č kula─č─▒na, g├Âz├╝ne,
Hi├ž uydun mu k├Âr ┼čeytan─▒n i┼čine?
Helâl diye haram yedin mi kafa?

Kafa ┼ču d├╝nyada sen de mert miydin?
D├╝nya mal─▒ i├žin bir a├ž kurt muydun?

On be┼č ya┼člar─▒nda bir yi─čit miydin?
Yoksa ak sakallı pîr miydin kafa?

Kuru kafa cevap verir:

Bilmez idim ben mal─▒m─▒n hesab─▒n,
D├╝┼č├╝nmezdim hi├ž ├óhiret hesab─▒n,
├ék─▒bet n├╗┼č ettim ecel ┼čarab─▒n,
├ľld├╝─č├╝mde gayet ihtiyar idim!..

n├╗┼č etmek: ─░├žmek, keyiflenmek.

Kerem yine sorar:

Kafa ┼ču d├╝nyada iyi, has m─▒yd─▒n?
D├╝nya mal─▒ i├žin kara pas m─▒yd─▒n?
Yedirmez, i├žirmez bir nekes miydin?
Sofras─▒ meydanda er miydin kafa?

nekes: Cimri.

Kuru kafa cevap verir:

D├óim g├╝venirdim ben de ┼č├ón─▒ma,
Ecel, âhir kasteyledi canıma,
Bunca konuk el sunard─▒ soframa,
─░┼čte ben b├Âyle bir n├ómdar idim!..

n├ómdar: Me┼čhur.

Rabbim ibret almay─▒ nasip eylesin.

Cen├ób-─▒ Allah; nefsimize uydurmas─▒n, ┼čeytana kand─▒rmas─▒n. Benli─čimize ma─čl├╗p etmesin. Gurura kap─▒lmaktan, kibre d├╝┼čmekten muhafaza buyursun. ├ľl├╝m├╝ unutmayarak, ├óhirete haz─▒rlananlardan, amel defterini sa─č taraf─▒ndan alanlardan eylesin.

├ém├«n…