ASIL ENGELL─░ K─░M?

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

h_k_ergin_yuzakidergisi_mayis2016

Her y─▒l, 10 May─▒s ile 16 May─▒s aras─▒nda ┬źEngelliler Haftas─▒┬╗ vesilesiyle ├že┼čitli faaliyetler d├╝zenleniyor. Ge├žti─čimiz aylarda ─░stanbul Fuar MerkeziÔÇÖnde tertiplenen kitap fuar─▒n─▒n temas─▒, ┬źEngelsiz Bir D├╝nya┬╗ idi. Belediyelerin de deste─čiyle bir├žok engelli yazar, kitaplar─▒n─▒ imzalad─▒. Halis KURALAYÔÇÖ─▒n ┬źK├Âr ├ľyk├╝ler┬╗ kitab─▒n─▒ okuma f─▒rsat─▒ buldum.

Halis KURALAY, g├Ârme engelli bir e─čitimci… Belki bilirsiniz ekseriyetle bir uzuv eksikli─či olanlara Rabbimiz ba┼čka bir sahada ├╝st├╝n bir kabiliyet verir. Buna; ki┼činin azmi ve engeli sayesinde dikkatini da─č─▒tan baz─▒ m├ól├óy├ón├« me┼čgalelerden korunmas─▒ da eklenince, ├╝st├╝n ba┼čar─▒ hik├óyeleri ortaya ├ž─▒kar.

Eskiden beri ├ólimler; ÔÇťHarama bakmak g├Âz├╝n n├╗runu giderir, h├óf─▒zay─▒ zay─▒flat─▒r.ÔÇŁ demi┼čler. Haram─▒n yan─▒nda insan─▒ ilgilendirmeyen l├╝zumsuz manzaralarla s├╝rekli beynimize bilgi y─▒─čmak da h├óf─▒zay─▒ l├╝zumsuz yere yorup me┼čgul eder. ─░nsan─▒n bir engelinin olmas─▒; bazen bu zararlardan emin kal─▒p, dikkatini daha hay─▒rl─▒ me┼čgalelere teksif etmesine yard─▒m edebiliyor. ─░┼čte Halis KURALAYÔÇÖ─▒n da hik├óyesi b├Âyle.

Y├╝ksek puanla kazan─▒lan bir ├╝niversitenin psikoloji b├Âl├╝m├╝nden mezun olan Halis KURALAY, y─▒llarca e─čitimci olarak ├žal─▒┼čm─▒┼č. G├Ârme engelliler i├žin kurulan bir okulda rehber ├Â─čretmenlik yapmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra, ─░stanbul ─░l Mill├« E─čitim M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde ├ľzel E─čitim ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ de yapm─▒┼č. Evli, ├╝├ž ├žocuk sahibi Kuralay; ├«manl─▒ ve ┼čuurlu bir m├╝sl├╝man ayn─▒ zamanda.

Genellikle dezavantajl─▒ bir grubu desteklemek i├žin yap─▒lan projelerden ├žok fazla ┼čey beklenmez. Ama ┬źK├Âr ├ľyk├╝ler┬╗ kitab─▒n─▒ elime ilk ald─▒─č─▒mda bekledi─čimden fazlas─▒n─▒ buldum. ├ľyk├╝ler; g├Ârme engellilerle birlikte ya┼čama k├╝lt├╝r├╝n├╝ artt─▒rmak i├žin, ya┼čanm─▒┼č mizah ve ibret dolu h├ót─▒ralardan yola ├ž─▒karak haz─▒rlanm─▒┼č… Ama bunlar zannedildi─či gibi, empati bekleyen hik├óyeler de─čil, aksine;

ÔÇťAs─▒l engelli kim?ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nd├╝recek kadar tuhaf h├óllerimize dikkat ├žekiyor.

Bu hik├óyeler beni y─▒llar ├Âncesine g├Ât├╝rd├╝. KurÔÇÖ├ón kursu y─▒llar─▒mda, s─▒n─▒f─▒m─▒zda spastik bir arkada┼č─▒m─▒z vard─▒. Neslihan hepimizin arkada┼č─▒yd─▒ ama benim s─▒ra arkada┼č─▒md─▒. Hat─▒rlam─▒yorum; ben mi gidip onun yan─▒na oturdum, yoksa o mu benim yan─▒ma oturdu, tek bildi─čim en iyi arkada┼člar─▒mdan biriydi.

Spastiklerin g├Âr├╝nt├╝s├╝ biraz ac─▒kl─▒d─▒r. Beyinde, beden hareketlerini idare eden h├╝creler hasar g├Ârm├╝┼čt├╝r; kaslarda kas─▒lma, kuvvetsizlik ve istem d─▒┼č─▒ hareketler olu┼čur. Bu y├╝zden y├╝z mimikleri, konu┼čma, yemek yeme, eli kullanma, y├╝r├╝me gibi b├╝t├╝n hareketler di─čerlerinden farkl─▒, gergin ve bazen titrektir. Fakat bu hasar; zek├ó ile ilgili de─čildir, spastikler de her insan gibi ileri, orta veya geri zek├ól─▒ olabilirler.

Neslihan ise hem zek├« idi hem de okumay─▒ seven, tefekk├╝r eden, konu┼čup payla┼čmaktan ho┼članan bir yap─▒ya sahipti. O zamanlar;

ÔÇťEngellilere s├╝rekli ve a┼č─▒r─▒ ac─▒ma davran─▒┼člar─▒ g├Âstermeyin. ┬źDur senin yerine ben yapay─▒m.┬╗ demeyin, b─▒rak─▒n kendi yapabildi─či i┼čleri yaps─▒n. Her insan─▒n sayg─▒ya ihtiyac─▒ var.ÔÇŁ diye ├Â─čreten yoktu. Ama sanki;

ÔÇťKendim onun yerinde olsam nas─▒l davran─▒lmas─▒n─▒ isterim?ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝n├╝rd├╝m, onu di─čer arkada┼člar─▒mdan farkl─▒ de─čilmi┼č gibi g├Âr├╝rd├╝m. ├ç├╝nk├╝ onun;

┬źDur, ba┼č├Ârt├╝n kaym─▒┼č d├╝zelteyim.┬╗ diye, ├žocukmu┼č gibi davranan, her i┼čine kar─▒┼čanlardan rahats─▒z oldu─čunu hissedebiliyordum. Bazen bir dezavantajl─▒ arkada┼č─▒m─▒z─▒n tek ihtiyac─▒; biraz sab─▒r, aksamalar─▒ g├Ârmezden gelmek, ak─▒l vermemek, kendi h├óline b─▒rakmak.

Elbette engellilerin yard─▒ma ihtiyac─▒ oluyor. Ama yard─▒m etmeyi abartmamak, b├╝sb├╝t├╝n ├óciz yerine koymamak da gerekiyor. Bunun i├žin sorarak yard─▒m etmek en uygunu.

ÔÇťBunu yapmam─▒ ister misiniz?ÔÇŁ demeden;

ÔÇťDur ya! Bu h├ólinle sen nas─▒l yapacaks─▒n, ben yapar─▒m.ÔÇŁ demek ├žok incitici olabiliyor.

Hele bir de ard─▒ndan;

ÔÇťYa, senin kimin kimsen yok mu? B├Âyle sokaklarda ba┼č─▒na bir h├ól gelecek.ÔÇŁ diye hor g├Âr├╝lmek, ya┼čad─▒klar─▒ engellerden daha fazla moral bozuyor. Bu sebeple onlara l├╝zumu kadar destek verip kenara ├žekilerek kendi h├óline b─▒rakmak, en b├╝y├╝k iyilik.

Kitapta bazen g├╝l├╝mseten bazen y├╝rek burkan bir├žok h├ót─▒ra var; fakat onlardan birini de─čil, bir ortopedik engelli arkada┼č─▒mdan dinledi─čim h├ót─▒ray─▒ payla┼čmak istiyorum:

Bir defas─▒nda; ne zaman camiye namaz k─▒lmaya girse, avlusunda mutlaka eline para s─▒k─▒┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼čanlar oldu─čunu s├Âylemi┼čti ac─▒ ac─▒.

Cami ve civar─▒nda g├Ârd├╝─č├╝n├╝z her engelli, dilenci de─čildir; onlar─▒n da s─▒rf namaz k─▒lmak i├žin camiye gelme haklar─▒ var. E─čer dilenciyse zaten elini a├žar, seslenir. Esasen engellilerin dilenmeye muhta├ž kalmas─▒, m├╝sl├╝man bir halk i├žin ay─▒p.

Ne yaz─▒k ki ├╝lkemizde; sadece n├╝fusun y├╝zde onuna yakla┼čan engelliler de─čil, n├╝fusun yar─▒s─▒n─▒ te┼čkil eden kad─▒nlar da dilenmeye muhta├ž kal─▒yor.

B├╝t├╝n dezavantajl─▒ insanlar─▒m─▒z─▒n; yapabilecekleri i┼člerde faydal─▒ olarak, hor g├Âr├╝lmeden, ac─▒nacak zavall─▒lar s─▒n─▒f─▒nda say─▒lmadan ya┼čamaya haklar─▒ var. Bug├╝n imk├ónlar ├žo─čald─▒; madd├« ve d├╝nyev├« g├╝c├╝ olanlar, nefs├ón├« arzular─▒ i├žin nice imk├ónlar─▒ seferber ediyor. ─░nsan ker├«m bir varl─▒kt─▒r ve insan─▒ insan yapan herhangi bir uzvu de─čildir; kalbidir, r├╗hudur, akl─▒d─▒r, ├«m├ón─▒d─▒r.

Bununla birlikte insan─▒ de─čerli yapan, ill├ó ├žal─▒┼č─▒p bir de─čer ├╝retmesi de de─čildir. Bir zamanlar yukar─▒da h├ót─▒ras─▒n─▒ zikretti─čim ortopedik engelli arkada┼č─▒m─▒ yazar olmaya ┼čevklendirmeyi kendime gaye edinmi┼čtim. Hatt├ó ilk yaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ma bu niyetle ba┼člad─▒m. Onun babas─▒ ve halas─▒ yazard─▒, kendisinin de ist├«d├ód─▒ oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yordum. Ama istemiyordu. Hayranl─▒k duydu─čum, huzurlu bir yap─▒s─▒ vard─▒. Ba┼čar─▒ya, ├Âzg├╝vene, insanlardan sayg─▒ g├Ârmeye ihtiyac─▒ yoktu. D├╝┼č├╝n├╝nce onun bu h├óline de g─▒pta ediyorum.

─░nsan─▒n sayg─▒ g├Ârmesi i├žin ill├ó bir eksikli─čini tel├ófi eden bir ba┼čka yetene─či olmas─▒ ┼čart de─čil. Onlar hi├žbir ┼čey yapamayacak durumda olsa da, insan olarak de─čer g├Ârmeye haklar─▒ var. Elbette merhamete de.

Esasen hakik├« merhamet, insan─▒ y├╝celten bir duygudur; hi├ž kimseyi al├žaltmaz. Ama biz bir├žok zaman merhamet ad─▒na, hakik├« merhametten ├žok uzak, tuhaf davran─▒┼člar sergiliyoruz. Kimisi kaba saba bir ac─▒ma anlay─▒┼č─▒yla onun da normal zek├ól─▒ bir insan oldu─čunu unutup, kulaklar─▒ i┼čitirken, yak─▒nlar─▒na;

ÔÇťAy ne kadar zor!ÔÇŁ

ÔÇťNeden oldu?ÔÇŁ

ÔÇťBizim de bir arkada┼č─▒n b├Âyle bir ├žocu─ču var, yaz─▒k!ÔÇŁ diyebiliyor. Bu ac─▒ma ad─▒ alt─▒nda, tam bir ac─▒mas─▒zl─▒k de─čil mi?

Hele hele televizyon programlar─▒nda;

ÔÇťEngelli do─čaca─č─▒n─▒ ├Â─črendi─činiz bebe─či ald─▒rmal─▒s─▒n─▒z. Ona da yaz─▒k, size de. Hayat─▒n─▒z mahvolacak…ÔÇŁ t├╝r├╝ telkinler yaparak onlar─▒n ne kadar ba┼ča bel├ó (!) olduklar─▒n─▒ dile getirip durmak, onlara ne hissettirir?

Kimileri de g├╝ya ├žok merhametli olduklar─▒ i├žin;

ÔÇťAy benim y├╝re─čim kald─▒rmaz, bakamam…ÔÇŁ diye y├╝z├╝n├╝ ├ževirip uzak duruyor.

Mesel├ó bir zamanlar bir derne─čimizde ├žocuklar i├žin yaz KurÔÇÖ├ón kursu tertiplemi┼čtik ve bir karde┼čimiz i┼čitme engelli ├žocu─čunu da getirmi┼čti. Bu arada i┼čitme engeli, i├že kapan─▒kl─▒k ve psikolojik s─▒k─▒nt─▒lar i├žin en riskli engel. ├ç├╝nk├╝ g├Ârme veya ortopedik engelli bir insan konu┼čup, espriler yaparak insanlar aras─▒nda sevgi kazanabiliyor. Ama do─ču┼čtan i┼čitme engelli bir insan; kendi ses tonunu, vurgulamalar─▒ istenilen ├Âl├ž├╝de yapam─▒yor. B├Âyle i┼čitme engelli bir ablam─▒z vard─▒, elini a├ž─▒p dili d├Ând├╝─č├╝ kadar du├ó ederdi. Onun o ac─▒kl─▒ du├ós─▒ hepimizi duyguland─▒r─▒rd─▒.

Bu k├╝├ž├╝k delikanl─▒ da konu┼čmak istiyor, ama konu┼čmas─▒ de─či┼čik oldu─ču i├žin kimse onunla konu┼čmak istemiyor. ├çocuk, i┼čitme engelliler i├žin a├ž─▒lm─▒┼č bir okula devam ediyormu┼č. Dudak okuyabiliyor, kendi sesiyle konu┼čma ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒yormu┼č. Ama anne-babas─▒ d─▒┼č─▒nda di─čer insanlarla konu┼čabildi─čini g├Âremiyor. ├ç├╝nk├╝ insanlar ac─▒mak ad─▒ alt─▒nda ac─▒mas─▒zl─▒k yap─▒yor, g├Ârmek istemezcesine davran─▒yor.

Ona sorular sorarak, anlamad─▒─č─▒m k─▒s─▒mlar─▒ da anlam─▒┼č gibi yaparak sohbetinden keyif ald─▒─č─▒m─▒ s├Âyledi─čimde ├žok sevinmi┼čti. Hani rahatlay─▒nca insan bir; ┬źOh!┬╗ ├žeker ya, ├Âyle derin bir nefes alm─▒┼čt─▒. Annesi de m├╝te┼čekkir bak─▒┼člarla beni bir o kadar sevindirmi┼čti.

Biz m├╝sl├╝man isek, bir insana bakt─▒─č─▒m─▒zda ilk g├Ârd├╝─č├╝m├╝z ┼čey;

ÔÇťB├╝t├╝n uzuvlar─▒ tam m─▒? Yoksa bir eksi─či var m─▒?ÔÇŁ meselesi olmamal─▒. Engelli olmak; bir insan─▒n kimli─činde en ├žok ├Âne ├ž─▒kan, di─čer vas─▒flar─▒n─▒ g├Âlgeleyen, en bask─▒n nitelik olmamal─▒. As─▒l engelliler; g├Âz├╝ olup da h├ódiselerdeki ibretleri g├Ârmeyenler, kula─č─▒ i┼čitip de nasihat dinlemeyenler, ayaklar─▒ y├╝r├╝y├╝p de, All├óhÔÇÖ─▒n ├óyetlerinin yan─▒ndan gafletle ge├žip gidenler ve ├╝zerlerindeki sorumluluklar─▒ yerine getirmeyenlerdir.

Ger├žek bir m├╝ÔÇÖmin, engelli olman─▒n d├╝nyev├« pl├ónda biraz s─▒k─▒nt─▒ kayna─č─▒ olsa da, bir├žok ├óhiret yolcusunun ba┼č─▒na gelebilecek bel├ólardan muhafaza vesilesi olabildi─čini de d├╝┼č├╝nmeli. D├╝┼č├╝nelim ki, bizler her uzvumuzun sa─čl─▒kl─▒ ├žal─▒┼č─▒yor olmas─▒n─▒n ┼č├╝kr├╝n├╝ ed├ó edebiliyor muyuz? E─čer onlar sabrederlerse b├╝y├╝k bir imtihan─▒ kazanabilirler. Hem bir ├óz├ó noksanl─▒─č─▒ sayesinde All├óhÔÇÖ─▒n emirlerinin bir├žo─čundan daha az sorumlu olacaklar. Hatt├ó engelleri sayesinde g├╝nahlardan uzak kalanlar─▒n, biraz ├žabayla All├óhÔÇÖa ├žok yak─▒n bir kul olmalar─▒ da m├╝mk├╝n.

├ľyleyse biz daha ├žok kendimize mi ac─▒yal─▒m, ne dersiniz?

H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

ASIL ENGELL─░ K─░M?

Her y─▒l, 10 May─▒s ile 16 May─▒s aras─▒nda ┬źEngelliler Haftas─▒┬╗ vesilesiyle ├že┼čitli faaliyetler d├╝zenleniyor. Ge├žti─čimiz aylarda ─░stanbul Fuar MerkeziÔÇÖnde tertiplenen kitap fuar─▒n─▒n temas─▒, ┬źEngelsiz Bir D├╝nya┬╗ idi. Belediyelerin de deste─čiyle bir├žok engelli yazar, kitaplar─▒n─▒ imzalad─▒. Halis KURALAYÔÇÖ─▒n ┬źK├Âr ├ľyk├╝ler┬╗ kitab─▒n─▒ okuma f─▒rsat─▒ buldum.

Halis KURALAY, g├Ârme engelli bir e─čitimci… Belki bilirsiniz ekseriyetle bir uzuv eksikli─či olanlara Rabbimiz ba┼čka bir sahada ├╝st├╝n bir kabiliyet verir. Buna; ki┼činin azmi ve engeli sayesinde dikkatini da─č─▒tan baz─▒ m├ól├óy├ón├« me┼čgalelerden korunmas─▒ da eklenince, ├╝st├╝n ba┼čar─▒ hik├óyeleri ortaya ├ž─▒kar.

Eskiden beri ├ólimler; ÔÇťHarama bakmak g├Âz├╝n n├╗runu giderir, h├óf─▒zay─▒ zay─▒flat─▒r.ÔÇŁ demi┼čler. Haram─▒n yan─▒nda insan─▒ ilgilendirmeyen l├╝zumsuz manzaralarla s├╝rekli beynimize bilgi y─▒─čmak da h├óf─▒zay─▒ l├╝zumsuz yere yorup me┼čgul eder. ─░nsan─▒n bir engelinin olmas─▒; bazen bu zararlardan emin kal─▒p, dikkatini daha hay─▒rl─▒ me┼čgalelere teksif etmesine yard─▒m edebiliyor. ─░┼čte Halis KURALAYÔÇÖ─▒n da hik├óyesi b├Âyle.

Y├╝ksek puanla kazan─▒lan bir ├╝niversitenin psikoloji b├Âl├╝m├╝nden mezun olan Halis KURALAY, y─▒llarca e─čitimci olarak ├žal─▒┼čm─▒┼č. G├Ârme engelliler i├žin kurulan bir okulda rehber ├Â─čretmenlik yapmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra, ─░stanbul ─░l Mill├« E─čitim M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde ├ľzel E─čitim ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ de yapm─▒┼č. Evli, ├╝├ž ├žocuk sahibi Kuralay; ├«manl─▒ ve ┼čuurlu bir m├╝sl├╝man ayn─▒ zamanda.

Genellikle dezavantajl─▒ bir grubu desteklemek i├žin yap─▒lan projelerden ├žok fazla ┼čey beklenmez. Ama ┬źK├Âr ├ľyk├╝ler┬╗ kitab─▒n─▒ elime ilk ald─▒─č─▒mda bekledi─čimden fazlas─▒n─▒ buldum. ├ľyk├╝ler; g├Ârme engellilerle birlikte ya┼čama k├╝lt├╝r├╝n├╝ artt─▒rmak i├žin, ya┼čanm─▒┼č mizah ve ibret dolu h├ót─▒ralardan yola ├ž─▒karak haz─▒rlanm─▒┼č… Ama bunlar zannedildi─či gibi, empati bekleyen hik├óyeler de─čil, aksine;

ÔÇťAs─▒l engelli kim?ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nd├╝recek kadar tuhaf h├óllerimize dikkat ├žekiyor.

Bu hik├óyeler beni y─▒llar ├Âncesine g├Ât├╝rd├╝. KurÔÇÖ├ón kursu y─▒llar─▒mda, s─▒n─▒f─▒m─▒zda spastik bir arkada┼č─▒m─▒z vard─▒. Neslihan hepimizin arkada┼č─▒yd─▒ ama benim s─▒ra arkada┼č─▒md─▒. Hat─▒rlam─▒yorum; ben mi gidip onun yan─▒na oturdum, yoksa o mu benim yan─▒ma oturdu, tek bildi─čim en iyi arkada┼člar─▒mdan biriydi.

Spastiklerin g├Âr├╝nt├╝s├╝ biraz ac─▒kl─▒d─▒r. Beyinde, beden hareketlerini idare eden h├╝creler hasar g├Ârm├╝┼čt├╝r; kaslarda kas─▒lma, kuvvetsizlik ve istem d─▒┼č─▒ hareketler olu┼čur. Bu y├╝zden y├╝z mimikleri, konu┼čma, yemek yeme, eli kullanma, y├╝r├╝me gibi b├╝t├╝n hareketler di─čerlerinden farkl─▒, gergin ve bazen titrektir. Fakat bu hasar; zek├ó ile ilgili de─čildir, spastikler de her insan gibi ileri, orta veya geri zek├ól─▒ olabilirler.

Neslihan ise hem zek├« idi hem de okumay─▒ seven, tefekk├╝r eden, konu┼čup payla┼čmaktan ho┼članan bir yap─▒ya sahipti. O zamanlar;

ÔÇťEngellilere s├╝rekli ve a┼č─▒r─▒ ac─▒ma davran─▒┼člar─▒ g├Âstermeyin. ┬źDur senin yerine ben yapay─▒m.┬╗ demeyin, b─▒rak─▒n kendi yapabildi─či i┼čleri yaps─▒n. Her insan─▒n sayg─▒ya ihtiyac─▒ var.ÔÇŁ diye ├Â─čreten yoktu. Ama sanki;

ÔÇťKendim onun yerinde olsam nas─▒l davran─▒lmas─▒n─▒ isterim?ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝n├╝rd├╝m, onu di─čer arkada┼člar─▒mdan farkl─▒ de─čilmi┼č gibi g├Âr├╝rd├╝m. ├ç├╝nk├╝ onun;

┬źDur, ba┼č├Ârt├╝n kaym─▒┼č d├╝zelteyim.┬╗ diye, ├žocukmu┼č gibi davranan, her i┼čine kar─▒┼čanlardan rahats─▒z oldu─čunu hissedebiliyordum. Bazen bir dezavantajl─▒ arkada┼č─▒m─▒z─▒n tek ihtiyac─▒; biraz sab─▒r, aksamalar─▒ g├Ârmezden gelmek, ak─▒l vermemek, kendi h├óline b─▒rakmak.

Elbette engellilerin yard─▒ma ihtiyac─▒ oluyor. Ama yard─▒m etmeyi abartmamak, b├╝sb├╝t├╝n ├óciz yerine koymamak da gerekiyor. Bunun i├žin sorarak yard─▒m etmek en uygunu.

ÔÇťBunu yapmam─▒ ister misiniz?ÔÇŁ demeden;

ÔÇťDur ya! Bu h├ólinle sen nas─▒l yapacaks─▒n, ben yapar─▒m.ÔÇŁ demek ├žok incitici olabiliyor.

Hele bir de ard─▒ndan;

ÔÇťYa, senin kimin kimsen yok mu? B├Âyle sokaklarda ba┼č─▒na bir h├ól gelecek.ÔÇŁ diye hor g├Âr├╝lmek, ya┼čad─▒klar─▒ engellerden daha fazla moral bozuyor. Bu sebeple onlara l├╝zumu kadar destek verip kenara ├žekilerek kendi h├óline b─▒rakmak, en b├╝y├╝k iyilik.

Kitapta bazen g├╝l├╝mseten bazen y├╝rek burkan bir├žok h├ót─▒ra var; fakat onlardan birini de─čil, bir ortopedik engelli arkada┼č─▒mdan dinledi─čim h├ót─▒ray─▒ payla┼čmak istiyorum:

Bir defas─▒nda; ne zaman camiye namaz k─▒lmaya girse, avlusunda mutlaka eline para s─▒k─▒┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼čanlar oldu─čunu s├Âylemi┼čti ac─▒ ac─▒.

Cami ve civar─▒nda g├Ârd├╝─č├╝n├╝z her engelli, dilenci de─čildir; onlar─▒n da s─▒rf namaz k─▒lmak i├žin camiye gelme haklar─▒ var. E─čer dilenciyse zaten elini a├žar, seslenir. Esasen engellilerin dilenmeye muhta├ž kalmas─▒, m├╝sl├╝man bir halk i├žin ay─▒p.

Ne yaz─▒k ki ├╝lkemizde; sadece n├╝fusun y├╝zde onuna yakla┼čan engelliler de─čil, n├╝fusun yar─▒s─▒n─▒ te┼čkil eden kad─▒nlar da dilenmeye muhta├ž kal─▒yor.

B├╝t├╝n dezavantajl─▒ insanlar─▒m─▒z─▒n; yapabilecekleri i┼člerde faydal─▒ olarak, hor g├Âr├╝lmeden, ac─▒nacak zavall─▒lar s─▒n─▒f─▒nda say─▒lmadan ya┼čamaya haklar─▒ var. Bug├╝n imk├ónlar ├žo─čald─▒; madd├« ve d├╝nyev├« g├╝c├╝ olanlar, nefs├ón├« arzular─▒ i├žin nice imk├ónlar─▒ seferber ediyor. ─░nsan ker├«m bir varl─▒kt─▒r ve insan─▒ insan yapan herhangi bir uzvu de─čildir; kalbidir, r├╗hudur, akl─▒d─▒r, ├«m├ón─▒d─▒r.

Bununla birlikte insan─▒ de─čerli yapan, ill├ó ├žal─▒┼č─▒p bir de─čer ├╝retmesi de de─čildir. Bir zamanlar yukar─▒da h├ót─▒ras─▒n─▒ zikretti─čim ortopedik engelli arkada┼č─▒m─▒ yazar olmaya ┼čevklendirmeyi kendime gaye edinmi┼čtim. Hatt├ó ilk yaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ma bu niyetle ba┼člad─▒m. Onun babas─▒ ve halas─▒ yazard─▒, kendisinin de ist├«d├ód─▒ oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yordum. Ama istemiyordu. Hayranl─▒k duydu─čum, huzurlu bir yap─▒s─▒ vard─▒. Ba┼čar─▒ya, ├Âzg├╝vene, insanlardan sayg─▒ g├Ârmeye ihtiyac─▒ yoktu. D├╝┼č├╝n├╝nce onun bu h├óline de g─▒pta ediyorum.

─░nsan─▒n sayg─▒ g├Ârmesi i├žin ill├ó bir eksikli─čini tel├ófi eden bir ba┼čka yetene─či olmas─▒ ┼čart de─čil. Onlar hi├žbir ┼čey yapamayacak durumda olsa da, insan olarak de─čer g├Ârmeye haklar─▒ var. Elbette merhamete de.

Esasen hakik├« merhamet, insan─▒ y├╝celten bir duygudur; hi├ž kimseyi al├žaltmaz. Ama biz bir├žok zaman merhamet ad─▒na, hakik├« merhametten ├žok uzak, tuhaf davran─▒┼člar sergiliyoruz. Kimisi kaba saba bir ac─▒ma anlay─▒┼č─▒yla onun da normal zek├ól─▒ bir insan oldu─čunu unutup, kulaklar─▒ i┼čitirken, yak─▒nlar─▒na;

ÔÇťAy ne kadar zor!ÔÇŁ

ÔÇťNeden oldu?ÔÇŁ

ÔÇťBizim de bir arkada┼č─▒n b├Âyle bir ├žocu─ču var, yaz─▒k!ÔÇŁ diyebiliyor. Bu ac─▒ma ad─▒ alt─▒nda, tam bir ac─▒mas─▒zl─▒k de─čil mi?

Hele hele televizyon programlar─▒nda;

ÔÇťEngelli do─čaca─č─▒n─▒ ├Â─črendi─činiz bebe─či ald─▒rmal─▒s─▒n─▒z. Ona da yaz─▒k, size de. Hayat─▒n─▒z mahvolacak…ÔÇŁ t├╝r├╝ telkinler yaparak onlar─▒n ne kadar ba┼ča bel├ó (!) olduklar─▒n─▒ dile getirip durmak, onlara ne hissettirir?

Kimileri de g├╝ya ├žok merhametli olduklar─▒ i├žin;

ÔÇťAy benim y├╝re─čim kald─▒rmaz, bakamam…ÔÇŁ diye y├╝z├╝n├╝ ├ževirip uzak duruyor.

Mesel├ó bir zamanlar bir derne─čimizde ├žocuklar i├žin yaz KurÔÇÖ├ón kursu tertiplemi┼čtik ve bir karde┼čimiz i┼čitme engelli ├žocu─čunu da getirmi┼čti. Bu arada i┼čitme engeli, i├že kapan─▒kl─▒k ve psikolojik s─▒k─▒nt─▒lar i├žin en riskli engel. ├ç├╝nk├╝ g├Ârme veya ortopedik engelli bir insan konu┼čup, espriler yaparak insanlar aras─▒nda sevgi kazanabiliyor. Ama do─ču┼čtan i┼čitme engelli bir insan; kendi ses tonunu, vurgulamalar─▒ istenilen ├Âl├ž├╝de yapam─▒yor. B├Âyle i┼čitme engelli bir ablam─▒z vard─▒, elini a├ž─▒p dili d├Ând├╝─č├╝ kadar du├ó ederdi. Onun o ac─▒kl─▒ du├ós─▒ hepimizi duyguland─▒r─▒rd─▒.

Bu k├╝├ž├╝k delikanl─▒ da konu┼čmak istiyor, ama konu┼čmas─▒ de─či┼čik oldu─ču i├žin kimse onunla konu┼čmak istemiyor. ├çocuk, i┼čitme engelliler i├žin a├ž─▒lm─▒┼č bir okula devam ediyormu┼č. Dudak okuyabiliyor, kendi sesiyle konu┼čma ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒yormu┼č. Ama anne-babas─▒ d─▒┼č─▒nda di─čer insanlarla konu┼čabildi─čini g├Âremiyor. ├ç├╝nk├╝ insanlar ac─▒mak ad─▒ alt─▒nda ac─▒mas─▒zl─▒k yap─▒yor, g├Ârmek istemezcesine davran─▒yor.

Ona sorular sorarak, anlamad─▒─č─▒m k─▒s─▒mlar─▒ da anlam─▒┼č gibi yaparak sohbetinden keyif ald─▒─č─▒m─▒ s├Âyledi─čimde ├žok sevinmi┼čti. Hani rahatlay─▒nca insan bir; ┬źOh!┬╗ ├žeker ya, ├Âyle derin bir nefes alm─▒┼čt─▒. Annesi de m├╝te┼čekkir bak─▒┼člarla beni bir o kadar sevindirmi┼čti.

Biz m├╝sl├╝man isek, bir insana bakt─▒─č─▒m─▒zda ilk g├Ârd├╝─č├╝m├╝z ┼čey;

ÔÇťB├╝t├╝n uzuvlar─▒ tam m─▒? Yoksa bir eksi─či var m─▒?ÔÇŁ meselesi olmamal─▒. Engelli olmak; bir insan─▒n kimli─činde en ├žok ├Âne ├ž─▒kan, di─čer vas─▒flar─▒n─▒ g├Âlgeleyen, en bask─▒n nitelik olmamal─▒. As─▒l engelliler; g├Âz├╝ olup da h├ódiselerdeki ibretleri g├Ârmeyenler, kula─č─▒ i┼čitip de nasihat dinlemeyenler, ayaklar─▒ y├╝r├╝y├╝p de, All├óhÔÇÖ─▒n ├óyetlerinin yan─▒ndan gafletle ge├žip gidenler ve ├╝zerlerindeki sorumluluklar─▒ yerine getirmeyenlerdir.

Ger├žek bir m├╝ÔÇÖmin, engelli olman─▒n d├╝nyev├« pl├ónda biraz s─▒k─▒nt─▒ kayna─č─▒ olsa da, bir├žok ├óhiret yolcusunun ba┼č─▒na gelebilecek bel├ólardan muhafaza vesilesi olabildi─čini de d├╝┼č├╝nmeli. D├╝┼č├╝nelim ki, bizler her uzvumuzun sa─čl─▒kl─▒ ├žal─▒┼č─▒yor olmas─▒n─▒n ┼č├╝kr├╝n├╝ ed├ó edebiliyor muyuz? E─čer onlar sabrederlerse b├╝y├╝k bir imtihan─▒ kazanabilirler. Hem bir ├óz├ó noksanl─▒─č─▒ sayesinde All├óhÔÇÖ─▒n emirlerinin bir├žo─čundan daha az sorumlu olacaklar. Hatt├ó engelleri sayesinde g├╝nahlardan uzak kalanlar─▒n, biraz ├žabayla All├óhÔÇÖa ├žok yak─▒n bir kul olmalar─▒ da m├╝mk├╝n.

├ľyleyse biz daha ├žok kendimize mi ac─▒yal─▒m, ne dersiniz?