PEYGAMBERÔÇÖE ─░TAAT

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

h_k_ergin_yuzakidergisi_nisan2016

Fatih Ali Em├«r├« K├╝lt├╝r Merkezinde tan─▒nm─▒┼č bir yazar─▒n sohbeti vard─▒. Bu yazar; son zamanlarda tasavvuf ve hadisleri tenkid eden bir c├ómia ile yak─▒nla┼čm─▒┼č, bu da sohbet ├╝sl├╗buna yans─▒m─▒┼čt─▒. S─▒k s─▒k KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim ├óyetlerini modern mant─▒─ča hitap eden kelimelerle a├ž─▒klama us├╗l├╝ne ba┼čvuruyordu. Bir ara infak kavram─▒n─▒;

ÔÇťMal─▒-m├╝lk├╝ yerli yerine koymakt─▒r.ÔÇŁ ┼čeklinde a├ž─▒klamaya giri┼čti. ├ťsl├╗p olarak da s─▒k s─▒k;

ÔÇťBunu ben b├Âyle anl─▒yorum.ÔÇŁ gibi ifadeler kullan─▒yordu.

├çok ge├žmeden dinleyiciler aras─▒ndan ├ženesinde ufak bir sakal─▒ olan, yan─▒nda bir T├╝rk├že meal getirmi┼č orta ya┼čl─▒ bir adam s├Âz istedi ve o da elindeki mealden baz─▒ k─▒s─▒mlar─▒ okuyup, kendi anlad─▒klar─▒n─▒ anlatmaya ba┼člad─▒. ─░stek ├╝zere adam kendini tan─▒tt─▒, m├╝hendismi┼č. Zeki birisi oldu─ču anla┼č─▒l─▒yordu, fakat ─░sl├óm├« ilimlerle me┼čgul olmam─▒┼č ve ─░sl├óm├« bir hayat tarz─▒ i├žinde ya┼čamam─▒┼čt─▒. ─░sl├óm├« kavramlar─▒ tel├óffuz bile edemiyordu ama ┬źm├ón├ó veriyordu(!)┬╗

O da yetmedi, biraz sonra modern giyimli bir bayan mikrofonu ald─▒, o da;

ÔÇťSiz az ├Ânce ┼č├Âyle dediniz, ama ben ├Âyle de─čil b├Âyle anl─▒yorum.ÔÇŁ diyerek kendi fikrini (!) s├Âyledi. Konu┼čmac─▒n─▒n rahats─▒zl─▒─č─▒, ├ódeta k─▒vran─▒┼č─▒ belli oluyordu. Ama;

ÔÇťSiz ne anlars─▒n─▒z, bir susun da beni dinleyin!ÔÇŁ diyemiyordu.

Bu ibretli manzara kar┼č─▒s─▒nda i├žimden;

ÔÇťHah, i┼čte sonunda olaca─č─▒ buydu! A├žt─▒─č─▒n─▒z ├ž─▒─č─▒r─▒n bu noktaya gelece─čini nas─▒l oldu da d├╝┼č├╝nemediniz?ÔÇŁ demekten kendimi alamad─▒m.

Evet;

┬źBiz az-├žok okuduk, biliriz…┬╗ ed├ós─▒nda, kendinizi evvelki ├ólimlerin nakletti─či birikimin, hatt├ó Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin ├Â─čretti─či hikmetin bile ├╝st├╝nde g├Âr├╝rseniz, birileri de sizi bir yana itip kendi kafas─▒na g├Âre ─░sl├ómÔÇÖ─▒ anlamaya (!) kalkabiliyor i┼čte. ├ç├Âz├╝m├╝n├╝z nedir?

Sah├óbe ve t├óbi├«n devrinde, m├╝ÔÇÖminlerin; Allah Ras├╗l├╝ -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-ÔÇÖ─▒n s├╝nnet-i seniyyesi ve had├«s-i ┼čeriflerinin, d├«nin ta kendisi oldu─ču hususunda hi├žbir teredd├╝t olmam─▒┼čt─▒r. ├ç├╝nk├╝ KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde; ┬źPeygamberÔÇÖe itaat ve ittib├ó emri┬╗ a├ž─▒kt─▒r. PeygamberimizÔÇÖin;

ÔÇťBenden g├Ârd├╝─č├╝n├╝z ┼čekilde namaz k─▒l─▒n─▒z.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Ezan, 18) gibi emirleri ve;

ÔÇť├ťmmetime a─č─▒r gelmeyece─čini bilseydim…ÔÇŁ gibi ifadelerindeki hass├ósiyet de, s├╝nnet-i seniyyenin ├╝mmet i├žin ba─člay─▒c─▒ vasf─▒n─▒ teÔÇÖkit etmektedir.

Elbette her g├╝n namazlar─▒m─▒zda okudu─čumuz ├óyet-i ker├«meler, All├óhÔÇÖ─▒n, kullar─▒na hit├ób─▒d─▒r. ├éyetlerin bir k─▒sm─▒; All├óhÔÇÖ─▒n y├╝reklere seslenen, korkutucu, m├╝jdeleyici, intib├óha getirici, ├óhireti hat─▒rlat─▒c─▒ nasihatleridir. Bir k─▒s─▒m ├óyetler, insanlar─▒n menfaat hissiyle hafife almalar─▒ m├╝mk├╝n olan baz─▒ h├╝k├╝mlerinin kesinli─čini vurgular ve h├╝k├╝mlere uymama h├ólinde neticenin fel├óket olaca─č─▒n─▒ ihtar eder. Ama ├óyetlerin ├Ânemli bir k─▒sm─▒ da; bu zikredilen h├╝k├╝mler gibi, PeygamberimizÔÇÖin tebli─č, t├ólim ve tatbik edece─či di─čer h├╝k├╝mlere de uymam─▒z─▒ emreden, yani PeygamberimizÔÇÖi yetkilendiren, OÔÇÖnun mevkiini tasdik eden ├óyetlerdir.

Zaten KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim, PeygamberimizÔÇÖe hitap edercesine n├ózil olmu┼čtur ve OÔÇÖnun s├«ret ve s├╝nneti bilinmeden anla┼č─▒lamayacak ifadeler ├žoktur. KurÔÇÖ├ón ilimleriyle me┼čgul olanlar daha iyi bilirler; baz─▒ ├óyetlerde bahsi ge├žen ki┼či veya ┼čeylerin isminden bahsedilmeden zamir kullan─▒larak yap─▒lan at─▒flar, soruyu zikretmeden verilen cevaplar, hazfedilen baz─▒ k─▒s─▒mlar, ancak sah├óbenin nakletti─či bilgilerle anla┼č─▒labilmektedir. Peygamber ve ash├ób─▒n─▒n; sava┼člar─▒, seferleri, ib├ódet hayatlar─▒, husus├« meseleleri ve hatt├ó g├Ân├╝llerinden ge├ženlere kadar bir├žok mevzu, ├óyetlerin ini┼čine vesile te┼čkil etmi┼č; b├Âylece h├╝km├╝ k─▒y├ómete kadar b├ók├« olan m├ón├ó, m├╝┼čahhas bir h├ódise ├╝zerinden izah edilmi┼čtir. Bu da bizi bu ├óyetleri anlamak i├žin All├óhÔÇÖ─▒n en g├╝zel kulunun ve OÔÇÖna g├╝zelce uyanlar─▒n kullu─čunu anlamaya davet etmektedir.

Allah Te├ól├ó bize yarat─▒l─▒┼č gayemizi bildirirken;

ÔÇťHanginiz daha g├╝zel amel edeceksiniz diye imtihana ├žekildi─čimizi…ÔÇŁ haber veriyor. G├╝zel amel etmenin ├Âl├ž├╝s├╝n├╝ ve ├Ârne─čini de hi├ž ┼č├╝pheye yer b─▒rakmaks─▒z─▒n bildiriyor. ├élemlerin RabbiÔÇÖnin bize b├╝y├╝k m├╝k├ófat vaÔÇśdederek kullu─čunu teklif etmesi ve ┬źEn Sevdi─či Kul┬╗unu bize e─čitici ve rehber olarak tayin etmesi bize ikram edilmi┼č b├╝y├╝k bir nimettir. Bunun fark─▒nda olan ilk d├Ânem m├╝sl├╝manlar─▒, hi├žbir zaman hadis ve s├╝nnetin delil olma de─čerini sorgulamaya kalk─▒┼čmam─▒┼člard─▒r.

Hadis ve s├╝nnete uyma hususu, m├╝sl├╝manlar─▒n bat─▒ kar┼č─▒s─▒ndaki d├╝nyev├« hezimetlerinden sonra kap─▒ld─▒klar─▒ a┼ča─č─▒l─▒k duygusuyla ve hatay─▒ d├«n├« anlay─▒┼č─▒m─▒zda arama tem├óy├╝l├╝yle ba┼člad─▒. Zaten kendilerini h├ókim bir pozisyonda g├Ârerek ─░sl├óm ├╝zerine iddialar ortaya atan m├╝ste┼črikler, bizzat bu tart─▒┼čman─▒n fitilini ate┼člemi┼člerdi.

Bu kesimler taraf─▒ndan ekseriyetle s├╝nnete ittib├ó kavram─▒n─▒n, yeniliklere a├ž─▒k olmaya ve akl─▒ kullanmaya zihnen bir m├ónia te┼čkil etti─či ileri s├╝r├╝ld├╝. Hatt├ó m├╝sl├╝manlar─▒n geri kalmas─▒n─▒n sebebi; do─črudan, d├╝nyay─▒ k├Ât├╝leyip d├╝nya i┼člerinden y├╝z ├ževirme anlay─▒┼č─▒na m├ól edildi.

H├ólbuki s├╝nnet-i seniyyeye uymak asla m├╝sl├╝manlar─▒n akl─▒n─▒ kullanmas─▒na m├óni de─čildi, aksine Peygamberimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- akl─▒n─▒ kullanmak konusunda da ├╝mmetin rehberidir. Peygamber Efendimiz Hazret-i Selm├ón-─▒ F├óris├«ÔÇÖnin teklif etti─či, daha ├Ânce bilinmeyen sava┼č usullerini bidÔÇśat diyerek reddetmemi┼čtir. Demek ki, akl─▒ kendi sahas─▒nda kullanman─▒n ve hel├ól dairesi i├žinde ihtiya├žlara uygun ├ž├Âz├╝mler araman─▒n bizzat kendisi s├╝nnettir. Esasen Osmanl─▒ da ─░stanbulÔÇÖun fethinde o ├ža─č─▒n en ileri sava┼č teknolojisini geli┼čtirmi┼č ve hatt├ó AvrupaÔÇÖda derebeylerin feodal d├╝zeni, bu yeni teknoloji sayesinde y─▒k─▒lm─▒┼čt─▒r.

PeygamberimizÔÇÖin s├╝nneti ve siyaseti bir b├╝t├╝n h├ólinde bilinirse; bu bir m├╝sl├╝mana, d├╝nya hayat─▒na ve imk├ónlar─▒na ne ┼čekilde yakla┼č─▒lmas─▒ gerekti─čine dair g├╝zel bir ├Ârnek sunar. Allah Ras├╗l├╝ -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-ÔÇÖ─▒n yeme i├žmeye merak─▒ yoktu, hi├žbir zaman bir yeme─či;

ÔÇťBe─čenmedim!ÔÇŁ diye reddetmemi┼č;

ÔÇťCan─▒m ┼čunu istiyor.ÔÇŁ diye yemek haz─▒rlatmam─▒┼čt─▒. Ama o ├ža─č─▒n en iyi cins at─▒n─▒ sipari┼č edip getirtmi┼č ve ash├ób─▒n─▒ at beslemeye te┼čvik etmi┼čti. OÔÇÖnun atlara kar┼č─▒ sevgisi bilindi─činden kab├«le reisleri genellikle kendisine at hediye etmi┼člerdi. Allah Ras├╗l├╝ de sevdi─či ash├ób─▒na, ├╝zerinde cihad etmeleri i├žin at hediye ederdi. Yani OÔÇÖnun s├╝nnetini iyi anlayanlar; d├╝nya mal─▒n─▒, ├óhiretin hizmetinde kullanmak i├žin gayet g├╝zel ┼čekilde sevk ve idare etti─čini idrak ederlerdi.

Esasen KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim ├óyetlerini de l├ófzen okudu─čumuz zaman, pek ├žo─čunda d├╝nyan─▒n zemmedildi─čini g├Ârebiliriz. E─čer Allah Ras├╗l├╝ÔÇÖn├╝n s├╝nneti bilinmese; d├╝nyaya, mal ve evl├ótlara, kad─▒nlara veya evlili─če kar┼č─▒ tavr─▒m─▒z─▒n ne olaca─č─▒n─▒ tayin etmek zor olurdu. ├ç├╝nk├╝ bir├žok ├óyetlerde bunlar nefsin ┼čehev├ót─▒n─▒ cezbeden ┼čeyler olarak tavsif edilir:

ÔÇťKad─▒nlara, o─čullara, alt─▒n ve g├╝m├╝┼čten hazinelere, salma atlara, s─▒─č─▒rlara, ekin, tarla, ba─č-bah├že gibi arazilere y├Ânelik d├╝nyev├« zevkler, insano─člu i├žin ├žekici k─▒l─▒nm─▒┼čt─▒r. B├╝t├╝n bu zevkler bu d├╝nya hayat─▒n─▒n ge├žici ┼čeyleridir. Ama var─▒lacak yerin en g├╝zeli, Allah kat─▒nda oland─▒r.ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 14)

Peki o h├ólde evlenmekten uzak durup, ├žoluk ├žocuk sahibi olmay─▒p, mal m├╝lk istememeli midir? H├ólbuki Peygamberimiz ash├ób─▒n─▒ evlenmeyi terk etmekten men ediyor. Aklen de m├╝sl├╝manlar─▒n nesillerini devam ettirmeleri gerekir. Demek ki ├óyet-i ker├«meler birer zikir; yani as─▒l gayeyi hat─▒rlat─▒c─▒, toparlanmam─▒z─▒ sa─člay─▒c─▒ birer hitapt─▒r. H├╝k├╝m de─čeri ta┼č─▒yanlar─▒n nas─▒l tatbik edilece─čini bize All├óhÔÇÖ─▒n Ras├╗l├╝ ├Â─čretecektir.

Buna bir misal olarak sah├óbe-i kir├óm─▒n bir ├óyetin n├╝z├╝l├╝ ├╝zerine sordu─ču soruya Allah Ras├╗l├╝ÔÇÖn├╝n verdi─či cevab─▒ zikredelim:

ÔÇťAlt─▒n ve g├╝m├╝┼č├╝ biriktirip de Allah yolunda harcamayanlar─▒ elim bir azapla m├╝jdele.ÔÇŁ (et-Tevbe, 34) ├óyeti n├ózil olunca baz─▒ kimseler;

ÔÇťÔÇôO h├ólde hangi mal─▒ biriktirelim?ÔÇŁ diye sormaya geldiler. Allah Ras├╗l├╝ -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm- cevaben;

ÔÇťÔÇôZikreden dil, ┼č├╝kreden kalp ve ├«m├ón─▒na yard─▒mc─▒ olan m├╝ÔÇÖmine bir zevce.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Tefs├«ruÔÇÖl-KurÔÇÖ├ón, 9) buyurdu.

Biraz dikkat edersek bu kimseler, ├óyetin; h─▒rs─▒ ve biriktiricili─či de─čil de, bizzat ┬źalt─▒n─▒ ve g├╝m├╝┼č├╝┬╗ k├Ât├╝ledi─čini zannetmi┼čler gibi g├Âr├╝n├╝yor. Bu da herkesin All├óhÔÇÖ─▒n kel├óm─▒n─▒ kendi akl─▒ nisbetinde anlayaca─č─▒na g├╝zel bir misal.

Allah Ras├╗l├╝, onlar─▒n sorusuna g├Âre cevap vermiyor veya onlar─▒ k─▒nam─▒yor. Ama bu soru vesilesiyle, s├Âz├╝n do─črusunu ├Âzl├╝ bir beyan ile as─▒rlar ├Âtesine kadar b├╝t├╝n ├╝mmetine ula┼čt─▒r─▒yor:

ÔÇťZikreden bir dile yani b├Âylece All├óhÔÇÖ─▒ unutmayan, All├óhÔÇÖ─▒n r─▒z├ós─▒n─▒ as─▒l gaye olarak bilen bir zihin yap─▒s─▒na sahip olmaya bak. Sonra ┼č├╝kreden bir kalple, mal─▒ ihsan edeni unutmadan yerli yerince kullan ve infak et. D├╝nya zevklerine meyleden ve seni de meylettiren, ehl-i d├╝nya bir zevce de─čil, Allah yolunda yard─▒mc─▒ bir zevce edin. Bunlar olduktan sonra biriktirme h─▒rs─▒na kap─▒lmazs─▒n. Mal─▒n ister alt─▒n-g├╝m├╝┼č cinsinden olsun, ister ba┼čka cinsten olsun, onu yerli yerinde kullan─▒rs─▒n.ÔÇŁ

Buradan anla┼č─▒l─▒yor ki; Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin hadisleri ve s├╝nneti, ├╝zerinde tefekk├╝r edildi─či zaman bize akl─▒m─▒z─▒ g├╝zel kullanmay─▒ ve itidal ├╝zere d├«nimizi ya┼čamay─▒ ├Â─čretmektedir. Yeter ki iyi niyetle ve incelikle ├Â─črenelim.