KAN─░JE M├ťDAFAASI

YAZAR : M├╝cahid BULUT mucahidbulut@yandex.com

m_bulut_yuzakidergisi_mart2016

Tarihimiz ┼čanl─▒ zaferler, fetihler ve m├╝dafaalarla dolu. Bu muzafferiyetlerin neredeyse tamam─▒ d├╝┼čman kuvvetleri bizden katbekat ├╝st├╝nken kazan─▒ld─▒.

MalazgirtÔÇÖte Alparslan neredeyse iki kat─▒ b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki Bizans ordular─▒n─▒ ma─čl├╗p etti.

Hac─▒ ─░lbeyÔÇÖin kumandas─▒ndaki Osmanl─▒ ordular─▒, S─▒rp S─▒nd─▒─č─▒ MuharebesiÔÇÖnde; S─▒rp, Bulgar, Efl├ók ve Macar krall─▒klar─▒ndan olu┼čan yakla┼č─▒k be┼č katlar─▒ b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki ittifak─▒ da─č─▒tt─▒.

Barbaros Hayreddin Pa┼ča ve leventleri, Preveze Deniz MuharebesiÔÇÖnde; o g├╝ne kadar su ├╝st├╝nde toplanm─▒┼č en b├╝y├╝k ordu olan, Ha├žl─▒ donanmas─▒n─▒ Adriyatik DeniziÔÇÖnin dibine g├Ânderdi.

├çanakkaleÔÇÖde; ┬źeski d├╝nya, yeni d├╝nya b├╝t├╝n akv├óm-─▒ be┼čer┬╗ birle┼čti, yine de ├«man z─▒rh─▒yla kapl─▒ serhaddimizi ge├žemedi!..

─░┼čte bu zaferler aras─▒nda bir tanesi daha var ki, muharebe meydan─▒nda asker ve m├╝himmat say─▒s─▒ gibi z├óhir├« ├╝st├╝nl├╝klerin zek├ó ve m├óneviyat kar┼č─▒s─▒ndaki acziyetini ispatl─▒yor:

Kanije M├╝dafaas─▒.

T─░RYAK─░ HASAN PA┼×A

Hasan Pa┼ča 1530 senesinde do─čdu. II. Selim zaman─▒nda EnderunÔÇÖda e─čitim g├Ârd├╝. III. MuradÔÇÖ─▒n ┼čehzadeli─či s─▒ras─▒nda ManisaÔÇÖda onun hizmetinde bulundu. III. Murad sultan olunca onunla birlikte ─░stanbulÔÇÖa gitti ve bir s├╝re sarayda kald─▒.

─░dar├« ve asker├« faz├«letleri fark edilince ├Ânce Bosna serhaddine; sonras─▒nda ─░zvornik, KlisÔÇÖe sancakbeyi olarak g├Ânderildi. Ard─▒ndan ZigetvarÔÇÖa tayin edilen Hasan Pa┼ča; burada yirmi seneden fazla vazifesini ├«f├ó ederek, b├╝y├╝k bir g├╝├ž ve itibar kazand─▒. Kahveye olan a┼č─▒r─▒ d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝ sebebiyle de Tiryaki Hasan Pa┼ča diye nam salm─▒┼čt─▒r.

1593 senesinde Osmanl─▒-Habsburg sava┼člar─▒ ┼čiddetlenince Beylerbeyli─či unvan─▒ verilerek BelgradÔÇÖ─▒n muhafazas─▒yla vazifelendirildi. Serd├ór-─▒ ekrem olarak b├Âlgeye gelen Damat ─░brahim Pa┼ča d├Âneminde, siyas├« geli┼čmelerde daha fazla m├╝d├óhil oldu. Pa┼čaÔÇÖn─▒n Estergon yerine Basocsa Kalesi ve KanijeÔÇÖnin zapt─▒yla, Budin yolunu g├╝venceye alman─▒n m├╝mk├╝n olaca─č─▒ fikri kabul edilerek Basocsa Kalesi ve Kanije Kalesi zorlu bir ku┼čatman─▒n ard─▒ndan vire ile zapt edildi.

KAN─░JE ve MUHASARA

Balatin G├Âl├╝ÔÇÖnden ├ž─▒k─▒p, Drava NehriÔÇÖne kar─▒┼čan Berk suyunun ├╝├ž taraftan ├ževreledi─či batakl─▒k bir yer ├╝zerinde kurulan Kanije, Osmanl─▒-Avusturya s─▒n─▒r─▒nda ├žok ehemmiyetli stratejik bir ├╝s durumundayd─▒. Asl─▒nda ilk defa Kanun├« Sultan S├╝leyman d├Âneminde fethedilmi┼čti. D├╝┼čmandan tekrar zapt edilen kale tahkim edildi. Kale muhaf─▒z─▒ olarak ise Tiryaki Hasan Pa┼ča, 8-9 bin kadar asker ve 100 par├ža ufak topla burada b─▒rak─▒ld─▒. Osmanl─▒ ordusu k─▒┼č─▒ ge├žirmek ├╝zere BelgradÔÇÖa d├Ând├╝. Sadrazam ─░brahim Pa┼ča yolculuktan k─▒sa bir s├╝re sonra BelgratÔÇÖta vefat etti.

Sadrazam ─░brahim Pa┼čaÔÇÖn─▒n vefat─▒n─▒ f─▒rsat bilen MacaristanÔÇÖda bulunan iki d├╝┼čman ordusu, harekete ge├žerek ilki ─░stolni KalesiÔÇÖni, ikincisi Avusturya Ar┼čid├╝kÔÇÖ├╝ II. Ferdinand kumandas─▒nda olarak KanijeÔÇÖyi muhasara alt─▒na ald─▒. II. FerdinandÔÇÖ─▒n ordusu; ald─▒─č─▒ desteklerle beraber, 90 il├ó 100 bin aras─▒nda bir say─▒ya ula┼čm─▒┼čt─▒r.

M├ťDAFAA ve HARP H─░LED─░R

O vakitler yetmi┼č ya┼č─▒n─▒n ├╝st├╝nde olan Tiryaki Hasan Pa┼ča, cesaret ve ┼čecaat sahibi, olduk├ža ak─▒ll─▒ bir kumandand─▒. On misli adamla u─črad─▒─č─▒ muhasara kar┼č─▒s─▒nda; b├Âlgeye intikal eden yeni Sadrazam Yemi┼č├ži Hasan Pa┼čaÔÇÖdan yard─▒m istemi┼č, l├ókin Sadrazam, ─░stolni KalesiÔÇÖnin de zapt edilmesi sebebiyle ├Ânce oraya gidilece─čini bildirmi┼čti.

Tiryaki Hasan Pa┼ča umutsuzlu─ča kap─▒lmad─▒. Mo─čol ordular─▒ kar┼č─▒s─▒nda;

ÔÇťBenim vazifem hizmet-i ├«m├óniyedir; muvaffak etmek veya etmemek Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n takdiridir.ÔÇŁ diyerek m├╝cadele eden Cel├óleddin Harzem┼čah gibi, azim ve tevekk├╝lle m├╝cadeleye koyuldu.

─░lk ├Ânce askerlerinin moral bulmas─▒ i├žin, Sadrazam Yemi┼č├ži Hasan Pa┼ča ordusunun yard─▒ma gelmekte oldu─čuna dair sahte bir mektup yazarak merasimle askere okuttu:

ÔÇťGazilerimin hepsinin fed├ók├órca, kahramanca m├╝dafaaya gayret g├Âstereceklerini biliyorum. ├çok yak─▒nda biz de oraya gelir ve ol g─üileyi hep beraber ortadan kald─▒r─▒r─▒z.ÔÇŁ

Hasan Pa┼ča, d├╝┼čman─▒n ilk sald─▒r─▒lar─▒nda askerlerine sadece t├╝fek kullanmalar─▒n─▒ emretmi┼čti. B├Âylece d├╝┼čman kalede top yok sand─▒. II. FerdinandÔÇÖ─▒n ordusu kalede top olmamas─▒n─▒n rahatl─▒─č─▒yla b├╝y├╝k taarruza ge├žince top at─▒┼č─▒na ge├žilerek 18.000ÔÇÖe yak─▒n ha├žl─▒ telef edildi. A─č─▒r kay─▒plardan sonra d├╝┼čman kuvvetleri geri ├žekilip sadece top at─▒┼člar─▒ yaparak Hasan Pa┼čaÔÇÖn─▒n m├╝himmat ve erzak─▒n─▒n bitmesini beklemeye ba┼člad─▒lar. Ger├žekten de kalede erzak ve m├╝himmat azalm─▒┼čt─▒ ama Hasan Pa┼čaÔÇÖn─▒n zek├ós─▒ ha├žl─▒ toplar─▒ndan daha g├╝├žl├╝yd├╝.

Muhasara ba┼člayal─▒ bir aydan fazla olmu┼čtu ki, Hasan Pa┼čaÔÇÖn─▒n emriyle; kalede daha aylarca yetecek erzak ve m├╝himmat oldu─ču hatal─▒ bilgisi verilen birka├ž esirin ka├žmas─▒na g├Âz yumuldu. Haberlerin d├╝┼čman cephesine ula┼čmas─▒yla ordusu umutsuzlu─ča kap─▒lan II. Ferdinand, Hasan Pa┼čaÔÇÖy─▒ ├Âld├╝rene y├╝kl├╝ ├Âd├╝ller vaÔÇśdetti.

BelgradÔÇÖ─▒n d├╝┼čmesiyle oradaki ha├žl─▒ g├╝├žleri de II. FerdinandÔÇÖa yard─▒ma geldi. Say─▒lar─▒ yeniden 80 binlere ula┼čan d├╝┼čman kar┼č─▒s─▒nda Hasan Pa┼čaÔÇÖn─▒n sadece 4 bin askeri kalm─▒┼čt─▒. Hasan Pa┼ča tekrardan Sadrazam Yemi┼č├ži Hasan Pa┼čaÔÇÖdan yard─▒m istedi. ZigetvarÔÇÖa kadar gelen Sadrazam burada yeni├žerilerin pat─▒rt─▒ ├ž─▒karmas─▒ ├╝zerine; KanijeÔÇÖyi ├Ânce All├óhÔÇÖa sonra Tiryaki Hasan Pa┼čaÔÇÖya em├ónet etti─čini bildiren bir cevap verdi.

SadrazamÔÇÖ─▒n, ZigetvarÔÇÖa kadar gelmesinin d├╝┼čman─▒ ├╝rk├╝tt├╝─č├╝n├╝ anlayan Tiryaki Hasan Pa┼ča, muhasaran─▒n 73. gecesi kalede kalan askerlerini alarak d├╝┼čmana kar┼č─▒ h├╝cum ger├žekle┼čtirdi. Bu hamleyi beklemeyen ve SadrazamÔÇÖ─▒n yard─▒ma geldi─čini sanan 80 bin ha├žl─▒ birli─či b├╝y├╝k kay─▒plarla; 47 b├╝y├╝k top, 14.000 t├╝fek, 60.000 ├žad─▒r, 15.000 kazma-k├╝rek, binlerce erzak ve II. FerdinandÔÇÖ─▒n alt─▒n taht─▒n─▒ ve ota─č─▒n─▒ geride b─▒rakarak ka├žt─▒.

Hasan Pa┼ča bu zaferden sonra b├╝y├╝k bir tev├ózu ile;

ÔÇťBu nusrat-─▒ m├╝cerred Hak Te├ól├óÔÇÖn─▒n in├óyeti ve Hazret-i Ras├╗l-i EkremÔÇÖin m├╗ciz├ót-─▒ eseridir.ÔÇŁ der. K─▒sa zamanda zafer haberi imparatorlu─čun d├Ârt bir yan─▒na yay─▒ld─▒.

Sultan taraf─▒ndan Hasan Pa┼čaÔÇÖya vez├óret haslar─▒ tahsis edildi; ├╝├ž k─▒ymetli hilÔÇśat, k─▒l─▒├ž ve ├╝├ž at g├Ânderildi. Ayr─▒ca;

ÔÇťSen ki Kanije Beylerbeyi ihtiyar kulum ve m├╝debbir vezirim Hasan Pa┼čaÔÇÖs─▒n. Berhud├ór olasun. M├ónev├« o─čullar─▒m─▒n y├╝zleri ak ola!ÔÇŁ hatt-─▒ h├╝m├óyunuyla gerek pa┼ča gerekse b├╝t├╝n gaziler kutland─▒. Tiryaki Hasan Pa┼ča ve adamlar─▒n─▒n g├Âsterdi─či cesaret ve inanca dayal─▒ m├╝dafaa ba┼čar─▒s─▒ b├Âlgede her zaman canl─▒ tutulmu┼č, serhat askeri i├žin en ├Ânemli moral kayna─č─▒ olmu┼čtur.

─░nsan ├Âmr├╝n├╝ d├óv├ós─▒na vakfedip azim-kararl─▒l─▒k ve sab─▒rla m├╝cadele edince All├óhÔÇÖ─▒n in├óyetiyle olmayacaklar i┼čler kolayla┼č─▒r. D├╝┼čman korkudan taht─▒n─▒ dah├« b─▒rak─▒p ka├žm─▒┼č. Bizim m├óz├«miz i┼čte b├Âyle misallerle, muzaffer kumandanlarla dolu. ├ľmr├╝n├╝ bir d├óv├óya vakfetmi┼č insan─▒n d├╝┼čmanlar─▒ ├╝zerinde b─▒rakt─▒─č─▒ korkuyu anlamak i├žin bir misal daha verelim:

Aradan iki as─▒r ge├žmi┼č, AvrupaÔÇÖda g├╝├ž dengeleri k├╝ffar lehine de─či┼čmi┼čtir. Balkanlardaki s─▒n─▒rlar─▒n yeniden ├žizilmesi s├Âz konusudur;

1815 Viyana KongresiÔÇÖnde RusyaÔÇÖy─▒ temsil eden Dibiyevi├ž, Efl├ók ve Bo─čdan diye y├ód etti─čimiz bug├╝nk├╝ RomanyaÔÇÖn─▒n Osmanl─▒ y├Ânetiminden tamamen ayr─▒l─▒p Rus ve Avusturya n├╝fuz b├Âlgesine girmesi gerekti─čini iddia ederek ancak bir RusÔÇÖa yak─▒┼čacak patavats─▒zl─▒kla ┼čunlar─▒ s├Âyler:

ÔÇťOsmanl─▒ÔÇÖn─▒n hayat─▒ tamamen kaybolmu┼čtur. Bug├╝nk├╝ m├ón├óda bir devlet kuramayacaklar─▒ ├ó┼čik├órd─▒r; kom┼čular─▒ ve y├Ânettikleri kitleler i├žin en b├╝y├╝k fel├óket h├óline geldiklerinin cidd├« delili kendi padi┼čahlar─▒na yapt─▒klar─▒ muamelelerdir. D├╝nyan─▒n huzuru i├žin T├╝rk meselesinin h├ólledilmesi ┼čartt─▒r. Hudutlar─▒m─▒z─▒n yan─▒ ba┼č─▒nda kokmaya ba┼člayan bu cesedi b─▒rakamay─▒z.ÔÇŁ

Dibiyevi├žÔÇÖin konu┼čmas─▒n─▒ m├ónidar bir ┼čekilde dinleyen kongrenin en ├Ânemli akt├Âr├╝ Frans─▒z Taleyran ├ón├« bir hareketle ba┼č─▒n─▒ kald─▒r─▒r ve g├Âzlerini kap─▒ya diker. Bu hareketi salondaki herkesin dikkatini ├žeker; ├Ânce g├╝l├╝mser, sonra Dibiyevi├žÔÇÖe hitap etti─čini belli ederek;

ÔÇťHi├ž efendiler! T├╝rklerden kokmaya ba┼člayan bir ├Âl├╝ olarak s├Âz edilmesi ├╝zerine birden Muhte┼čem S├╝leymanÔÇÖ─▒ d├╝┼č├╝nd├╝m ve bana kap─▒dan girecekmi┼č gibi geldi.ÔÇŁ der.

Zulm├╝n muhasaras─▒ alt─▒nda oldu─čumuz ┼ču g├╝nlerde en b├╝y├╝k ihtiyac─▒m─▒z; Hasan Pa┼ča cesaret ve secaatinde m├╝dafiler, yetmi┼č k├╝sur ya┼č─▒nda ┬ź├«ÔÇśl├ó-y─▒ kelimetullah┬╗ yolunda ZigetvarÔÇÖa cih├óda giden Sultan S├╝leyman takv├ós─▒na b├╝r├╝nm├╝┼č m├╝c├óhidlerdir. Umutsuzlu─ča kap─▒lmamak l├óz─▒m. All├óhÔÇÖ─▒n in├óyetiyle zafer yine inananlar─▒n olacakt─▒r. Mehmed ├ékifÔÇÖin dedi─či gibi;

M├ód├óm ki HakkÔÇÖ─▒n bize v├ódetti─či hakt─▒r;
┼×ark─▒n ezel├« fecri yak─▒nd─▒r, do─čacakt─▒r!..