H├éFIZLI─×IN BEY─░N GEL─░┼×─░M─░NE FAYDASI

YAZAR : ├ľmer Sami HIDIR samihidir@gmail.com

omer_sami_hidir_yuzakidergisi_aral─▒k2015

─░sl├óm medeniyetinde yeti┼čmi┼č zirve ┼čahsiyetlerden hangisinin biyografisine baksan─▒z, ayn─▒ ┼čeyi g├Âr├╝rs├╝n├╝z:

Hemen hepsi, tahsile KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒ ezberlemekle ba┼člam─▒┼člard─▒r.

Bu asl─▒nda Peygamber EfendimizÔÇÖin de us├╗l├╝d├╝r. Efendimiz en ├žok ash├ób-─▒ suffa talebeleriyle ilgilenirdi. Onlar gece-g├╝nd├╝z KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒ t├ólim eder, ezberler ve derh├ól hayatlar─▒nda tatbike ba┼člarlard─▒. Bu m├ón├óda b├╝t├╝n sah├óbe efendilerimiz bir yar─▒┼č i├žindeydi, hi├žbiri KurÔÇÖ├ón ezberinden geri kalmazd─▒. Efendimiz; kumandan tayin edece─činde kimin ne kadar ezberi oldu─čunu sorar, ezberi daha fazla olan─▒ ─░sl├óm ordusuna kumandan tayin ederdi. Kalbinde KurÔÇÖ├ón olmayan ki┼čiyi harabe bir eve benzetirdi.

KurÔÇÖ├ón bizim medeniyetimizin ba┼č t├óc─▒d─▒r. KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n n├╗ru ve PeygamberimizÔÇÖin s├╝nnetini hayat─▒n merkezine alan muhte┼čem m├óz├«mizde tahsil yapan herkes elbette evvel├ó KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒ ezberlerdi.

├çevresinde tan─▒d─▒─č─▒ h├óf─▒zlar olan herkes tespit etmi┼čtir ki, h├óf─▒zl─▒k beyni geli┼čtirmektedir. Hazret-i Ali -rad─▒yall├óhu anh-;

ÔÇťHer kaba bir ┼čey konunca daral─▒r; ancak insan beyni m├╝stesn├ó. Ona bilgi konduk├ža geni┼čler.ÔÇŁ buyurur. Burada da bu geni┼čleme bariz olarak g├Âr├╝lmektedir. Peki, bu esnada beynimizde neler olmaktad─▒r?

Otago ├ťniversitesinden Prof. James Flynn yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmalar neticesinde ┼č├Âyle der:

ÔÇťBeyni, v├╝cut kaslar─▒na benzetebiliriz. Antrenman yap─▒lmazsa kaslar geli┼čmez. ├ľ─črenmek ise zek├óm─▒z─▒ geli┼čtirir.ÔÇŁ

Viktorya ├ťniversitesinden N├Ârolog Dr. Muhammed GhilanÔÇÖ─▒n ara┼čt─▒rma neticeleri ┼čunlar:

Beyin, kendisini sinir u├žlar─▒ (sinapslar) vas─▒tas─▒yla ┼čekillendirebilir ve yo─čun ├žal─▒┼čan b├Âlgeler b├╝y├╝y├╝p geli┼čebilir. KurÔÇÖ├ón ezberi yapan bir ki┼či de dikkatlice ├óyetleri dinlerken ve nas─▒l tel├óffuz edildi─čini anlamaya ├žal─▒┼č─▒rken asl─▒nda beynin temporal lob dedi─čimiz b├Âlgesini devaml─▒ s├╗rette ├žal─▒┼čt─▒r─▒r. Temporal lob beynimizde, ┬źhipokampus┬╗un da bulundu─ču ve h├óf─▒zan─▒n peki┼čtirildi─či yerdir. Ayn─▒ b├Âlge m├╗s─▒k├« vasf─▒ndaki seslerin de i┼člendi─či b├Âlgedir. Yani bu b├Âlge KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒ ├Â─črenirken sonras─▒nda ise ezberleme ve okuma ile ne kadar faal olursa; ki┼činin yeni bilgi ├Â─črenme kabiliyeti de o kadar y├╝ksek olur. Buna il├óveten ┬źparietal lob┬╗lar da KurÔÇÖ├ón ├Â─črenme esnas─▒nda yo─čun bir ┼čekilde ├žal─▒┼č─▒r. Sol parietal lob okuma, yazma, konu┼čma fonksiyonlar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra matematik ve mant─▒k ile al├ókal─▒ ├Âzelliklerin i┼člendi─či b├Âlgedir. Sa─č parietal lob ise konu┼čma tonunu, yani harflerin ve kelimelerin do─čru ┼čekilde s├Âylenip s├Âylenmedi─čini kontrol eder. Ayn─▒ zamanda ├╝├ž boyutlu (visuospatial) g├Âr├╝nt├╝lerin i┼člendi─či merkezdir. Bu uzay ara┼čt─▒rmalar─▒ yapan ki┼čilerde y├╝ksek seviyede olmal─▒d─▒r. Verimli olarak ├žal─▒┼čt─▒klar─▒nda, mant─▒k├« problemleri ├ž├Âzme yetene─čini ve y├╝zdeki hiss├« ifadeleri daha iyi anlama kabiliyetini de geli┼čtirir, Bunlar Ali Ku┼č├žu, Kad─▒zade R├╗m├« ve Erzurumlu ─░brahim Hakk─▒ misali ├ólimlerimizin astronomi alan─▒na nas─▒l bu kadar b├╝y├╝k katk─▒lar sa─člad─▒─č─▒n─▒n delilidir.

KurÔÇÖ├ón okuman─▒n ├žal─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ di─čer bir b├Âlge ┬ź├Ân lob┬╗lar ve ┬źmotor korteks┬╗tir. ├ľn loblar ┼čunlardan sorumludur:

-Hâfızaya alma,

-Hat─▒rlama (geri ├ža─č─▒rma),

-C├╝mle ├╝retme,

-Yaz─▒l─▒ metinlerin anla┼č─▒lmas─▒,

-Pl├ónlama ve sosyal davran─▒┼člar.

Bu b├Âlge b├╝y├╝y├╝p geli┼čti─či zaman, ki┼čide bu ├Âzellikler son derece olumlu y├Ânde geli┼čmektedir.

Ayr─▒ca KurÔÇÖ├ón ile uzun s├╝re me┼čgul olan ki┼činin;

-G├Ârme kabiliyeti ve dikkati,

-Ses i┼čleme kapasitesi,

-Fes├óhat (net konu┼čma) ve bel├ógati,1

-Kelime da─čarc─▒─č─▒,

-Direnci, sab─▒r ve azmi,

-Bir i┼či ba┼člad─▒─č─▒ ┼čekilde bitirebilecek istikrar─▒,

-H├ódiseleri birbirine kar─▒┼čt─▒rmadan duru bir ┼čekilde d├╝┼č├╝nebilme ├Âzelli─či geli┼čmektedir.

Burada ├Ânemli bir nokta da KurÔÇÖ├ón ├╝zerine yo─čunla┼čan bir ki┼činin yapt─▒─č─▒ bu ├žal─▒┼čmalar─▒ fizik├« faydalar─▒ i├žin de─čil Allah r─▒z├ós─▒ i├žin yap─▒yor olmas─▒d─▒r. B├Âyle oldu─čunda b├╝t├╝n bu faydalar tabi├« bir ┼čekilde vuk├╗a gelir ve neticede beynimizin belirli bir b├Âlgesinin b├╝y├╝d├╝─č├╝ g├Âr├╝l├╝r. Bu b├Âlge ki┼čilerin i├žtim├ó├« hayat─▒ ve ileti┼čim kabiliyeti a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemli olan bir b├Âlgedir. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda ┬źDikkat Eksikli─či Hiperaktivite Bozuklu─ču: (ADHD: Attention Deficit Hyperactivity Order)┬╗ hastal─▒─č─▒ bulunan ├žocuklar─▒n beyinlerinde bu b├Âlgenin az geli┼čmi┼č oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

T├╝m bunlar─▒ bir araya getirirsek; KurÔÇÖ├ón e─čitimi alm─▒┼č bir ilim adam─▒n─▒n, o daldaki geli┼čmelere yapaca─č─▒ b├╝y├╝k katk─▒y─▒ kolayca g├Ârebiliriz. Ki┼či KurÔÇÖ├ón ├╝zerine yo─čunla┼čt─▒─č─▒nda ve bu e─čitimi bitirdi─činde; di─čer dallarda yapaca─č─▒ ├žal─▒┼čmalar, ├Âncesine nazaran ├žok daha farkl─▒ olur, hangi ilim ├Â─črenilecekse beyin bunun i├žin daha ├Ânceden s├╝r├╝lm├╝┼č, ta┼člar─▒ ve ├žak─▒llar─▒ ay─▒klanm─▒┼č sert ve bak─▒ms─▒z bir toprak h├ólinden ├ž─▒kar─▒l─▒p her t├╝rl├╝ tohumu b├╝nyesinde yeti┼čtirebilecek m├╝nbit bir tarla h├óline getirilmi┼č olur.2

Bug├╝n Alzheimer ve benzeri hastal─▒klara yakalanmay─▒ engellemek i├žin, zihn├« faaliyetler ve hobilerle me┼čguliyet tavsiye edilmekte.3 Bir h├óf─▒z, h├óf─▒z kalabilmek ve h├óf─▒z ├Âlebilmek i├žin ├Âm├╝r boyu, KurÔÇÖ├ón okumak ve tekrarlamak i├žin faaliyet g├Âsterir. Bu da beyin sa─čl─▒─č─▒n─▒ tehdit eden hastal─▒klara kar┼č─▒ h├óf─▒zl─▒─č─▒n faydas─▒n─▒ ispatlamaktad─▒r.

Muhte┼čem m├óz├«mizdeki muvaffakiyetlerin her biri All├óhÔÇÖ─▒n yard─▒m─▒ ve KurÔÇÖ├ón merkezli bir e─čitim ile yeti┼čen nesillerin gayretleri ile ger├žekle┼čmi┼čtir. Bug├╝n de her ┼čeyden ├Ânce insanl─▒k o e─čitime ve yeti┼čecek ├óbide ┼čahsiyetlere muhta├ž. Y├ó R├ób nasip eyle!..

__________________________________

1http://hayirlarvakfi.com/vakif-yayinlari/hafizlik-beyni-gelistiriyor/
2http://muslimvillage.com/2012/02/08/19385/how-the-quran-shapes-the-brain/

KurÔÇÖan ─░nsan Beynini Nas─▒l ┼×ekillendiriyor?


3http://www.sciencedaily.com/releases/2010/05/100512112314.htm