R├ób─▒tayla; CANLANDIRILMI┼× Z─░H─░NLER

YAZAR : Mustafa As─▒m K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

mustafa_as─▒m__kucukasci-yuzakidergisi-ekim2015

Zihnimiz bize Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n ayr─▒ bir lutfu.

Varl─▒─č─▒ tan─▒mak, hat─▒rlamak ve zihinde tekrarlamak, hen├╝z olmayan─▒ da tasarlamak, hayal etmek gibi ├Âzellikler kazand─▒r─▒yor bize. ─░nsan, zihin sayesinde soyut meseleleri, duyular─▒yla ih├óta ve idrak edemeyece─či makro ve mikro ├ólemleri bile evirip ├ževirebiliyor.

Hayal g├╝c├╝; sanat─▒n, ├«c├ód─▒n, ├Â─črenmenin de ard─▒ndaki m├╝him unsur.

Son y─▒llarda beyin ├╝zerine ├že┼čitli ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmakta. Beynin nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ├╝zerine gerek deneylerle, gerekse elektromanyetik g├Âr├╝nt├╝leme yard─▒m─▒yla m├╝him ara┼čt─▒rmalar ortaya konulmakta.

Bu ├žal─▒┼čmalar kad├«m zamanlardan beri uygulanagelen bir ├Â─črenme metodunu sistematikle┼čtirmeye, ilm├«le┼čtirmeye de yard─▒mc─▒ olmu┼č:

Zihinde canland─▒rma (Visualization)

Basit├že hayal kurmak de─čil. Daha sistematik. Bir egzersiz ┼čeklinde, yo─čunla┼čarak ve mahdut s├╝relerle… ┼×u esaslar d├óhilinde:

´éč Beden ve zihni tam gev┼četerek…

´éč Kendine ├Ânce d─▒┼čar─▒dan bakarak…

´éč Sonra i├žeriden bakarak…

´éč Duyular─▒ tam hissedercesine yo─čunla┼čarak…

´éč Ba┼čar─▒l─▒ bir neticeyi tahayy├╝l etme…

Bir sporcu, yeni ├Â─črenece─či bir hareketi, ├Ânce zihninde ba┼čar─▒yla ger├žekle┼čtirdi─čini d├╝┼č├╝n├╝yor. Zihninde canland─▒r─▒yor. Bir sanat├ž─▒ namzedi, bir enstr├╝man─▒ kulland─▒─č─▒n─▒ zihninde canland─▒r─▒yor. Bir hatip, bir kitleye ba┼čar─▒yla hitap etti─čini tasarl─▒yor.*

┬źA├ž tavu─čun, kendini bu─čday ambar─▒nda zannetmesi┬╗ tarz─▒ bir hayalperestlik, macerac─▒l─▒k de─čil. G├╝nl├╝k belirli m├╝ddetlerle, e─čitim maksatl─▒, ┼čuurlu egzersizler…

Bu egzersizlerin; neticede, o hedeflenen i┼čin ba┼čar─▒yla ger├žekle┼čtirilmesine yard─▒mc─▒ oldu─ču, bir├žok tecr├╝beyle ilm├« olarak ortaya konmu┼č. Bir misali zikredelim:

E┼čit ┼čartlardaki ├╝├ž gruptan birine, mahdut bir s├╝re g├╝nde yirmi dakika ┬źger├žek basketbol egzersizi┬╗, bir gruba ┬źzihinde basketbol oynama egzersizi┬╗ yapt─▒r─▒l─▒r, bir grup ise bo┼čta bekletilir. Deneyin sonunda basketbol at─▒┼člar─▒nda, zihn├« egzersiz yapanlar─▒n kat etti─či geli┼čme, fizik├« al─▒┼čt─▒rma yapanlara yak─▒n ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Kontrol grubu olan, al─▒┼čt─▒rma yapmayanlarda geli┼čme olmam─▒┼čt─▒r.

Bu nas─▒l olmaktad─▒r?

Cevap beynin yap─▒s─▒nda.

Zihnimiz; ger├že─če yak─▒n yo─čunlukta ya┼čanan hayalleri, canland─▒rmalar─▒, ┼čartland─▒rmalar─▒ ger├žek gibi alg─▒layabiliyor. Ger├žek h├ódisede meydana gelen kas-sinir (n├Ârom├╝sk├╝ler) tepkisi, ger├žek gibi ya┼čanan canland─▒rmada da meydana geliyor. Beyin, hayalden ger├žek tecr├╝be gibi yararlanabiliyor veya zarar g├Ârebiliyor.

├çok ├╝z├╝lme veya gerilmenin ki┼čide fizik├« hastal─▒klar meydana getirdi─čini hepimiz biliriz. ┬ź├ťz├╝nt├╝s├╝nden verem oldu.┬╗ deriz. ─░┼čte beynin bu ├Âzelli─čini, m├╝sbet y├Ânde kullanmay─▒ tavsiye ediyor, i┼čin erbab─▒… ┬źSistematik ┼čekilde iyile┼čti─čini zihninde canland─▒r. Bu iyile┼čmene yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.┬╗ diyor.

┬źSabah erken kalkaca─č─▒n─▒ zihninde canland─▒rarak yat, erken uyan.┬╗ diyor. Anadolu insan─▒n─▒n;

┬źSak yatarsan kalkars─▒n.┬╗

G├Ân├╝l erbab─▒n─▒n;

┬źSeher i├žin (sadece) saati de─čil g├Ânl├╝n├╝ (de) kur.┬╗ dedi─či gibi…

B├╝t├╝n bunlar─▒ bu yaz─▒da zikredi┼čimin sebebi; zihinde canland─▒rma tekni─čini, inan├ž sahas─▒nda s├╝rekli ─▒s─▒t─▒lan bir mevzu ile irtibatland─▒rmak:

R├ób─▒ta…

R├ób─▒ta, tasavvufta bilhassa Nak┼čibend├«-H├ólid├« yolunda uygulanan bir us├╗l. Bir ┬źzihinde canland─▒rma┬╗ egzersizi…

Sâlik;

Yo─čunla┼čman─▒n en kolay oldu─ču seher vaktinde;

ÔÇť├ľl├╝m├╝ ├žok├ža hat─▒rlay─▒n.ÔÇŁ ┼čeklindeki Peygamber emrine istin├óden;

├ľld├╝─č├╝n├╝, y─▒kand─▒─č─▒n─▒, kefenlendi─čini, kabre konuldu─čunu, ├╝zerine toprak at─▒ld─▒─č─▒n─▒ zihninde canland─▒r─▒r, sonra da ha┼čri, dirili┼či ┬źzihninde┬╗ ya┼čar:

Ha┼čir meydanlar─▒ndan ge├žer ve Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖden kendi m├╝r┼čidine kadar gelen m├╝r┼čidler silsilesinin yar─▒m daire h├ólinde oturdu─ču bir meclisi hayal eder.

Feyiz ve r├╗h├óniyeti de zihninde somutla┼čt─▒rarak canland─▒r─▒r ve bu silsile ├╝zerinden, m├╝r┼čidinden kendisine il├óh├« feyiz ak─▒┼č─▒n─▒ tahayy├╝l eder.

Sair zamanlarda da kendini s├╝rekli m├╝r┼čidinin huz├╗runda hissetmesi ┼čeklinde, hocas─▒yla aras─▒ndaki g├Ân├╝lden muhabbet ve sad├ókat ba─č─▒n─▒ da ifade eder r├ób─▒ta…

┬źSohbet┬╗ h├ólinde arzu edilen feyzin / duygu yo─čunlu─čunun, zihinde canland─▒r─▒larak elde edilmeye ├žal─▒┼č─▒lmas─▒d─▒r, bir bak─▒ma.

Yukar─▒daki teknik bilgilerle d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝zde;

Beynin, zihinde canland─▒rarak daha iyi ├Â─črendi─či bilgisinin, bu ├Â─črenme metodunun ┬źinsan terbiyesi┬╗ni esas alan bir disiplin olan tasavvufta canl─▒ bir ┼čekilde kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Ârm├╝┼č oluruz.

Mesele bundan ibarettir.

┬źZihinde canland─▒rma┬╗ tekni─čine bir├žok dinde, kad├«m veya modern bir├žok doktrinde yer verilmesi gayet normaldir. ├ç├╝nk├╝ bu; beyne ait var olan ve ilmen ispatlanm─▒┼č bir melekeye dayanmaktad─▒r. Bu sebeple, r├ób─▒tan─▒n ┼ču veya bu dindeki falanca uygulamaya benzerli─či, sadece us├╗l y├Ân├╝nden bir benzerliktir, esas y├Ân├╝nden de─čil. Do─ču da bat─▒ da beynin ┬źzihinde canland─▒rma┬╗ tekni─čini bulmu┼č ve kullanm─▒┼čt─▒r. ├ľyleyse m├╝sl├╝man neden kullanmas─▒n? Piyano veya basketbol talebesinin yahut ÔÇťki┼čisel geli┼čimÔÇŁ merakl─▒lar─▒n─▒n ilm├« bir ┼čekilde kulland─▒─č─▒ bu metodu; kalp tasfiyesi ve nefis terbiyesiyle me┼čgul s├ólik, yani tasavvuf talebesi neden kullanmas─▒n?

Haddiz├ót─▒nda ─░sl├ómiyetÔÇÖte de zihinde canland─▒rma egzersizlerine benzer tatbikatlar yok de─čildir. Hu┼č├╗ ve kalp huzurunu, yani yo─čunla┼čmay─▒ arad─▒─č─▒m─▒z namazda, kendimizi All├óhÔÇÖ─▒n huz├╗runda duru┼ču canland─▒r─▒r─▒z. K─▒yamda HakkÔÇÖ─▒n kar┼č─▒s─▒nda durup, k─▒raatle dil d├Âker, yalvar─▒r, sonra huz├╗runda boyun b├╝kerek, secdelere kapanarak, du├ólar ve fizik├« hareketlerle de, zihn├« canland─▒rmay─▒ destekleriz. Tahiyyatta m├«rac sahnesini canland─▒r─▒r, omuzlar─▒m─▒za sel├óm vererek hit├óma erdiririz. ÔÇťNamaza durdu─čunda sanki son namaz─▒n gibi k─▒l!ÔÇŁ (─░bn-i M├óce, Z├╝hd, 15) tavsiyesi de a├ž─▒k├ža bir zihinde canland─▒rmad─▒r.

─░hram, tavaf, istil├óm, saÔÇśy, vakfe, ta┼člama ve t─▒ra┼č uygulamalar─▒yla dolu hac ve umre de, gerek Hazret-i ─░brahim h├ót─▒ralar─▒n─▒n canland─▒r─▒lmas─▒, gerekse k─▒y├ómet sahnelerinin provalar─▒d─▒r.

Bir prensip olarak, b├╝t├╝n ib├ódetleri ┬źAll├óhÔÇÖ─▒ g├Âr├╝yor gibi┬╗ bir zihin canland─▒rmas─▒ i├žinde ed├ó etmek, yani ┬źihsan┬╗ d├«nin emridir. Bu ┼čuur; ba┼čar─▒labilse b├╝t├╝n ib├ódetlere fark─▒n─▒ yans─▒t─▒r. Ba┼čar─▒labilse diyoruz; zira e─čitim sahas─▒ndaki zihinde canland─▒rma egzersizlerini tarif edenler de, ba┼čar─▒ya ula┼č─▒labilmesi i├žin, duyular─▒ canl─▒ bir ┼čekilde hissedecek tarzda yo─čunla┼čmak gerekti─čini vurguluyorlar.

Ba┼člang─▒├žta zikretti─čimiz tekniklerde, bir beceri, bir kabiliyet, d├╝nyev├« bir ba┼čar─▒ hedeflenmektedir. D├«n├« olarak zihinde canland─▒rmalarda ise hedef; ib├ódeti kabule kar├«n eyleyecek, hu┼č├╗u, ihl├ós─▒, samimiyeti, yani d├«n├« duyguyu meydana getirmektir. ─░nsan ┬ź├Âyle hayal etti┬╗ diye cennete giremez. Fakat bu yo─čunla┼čma egzersizleri; ki┼čiyi devaml─▒ cennetliklere ait duygular, ahl├ók├« ├Âzellikler ve davran─▒┼člara sevk ederse, o ki┼činin kurtulu┼ča ermesi daha fazla umulur.

Teknik mânâda, zihinde canlandırma, kabiliyet kazandırır.

Dînî sahada da aslında her kulun kazanması gereken bir kabiliyet vardır:

Yol ayr─▒mlar─▒nda do─čru tercihte bulunabilme refleksi…

Yol; ┬źYa d├╝nya, ya ├óhiret!┬╗ diye ikiye ayr─▒ld─▒─č─▒nda ├óhireti se├žebilmek…

├ľl├╝m├╝, ha┼čri ve d├«n├« t├ólimatlar─▒ kendisine ula┼čt─▒ran vesile insanlar silsilesiyle bulu┼čmay─▒ her gece zihnen ve iliklerine kadar ya┼čayabilen bir insandan; bu hassas noktalarda do─čru tercih beklenmez mi?

Nitekim Hazret-i Y├╗sufÔÇÖun, Z├╝leyh├óÔÇÖn─▒n teklifi kar┼č─▒s─▒nda karar ├ón─▒ndayken Hazret-i YakubÔÇÖu kar┼č─▒s─▒nda parma─č─▒n─▒ ─▒s─▒r─▒r vaziyette g├Ârd├╝─č├╝, bu ┼čekilde kurtuldu─ču tefsirlerde nakledilir.

Bunu bir m├╗cize de─čil de, m├╝r┼čidini daima kendisini seyrediyor gibi, zihninde canland─▒rma egzersizinin neticesi olarak d├╝┼č├╝n├╝rsek, r├ób─▒taya misal olarak serdedilmesini anlayabiliriz.

Kendini daima m├╝r┼čidinin huz├╗runda hissetmek ┼čeklindeki r├ób─▒taya da ┼ču a├ž─▒lardan yakla┼čal─▒m:

Modern ve sek├╝ler d├╝nyada bile bir├žok meslek ve makam erbab─▒, vazifesine merasimli bir yemin ile ba┼člat─▒l─▒r. Hipokrat yemini, milletvekili and─▒ vs. Herh├ólde maksat, bu vazifeyi icr├ó ederken, ki┼či i├žin vicdan─▒nda / zihninde hat─▒rlayaca─č─▒ bir sahne olu┼čturmakt─▒r.

├ç├╝nk├╝ hayat boyu, vicdan─▒yla ba┼č ba┼ča kalaca─č─▒ anlar olacakt─▒r. O yol ayr─▒m─▒ anlarda onu zapt edebilecek ┼čey nedir? M├óhiyeti itibar─▒yla m├ónev├« olan (ad├ólet, hak, vicdan) yahut o an orada olmayan bir varl─▒─ča (devlet, i┼č sahibi vs.) ki┼činin sad├ókatini sa─člayacak tek ┼čey, zihnen kendisini hesap verir h├ólde hissedebilme ┼čuurudur.

├ľyleyse mesle─činde r├ób─▒ta yapabilen bir ki┼či daha g├╝venilirdir. Mukaddes ad├ólet ilkesine r├ób─▒ta yapabilen bir h├ókim daha g├╝venilirdir. Vatan mefhumuna, ┼č├╝hed├ó ve ecd├ód─▒na r├ób─▒ta kurabilen mill├« bir vekil daha g├╝venilirdir.

Dolay─▒s─▒yla r├ób─▒ta; ├«m├ón─▒ zay─▒flatacak de─čil bil├ókis takviye edecek, zinde tutacak bir e─čitim metodudur.

Çünkü dinde bütünüyle gayba îman esastır.

Dindarl─▒kta as─▒l ┼čirk, g├Âr├╝nmeyeni hayal etmekle de─čil; g├Âr├╝nenlere g├Âr├╝nmeye ├žal─▒┼čmak, yani riy├ó olarak ortaya ├ž─▒kar. Z├óhirde ba┼čka, b├ót─▒nda ba┼čka davran─▒┼člar, d├«nin ├Âz├╝ne ayk─▒r─▒d─▒r. Gizli ┼čirk diye adland─▒r─▒lan bu g├Âr├╝nme hastal─▒─č─▒ndan kurtulman─▒n yolu da; ┬źzihinde canland─▒rma┬╗ yoluna ba┼čvurarak, perdelerin ├Âtesindeki ger├žek ├ólemi, perdeler yokmu┼č├žas─▒na, g├Âr├╝r gibi tahayy├╝l etmek, ihsan ┼čuuruna varmak, yani kalbi il├óh├« kameralar─▒n alt─▒nda ya┼čad─▒─č─▒n─▒n idrakine vard─▒rmakt─▒r!..

Problem olursa r├ób─▒tan─▒n yanl─▒┼č adreslerle kurulmas─▒nda olur.

Meslekî ve aktüel bir misal verirsek;

S├ód─▒k olmas─▒ gereken de─čer ve makamlarla r├ób─▒tal─▒ de─čil, -son y─▒llarda kazand─▒─č─▒ m├ón├ós─▒yla- paralel kurumlarla ÔÇťba─člant─▒l─▒ÔÇŁ h├ókimlerden korkulur.

Sonra r├ób─▒ta kurulan ki┼či yanl─▒┼č olsa bile, problem r├ób─▒ta tekni─činden de─čil, ki┼činin yanl─▒┼č se├žilmesinden do─čar. Nitekim r├ób─▒ta gibi bir us├╗l├╝ olmayan bir olu┼čumun, ba─čl─▒lar─▒n─▒ ne kadar yanl─▒┼č adreslere ba─člad─▒─č─▒n─▒ son aylarda hep beraber okuyoruz, seyrediyoruz.

Bu, bahs-i di─čerdir. Sahte doktorlar─▒n varl─▒─č─▒ bizi t─▒ptan so─čutamaz.

Hulâsa;

R├ób─▒ta; ihsan ┼čuurunu peki┼čtirmek ├╝zere, RabbimizÔÇÖin beynimize ba─č─▒┼člad─▒─č─▒ melekeden istifade s├╗retiyle; d├«nimizde de ├Âz├╝ bulunan; ┬źzihinde canland─▒rma┬╗ tekni─čini, ehl-i s├╝nnet ├ólimlerinin ve ├óriflerinin tarif etti─či hudut i├žerisinde kullanmaktan ibarettir. Vessel├óm…
________________________

* http://lifetrainingonline.com/blog/how-to-visualize.htm