NİÇİN, KİM İÇİN, HANGİ REFLEKS?

YAZAR : M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

egitim_notlari-yuzakidergisi-eylul2015
Hayata g├Âz├╝n├╝ a├žt─▒.

G├╝n ge├žtik├že b├╝y├╝meye ba┼člad─▒. Her an yeni bir ┼čey ├Â─čreniyordu.

├ľ─črenirken ┼ča┼čk─▒nla┼čt─▒.

Birbirine z─▒t ┼čeylerin ortas─▒nda kalm─▒┼čt─▒. B├╝t├╝n taraflar; nice m├╝thi┼č rekl├ómlar, c├ózibeler, mant─▒klar ve form├╝ller kullan─▒yordu. Gitgide kafas─▒ kar─▒┼čt─▒.

Çünkü;

Kendi i├žinde de her z─▒tl─▒─č─▒n bir yans─▒mas─▒ vard─▒. Bir taraf─▒ d├╝nyaya saplan─▒yor, bir taraf─▒ ├Âtelere u├žmaya ├žal─▒┼č─▒yordu. Bir yan─▒ do─čruluk ve hid├óyetin e┼či─čine can at─▒yor, bir yan─▒ ka├ž─▒yordu.

Kendi, ├Âz i├žinde tarifsiz tart─▒┼čmalar, amans─▒z ├žeki┼čmeler, ┼čiddetli konu┼čmalar ve hayk─▒r─▒┼člar vard─▒:

ÔÇôDo─čru olan─▒ niye yapmad─▒n ey nefs?

ÔÇôG├Ârmedin ey idrak, fil├ón ├Âyle bir surat ek┼čitti ki!

ÔÇôK├Ât├╝n├╝n y├╝z├╝n├╝ g├╝ld├╝rmek i├žin sen de do─čruyu kurban ettin, ├Âyle mi?

ÔÇôNe yapsayd─▒m, yoksa huzursuzluk hissediyorum.

ÔÇô?!.

Ba┼čka bir mesele a├ž─▒ld─▒:

ÔÇô┼×u ├žirkin i┼čin sana ne kadar zarar verece─čini h├ól├ó anlamad─▒n m─▒?

ÔÇôAnlar gibiyim asl─▒nda. Fakat anlasam da fark etmez.

ÔÇôNiye?

ÔÇô├ç├╝nk├╝ b├Âyle yap─▒nca daha g├╝ndemde oluyorum. Naz da yapabiliyorum, istediklerimi de yerine getirtebiliyorum. Keyfim keyif!

ÔÇô?!.

Bir mesele daha a├ž─▒ld─▒:

ÔÇôS├Âz├╝n├╝ niye ├ži─čnedin yine ey nefs?

ÔÇôSak─▒z ├ži─čnemekten ├ženem yoruldu da o y├╝zden. Yahu ne s├Âz├╝! Her taraf─▒mdan k─▒s─▒lm─▒┼č hissetti─čim bir ┼čey s├Âz m├╝ olur ey ak─▒l bozuntusu ve g├Ân├╝l kuruntusu?

ÔÇô─░nsan s├Âz├╝ne ri├óyetle h├╝rd├╝r, bilmiyor musun ey nefs e┼če─či?

ÔÇôBende tam tersi.

ÔÇôBende ise senin tam tersi.

ÔÇô├ľyleyse sen yoluna, ben yoluma.

ÔÇôMaalesef ki, biz beraber bir ki┼či oluyoruz, ruh ve beden b├╝t├╝nl├╝─č├╝nde.

ÔÇôO zaman sen bana kar─▒┼čma!

ÔÇôBensiz ya┼čayamazs─▒n!

ÔÇôSen de!

ÔÇô?!.

Bir mesele daha a├ž─▒ld─▒:

ÔÇôBu da ne ey nefs?

ÔÇôNe yapay─▒m, ailem ve ├ževrem, do─čru s├Âyleyince bana ├Âfkelendiler, fakat yalan s├Âyleyince ba┼č─▒m─▒ ok┼čad─▒lar.

ÔÇôAma kand─▒rd─▒n da b├Âyle yapt─▒lar.

ÔÇôOlsun, art─▒k do─čru s├Âylemekte korku, yalan s├Âylemekte rahatl─▒k hissi var i├žimde.

ÔÇô?!.

Bir mesele daha a├ž─▒ld─▒:

ÔÇôD├╝n baz─▒ e─čitimciler bizim gibi tart─▒┼čt─▒, senin y├╝z├╝nden.

ÔÇôAksine, senin y├╝z├╝nden. Ama nas─▒l? Tam bizim gibiydiler. Benim kafadakiler, senin kafadakilere; ┬źÔÇôHay─▒r, olmaz!┬╗ dedi. Sonras─▒n─▒ biz devam ettirelim.

ÔÇĺHay hay! Peki, ni├žin olmaz?

ÔÇĺB├╝y├╝y├╝nce yapmas─▒ gereken ┼čeyleri ├žocu─ča k├╝├ž├╝k ya┼čta s├Âylemek do─čru de─čil.

ÔÇĺNiye?

ÔÇĺ├çocuklu─čunu ya┼čas─▒n!

ÔÇĺB├╝y├╝kl├╝─č├╝n haz─▒rl─▒─č─▒, ├žocuklu─ču ya┼čamaya engel mi?

ÔÇĺDe─čil ama olmaz yine de!

ÔÇĺNi├žin?

ÔÇĺDengesi bozulur.

ÔÇĺAllah Allah! ├çocuk her g├╝n b├╝y├╝yor. Onu, ┼čeytan f─▒r├žas─▒yla g├Âz boyayarak k├╝├ž├╝kl├╝─če hapseden prensip, nas─▒l bir denge?

ÔÇĺFakat k├╝├ž├╝k o!

ÔÇĺKendin b├╝y├╝k olsayd─▒n, ona k├╝├ž├╝k diyemezdin!

ÔÇô?!.

Bir mesele daha a├ž─▒ld─▒:

ÔÇôNe acayip karar veriyorsun ey nefs?

ÔÇôKarar─▒ bana b─▒rakt─▒lar, sen bilirsin dediler, duymad─▒n m─▒?

ÔÇôFakat, ruh, ak─▒l ve g├Ân├╝l sahibi olarak karar benim hakk─▒m, biliyorsun.

ÔÇôNe yapal─▒m nefs olarak benim pay─▒ma d├╝┼čt├╝ art─▒k. Benim kararlar─▒ma enfes diyorlar, nefs├ón├« demiyorlar art─▒k.

ÔÇô?!.

Bir mesele daha a├ž─▒ld─▒:

ÔÇôYahu bu da ne? Ne tarafa ├Âyle ey nefs?

ÔÇôArt─▒k y├Ânlendirici t├ólimatlar, refleksler hep bana g├Âre d├╝zenlendi, talihine k├╝s ey g├Ân├╝l! Aram─▒zda problem ├ž─▒karsa, sana de─čil bana sahip ├ž─▒karlar. Sana de─čil, bana hak verirler. Art─▒k hayli ailelerin de pek ├žok e─čitimcilerin de refleksi sadece benden yana.

ÔÇôUnutuyorsun l├ókin: ├ľm├╝r birka├ž nefeslik. G├Ârsen de g├Ârmesen de ecel kap─▒da. O i├žeri girince kime hak verirler, hi├ž d├╝┼č├╝nd├╝n m├╝? T├ólimatlar kime g├Âre olur? Talihine kim k├╝ser ey nefs? Hangi refleksler h├╝k├╝m s├╝rer?

ÔÇô?!.

Bu i├ž ├žeki┼čmesi devam ederken delikanl─▒n─▒n omzuna e─čitim b├╝lb├╝l├╝ kondu. Gencin d─▒┼č─▒ sessiz, i├žerisi g├╝r├╝lt├╝l├╝ i├ž tart─▒┼čmalar─▒n─▒; o ├órif hatip, hikmet kula─č─▒yla i┼čitmi┼čti. Hikmet lisan─▒yla da ba┼člad─▒ ┼čak─▒maya:

ÔÇťÔÇôEy ├óhirzaman delikanl─▒s─▒!

S├Âyleyeceklerime kulak ver, y├╝ce hakikatlere de g├Ân├╝l ver!

├ľyle bir zaman i├žinde ya┼č─▒yorsun ki, bir y├Ân├╝yle nimetinin artmas─▒na vesile, bir y├Ân├╝yle de ├ófetinin artmas─▒na sebep. Do─čdun, d├╝nya hayat─▒n─▒n i├žinde buldun kendini. Onu anlamaya ├žal─▒┼č─▒yorsun. Ancak hayat─▒ anlamak, ├Âl├╝m├╝ anlamadan m├╝mk├╝n de─čil.

En do─čru anlay─▒┼člar, sana ├žok yak─▒n her zaman. Fakat ├žok ac─▒ tuzaklar var, aldat─▒c─▒ perdeler var. ─░┼čte her k├Â┼čede, sahte c├ózibeler ve ba┼č─▒bo┼č hevesler yakana as─▒l─▒yor. En beteri de; senin inanc─▒n─▒n, ahl├ók─▒n─▒n, fikirlerinin ve ya┼čay─▒┼č─▒n─▒n ┼čekillenmesinde a├ž─▒k├ža rol oynayan ┼ča┼čk─▒n refleksler.

Sen ├ž├╝nk├╝ o reflekslere g├Âre ┼čekil al─▒yorsun. O reflekslere g├Âre tecr├╝be olu┼čturuyorsun. O reflekslere g├Âre gidi┼čat belirliyorsun. Onlara g├Âre cesur veya korkak oluyorsun. Onlara g├Âre g├╝naha veya sevaba dal─▒yorsun. ├ç├╝nk├╝ ┼čekillenme ya┼č─▒ndas─▒n.

Yaz─▒k ki;

Bir zamanlar, k├Ât├╝n├╝n ├Ân├╝ne set ├žeken o refleksler, art─▒k k├Ât├╝n├╝n ├Ân├╝n├╝ a├žmakta ve iyi olan─▒n yolunu kesmekte. Bu da ├╝stelik ├╝zeri en kaliteli cil├ólarla boyanm─▒┼č vaziyette ├žekici bir akademik metot h├óline d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmekte.

Bir zamanlar, yanl─▒┼č─▒ bertaraf eden o refleksler, ┼čimdilerde do─čruyu bertaraf etmeye ├žal─▒┼č─▒yor.

Bir zamanlar, hakka ayarl─▒ hass├ósiyet dolu refleksler; ┼čimdilerde ├Âzentilere ayarl─▒, safsatalara ayarl─▒.

Bir zamanlar, gayret ve muvaffak─▒yete ba─čl─▒ refleksler; ┼čimdilerde tembelli─če, keyfe ve kay─▒rmaya ba─čl─▒.

Bir zamanlar, ├žileler ve cef├ólar, ─▒st─▒raplar ve bel├ólar ortas─▒nda dir├óyet do─čuran refleksler; ┼čimdilerde zevkler ve sef├ólar, seraplar ve cil├ólar i├žinde ┼čahsiyet k─▒s─▒rl─▒─č─▒na y├Ânelik.

Bir zamanlar, oturakl─▒ ve cidd├«, a─č─▒rba┼čl─▒ ve gece-g├╝nd├╝z e─čitim terlemeleri ile d├óh├«ler ├╝reten refleksler; ┼čimdilerde hafif, rastgele, ehemmiyetsizlik ├Âl├ž├╝lerine reva├ž veren e─čitim l├ók─▒rd─▒lar─▒ ile c├╝celer yeti┼čtirmeye kendini kapt─▒rm─▒┼č. Bunu da g├Âr├╝nt├╝ perdelerine dev projeler diye yans─▒tmakta.

Bir zamanlar k├Âyl├╝ bir baban─▒n, annenin ve mahalle hocas─▒n─▒n basit g├Âr├╝nen m├ón├ól─▒ bir refleksi, evl├ód─▒ ├žok m├╝kemmel yeti┼čtirirdi. ┼×imdilerde y─▒llarca m├╝rekkep yalam─▒┼č kimselerin o m├ón├óy─▒ yans─▒tamayan ve y├╝ce eksenini yitirmi┼č refleksi; art─▒k yeti┼čtirmiyor, ├╝stelik daha da bozuyor maalesef. Bu bozmaya; ┬ź├óferin┬╗ diyen sahte e─čitim a─č─▒zlar─▒ y├╝z├╝nden de fel├óketi ve k├Ât├╝ ahv├óli fark etmiyor.

Bir zamanlar, hi├žbir ┼čey anlatmadan bile il├óh├« eksende s─▒rf tutarl─▒ ve kararl─▒ refleksler ile topluma ve nesillere neler neler kazand─▒r─▒l─▒yordu. ┼×imdilerde tutars─▒z ve karars─▒z refleksler ile neler neler kaybettiriliyor.

Ey delikanl─▒!

B├╝t├╝n bunlar; ┬źÔÇôZaman de─či┼čti, art─▒k teknoloji ├ža─č─▒, yeni nesil her ┼čeyden anl─▒yor, b├╝y├╝klerin anlamad─▒─č─▒ ┼čeylerden de, mesel├ó ┼čunlardan da…┬╗ ┼čeklindeki bo┼č bahane ve biraz da yorucu mesÔÇÖ├╗liyetten ka├ž─▒┼č─▒n ├╝retti─či yakla┼č─▒mlar sebebiyle ortaya ├ž─▒k─▒yor. Birileri de bunu benimsetmek i├žin toplum ├žap─▒nda bozucu telkinlerin rekl├óm─▒n─▒ yap─▒yor, birileri prensiple┼čtiriyor, birileri de g─üfil├óne ┼čekilde uygulama yar─▒┼člar─▒ i├žinde.

─░├žinde kalmas─▒n diye ├žocuklara a├ž─▒lan heves kuytular─▒, gaflet tuzaklar─▒ ac─▒mas─▒z bir ├žark di┼člisi gibi i┼čliyor. Ki┼čilik hatalar─▒, inan├ž tuzaklar─▒na aldan─▒┼člar, fikir mikroplar─▒ evl├ótlar─▒n hayat─▒na sokuluyor. Sadece i├žinde kalmas─▒n, refleksi ile. Oysa o ├Âl├╝mc├╝l vir├╝sler, ak─▒ldan da g├Ân├╝lden de ruhtan da i├žeriye dald─▒r─▒l─▒yorlar ve bir daha i├žeriden ├ž─▒kar─▒lam─▒yorlar. Nice tahrip edici huylar, bel├ól─▒ hevesler ve zehirli fikirler, i├žeride kal─▒yor.

Yani ey delikanl─▒!

E─čitimin en g├╝├žl├╝ ┼čekillendiricisi olan refleksler, art─▒k e─čitmiyor, e─čitimsiz ve ham h├óle d├Ân├╝┼čt├╝r├╝yor. ─░nsan├«likten ├ž─▒kar─▒yor, mahl├╗kat─▒n vaziyetine d├╝┼č├╝r├╝yor.

Sen de de─čerlendir;

Yalana kar┼č─▒ g├Âsterilen s─▒cak refleks, onu d├╝zeltir mi? Do─čruya kar┼č─▒ so─čuk refleks, onu in┼ča edebilir mi? Ger├že─če kar┼č─▒ bahaneci ve ka├ž─▒c─▒ refleks, hakikatlere y├Âneltebilir mi? Hayalcili─če ve uydurmac─▒l─▒─ča kar┼č─▒ alk─▒┼č├ž─▒ refleks, bo┼č safsatalardan vazge├žirebilir mi? Art─▒k rahatl─▒k veya farkl─▒l─▒k olsun diye ┼čap┼čal bir ┼čekilde yeme─či ate┼čten uzak tutma kompleksleri olu┼čturup da bunu savunan bir refleks, onu pi┼čirebilir mi? Ayn─▒ ┼čekilde nesli; ├žilesiz, tecr├╝besiz, s─▒k─▒nt─▒s─▒z, kayg─▒s─▒z, dertsiz, problemsiz olarak yeti┼čtirmeyi ├žok ┼čey zanneden refleksler, bir tanecik bile yeti┼čmi┼č bir adama sahip olabilir mi?

Ey delikanl─▒!

O refleksler y├╝z├╝nden cehenneme girmek i├žin bahaneler arayan ┼ča┼čk─▒nlardan olma. Kendine, her zaman ├Âl├╝me bakarak sor: Niye cehenneme girmek i├žin bahane ar─▒yorsun sen?

Arama o bahaneyi.

├ç├╝nk├╝ bahanesi olanlar, bari bahanem bo┼ča gitmesin diye cehennem yolculu─čunda inat├ž─▒ olabiliyorlar. Ne ac─▒ ahmakl─▒k! Fakat ├óhirzaman refleksleri y├╝z├╝nden maalesef b├Âyle. Bak, nice rezil g├╝nahlar ve berbat ya┼čay─▒┼člar, en a─č─▒r zul├╝mler ve fel├óketler bile ekran ekran alk─▒┼član─▒yor? O alk─▒┼člar─▒n r├╝zg├ór─▒na kap─▒lanlar da, y├Ânlerini bir t├╝rl├╝ cennete d├Ânemiyorlar. Ni├žin?

De─čer mi?

Yerdeki kazan├ž, g├Âkteki ifl├ósa de─čer mi? Birka├ž nefes, sonsuz nefeslere de─čer mi?

Ey delikanl─▒!

Unutma;

Peygamber amcalar─▒ bile toplumun kendilerine verece─či refleksler y├╝z├╝nden ├«m├ón edemediler. Eb├╗ T├ólip, Hazret-i PeygamberÔÇÖi ├žok sevdi─či h├ólde;

┬źÔÇô├Äm├ón edersem, ard─▒mdan MekkeÔÇÖnin kad─▒nlar─▒ bana ne der! Ye─čenine uydu, derler!┬╗ diye bir tesir refleksi y├╝z├╝nden maalesef hid├óyet kevserinden i├žemedi.

Eb├╗ Leheb zaten gururunun berbat refleksinde bo─čuldu.

O hâlde ey delikanlı!

B├╝t├╝n olumsuz refleksleri, olumlu g├Âr├╝nseler bile elinin tersiyle devir gitsin!

Unutma;

Hazret-i Peygamber, ris├ólet vazifesine ba┼člad─▒─č─▒nda c├óhiliyye toplumunun refleksleri de bug├╝nk├╝ler gibiydi. Bilgi├ž tav─▒rlar, insanlar─▒ gaflete ve nefs├óniyete y├Ânlendiriyordu. Ruh ve g├Ân├╝ller ihmal ediliyor, y├╝ce hakikatler g├Ârmezden geliniyor ve birtak─▒m uydurma prensiplerin b├ót─▒ll─▒─č─▒ girdab─▒nda herkes m├ón├ó itibar─▒yla darmada─č─▒n ya┼č─▒yordu. Say─▒s─▒z cil├ól─▒ refleksler, cidd├« terbiyeleri k├╝├ž├╝ms├╝yordu, ger├žek d├╝zelmeleri ve ┼čahsiyet ┼čekillenmelerini engellemeye ├žal─▒┼č─▒yordu. ─░l├óh├« eksende tevhid ├Âzl├╝ titiz bir edebi, kuvvetli bir terbiyeyi kabul etmiyorlard─▒. Toplumdaki o refleksler y├╝z├╝nden adam olmak da zordu, adam yeti┼čtirmek de.

Allah Teâlâ buyurdu:

ÔÇôEy PeygamberÔÇÖim! Ge├ž bilgi├ž cahillerin tav─▒rlar─▒n─▒! Onlar─▒n yakla┼č─▒m ve reflekslerini bir kenara b─▒rak! Seni ne kadar k─▒nasalar da onlar─▒n k─▒namalar─▒na ald─▒rma!

ÔÇôO c├óhiliyye tiplerini bo┼č ver ey Ras├╗l├╝m!

ÔÇô─░nanc─▒ bozuklar─▒ dikkate alma!

ÔÇôGafilleri umursama!

Bilesin ki;

ÔÇô┼×u dinlerini par├ža par├ža edenler ve kendileri de grup grup ayr─▒lm─▒┼č olanlar var ya, (SenÔÇÖin) onlarla hi├žbir al├ókan yoktur! (el-EnÔÇÖ├óm, 159)

Ey delikanl─▒!

Hazret-i Peygamber nas─▒l yeti┼čti, hangi ├žilelerden ge├žti, iyi oku! Allah; ├žilesiz bir hayat yazm─▒yor, zahmetsiz bir rahmet yazm─▒yor, imtihans─▒z bir d├╝nya yazm─▒yor, s─▒k─▒nt─▒s─▒z bir ├Âm├╝r yazm─▒yor kimseye. OÔÇÖnun yazmad─▒─č─▒ bir ┼čeyi sen yazmaya kalkanlardan olma. ├ç├╝nk├╝ z─▒dd─▒n─▒ yazmak, hi├ž ger├žekle┼čmeyecek bir yalandan ibarettir her zaman. Sak─▒n, bir yalana ebediyetini kurban edecek kadar ak─▒ls─▒z ve ahmaklardan olma!

Bak;

Y├╝ce Allah, Hazret-i Y├╗sufÔÇÖa daha o k├Ârpecik iken neler ya┼čatt─▒. Niye?

Sen sen ol, bu hakikati e─čitimde rafa kald─▒ranlar kervan─▒na kat─▒lma, yoksa hi├žbir makbul hedefe ula┼čamazs─▒n. Ula┼čabildi─čin yer, sadece pi┼čmanl─▒k ve peri┼čanl─▒k noktas─▒ olur.

Ey delikanl─▒!

Art─▒k her refleksi iyi tan─▒. Seni yeti┼čtirecek olan refleksleri peygamberlerden al, onlar─▒n izinden giden Hak dostlar─▒ndan al, g├Ân├╝l erbab─▒ndan al.

D├╝┼č├╝n;

Haset niye ├žirkin bir ahl├ók?

├ç├╝nk├╝ o, g├╝zel olan bir ┼čeye kar┼č─▒ ├žok k├Ât├╝ bir refleks. Her g├╝zeli bozmaya u─čra┼čan bir refleks.

Dedikodu niye berbat?

├ç├╝nk├╝ do─čruluk terazisini iki tarafl─▒ de─čil tek tarafl─▒ ve e─čri olarak kullanmay─▒ tercih eden ├žok rezil bir refleks. G├Ân├╝llerdeki g├╝zellikleri y─▒kan ve aralar─▒ bozan u─čursuz bir refleks.

Dolay─▒s─▒yla;

Bug├╝nk├╝ e─čitemeyen, yeti┼čtiremeyen, ham b─▒rakan, nefs├ón├«le┼čtiren ve ars─▒zla┼čt─▒ran her refleks de, kez├ó ayn─▒ derecede k├Ât├╝. Ne kadar yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lsalar, rekl├óm edilseler de.

Ey anneler, babalar, e─čitimciler!

Siz de uyan─▒n!

Reflekslerinizi s├╝zge├žten ge├žirin. Peygamber terazisiyle inceden inceye tart─▒n. ├çocu─čunuzun nefs├ón├« y├Ân├╝n├╝ destekleyen refleksleri terk edin. Onlar─▒n r├╗h├ón├« ve kalb├« y├Ânlerini diriltecek, d├╝zeltecek ve g├╝zelle┼čtirecek tarih├« ve d├«n├« reflekslerinizi, takv├ó ve ihl├ós reflekslerinizi, hesap ve ├óhiret reflekslerinizi, tutup da as─▒rlard─▒r size d├╝┼čman fakat cazip s─▒r─▒t─▒kl─▒ tiplerin telkinleri ve alk─▒┼člar─▒ y├╝z├╝nden ├ž├Âpe atmay─▒n, d├óh├« yeti┼čtiren d├╝sturlu refleksleri raflarda toza bo─čmay─▒n!

Yüce Mevlâ;

Bu milleti, e─čitim sahas─▒nda yine peygamber terazisinde bas├«retli bir uyan─▒┼ča ve dirili┼če mazhar eylesin!

Yâ Rab!

Nasîb et!

├ém├«n…ÔÇŁ