NEC├é┼×├ÄÔÇÖN─░N HUZ├ŤRUNDA

YAZAR : Âdem SARAÇ ademsarac@yyu.edu.tr

adem_sarac-yuzakidergisi-eylul2015

Bundan ├Ânceki yaz─▒m─▒zda ┬ź─░kinci Habe┼č Hicreti┬╗ne kat─▒lan sah├ób├«lerin adlar─▒n─▒ ayr─▒nt─▒l─▒ olarak vermi┼čtik. Hicret edenlerin daha ziyade; k├Âle, zay─▒f, kimsesiz ki┼čilerden olu┼čtu─ču yaz─▒l─▒p anlat─▒lmaktad─▒r. Fakat verdi─čimiz ayr─▒nt─▒l─▒ listeye dikkatle bakt─▒─č─▒m─▒zda, sadece zay─▒flar─▒ de─čil; bir├žok ├Ânde gelen ki┼čiyi de g├Âr├╝r├╝z. Bu liste, bir nev├« muh├ócir sah├ób├«lerin resimleri ┼čeklinde d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse; kimlerin neyi fed├ó ederek, nas─▒l bir yola ve ni├žin ├ž─▒kt─▒klar─▒ ├žok daha iyi anla┼č─▒l─▒r.

─░lk hicrete 15 ki┼či kat─▒lm─▒┼čt─▒. Fakat geri d├Ânenlerin say─▒s─▒ 40 civar─▒nda olmu┼čtu. ─░kinci hicrete 70 ki┼či kat─▒lm─▒┼čt─▒. Fakat gittikleri ├╝lkede yapt─▒klar─▒ say─▒m neticesinde Habe┼č ├╝lkesine toplam 130 sah├ób├«nin hicret etti─či g├Âr├╝ld├╝.

Bu durum bize, ├╝zerinde dikkatle durmam─▒z ve asla g├Âzden ka├ž─▒rmamam─▒z─▒ gerektiren ├žok ├Âzel bir olu┼čumu anlat─▒yor. Yukar─▒da belirtti─čimiz gibi; hicret yolu a├ž─▒lm─▒┼čt─▒, s├╝rekli gidip gelmeler oluyordu. ─░┼čte bu durum; Mekke i├žin oldu─ču kadar, Habe┼čistan i├žin de ├žok ├Ânemliydi. Sah├ób├«ler; kendi ba┼člar─▒na hareket etmedikleri gibi, sahipsiz de de─čillerdi. Yani birinci ve ikinci hicret, bir anda olmu┼č bitmi┼č bir ┼čey de─čildi. Geli┼čen yeni durumlara g├Âre sah├ób├«ler ya Habe┼č ├╝lkesine gidiyorlar ya da oradan tekrar MekkeÔÇÖye d├Ân├╝yorlard─▒. Ve bu da belli bir disiplin d├óhilinde devam edip gidiyordu.1

Her iki hicrette de, muh├ócirler ba┼č─▒bo┼č de─čillerdi yani. Ba┼člar─▒nda sorumlular─▒ vard─▒. ├ľzellikle ikinci hicrette; kral huz├╗runda ya┼čananlar sebebiyle, bu sorumlular cidd├« bir ┼čekilde ├Âne ├ž─▒km─▒┼člard─▒…

─░kinci Habe┼č Hicreti ile yola ├ž─▒kanlar; ileride yol boyu kat─▒lanlarla beraber, ├žileli ve zorlu bir yolculuktan sonra, Habe┼č ├╝lkesine vard─▒lar. Fakat bu sefer, m├╝┼črikler pe┼člerini b─▒rakmam─▒┼člard─▒. Yolda yeti┼čip yakalayamad─▒klar─▒ i├žin, ├Âfkelerinden ba─č─▒r─▒p-├ža─č─▒ran Mekke m├╝┼črik liderleri; olay─▒ oldu─čundan ├žok daha fazla b├╝y├╝tt├╝ler:

ÔÇôM├╝sl├╝manlar MekkeÔÇÖde her ge├žen g├╝n ├žo─čal─▒p g├╝├žlenmekle beraber, ┼čimdi Mekke d─▒┼č─▒nda da g├╝├ž kazanacaklar! Habe┼č ├╝lkesinde ilgi ve itibar g├Ârd├╝ler. Bu bizim i├žin ├žok b├╝y├╝k bir tehlikedir. E─čer zaman─▒nda m├╝dahale etmezsek, ileride ├žok b├╝y├╝k s─▒k─▒nt─▒lara d├╝┼čeriz!

ÔÇô├ľyleyse hemen gerekeni yapal─▒m!

ÔÇôHabe┼č Nec├ó┼č├«si Asheme, muh├ócirleri himaye etti. Nec├ó┼č├«ÔÇÖnin hem dostu hem de onun yan─▒nda itibar sahibi biri olan Amr bin ├és ile Eb├╗ Rebia bin Mu─č├«reÔÇÖyi hemen Habe┼č ├╝lkesine g├Ânderelim. Muh├ócirleri al─▒p geri getirsinler.

ÔÇôNec├ó┼č├« ve adamlar─▒ i├žin g├Âz al─▒c─▒ hediyeler de g├Ânderelim!

ÔÇôB├Âylece ka├žaklar─▒ geri vermesi kolay olacak!

Mekke m├╝┼črik devleti; Habe┼č muh├ócirlerini geri getirmek i├žin, hediye ad─▒n─▒ verdikleri bolca r├╝┼čvetlerle beraber iki adam─▒n─▒ yola ├ž─▒kard─▒. Mekke h├╝k├╗meti ile Habe┼č h├╝k├╗meti aras─▒nda diplomatik, siyas├«, hukuk├«, ticar├« ve ekonomik ili┼čkiler en ├╝st seviyedeydi. Buna g├╝venerek, d─▒┼č i┼čleri seviyesinde bir g├Âr├╝┼čme yapacaklar ve muh├ócirleri geri getireceklerdi.2

Di─čer yandan, Habe┼čistanÔÇÖa varan muh├ócirler; daha ├Ânce hicret eden di─čer muh├ócir karde┼čleriyle bulu┼čtular. Ras├╗lullah -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n temsilcisi s─▒fat─▒yla Hazret-i C├ófer -rad─▒yall├óhu anh-, Ras├╗lull├óhÔÇÖ─▒n mektubunu Nec├ó┼č├«ÔÇÖye takdim ederek, y├Ânetimin onay─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒. Fakat daha her ┼čeyleri ile kendilerini anlatmaya f─▒rsat bulamadan, Mekke temsilcileri Habe┼č ├╝lkesine vard─▒lar.

Nec├ó┼č├« Asheme ile g├Âr├╝┼čmeden ├Ânce, b├╝t├╝n kabinesini hediye ad─▒ alt─▒nda verdikleri r├╝┼čvetlerle yanlar─▒na ├žektiler. Sonra da kral ile g├Âr├╝┼č├╝p, hediyelerini takdim ederek, ka├žaklar─▒ istediler:

ÔÇôEy h├╝k├╝mdar! Bizden birtak─▒m akl─▒ ermez ki┼čiler MekkeÔÇÖden ka├žarak, gelip sizin ├╝lkenize s─▒─č─▒nd─▒lar. Onlar bizim d├«nimizden ayr─▒ld─▒lar. Sizin d├«ninize de girmediler. Hi├ž kimsenin bilmedi─či yepyeni bir din icat ettiler. Bundan dolay─▒ yoldan ├ž─▒k─▒p, ka├žak olarak buraya geldiler. Bizler onlar─▒n anne-babalar─▒, akrabalar─▒, kom┼čular─▒ ve kavmimizin ├╝st├╝n insanlar─▒ taraf─▒ndan size g├Ânderildik. Onlar─▒ bize geri vermenizi istiyoruz. ├ç├╝nk├╝ onlar─▒ biz sizden daha iyi tan─▒r─▒z. Sizin ├╝lkenizde de bozgunculuk yapmalar─▒na m├╝saade etmeden, al─▒p g├Ât├╝relim onlar─▒!

Hediye ad─▒ alt─▒nda r├╝┼čvet alan b├╝t├╝n yetkililer de, Mekkelileri desteklediler:

ÔÇôKa├žaklar─▒n ve bozguncular─▒n bizim ├╝lkemizde ne i┼čleri var! Verelim gitsin hepsini!

Nec├ó┼č├« ise, her ┼čeye ra─čmen olaya daha cidd├« yakla┼č─▒m sergiledi:

ÔÇô├ľnce bir dinleyelim, bakal─▒m onlar ne diyorlar!3

Muh├ócirlerin ├ža─čr─▒l─▒p dinlenmemeleri i├žin araya giren y├Ânetici kadro, ne yapt─▒ysa da engel olamad─▒. Nec├ó┼č├«, kararl─▒ ve etkili biriydi.

Ard─▒ndan da muh├ócirleri huz├╗runa ├ža─č─▒rtt─▒. Kabul salonuna giren muh├ócirlerin hi├žbiri, kral ├Ân├╝nde e─čilmediler. Mekke m├╝┼črik temsilcileri Amr bin ├és ile Eb├╗ Rebi├ó bin Mu─č├«re, Habe┼čliler gibi yerlere kadar e─čilmi┼člerdi. Bu durum Nec├ó┼č├«ÔÇÖnin de dikkatlerinden ka├žmad─▒:

ÔÇôEy muh├ócirler! Buradaki b├╝t├╝n herkes huz├╗rumda e─čilirken, siz neden e─čilmediniz?

Nec├ó┼č├«ÔÇÖnin bu hakl─▒ gibi g├Âr├╝nen sorusuna, Hazret-i C├ófer -rad─▒yall├óhu anh- cevap verdi:

ÔÇôBiz AllahÔÇÖtan ba┼čkas─▒n─▒n ├Ân├╝nde e─čilmeyiz!

ÔÇôAll├óhÔÇÖ─▒n Ras├╗l├╝ dedi─činiz z├ót─▒n ├Ân├╝nde de e─čilmiyor musunuz?

ÔÇôRas├╗lullah -aleyhissel├óm-, kulun kula secdesini yasaklad─▒. All├óhÔÇÖ─▒n emri budur ├ž├╝nk├╝!

ÔÇô┼×unlar─▒ tan─▒yor musunuz ey muh├ócirler?

ÔÇôEvet, tan─▒yoruz. MekkeÔÇÖnin en ├Ânde gelenlerinden olup, s├Âz sahibi ki┼čilerdir?

ÔÇôSizi al─▒p g├Ât├╝rmeye gelmi┼čler!

ÔÇôBiz onlarla gitmeyiz!

ÔÇôEy muh├ócirler! S├Âyleyin bakal─▒m, ├╝lkeme neden geldiniz?ÔÇŁ

Hazret-i C├ófer -rad─▒yall├óhu anh-, ├žok ak─▒ll─▒ ve pratik zek├ól─▒ biriydi. ├ľnce kim olduklar─▒n─▒ ortaya koymay─▒ d├╝┼č├╝nd├╝. Kendinden emin bir ┼čekilde s├Âze ba┼člad─▒:

ÔÇôEy h├╝k├╝mdar! Huz├╗runuza kabul edildi─čimde, Ras├╗lullah -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n mektubunu size takdim ederek, ├╝lkenize ni├žin geldi─čimi s├Âylemi┼čtim!

ÔÇôMekke el├žileri sizin ka├žaklar oldu─čunuzu ve ├╝lkemi kar─▒┼čt─▒rmak i├žin geldi─činizi s├Âyl├╝yorlar!

ÔÇôEy h├╝k├╝mdar! ─░zin verirseniz, bizi geri g├Ât├╝rmek i├žin gelen bu el├žilere, birka├ž soru sormak istiyorum.

ÔÇôSorabilirsin.

ÔÇôS├Âyleyin bakal─▒m ey el├žiler, biz k├Âle miyiz ki bizi al─▒p geri g├Ât├╝receksiniz?

ÔÇôHay─▒r.

ÔÇôBiz katil miyiz ki, g├Ât├╝r├╝p ceza vereceksiniz?

ÔÇôHay─▒r.

ÔÇôBiz h─▒rs─▒z m─▒y─▒z ki, mallar─▒n─▒z─▒ geri almak i├žin g├Ât├╝receksiniz?

ÔÇôHay─▒r.

ÔÇôYoksa sizlere borcumuz var da, onu almak i├žin mi bizi g├Ât├╝rmeye geldiniz?

ÔÇôHay─▒r.

ÔÇôEy h├╝k├╝mdar! Siz de g├Âr├╝yorsunuz ki, bunlar─▒n bizi al─▒p g├Ât├╝recek hi├žbir hakl─▒ gerek├želeri yok. ┼×imdi de siz sorar m─▒s─▒n─▒z, bizden ne istiyorlar?4

ÔÇôS├Âyleyin ey el├žiler! Bunlar k├Âle, katil, h─▒rs─▒z ve bor├žlu de─čillerken, siz bunlardan ne istiyorsunuz?

El├žiler fena h├ólde tel├ó┼čland─▒lar. Amr bin ├és, k─▒vrak zek├ós─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒rd─▒ yine:

ÔÇôBunlar─▒n hepsi bozgunculard─▒r ey h├╝k├╝mdar. Putlar─▒m─▒z─▒ terk ettiler. Sizin d├«ninize de girmediler! Yeni bir din ortaya att─▒lar!

ÔÇôBunu daha ├Ânce de s├Âylemi┼čtin ey Amr!

M├╝┼črik heyeti tedirginlik ya┼čarken, m├╝sl├╝manlar kendilerinden emin bir duru┼č sergiliyorlard─▒. Nec├ó┼č├«, bunun da fark─▒ndayd─▒.

Muh├ócir-s─▒─č─▒nmac─▒ olarak buraya geldikleri h├ólde, Mekkelilerin bu takibat─▒ neticesinde, Habe┼čistanÔÇÖa hicret eden bu muh├ócirler, protokol seviyesinde g├Âr├╝┼čmelere kadar y├╝kselmi┼č oluyorlard─▒. Mekkeliler ne yapt─▒klar─▒n─▒n fark─▒nda bile de─čillerdi! Hazret-i C├ófer -rad─▒yall├óhu anh-, bu durumu da ├žok g├╝zel bir ┼čekilde de─čerlendirmek i├žin, yine s├Âz istedi:

ÔÇôEy h├╝k├╝mdar! ├ťlkenize neden geldi─čimizi, d├«nimizin nas─▒l bir din oldu─čunu ve m├╝┼čriklerden ├žektiklerinizi anlatmam─▒za m├╝saade eder misiniz?

Y├Ânetici kadro; hediye ad─▒ndaki r├╝┼čvetleri sebebiyle, buna izin verilmemesi gerekti─čini ileri s├╝rseler de, Nec├ó┼č├« muh├ócirlere yeni bir s├Âz hakk─▒ daha verdi:

ÔÇôAnlat─▒n, sizi dinliyorum!

Kendinden emin duru┼ču ve ├žok g├╝zel hit├óbeti ile Hazret-i C├ófer -rad─▒yall├óhu anh-, tane tane konu┼čtu:

ÔÇôEy h├╝k├╝mdar! Biz cahiliyyet i├žinde ya┼čayan bir millettik. Putlara tapar, ├Âl├╝ eti bile yerdik. K├Ât├╝l├╝klerin hepsini yapar, akrabalar─▒m─▒zla ilgi ve al├ókay─▒ keserdik. Kom┼čulu─ču k├Ât├╝ g├Âr├╝r, kuvvetli olan─▒m─▒z zay─▒flar─▒m─▒z ezerdi. Y├╝ce Allah bize i├žimizden bir Ras├╗l g├Ânderinceye kadar, b├Âyle bir k├Ât├╝l├╝k i├žinde ya┼č─▒yorduk. Ras├╗lullah -aleyhissel├óm-, bizi HakkÔÇÖa davet edinceye kadar bizler bu h├óldeydik yani…

Hazret-i C├ófer -rad─▒yall├óhu anh-; ├Âyle bir giri┼č yapt─▒ ki, bundan sonras─▒ndaki konu┼čma, kar┼č─▒l─▒kl─▒ diyalog ┼čeklinde devam etti:

ÔÇôAll├óhÔÇÖ─▒n Ras├╗l├╝ dedi─činiz z├ót, sizi neye davet etti?

ÔÇôRas├╗lullah -aleyhissel├óm- bizi; All├óhÔÇÖ─▒n birli─čine inanmaya, kendisinin de All├óhÔÇÖ─▒n Ras├╗l├╝ oldu─čunu tasdik etmeye, b├╝t├╝n putlardan uzak durmaya davet etti.

ÔÇôNeleri emretti size?

ÔÇôBize; do─čru s├Âzl├╝ olmay─▒, em├ónetleri yerine getirmeyi, akrabalara ilgi g├Âstermeyi, kom┼čular─▒m─▒zla iyi ge├žinmeyi, haramlardan uzak durmay─▒ ve namaz k─▒lmam─▒z─▒ emretti.

ÔÇôNeleri yasaklad─▒ peki?

ÔÇôHer t├╝rl├╝ ├žirkin, y├╝z k─▒zart─▒c─▒ s├Âz ve i┼čleri, yalan s├Âylemeyi ve yalan yere ┼čahitlik yapmay─▒, fuhu┼č yapmay─▒ ve namuslu kad─▒nlara iftira atmay─▒, yetim mal─▒ yemeyi, haks─▒z kazan├ž sa─člamay─▒ yasaklad─▒.

ÔÇôBu durumda siz ne yapt─▒n─▒z?

ÔÇôBiz de OÔÇÖna ve getirdiklerine ├«m├ón ettik. OÔÇÖnun g├Âsterdi─či yolda y├╝r├╝meye ba┼člad─▒k. Ras├╗lull├óhÔÇÖ─▒n hel├ól dedi─či ┼čeyleri hel├ól, haram dedi─či ┼čeyleri haram olarak bildik ve buna g├Âre ya┼čamaya ├žal─▒┼čt─▒k.

ÔÇôKavminizin tepkisi ne oldu?

ÔÇôAllah ve Ras├╗l├╝ÔÇÖne ├«m├ón edince, kavmimiz d├╝┼čman kesildi bize. Bizi d├«nimizden putperestli─če d├Ând├╝rmek i├žin bask─▒ yap─▒p, i┼čkence ettiler. Dayan─▒lamayacak i┼čkence ve eziyetlerde bulundular. ├ľyle ki, bu i┼čkence ve eziyetlerden ├Âlenlerimiz bile oldu. Ras├╗lullah -aleyhissel├óm- da bizi size, sizin ├╝lkenize g├Ânderdi?

ÔÇôNeden bize g├Ânderdi peki?

ÔÇô├ç├╝nk├╝ sizin ├ódil bir kral oldu─čunuzu ve bize iyi muamele edece─činizi biliyordu. Onun i├žin biz de sizi tercih edip, ├╝lkenize geldik.

ÔÇôPeki, All├óhÔÇÖ─▒n Ras├╗l├╝ dedi─činiz z├óta gelen vahiyden, yan─▒n─▒zda veya ezberinizde bir ┼čey var m─▒?

ÔÇôVar ey kral. Hem ezberimizde var, hem de yan─▒m─▒zda yaz─▒l─▒ olarak da getirdik!

ÔÇôDo─črusu ├žok merak ettim!

ÔÇô─░zin verirseniz okuyal─▒m, ey h├╝k├╝mdar!

ÔÇôOkuyun bakal─▒m!

Biraz daha ├Âne ├ž─▒k─▒p, salonun ortas─▒na ve kral─▒n kar┼č─▒s─▒na ge├žen Hazret-i C├ófer -rad─▒yall├óhu anh-, ezberinden Meryem S├╗resiÔÇÖnin ilk 15 ├óyetini okudu.5

Nec├ó┼č├«, okunan ├óyetler kar┼č─▒s─▒nda kendini tutamad─▒ ve g├Âzleri doldu. Sonra da ┼č├Âyle demekten kendini alamad─▒:

ÔÇôVall├óh├« bu ayn─▒ kandilden f─▒┼čk─▒ran bir nurdur! Sizinki ile bizimkinin getirdi─či ┼čeyler, ayn─▒ kaynaktan geliyor!

ÔÇôMuhammed -aleyhissel├óm- ile ├Äsa -aleyhissel├óm- de─čil mi ey kral?

ÔÇôEvet ey muh├ócirler!

M├╝sl├╝man muh├ócirleri ve okunan ├óyetleri dinleyen kral, Mekke heyetine d├Ând├╝:

ÔÇôBenim g├Ârd├╝─č├╝m├╝ siz nas─▒l g├Âremezsiniz? Bunlar s├Âz├╝n en g├╝zelini s├Âyl├╝yorlar. Yolun en g├╝zeline girmi┼čler. Ben b├Âylesine g├╝zelliklerle donanm─▒┼č ve bana s─▒─č─▒nm─▒┼č olanlar─▒ size teslim etmem! Hediye ad─▒ alt─▒nda verdi─činiz r├╝┼čvetlerinizi al─▒n ve hemen ├╝lkemi terk edin!

M├╝sl├╝manlar─▒n istikrar─▒, Nec├ó┼č├«ÔÇÖnin idaresi ve Mekkelilerin ma─čl├╗biyeti ile bu ilk b├╝y├╝k oturum kapanm─▒┼č oldu. M├╝sl├╝manlar kurtulmu┼člard─▒. Mekke el├žileri ise, seslerini bile ├ž─▒karamam─▒┼člard─▒… Onlar, Peygamber EfendimizÔÇÖin tedris├ót─▒ndan ge├žmi┼člerdi ├Âyle ya…

-Sall├óll├óhu aleyhi ve sellem…-

_________________

1 Zeheb├«, T├ór├«huÔÇÖl-─░sl├óm, s. 191-192.
2 ─░bn-i Hi┼č├óm, es-S├«ret├╝ÔÇÖn-Nebeviyye, c. 1, s. 357.
3 Eb├╗ÔÇÖl-Fid├ó ─░bn-i Kes├«r, el-Bid├óye veÔÇÖn-Nih├óye, c. 3, s. 72-75.
4 Diyarbekr├«, T├ór├«huÔÇÖl-H├ómis f├« Ahv├ól-i Enf├╝s├« Nafis, c. 1, 290-291.
5 Mustafa ├és─▒m K├ľKSAL, ─░sl├óm Tarihi, c. 2, s. 40-43.