C─░HAD

YAZAR : Do├ž. Dr. Harun ├ľ─×M├ť┼× ogmusharun@yahoo.com

harun_ogmus_yuzakidergisi-agustos2015

Cihad, ┬źbir i┼čte ciddiyet g├Âstermek ve gayret etmek┬╗ anlam─▒ndaki ┬źcehd┬╗ k├Âk├╝nden gelir ve; ┬źD├╝┼čman─▒ engellemek i├žin ki┼činin b├╝t├╝n g├╝c├╝n├╝ ortaya koymas─▒┬╗ ┼čeklinde tarif edilir.1 Bu tarif daha ├žok sil├óhl─▒ sava┼č─▒ akla getirse de; kelime, k├Âk├╝nde bulunan ┬ź├žabalamak, gayret etmek┬╗ anlam─▒yla ba─č─▒n─▒ koparmam─▒┼čt─▒r. Aksine biz├ótih├« ┼čer├«atte nefs ve ┼čeytanla yap─▒lan m├╝cadele de cihad olarak isimlendirilmi┼čtir. Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin bir gazve d├Ân├╝┼č├╝nde;

ÔÇťK├╝├ž├╝k cihaddan b├╝y├╝k cih├óda d├Ân├╝yoruz.ÔÇŁ buyurmas─▒ ve nefsle olan cih├ód─▒ b├╝y├╝k cihad olarak isimlendirmesi me┼čhurdur. Nefsle cih├ód─▒n ┬źb├╝y├╝k cihad┬╗ olarak isimlendirilmesinin gerek├žesi gayet vaz─▒ht─▒r. ├ç├╝nk├╝ kendisini yenemeyen, zaaflar─▒na m├ón├« olamayan ki┼činin d├╝┼čmanla sava┼č─▒rken kar┼č─▒la┼čaca─č─▒ zorluklara dayanamayaca─č─▒ bed├«h├«dir. Zaaflar─▒n─▒ giderip bu konuda yeterli idmana sahip olmayan bir asker, sava┼čta ba┼čkalar─▒n─▒n da paniklemesine yol a├žar. C├ól├╗tÔÇÖla sava┼čmaya giden T├ól├╗tÔÇÖun, askerlerini yollar─▒ ├╝st├╝ndeki bir nehirden -bir avu├ž d─▒┼č─▒nda- su i├žmemekle imtihan etmesi ve i├ženleri ordusundan ├ž─▒karmas─▒ (Bkz. el-Bakara, 2/249), nefse h├ókim olman─▒n d├╝┼čmanla sava┼č─▒n ├Âncelikli ┼čart─▒ oldu─čunu g├Âsteren en g├╝zel ├Ârnektir.

Demek ki cihad, -g├╝n├╝m├╝zde anla┼č─▒lan─▒n aksine- yaln─▒zca ┬źsil├óhl─▒ m├╝cadele┬╗ anlam─▒nda de─čildir.

MekkeÔÇÖde inen Ankeb├╗t S├╗resiÔÇÖnde yer alan;

ÔÇťBizim u─črumuzda cihad edenleri elbet kendi yollar─▒m─▒za eri┼čtirece─čiz.ÔÇŁ (el-Ankeb├╗t, 29/69) mealindeki ├óyette oldu─ču gibi MekkeÔÇÖde inen s├╗relerde cih├ód─▒n zikredilmesi bunun en b├╝y├╝k delilidir. ├ç├╝nk├╝ sil├óhl─▒ m├╝cadele izni MekkeÔÇÖden MedineÔÇÖye hicretten ancak bir m├╝ddet sonra ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. (el-Hacc, 22/39) ├ľyleyse MekkeÔÇÖde bahsi edilen cihad, sil├óhl─▒ m├╝cadele olamaz. Bu da cih├ód─▒n sava┼čtan ├žok daha geni┼č bir m├ón├óya sahip oldu─čunu; ┬źki┼činin ba┼čta nefsi ve ┼čeytan olmak ├╝zere Allah d├╝┼čmanlar─▒na kar┼č─▒ m├╝cadele vermesi, buna paralel olarak Allah u─črunda g├Âsterdi─či her t├╝rl├╝ ├žaba ve gayret┬╗ ┼čeklinde anla┼č─▒lmas─▒ gerekti─čini g├Âsterir.

Cih├ód─▒n yaln─▒zca sil├óhl─▒ m├╝cadele olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemek, onun i├žinde sil├óhl─▒ m├╝cadelenin hi├ž yer almad─▒─č─▒ anlam─▒na gelmez. Zaten yaln─▒zca sil├óhl─▒ m├╝cadele olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemek, bir k─▒sm─▒n─▒n da sil├óhl─▒ m├╝cadele oldu─čunu s├Âylemektir. Kald─▒ ki, cihad kelimesine sil├óhl─▒ m├╝cadeleden tamam─▒yla soyutlanm─▒┼č bir anlam y├╝klense bile -XIX. as─▒rda HindistanÔÇÖda ortaya ├ž─▒kan ─░ngiliz destek├žisi baz─▒ anlay─▒┼člarda g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝zere- sava┼č kar┼č─▒t─▒ insan├« (!) bir ─░sl├óm yine de elde edilemez. ├ç├╝nk├╝ KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde cihad d─▒┼č─▒nda bi-z├ótih├« -k─▒t├ól (sava┼č) kelimesi kullan─▒larak- sava┼č emri verilen ├óyetler vard─▒r. Bu ├óyetlerde a┼ča─č─▒daki kimselere kar┼č─▒ sil├óhl─▒ m├╝cadele verilmesi emredilmi┼čtir:

1. M├╝sl├╝manlarla dinleri ve yurtlar─▒ konusunda sava┼čan, onlar─▒ yurtlar─▒ndan ├ž─▒karan veya ├ž─▒karanlara destek olanlar. (el-M├╝mteh─▒ne, 60/9) Hadislerde; can─▒n─▒, mal─▒n─▒ ve namusunu korurken ├Âlen ki┼činin ┼čehid oldu─ču belirtildi─čine g├Âre bunlar da din ve vatan gibidir. O h├ólde ─░sl├ómÔÇÖda sava┼č─▒n sebeplerinden biri, mak─üs─▒duÔÇÖ┼č-┼čer├«a (┼čer├«at─▒n temel ama├žlar─▒) ad─▒ verilen din, can, mal, namus gibi cihan┼č├╝mul de─čerlerin korunmas─▒d─▒r.

2. ─░nan├ž ├╝zerinde bask─▒ olu┼čturan ve ─░sl├ómÔÇÖ─▒n tan─▒n─▒p benimsenmesini engelleyenler. Cen├ób-─▒ Hak ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇťFitne ortadan kalk─▒ncaya ve din tamamen All├óhÔÇÖ─▒n oluncaya kadar onlarla sava┼č─▒n!ÔÇŁ (el-Enf├ól, 8/39) ┼×u anda dilimizde yayg─▒nla┼čm─▒┼č olan ┬źkarga┼ča┬╗ anlam─▒n─▒n aksine fitne kelimesi asl─▒nda; ┬źh├ólisini kalp─▒ndan ay─▒rmak i├žin alt─▒n─▒ ate┼če sokmak┬╗ demektir.2 D├«ninden d├Ând├╝r├╝lmek i├žin bask─▒ya u─črayan kimseler, kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ bask─▒lar kar┼č─▒s─▒nda dinlerinde sebat edip edememeleri bak─▒m─▒ndan h├ólisiyle kalp─▒ ay─▒r─▒lmak ├╝zere ate┼če at─▒lan alt─▒na benzerler. Bu itibarla inan├ž konusunda bask─▒ya maruz kalmak KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde fitne olarak nitelenmi┼č ve fitnenin ├Âl├╝mden beter oldu─ču belirtilmi┼čtir. (el-Bakara, 2/217) Yukar─▒da ge├žen ├óyete g├Âre, sava┼č─▒n sebeplerinden biri de bu ┼čekilde inan├ž ├╝zerinde olu┼čturulan bask─▒lar─▒ kald─▒rmak ve insanlar─▒n ─░sl├ómÔÇÖa girmesini engelleyenleri bertaraf etmektir.

3. ─░├žlerinde ya┼čayan m├╝sl├╝manlara eziyet eden gayr-i m├╝slim topluluklar. B├Âyle toplumlar i├žinde ya┼čayan m├╝sl├╝manlar, ─░sl├óm toplumundan yard─▒m isterse, m├╝sl├╝manlar─▒n -o gayr-i m├╝slim toplulukla varsa anla┼čmalar─▒n─▒ bozmamak kayd─▒yla- onlara yard─▒m etmeleri gerekir. (el-Enf├ól, 8/72)

4. Sava┼čan iki m├╝sl├╝man topluluktan haks─▒z olan taraf da m├╝sl├╝manlar─▒n sava┼čmas─▒ emredilen gruplar aras─▒nda yer al─▒r. Ancak b├Âyle bir durumda ├Âncelikle iki toplulu─čun aras─▒ sulh yoluyla d├╝zeltilmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Bunda muvaffak olunamazsa o zaman ad├ólet ger├žekle┼čene kadar zalim tarafa kar┼č─▒ mazlum taraf desteklenir. (el-Hucur├ót, 49/9)

KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖe g├Âre sava┼ča izin verilen durumlar bunlard─▒r. Her ne kadar ├óyetlerde; All├óhÔÇÖ─▒n k├ófirleri rezil etmesi, m├╝sl├╝manlara zafer vermesi, ├Â├ž almalar─▒n─▒ (et-Tevbe, 9/14-15) ve gan├«met elde etmelerini sa─člamas─▒ (el-Feth, 48/18-21) vb. ba┼čka hususlar da t├ód├ód edilirse de bunlar sava┼ča gerek├že olmaktan ziyade, sava┼čta bir taraf─▒n galip di─čer taraf─▒n ma─čl├╗p olmas─▒n─▒n tabi├« neticelerine i┼čaret olmak ├╝zere zikredilmi┼č, bu yolla ├Âzellikle de m├╝sl├╝manlar─▒n elde edecekleri zaferlere y├Ânelik gayb├« be┼č├óretler verilmi┼čtir. Dolay─▒s─▒yla yukar─▒da say─▒lan gerek├želer d─▒┼č─▒nda sava┼č─▒lmas─▒n─▒ ─░sl├óm tasvip etmez. Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-; yaln─▒zca Allah kelimesini y├╝celtmek i├žin yap─▒lan sava┼č─▒n cihad oldu─čunu, gan├«met, asabiyet, ┼čan ve ┼č├Âhret i├žin sava┼č─▒lmas─▒n─▒n bu kapsamda yer almad─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čtir. (Nes├ó├«, ┬źel-Cih├ód┬╗, 20-24; ─░bn-i M├óce, ┬źCih├ód┬╗, 31) Bu durumda en birinci hedefi m├╝sl├╝man kan─▒ d├Âkmek olan Don Ki┼čotlarÔÇÖ─▒n i┼čledikleri cinayetler, mezheb├« ve etnik gayretlerle icra edilen tedhi┼č hareketleri, bir insan─▒ ├Âld├╝rmenin b├╝t├╝n insanlar─▒ ├Âld├╝rmek gibi oldu─čunu (el-M├óide, 5/32) belirten bir d├«ne mensup olduklar─▒n─▒ s├Âyleyen baz─▒lar─▒n─▒n nezdinde m├╝sl├╝man can─▒n─▒n bir t├╝rbe kadar de─čerinin olmamas─▒ ve t├╝rbeleri koruma ad─▒na binlerce cana k─▒ymalar─▒ nas─▒l izah edilecektir, var─▒n siz k─▒yas edin!

Bu vesileyle son olarak ┼ču m├╝him noktay─▒ vurgulayal─▒m:

Sava┼č birbirinden ayr─▒lm─▒┼č iki toplum, yani iki devlet aras─▒nda olur. Ayn─▒ toplumun fertleri aras─▒nda olan ├žat─▒┼čmalar ise sava┼čtan ziyade fitne, yani karga┼čal─▒kt─▒r. Karga┼ča ve kaos ise bug├╝n Suriye, Irak, Yemen gibi ├╝lkelerde g├Ârd├╝─č├╝m├╝z ├╝zere en k├Ât├╝ d├╝zenden daha k├Ât├╝d├╝r. Mekke devrinde m├╝sl├╝manlara sava┼č m├╝saadesi ├ž─▒kmamas─▒n─▒n en b├╝y├╝k hikmeti budur. Dolay─▒s─▒yla ba┼čka bir toplum i├žinde ya┼čayan m├╝sl├╝manlar bask─▒ya da maruz kalsalar, o toplumdan ayr─▒┼čmad─▒k├ža onlarla sava┼čmamal─▒d─▒rlar. Ancak SuriyeÔÇÖde oldu─ču gibi canlar─▒na ve namuslar─▒na ili┼čilip de kendilerini savunmaktan ba┼čka ├žarelerinin kalmamas─▒ durumu m├╝stesn├ód─▒r.

ÔÇťRabbimiz! Bizi, ink├ór edenler i├žin deneme konusu k─▒lma, bizi ba─č─▒┼čla!ÔÇŁ (el-M├╝mteh─▒ne, 60/5)

_________________________

1 R├óg─▒b, M├╝fred├ótu elf├óz─▒ÔÇÖl-KurÔÇÖ├óniÔÇÖl-Ker├«m, ┬źchd┬╗.
2 R├óg─▒b, a.g.e., ┬źfitne┬╗.