BAYRAMLAR ve KAZANIMLARIMIZ

YAZAR : Yard. Do├ž. Dr. Mustafa KARABACAK karabacakm67@hotmail.com

mustafa_karabacak-yuzakidergisi-temmuz2015
Allah Te├ól├ó; m├╝sl├╝manlara sevin├ž ve mutluluklar─▒n─▒ art─▒rmalar─▒, birlik ve beraberliklerini peki┼čtirmeleri i├žin bayramlar─▒ bah┼četmi┼čtir. Nas─▒l insanlar─▒n hayatlar─▒nda; do─čum g├╝n├╝, evlilik y─▒l d├Ân├╝m├╝ vs. gibi ├Ânemli g├╝nler varsa, toplumlar i├žin de ├Ânemli g├╝nler vard─▒r. ┼×├╝phesiz bu ├Ânemli g├╝nler, farkl─▒ adlar alt─▒nda her toplumda vard─▒r. ─░sl├óm toplumunda birlik-beraberlik ve payla┼č─▒m─▒n sembol├╝ ve inananlar i├žin de─čer ifade eden Ramazan ve Kurban Bayramlar─▒ vard─▒r.

Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, MedineÔÇÖye geldi─činde Medinelileri c├óhiliyye d├Âneminden kalma iki bayram kutlarken g├Ârd├╝. Onlara;

ÔÇťAllah Teb├órake ve Te├ól├ó bu iki g├╝n├╝n├╝z├╝ bunlardan daha hay─▒rl─▒ iki g├╝nle de─či┼čtirdi. Bunlar: Ramazan Bayram─▒ ve Kurban Bayram─▒.ÔÇŁ buyurdu. (Eb├╗ D├óv├╗d, Sal├ót, 245; Nes├ó├«, Ideyn, 1; Ahmed bin Hanbel, III, 103, 178, 235, 250; Nes├ó├«, Ideyn, 1)

Allah oyun ve e─člence g├╝nlerini; zikir, ┼č├╝k├╝r, ba─č─▒┼članma ve af g├╝nleri olan bu iki g├╝nle de─či┼čtirdi. M├╝ÔÇÖminler i├žin d├╝nyada ├╝├ž bayram vard─▒r: Her hafta tekrar edilen Cuma bayram─▒, her y─▒l gelen iki bayram; Ramazan ve Kurban Bayramlar─▒.

Bayramlar─▒n insanlar aras─▒nda birlik beraberli─či, karde┼čli─či, yard─▒mla┼čmay─▒ art─▒rd─▒─č─▒ muhakkakt─▒r. Bayramlar─▒ bir vesile bilerek bol bol akraba ziyaretleri yap─▒lmal─▒d─▒r. Son zamanlar─▒n modas─▒ olan bayramlar─▒ bir f─▒rsat bilerek tatil beldelerine gitmek ─░sl├óm├« olarak do─čru olmasa gerek. Hi├ž olmazsa y─▒lda iki defa aile b├╝y├╝klerini ziyaret etmek ve onlar─▒n g├Ân├╝llerini almak gerekmektedir. Darg─▒n olan m├╝sl├╝manlar bar─▒┼čmal─▒, b├╝y├╝kler ziyaret edilmeli ve k├╝├ž├╝kler sevindirilmeli, her yerde bir bayram havas─▒ esmelidir. M├╝sl├╝man─▒n be┼č vakit namaz─▒nda son tahiyyatta ba┼čta kendisine, anne-babas─▒na ve b├╝t├╝n m├╝sl├╝manlar─▒n kurtulu┼ču i├žin etti─či du├ó s├Âzde kalmamal─▒d─▒r:

ÔÇťRabbim! Hesap kurulaca─č─▒ g├╝n beni, annemi-babam─▒ ve m├╝ÔÇÖminleri ba─č─▒┼čla!ÔÇŁ (─░brahim, 14/41) Hem varl─▒─č─▒n─▒n sebebi olan anne-babas─▒ i├žin du├ó edecek, hem de onlarla darg─▒n olacak! Veya da m├╝sl├╝man karde┼či i├žin du├ó edecek, ayn─▒ All├óhÔÇÖa ve PeygamberÔÇÖe inanacak ve ayn─▒ k─▒bleye kar┼č─▒ ayn─▒ safta namaz k─▒lacak ve darg─▒n olacak! Bunlar m├╝sl├╝mana yak─▒┼čmayan davran─▒┼člard─▒r ve dil ile s├Âylenenin kalp ile onaylanmad─▒─č─▒n─▒n bir g├Âstergesidir:

ÔÇťBirbirinizle ilginizi kesmeyiniz, s─▒rt d├Ânmeyiniz, kin tutmay─▒n─▒z ve haset etmeyiniz. Ey All├óhÔÇÖ─▒n kullar─▒, karde┼č olunuz! Bir m├╝sl├╝man─▒n, din karde┼čini ├╝├ž g├╝nden fazla terk edip k├╝s durmas─▒ hel├ól de─čildir.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Edeb, 57, 62; M├╝slim, Birr, 23; Eb├╗ D├óv├╗d, Edeb, 47)

M├╝sl├╝man; eskilerin deyimiyle ├╝├ž g├╝nl├╝k d├╝nyada, ge├žici d├╝nya menfaatleri i├žin ebed├« mutlulu─čunu bozacak davran─▒┼člarda bulunamaz, en az─▒ndan bulunmamal─▒d─▒r:

ÔÇťM├╝sl├╝man elinden ve dilinden di─čer insanlar─▒n zarar g├Ârmedi─či ki┼čidir.ÔÇŁ (Buh├ór├«, ├Äm├ón, 3, Rek├ó─▒k, 26; M├╝slim, ├Äm├ón, 65; Eb├╗ D├óv├╗d, Cih├ód, 2; Tirmiz├«, ├Äm├ón, 12; Nes├ó├«, ├Äm├ón, 9) Bu ger├žekle┼čti─či zaman belki de o zaman bayramlar─▒n ├╝mmete verili┼č amac─▒na uygun hareket edilmi┼č olunur.

BAYRAM BERABER YAPILANDIR

Birlik beraberli─čin bir sembol├╝ olarak bayramlar, insanlar─▒n ve toplumlar─▒n hayat─▒nda ├Ânemli roller oynamaktad─▒r. Bayramlar da beraber yap─▒l─▒nca daha g├╝zeldir. ├ťz├╝nt├╝ler payla┼čt─▒k├ža azald─▒─č─▒ gibi sevin├žler de payla┼č─▒ld─▒k├ža artar. ├ľzellikle T├╝rkiyeÔÇÖde ya┼čad─▒─č─▒ h├ólde ba┼čka ├╝lkelerdeki baz─▒ gruplara g├Âre hareket ederek oruca ba┼člayan ve yine onlara uyarak bayram yapan kimselerin oldu─ču bilinmektedir. Bu ayn─▒ zamanda m├╝sl├╝manlar aras─▒ndaki karde┼člik duygusunun zay─▒fl─▒─č─▒n─▒ da g├Âsterir. Ayn─▒ aileden birisinin oru├ž tutarken, bir ba┼čkas─▒n─▒n daha Ramazan ay─▒n─▒n ba┼člamad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyerek oru├ž tutmamas─▒ veya birisinin bayram ederken bir ba┼čkas─▒n─▒n oru├ž tutmaya devam etmesi gibi. Bu problem, ilk bak─▒┼čta k├╝├ž├╝k gibi g├Âr├╝nse de hakikatte karde┼čli─či zedeleyen ve ayr─▒l─▒k tohumlar─▒n─▒ sa├žan i┼čaretlerdir. Bayramlar, m├╝sl├╝manlar aras─▒nda birli─čin yeniden g├Âzden ge├žirilmesi i├žin y─▒lda iki defa verilen f─▒rsatlard─▒r.

T├óbi├«nden Mesr├╗k bin el-EcdaÔÇÖ (v. 63/683); yan─▒nda bir arkada┼č─▒yla birlikte Arefe G├╝n├╝ ├éi┼če -rad─▒yall├óhu anh├ó-ÔÇÖn─▒n yan─▒na gelir. ├éi┼če -rad─▒yall├óhu anh├ó- cariyesine;

ÔÇťÔÇôOnlara kavut kar─▒┼čt─▒r ve onu tatland─▒r; oru├žlu olmasayd─▒m ondan ben de tadard─▒m.ÔÇŁ der.

Mesr├╗k ve arkada┼č─▒ ┼č├Âyle derler:

ÔÇťÔÇôEy m├╝ÔÇÖminlerin annesi sen oru├ž mu tutuyorsun? Belki de bug├╝n Kurban Bayram─▒ÔÇÖd─▒r?ÔÇŁ

Bunun ├╝zerine ├éi┼če -rad─▒yall├óhu anh├ó- ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇťÔÇôKurban Bayram─▒; imam─▒n (devlet ba┼čkan─▒n─▒n) ve insanlar─▒n ├žo─čunun kurbanlar─▒n─▒ kesti─či g├╝nd├╝r. Ramazan Bayram─▒; imam─▒n (devlet ba┼čkan─▒) ve insanlar─▒n ├žo─čunun oru├ž tutmad─▒─č─▒ g├╝nd├╝r.ÔÇŁ (Abdurrezzak, Musannef, IV, 157, Hadis no: 731)

Tirmiz├«ÔÇÖnin Eb├╗ H├╝reyreÔÇÖden riv├óyet etti─čine g├Âre Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- ┼č├Âyle buyurdu:

ÔÇťOru├ž insanlar─▒n oru├ž tuttu─ču g├╝nd├╝r. Ramazan Bayram─▒ insanlar─▒n oru├ž tutmad─▒─č─▒ g├╝nd├╝r. Kurban Bayram─▒ da insanlar─▒n kurban kesti─či g├╝nd├╝r.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Savm, 11)

Yani bayram beraber yap─▒land─▒r. Bunda da birli─či yapacak, bulunan ├╝lkedeki otoritedir.

YAPILAN ─░B├éDET─░N B─░R YILA DENK OLDU─×U AY

Bayram g├╝nleri yeme-i├žme g├╝nleridir. Ramazan orucunu topluca tutan m├╝sl├╝manlara, Allah Te├óla bayram─▒ bir dinlenme zaman─▒ olarak vermi┼čtir. Hatt├ó ilmih├ól kitaplar─▒nda; Ramazan Bayram─▒ÔÇÖn─▒n birinci g├╝n├╝ ve Kurban Bayram─▒ÔÇÖn─▒n d├Ârt g├╝n├╝nde oru├ž tutman─▒n haram oldu─ču yazar.

Farz namazlardan ├Ânce k─▒l─▒nan s├╝nnetler nas─▒l o namaza d├óhil ise; Ramazan ay─▒ndan ├Ânce ve sonra yani ┼×aban ve ┼×evval aylar─▒nda tutulan oru├žlar da Ramazan ay─▒na d├óhildir. RamazanÔÇÖdan sonra tutulmas─▒ tavsiye edilen oru├žla ilgili Eb├╗ Eyy├╗b el-Ens├ór├«ÔÇÖden riv├óyet edildi─čine g├Âre Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- ┼č├Âyle buyurdu:

ÔÇťKim Ramazan orucunu tutar, pe┼činden ┼×evval ay─▒nda da alt─▒ g├╝n oru├ž tutarsa b├╝t├╝n seneyi oru├žlu ge├žirmi┼č gibi olur.ÔÇŁ (M├╝slim, S─▒y├óm, 204; Eb├╗ D├óv├╗d, Savm, 58; Tirmiz├«, Savm, 53; Ahmed bin Hanbel, III, 308, 324, 344) RamazanÔÇÖda oru├ž tutmak ve akabinde ┼×evval ay─▒nda alt─▒ g├╝n oru├ž tutmak b├╝t├╝n bir y─▒l─▒ oru├žlu ge├žirmeye denktir. ├ç├╝nk├╝ iyilik on misliyledir:

ÔÇťKim iyi bir amel i┼člerse, kendisine bunun on kat─▒ ecir vard─▒r.ÔÇŁ (el-EnÔÇś├óm, 6/160)

Sevb├ón bin B├╝cd├╝dÔÇÖden (v. 54/674) riv├óyet edildi─čine g├Âre Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- ┼č├Âyle buyurmu┼čtur:

ÔÇťRamazanÔÇÖda oru├ž tutmak on aya denktir. ┼×evvalÔÇÖde alt─▒ g├╝n oru├ž tutmak da iki aya denktir. B├Âylece b├╝t├╝n y─▒l oru├žlu ge├žirilmi┼č gibi olur.ÔÇŁ (Ahmed bin Hanbel, V, 280)

Hadislerde, Ramazan ay─▒ndan sonra ┼×evval ay─▒nda oru├ž tutmak ve di─čer zamanlarda da Pazartesi Per┼čembe (Eb├╗ D├óv├╗d, Savm, 60; ─░bn-i M├óce, S─▒y├óm, 42) veya her ay─▒n belirli g├╝nlerinde yani hicr├« aylar─▒n 13, 14 ve 15. g├╝nlerinde (M├╝slim, S─▒y├óm, 181-182) oru├ž tutmak tavsiye edilmi┼čtir.

RamazanÔÇÖda kazan─▒lan g├╝zel hasletleri y─▒l i├žine yaymak gerekmektedir. B─▒rak─▒lan k├Ât├╝ haslet ve al─▒┼čkanl─▒klara tekrar d├Ânmemek gerekir. RamazanÔÇÖda sabretmesini ├Â─črendik. Bu al─▒┼čkanl─▒k hayat─▒m─▒z─▒n her ├ón─▒n─▒ ku┼čatmal─▒d─▒r. Teravihler sayesinde ├Âzellikle yats─▒ namazlar─▒na gitmeyi al─▒┼čkanl─▒k h├óline getirdik ve bu g├╝zel hasletler devam etmelidir. ─░rademiz kuvvetlendi ve irade kuvveti her merhalede hayat─▒m─▒z─▒ ku┼čatmal─▒d─▒r. Payla┼čmay─▒ ├Â─črendik ├ž├╝nk├╝ Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- orta ve i┼čaret parma─č─▒n─▒ bir araya getirerek;

ÔÇťKendi yetimini veya ba┼čkas─▒na ait bir yetimi himaye eden kimseyle ben, cennette ┼č├Âyle yan yana bulunaca─č─▒z.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Tal├ók, 25; M├╝slim, Z├╝hd, 42) buyurdu. Di─čer ├╝lkelerde s─▒k─▒nt─▒ i├žinde ya┼čayan m├╝sl├╝man karde┼člerimizin durumuna bakarak, ne kadar b├╝y├╝k nimetler i├žinde oldu─čumuzu ve h├ólimize ne kadar ┼č├╝kretsek az oldu─čunu ├Â─črendik. ├ç├╝nk├╝, nimetlerin k─▒ymeti bilinmedi─či zaman All├óhÔÇÖ─▒n intikam─▒n─▒n a─č─▒r oldu─čunun bilinmesi gerekti─čini Rabbimiz il├ón etmektedir:

ÔÇťE─čer ┼č├╝krederseniz size (nimetimi) daha ├žok verece─čim. Nank├Ârl├╝k ederseniz hi├ž ┼č├╝phesiz azab─▒m pek ┼čiddetlidir.ÔÇŁ (─░brahim, 14/7)

Ramazan ay─▒ n├ófile ib├ódet ve taatlerin yo─čun olarak ya┼čand─▒─č─▒ bir ayd─▒r. Onlar─▒ bir aya veya belirli zaman dilimlerine tahsis etmek yerine; zaman dilimlerine yaymak daha uygundur. ─░b├ódetlerde daire ┼čeklinde devam ederek, biri bitince hemen yenisine ba┼člamak gerekir. Tabiri c├óizse tatil yoktur. Bununla ilgili Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- ┼č├Âyle buyurdu:

ÔÇťAll├óhÔÇÖa amellerin en sevimlisi, biri bitince yenisine ba┼člamakt─▒r.ÔÇŁ (D├órim├«, Fed├óil├╝ÔÇÖl-KurÔÇÖ├ón, 33)

Sel├óm ve du├ó ile…