SERDENGEÇTİ

YAZAR : M├╝cahid BULUT mucahidbulut@yandex.com

mucahit_bulut-yuzakidergisi-mayis2015

Gazeteci, yazar, ┼čair ve siyaset adam─▒ olan Osman Y├╝ksel SERDENGE├çT─░; 1917 senesinde AntalyaÔÇÖn─▒n Akseki ─░l├žesiÔÇÖnde do─čmu┼čtur. As─▒l ad─▒ Osman Zeki Y├ťKSELÔÇÖdir. Akseki m├╝ft├╝lerinden S├ólim Y├ťKSELÔÇÖin o─člu, ├╝├ž├╝nc├╝ Diyanet ─░┼čleri ba┼čkan─▒ Ahmet Hamdi AKSEK─░ÔÇÖnin de ye─čenidir. ─░lkokulu AksekiÔÇÖde, lise e─čitimini AntalyaÔÇÖda tamamlayan Osman Y├╝ksel; felsefe okumay─▒ ├žok arzulam─▒┼č, Ankara ├ťniversitesi Dil ve Tarih-Co─črafya Fak├╝ltesi Felsefe B├Âl├╝m├╝ÔÇÖne kaydolmu┼čtur. Aile ve ├ževresinin ─░sl├ómÔÇÖa olan yak─▒nl─▒─č─▒ vesilesiyle k├╝├ž├╝k ya┼člarda; Mevl├ón├ó Cel├óledd├«n-i R├╗m├«, Y├╗nus Emre ve Mehmed ├ékif gibi mutasavv─▒f, ┼čair ve m├╝tefekkirlerden etkilenmi┼č olan Osman Y├╝ksel; ┬źBat─▒l─▒ filozoflar─▒ ├╝niversite y─▒llar─▒nda tan─▒m─▒┼č; varl─▒k, yokluk, insan ve k├óinatla ilgili sorular─▒ kendisine bu d├Ânemde sormu┼čtur. Ancak felsefeyi ve bat─▒l─▒ filozoflar─▒ tan─▒d─▒ktan sonra; ne RousseauÔÇÖnun vicdan ve h├╝rriyetinin ne SpinozaÔÇÖn─▒n panteizminin ne NietzscheÔÇÖnin ihtiraslar─▒n─▒n ne de BergsonÔÇÖun hayat dolu felsefesinin, kendini Mevl├ón├ó ve Y├╗nus Emre kadar tatmin edemedi─čini s├Âylemi┼čtir.┬╗

├ťniversite son s─▒n─▒f ├Â─črencisi iken; 1944 May─▒sÔÇÖ─▒nda meydana gelen talebe olaylar─▒na kar─▒┼čt─▒─č─▒ gerek├žesiyle tutuklanm─▒┼č, bir s├╝re H├╝seyin Nihal ATSIZ ile beraber hapis yatm─▒┼čt─▒r. Yap─▒lan tahkikat neticesinde masum oldu─ču anla┼č─▒l─▒nca beraat etmi┼č, l├ókin ├╝niversite e─čitimini tamamlamak i├žin yapt─▒─č─▒ ba┼čvuru reddedilince, d├Ânemin Mill├« E─čitim Bakan─▒ Hasan ├éli Y├ťCELÔÇÖe hitaben yazd─▒─č─▒;

┬źY├╝ksek makam─▒n al├žak vekiline┬╗ ifadeleri ile ba┼člay─▒p; ┬źBeni tuttu─čum yoldan Y├╝cel de─čil ecel gelse d├Ând├╝remez!..┬╗ ifadeleriyle sona eren dilek├žesi sebebiyle tekrar tutuklanm─▒┼čt─▒r. Bu d├Ânem i├žin anlat─▒l─▒r ki;

ÔÇťNecip Faz─▒l, Naz─▒m Hikmet ve Osman Y├╝ksel ayn─▒ ko─ču┼čta yatmaktad─▒r. Necip Faz─▒l dertlidir; bir oraya, bir buraya volta atar; sigara ├╝st├╝ne sigara yakar. Serdenge├žti gayet ne┼čelidir. Naz─▒m ise her rast geldi─čine kom├╝nizmi anlat─▒r, durur.

Bir g├╝n yine Naz─▒m kar┼č─▒s─▒ndakine kom├╝nizmi anlat─▒rken Serdenge├žti yan─▒na yakla┼č─▒p;

┬źÔÇô├ťstat, bu kom├╝nizm nedir?┬╗ diye sorunca;

Naz─▒m kendinden gayet emin bir ┼čekilde;

┬źÔÇôElini sol cebime at.┬╗ der. Serdenge├žti hemen atar. Naz─▒m der ki:

┬źÔÇôNe buldun?┬╗

┬źÔÇô─░ki tane yirmi be┼č kuru┼č.┬╗

Naz─▒m;

┬źÔÇôBirini al!┬╗ der, Serdenge├žti al─▒r. Naz─▒m gururla;

┬źÔÇô─░┼čte kom├╝nizm bu!┬╗ cevab─▒n─▒ verir.

Bir g├╝n Naz─▒mÔÇÖa elli lira gelir; Serdenge├žti sormadan hemen elini Naz─▒mÔÇÖ─▒n cebine atar ve yar─▒s─▒n─▒ almak ister. Naz─▒m hemen m├╝dahale eder;

┬źÔÇôHop, hop. Ne oluyor?┬╗ diyerek ├ž─▒k─▒┼č─▒r.

Serdenge├žti;

┬źÔÇô├ťstat, yar─▒s─▒ benim de─čil miydi?┬╗ deyince Naz─▒m;

┬źÔÇôO kadar da uzun boylu de─čil!┬╗ kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ verir.

Serdenge├žti ta┼č─▒ gedi─čine koyar:

┬źÔÇô─░┼čte, kom├╝nizm dedikleri yirmi be┼č kuru┼čluk bir ┼čeymi┼č.┬╗ÔÇŁ

Modernizme, bat─▒l─▒la┼čmaya, materyalizme kar┼č─▒ olan Osman Y├╝ksel; tek parti d├Âneminin bu y├Ândeki uygulamalar─▒na ┼čiddetle kar┼č─▒ ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. 1947 senesinde; ─░sl├ómÔÇÖ─▒, T├╝rk milliyetini, tarihi ve gelenekleri savunmak ad─▒na, kapa─č─▒na;

┬źAll├óhÔÇÖa, Millete, Vatana Ko┼čanlar─▒n Dergisi┬╗ ib├óresini yazd─▒─č─▒ ┬źSerdenge├žti Dergisi┬╗ni ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒. Derginin ilk y─▒llar─▒nda; tek ba┼č─▒na, ves├óyet rejimi ve kurmaylar─▒yla m├╝cadele etti─či i├žin halk taraf─▒ndan, m├ón├ós─▒; kendini fed├ó etmekten ├žekinmeyen kimse, ├Âl├╝m eri, fed├ói olan; ┬źSerdenge├žti┬╗ ismiyle ├Âzde┼čle┼čtirilmi┼č, sonras─▒nda kendisi de bu ismi, soyad─▒ olarak alm─▒┼čt─▒r. M├╝cadeleci ├Âzelli─činin yan─▒nda; yard─▒mla┼čmay─▒, tabiat─▒, sade ya┼čamay─▒ seven Osman Y├╝ksel ┼čiir ve denemelerinde ├žo─čunlukla vatan, millet, din, ahl├ók, gelenek, tarih ve tabiat konular─▒n─▒ i┼člemi┼čtir. Serdenge├žti nam─▒na uygun nazm─▒ ile T├╝rk milletinin ihtiya├ž duydu─ču idealist nesle ┼č├Âyle sesleniyor;

Sinesinde birle┼čsin sa─ča sola sapanlar,
Kahrolsun Hak dururken zorbalara tapanlar!
Çık, nerdesin, zuhur et! Biz seni bekliyoruz.
Y─▒llard─▒r yollar─▒nda yorgun emekliyoruz…

D├╝┼č├╝ncelerini a├ž─▒k├ža ifade etmekten ka├ž─▒nmam─▒┼č; espri ve mizah yetene─čini kullanarak karikat├╝rize etti─či olay, uygulama ve d├╝┼č├╝nceleri ele┼čtirmi┼čtir. 1952ÔÇÖde Ba─čr─▒ Yan─▒k ad─▒nda tek sayfal─▒k mizah gazetesi de ├ž─▒karmaya ba┼člam─▒┼čsa da ilk say─▒dan kapat─▒lm─▒┼čt─▒r. Serdenge├žti DergisiÔÇÖnde 1950ÔÇÖden sonra Ali Fuat BA┼×G─░L, Necip Faz─▒l, Mehmet KAPLAN, ─░smail H├ómi D├éN─░┼×MEND, Peyami SAFA gibi isimlerin de makaleleri yer alm─▒┼čt─▒r. Osman Y├╝ksel; yazd─▒klar─▒ndan dolay─▒ s─▒kl─▒kla tutuklanm─▒┼č, Serdenge├žti Dergisi de bir├žok defa toplat─▒lm─▒┼čt─▒r, bu sebeple 1962 y─▒l─▒na kadar toplam 33 say─▒ ├ž─▒karabilmi┼čtir. Ayr─▒ca Serdenge├žti Ne┼čriyat─▒ ad─▒ alt─▒nda mill├« ve m├ónev├« a─č─▒rl─▒kl─▒ 30ÔÇÖdan fazla eser yay─▒nlam─▒┼čt─▒r.

Osman Y├╝ksel SERDENGE├çT─░; 1965 senesinde, Ad├ólet PartisiÔÇÖnden Antalya milletvekili olarak meclise girmi┼čtir. Esprili ve ele┼čtirici ├╝sl├╗buyla tan─▒nan Serdenge├žti, meclisin d├Âner kap─▒lar─▒n─▒ g├Âr├╝nce;

ÔÇťD├Âneklik buran─▒n kap─▒s─▒nda ba┼čl─▒yor!ÔÇŁ demi┼čti. K─▒sa s├╝rede ele┼čtirilerinden kendi partisi de nasibini almaya ba┼člad─▒. Ad├ólet Partisi iktidara gelince geni┼č bir af ├ž─▒karm─▒┼čt─▒. Bu afla k─ütiller, c├ón├«ler, h─▒rs─▒zlar hepsi affedildi, serbest b─▒rak─▒ld─▒. Serdenge├žtiÔÇÖnin s├Âzleriyle;

ÔÇťYaln─▒z Allah yolunda olanlar─▒; ┬źAllah!┬╗ dedikleri i├žin yallah hapishaneleri boylayanlar─▒ o nur gibi insanlar─▒, ├«manl─▒ ├╝niversite gen├žlerini affetmedik. Daha do─črusu affedilmediler. Ben de bu din karde┼člerimi affetmeyenleri affetmedim. Onlar─▒; millet de, Allah da affetmeyecektir.ÔÇŁ Parti y├Âneticilerine yapt─▒─č─▒ bu ele┼čtiriler sebebiyle, k─▒sa s├╝rede Ad├ólet PartisiÔÇÖnden ihra├ž edildi.

Serdenge├žtiÔÇÖnin hissiy├ót─▒nda AyasofyaÔÇÖn─▒n ayr─▒ bir yeri vard─▒r. Daha ├Âncesinde ┬źAyasofya D├óv├ós─▒┬╗ adl─▒ bir kitap yazm─▒┼č bu sebeple tutuklanm─▒┼čt─▒r. 1968 senesinde h├ólen mebus iken milliyet├ži ve muhafazak├ór kimlikle olu┼čmu┼č olmas─▒na ra─čmen meclisin AyasofyaÔÇÖn─▒n yeniden cami olmas─▒na y├Ânelik herhangi bir ├žal─▒┼čma yapmamas─▒na m├ón├ó veremez ve radyodan AyasofyaÔÇÖya ┼č├Âyle seslenir;

ÔÇťEy ─░sl├ómÔÇÖ─▒n n├╗ru, T├╝rkl├╝─č├╝n gururu Ayasofya… ┼×erefelerinde fetihin, FatihÔÇÖin ┼čerefi ─▒┼č─▒l ─▒┼č─▒l yanan muhte┼čem mabed… Neden b├Âyle bir ho┼č, neden b├Âyle bombo┼čsun?.. Hani minarelerinden g├Âklere y├╝kselen, t├ó m├óver├ódan gelen ezanlar… Hani o il├óh├« devir, il├óh├« nizamlar…

Ayasofya ses vermiyor, Ayasofya bir ho┼č, Ayasofya bombo┼č… Hani nerde, ┼ču muhte┼čem minberde, binlerce erin ve gazinin ba┼č koydu─ču ┼ču temiz yerde, ┼čimdi hangi kirli ayaklar dola┼č─▒yor?

Ayasofya, Ayasofya, seni bu hâle koyan kim?

Seni ├ž─▒r─▒l├ž─▒plak soyan kim?

Hani nerde, g├Ân├╝llerden kubbelere, kubbelerden g├Ân├╝llere akan KurÔÇÖ├ón sesleri? KurÔÇÖ├ón sesleri dindirilmi┼č… M├╝sl├╝manlar sindirilmi┼č… Allah, Muhammed, Hulef├ó-i R├ó┼čid├«nÔÇÖin, bu din ulular─▒n─▒n levhalar─▒ kubbelerden yerlere indirilmi┼č…

Ayasofya, Ayasofya, seni bu hâle koyan kim?

Seni ├ž─▒r─▒l├ž─▒plak soyan kim?ÔÇŁ

Siyas├« hayat─▒ boyunca nevÔÇÖi ┼čahs─▒na m├╝nhas─▒r h├ólleri devam etmi┼č, milletvekilli─či yapt─▒─č─▒ d├Ânemde kravat takmad─▒─č─▒ i├žin ├žok say─▒da uyar─▒ alm─▒┼čt─▒r. Uyar─▒lar─▒ dikkate almay─▒nca genel kurula giri┼či yasaklanm─▒┼čt─▒r. Bu kez beline ba─člad─▒─č─▒ kravat ile i├žeri girmi┼č, yakas─▒na takmas─▒ gerekti─čini s├Âyleyenlere ise;

ÔÇťÔÇôKanunda nereye tak─▒laca─č─▒ belli de─čil, istedi─čim gibi takar─▒m!ÔÇŁ cevab─▒n─▒ vermi┼čtir. AP sonras─▒nda ba┼čka bir partiden aday olmu┼č ise de kendisinin deyimiyle;

┬źSekiz defa mahpus, bir defa mebus┬╗ olabilmi┼čtir.

1970ÔÇÖlerden itibaren siyasetten uzakla┼čm─▒┼č, Yeni ─░stanbul gazetesinde ┬źSel├óm┬╗ ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda g├╝nl├╝k f─▒kralar yazm─▒┼čt─▒r. Serdenge├žti n├óm─▒yla bir d├Âneme m├╝hr├╝n├╝ vuran Osman Y├╝ksel, ├Âmr├╝n├╝ son demlerinde yakaland─▒─č─▒ parkinson hastal─▒─č─▒n─▒n, ├╝zerindeki etkisini;

ÔÇťÔÇôBir zamanlar T├╝rkiyeÔÇÖyi kar─▒┼čt─▒r─▒yordum. ┼×imdi bir bardak ├žay─▒ kar─▒┼čt─▒ram─▒yorum.ÔÇŁ ifadesiyle anlat─▒r. 10 Kas─▒m 1983ÔÇÖte vefat etmi┼čtir. Kabri AnkaraÔÇÖda Cebeci Asr├« Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖndad─▒r.