G├ťZEL ─░NSAN OLAB─░LMEK

YAZAR : Sami G├ľKS├ťN

s_goksun-SAY─░122

Cen├ób-─▒ Hak b├╝t├╝n insanlar─▒ ─░sl├óm f─▒trat─▒ ├╝zere yaratm─▒┼čt─▒r. Yani her insan do─ču┼čtan m├╝sl├╝man olarak do─čar. Sonra i├žinde bulundu─ču; ailesi, ├ževresi, okulu, medyas─▒ onu bir ┼čekle sokar. ─░nsan─▒n asl├« f─▒trat─▒n─▒ kaybetmemesi i├žin, All├óhÔÇÖ─▒n kendisine g├Âsterdi─či hayat tarz─▒n─▒ ├Â─črenip ya┼čamas─▒ gerekmektedir.

├ľyle ise g├╝zel insan olmak i├žin evvel├ó All├óhÔÇÖa ├«m├ón etmemiz ve sonra da icaplar─▒n─▒ yerine getirebilmek i├žin teferruat─▒n─▒ bilmemiz gerekir. ─░┼čte KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n; ┬źOku!┬╗ diye ba┼člamas─▒ bu sebeptendir. Demek ki, nereden gelip nereye gitti─čimizi bilmek i├žin okumal─▒ ve ├Â─črenmeliyiz. G├╝zel insan olman─▒n ilk temeli, bu ┼čekilde at─▒lm─▒┼č olur. Bizler hem kendimizi hem evl├ótlar─▒m─▒z─▒ hem de neslimizi bu ┼čekilde e─čitmeliyiz.

Bu noktada ┼ču ├╝├ž d├Ânem ve mek├ón ├žok ├Ânemlidir.

Birisi aile, di─čeri okul, bir di─čeri de i┼č yeri ve arkada┼člar─▒d─▒r. ─░nsan─▒n ├Âmr├╝ bu ├╝├ž yerde ge├žer. G├╝zel insan olman─▒n temeli, aileden ba┼člar. E─čer aile g├╝zel insanlardan, g├╝zel ahl├ókl─▒ anne-babadan kurulmu┼čsa ve ├žocuklara g├╝zel bir e─čitim ve terbiye verilmi┼čse, o ailede g├╝zel insanlar yeti┼čir. E─čer bir ailede ├žocuklar; davran─▒┼č ┼čekli ve bi├žimi olarak hayat─▒n her safhas─▒nda nas─▒l davranmas─▒ gerekti─čini, Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n r─▒z├ós─▒na uygun ┼čekil ve bi├žimi ├Â─črenirse, o zaman g├╝zel insan─▒n hasletlerini ├Â─črenmeye ve ya┼čamaya ba┼člar.

G├╝zel insan olma yolunda en etkili d├Ânemlerden biri de okuldur. ├çocuk aileden ald─▒─č─▒ iyi veya k├Ât├╝ bilgilerini, genellikle okul ortam─▒nda uygular. O okul ki; insan─▒n g├╝zel yeti┼čmesini isteyen bir program uyguluyorsa, iyi aile terbiyesi alm─▒┼č bir ├žocuk g├╝zel ahl├ók─▒n─▒ inki┼čaf ettiriyor. Tersi bir e─čitim-├Â─čretim s├Âz konusu ise, -Allah korusun- g├╝zellikler yok oldu─ču gibi ahl├óks─▒zl─▒klar da art─▒yor.

─░┼č ve arkada┼člar─▒ ile ge├žirilen d├Ânem de, g├╝zel insan olma noktas─▒nda belirleyici bir d├Ânemdir. Bu d├Âneme i┼čaret ederek Cen├ób-─▒ Hak Tevbe S├╗resi 119. ├óyet-i kerimede bizim i├žin ┼ču ikaz─▒ yapmaktad─▒r:

ÔÇťEy ├«m├ón edenler! AllahÔÇÖtan hakk─▒yla korkun ve s├ód─▒klarla beraber olun.ÔÇŁ

Ayr─▒ca i┼č hayat─▒nda da Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n me┼čr├╗ olarak kabul etti─či alanlarda ve i┼člerde ├žal─▒┼čarak i┼č yapmam─▒z gerekmektedir ki, g├╝zel insan olma noktas─▒nda ilerleme kaydedebilelim. ├ç├╝nk├╝ g├╝zel insan bu noktada ┼č├Âyle d├╝┼č├╝n├╝r: ┬źE─čer Cen├ób-─▒ Hak bana bir imk├ón vermi┼čse, bunu insanlar─▒n hayr─▒na tahsis etmeliyim.┬╗ B├Âyle olunca da t├╝m hay─▒rl─▒ faaliyetler, ├žal─▒┼čmalar, vak─▒f ve dernek hizmetleri; hay─▒rl─▒ bir al─▒┼čveri┼č yapm─▒┼č olman─▒n mutlulu─ču ile ebed├« sa├ódete d├Ân├╝┼č├╝r. Faydas─▒n─▒ da insanlar g├Âr├╝r. ─░┼čte g├╝zel insanlar b├Âyle davran─▒┼člarda bulunanlard─▒r.

Hem d├╝nya, hem de ├óhiret i├žin ├žal─▒┼čmak bir arada oldu─čuna g├Âre; insan ├Âncelikle ├«man, ilim, g├╝zel amel, ihl├ós ve takv├ó ├žer├ževesinde hareket ederek, g├╝zelliklerine g├╝zellik katmal─▒d─▒r. Bu hususiyetler ├žok ├Ânemlidir. Bunlar─▒n d├Ârd├╝ bir arada bulunursa g├╝zel insan ortaya ├ž─▒kar. Bu g├╝zel insan bilecek ki, All├óhÔÇÖ─▒n emirlerini ├Â─črenirse uygulayacakt─▒r. Nas─▒l m├╝sl├╝man gibi davranaca─č─▒z? Bunlar─▒ ├Â─črendikten sonra hayat─▒m─▒z─▒n her safhas─▒nda bu bilgilerimizi nefsimizde tatbik etmemiz gerekir. Yani ilmimizle amel etmemiz gerekir. Buras─▒ da zaten g├╝zel insan olman─▒n en ├Ânemli noktas─▒d─▒r.

Bug├╝n d├╝nya ├╝zerindeki m├╝sl├╝manlara;

┬źÔÇôM├╝sl├╝man m─▒s─▒n─▒z?┬╗ diye sorsan─▒z hepsi;

┬źÔÇôElhamd├╝lill├óh m├╝sl├╝man─▒m.┬╗ derler. ┬źBen m├╝sl├╝man de─čilim.┬╗ diyen kimse ├ž─▒kmaz.

Hele hele; ┬źM├╝sl├╝man─▒m.┬╗ diyen birine, k├ófir dediniz mi, en gafil ki┼či bile buna tepki g├Âsterir. Ama ├«mandan sonra gelen ilim, yani ─░sl├ómÔÇÖ─▒ biliyor mu? O noktada elbette bir s─▒k─▒nt─▒l─▒ durum s├Âz konusudur. ├ç├╝nk├╝ insanlar, inand─▒klar─▒ gibi ya┼čamak hususunda gerekli olan gayreti g├Âstermiyorlar. Ya tam bilmedikleri i├žin ya da bildi─čini nefsinde uygulamad─▒─č─▒ i├žin. ─░nsanlar inand─▒─č─▒n─▒ tatbik edemezse, o vakit yanl─▒┼čl─▒klar─▒n─▒ mazur g├Âstermek i├žin kendine g├Âre birtak─▒m bahaneler bulmaya ├žal─▒┼č─▒r ve o zaman inanc─▒n─▒ fark─▒nda olmadan sapt─▒rmaya ba┼člar. Onun i├žin ilmimizle, ├Â─črendiklerimizle amel etmemiz gerekir ki; g├╝zel insan olal─▒m.

Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n yan─▒nda insan─▒n derecesi, ihl├ós─▒ ve takv├ós─▒yla belli olur. R├╝tbeyle, ┼č├Âhretle, makamla, servetle de─čil. Demek ki, herkes bu d├╝nyada bir ┼čeyi ile imtihan oluyor. Kimi servetle, kimi ┼č├Âhretle, kimi makamla, kimi fakirlikle, kimi zenginlikle imtihan oluyor. Cemiyette herkes ayn─▒ durumda yarat─▒lmam─▒┼čt─▒r. Kimi kuvvetli, kimi zay─▒f, kimi zeki, kimi zeki de─čil. Ama herkes kendi durumunda All├óhÔÇÖ─▒n r─▒z├ós─▒n─▒ kazanmaya ├žal─▒┼čacakt─▒r. Burada bir imtihan d├╝nyas─▒nday─▒z ve All├óhÔÇÖ─▒n g├Âzetimi alt─▒nday─▒z. E─čer zengin olmu┼čsak bilece─čiz ki, Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n nasip etmesiyle ancak m├╝mk├╝n olur. E─čer bizi o ┼čekilde imtihan etmeye karar vermi┼čse, bize o zenginli─či nasip eder. ├ľnce insana ak─▒l verir, sonra mal verir ve onu imtihan eder. Bazen de insan ├žal─▒┼č─▒r ├žabalar, ama bir servet sahibi olamaz. Bu da bir imtihand─▒r. Cen├ób-─▒ Hak Fecir S├╗resiÔÇÖnde bu hakikati ne g├╝zel beyan ediyor:

ÔÇť─░nsan, Rabbi kendisini imtihan edip de ikramda bulundu─čunda ve bol nimet verdi─činde; ┬źRabbim bana ikram etti.┬╗ der. Onu imtihan edip r─▒zk─▒n─▒ daraltt─▒─č─▒nda ise; ┬źRabbim beni ├Ânemsemedi.┬╗ der.ÔÇŁ

Cenab─▒ Hak insan─▒ b├Âyle imtihan eder; ┬źBakal─▒m bu kulumun sabretmesi ve tevekk├╝l├╝ nas─▒l?┬╗ diye.

Demek ki biz elimizden geldi─či kadar─▒yla ├žal─▒┼č─▒p ├žabalayaca─č─▒z; ama buna ra─čmen servet sahas─▒nda kimimiz zengin olabiliriz, kimimiz olmayabiliriz. Zengin olan kendisine bunu verenin Allah -celle cel├ól├╝h├╗- oldu─ču ┼čuurunda ┼č├╝kr├╝n├╝ ed├ó etmeye ├žal─▒┼čacak; olmayan da sabretmeyi bilecek. Onun i├žin ┼č├╝kreden zengin, sabreden fakir m├╝kemmelli─či i├žerisinde takv├ó elbisesini giymeliyiz. ─░┼čte bu da g├╝zel insan olman─▒n bir neticesidir. De─čilse insan egoistle┼čiyor ve g├╝zellikten uzakla┼č─▒yor.

G├╝zel insan; gelirini, kendi el eme─činin sonucunda hel├ólinden sa─člamaya ├žal─▒┼č─▒r. Demek ki, insan hayatta haram ve hel├ól k─▒staslar─▒na dikkat edecektir. ├ç├╝nk├╝ Peygamber Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- bu konuda buyuruyor ki:

ÔÇťAllah Te├ól├ó, kulunu hel├ól pe┼činde ko┼čmaktan yorulmu┼č vaziyette g├Ârmeyi sever.ÔÇŁ (S├╝y├╗t├«, el-C├ómiuÔÇÖs-Sa─č├«r, I, 65)

G├╝zel insan, davran─▒┼člar─▒nda da dengeli olacakt─▒r. Yani ifrattan ve tefritten uzak kalacakt─▒r. Zaten Cen├ób-─▒ Hak vasat ├╝mmetin hayr─▒ndan, g├╝zelli─činden bahsetmektedir. O y├╝zden hayat─▒m─▒zda denge ├žok m├╝himdir. Denge hayat─▒n her ├ón─▒nda, her safhas─▒nda g├╝zel insan─▒n arayaca─č─▒ bir haslet ve davran─▒┼č tarz─▒d─▒r.

G├╝zel insan, Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n kendisine verdi─či nimetlere ┼č├╝kretmeyi bilen kimsedir. Nimetleri saymaya ├žal─▒┼čsak buna g├╝├ž yetiremeyiz. Yani nimetlerin haddi hesab─▒ yoktur. Bu te┼čekk├╝r kul ile Allah aras─▒ndaki muhabbeti ve ba─čl─▒l─▒─č─▒ art─▒r─▒r.

G├╝zel insan─▒n daha nice vas─▒flar─▒ vard─▒r. Bir yaz─▒ya s─▒─čd─▒rmak m├╝mk├╝n olmaz. Yukar─▒daki g├╝zellikleri hayatta ├Â─črenir ve hayat─▒m─▒za ge├žirirsek hem d├╝nyada, hem de ├óhirette All├óhÔÇÖ─▒n huz├╗runa y├╝z ak─▒ ile ├ž─▒kma imk├ón─▒n─▒ buluruz.

Cenâb-ı Hak huzûruna yüz akıyla varanlardan eylesin.

├ém├«n…