Nimetlerin Kar┼č─▒l─▒─č─▒; ┼×├ťKRETMEK

YAZAR : B. Cahit ├ľZDEM─░R bcahit@hotmail.com

b_c_ozdemir-SAYI-119

├édem -aleyhissel├óm-ÔÇÖdan beri; c├óhiliyyeyi temsil eden K─übil r├╗hu, her zaman var olmu┼č ve ┼čartlara g├Âre belirli seviyelerde tez├óh├╝r etmi┼čtir. H├ótem├╝ÔÇÖl-Enbiy├ó -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖle inz├ól buyurulan ─░sl├óm d├«ninin icaplar─▒yla ne┼čv ├╝ nem├ó bulan ┼čanl─▒ medeniyet; en etkili tarzda c├óhiliyye karanl─▒klar─▒n─▒ y─▒rtarak, d├╝nyay─▒ as─▒rlarca ad├ólet ve huzur vasat─▒na kavu┼čturmu┼čtur.

Son as─▒rlarda, K─übil r├╗hu yeniden g├╝├ž kazanm─▒┼č; s├Âm├╝rgeci devletler, z─▒vanadan ├ž─▒km─▒┼č bencil ihtiraslar─▒n─▒n ├Ân├╝nde engel g├Ârd├╝kleri Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ durdurup, tarih sahnesinden ├žekilmeye mecbur b─▒rakt─▒ktan sonra, d├╝nya gidi┼č├ót─▒na h├ókim olmu┼člard─▒r. Doymak bilmeyen i┼čtihalar u─čruna, en insafs─▒z pl├ónlar─▒n tatbikata kondu─ču bu devre; M─▒s─▒rl─▒ ├ólim Muhammed Kutub taraf─▒ndan, ┬źmodern c├óhiliyye┬╗ diye adland─▒r─▒l─▒yor. ┬źTopyek├╗n vah┼čet┬╗ olarak tavsif edilebilecek bu devrede, teknolojinin getirdi─či imk├ónlarla, d├╝nya; insanl─▒k ├ólemi ve tabi├« varl─▒klar─▒yla en b├╝y├╝k tahribata m├óruz kalm─▒┼čt─▒r.

ÔÇť─░nsan ya┼čamak i├žin yer; yemek i├žin ya┼čamaz.ÔÇŁ derler. Ancak zaman─▒m─▒z─▒n, ├óhireti unutmu┼č ┬źmodern┬╗ insan─▒; eski RomaÔÇÖn─▒n sefahat ├ólemlerini aratmayacak tarzda, nefsini doyurmak ihtiras─▒yla ├ž─▒rp─▒n─▒yor. D├╝nya ├╝zerinde gelir da─č─▒l─▒m─▒ o kadar bozuk ki; geri kalm─▒┼č b├Âlgelerde milyonlar a├žl─▒ktan ├Âl├╝rken; onlar─▒ s├Âm├╝rerek semirenler, fazla toklu─čun getirdi─či hastal─▒klarla bo─ču┼čuyorlar. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇťYapt─▒klar─▒n─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ tats─▒nlar diye, insanlar─▒n kendi ellerinin kazand─▒─č─▒ ┼čeyler y├╝z├╝nden, karada ve denizde fesat ortaya ├ž─▒kt─▒…ÔÇŁ (er-R├╗m, 41) buyuruluyor. Daha fazla kazanmak u─čruna; em├ónet olan tabiat varl─▒klar─▒ hoyrat├ža s├Âm├╝r├╝lerek, tabi├« denge mahvedildi; bir├žok bitki ve hayvan t├╝r├╝ yok oldu. Varl─▒klar─▒n en g├╝zeli olan insan─▒n, k├óin├ót─▒n en g├╝zeli olan d├╝nyay─▒ enkaza ├ževirmesi neticesi; insanl─▒k, bug├╝n ├ževre fel├óketleri ile bo─ču┼čuyor.

─░nsan─▒n tatmin nedir bilmeyen nefsiyle ilgili olarak bir had├«s-i ┼čerifte ┼č├Âyle buyuruluyor:

ÔÇť├édemo─člunun bir v├ódi dolusu alt─▒n─▒ olsayd─▒, iki v├ódi dolusu alt─▒n─▒ isterdi. ─░ki v├ódi dolusu alt─▒n─▒ olsayd─▒, muhakkak ├╝├ž├╝nc├╝ bir v├ódi dolusu alt─▒n daha isterdi. ├édemo─člunun istekleri bitmez, onun g├Âz├╝n├╝ ancak toprak doyurur.ÔÇŁ (Buh├ór├«, M├╝slim)

Hazret-i Ali;

ÔÇťZenginlerin israf─▒ ├Âl├ž├╝s├╝nde, fakirler a├ž kal─▒r.ÔÇŁ buyuruyor. ─░htiya├ž i├žinde k─▒vranan pek ├žok ki┼či varken; insan─▒n sadece nefsini d├╝┼č├╝nerek m├╝srif veya cimri olmas─▒, ┼čerefiyle m├╝ten├ósip olmayan en k├Ât├╝ davran─▒┼člardand─▒r. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇťEy ├«m├ón edenler! Kendisinde art─▒k al─▒┼čveri┼č, dostluk ve kay─▒rma bulunmayan g├╝n (k─▒y├ómet) gelmeden ├Ânce, size verdi─čimiz r─▒z─▒ktan hay─▒r yolunda harcay─▒n!..ÔÇŁ (el-Bakara, 254) buyuruluyor. ─░nfak ve ├«s├ór ┼čuuruyla; Allah -celle cel├ól├╝h├╗-ÔÇÖnun ihsan buyurdu─ču nimetleri, yine OÔÇÖnun r─▒z├ós─▒na uygun ┼čekilde kullanmak en b├╝y├╝k sa├ódettir; ├óhirette, insan─▒ m├╝jdelerle kar┼č─▒layacak olan b├Âyle amellerdir. Herkes i├žin, her bak─▒mdan ┬źen g├╝zel ├Ârnek┬╗ olan Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin, bu hususta k├óÔÇśb─▒na var─▒lamaz bir davran─▒┼č─▒ ┼ču ┼čekilde kaydediliyor:

ÔÇťAleyhissal├ót├╝ veÔÇÖs-sel├óm Efendimiz, Hazret-i ├éi┼če -rad─▒yall├óhu anh├ó- V├ólidemizÔÇÖe; ┬źevde kesilen bir koyunu ne yapt─▒─č─▒n─▒┬╗ sorup; ┬źbir k├╝rek kemi─či d─▒┼č─▒nda hepsini da─č─▒tt─▒─č─▒┬╗ cevab─▒n─▒ al─▒nca; memnuniyetini ┼č├Âyle ifade buyurur:

┬źBir k├╝rek kemi─či d─▒┼č─▒nda, hepsi bizim olmu┼č.┬╗ÔÇŁ

O Varl─▒k N├╗ruÔÇÖyla ayn├«le┼čme ┼čuurundaki b├╝t├╝n Hak dostu s├ólih kullar da, bu nebev├« hass├ósiyeti ta┼č─▒ma gayretinde olmu┼člard─▒r.

Baz─▒ psikiyatrik hastal─▒klar─▒n ├órazlar─▒ndan birisi de; olur olmaz yere, ┼čuursuzca para harcamakt─▒r. Zaman─▒m─▒zda, i├žtim├ó├« hass├ósiyeti olmayan insanlar─▒n ├žo─čunda; hesaps─▒z bir ┼čekilde para harcama ibtil├ós─▒ vard─▒r. Cemiyet; ┬źaya─č─▒n─▒ yorgan─▒na g├Âre┬╗ uzatmay─▒p, bor├ž bata─č─▒nda y├╝zd├╝─č├╝ h├ólde; birka├ž senede bir evin mefru┼č├ót─▒n─▒ de─či┼čtirmek, ┬źmarkal─▒┬╗ olma ihtiras─▒yla en pahal─▒ e┼čyalar─▒ tercih etmek, yemek-i├žmek-e─členmek… gibi ├Âl├ž├╝s├╝z zevklerden taviz vermemek ┼čeklinde menf├« ├Ârneklerle dolu. Burada, t├╝ketimi kam├ž─▒layan belirli mihraklar─▒n; kazan├žlar─▒ u─čruna, ┬źmoda┬╗ ad─▒ alt─▒nda insanlar─▒ istismar etmeleri de, ├Ânemli ├Âl├ž├╝de bir ├ómildir. Bu akla ziyan aldatmay─▒;

ÔÇťModa, o kadar ├žirkindir ki; bizzat modac─▒lar taraf─▒ndan bile be─čenilmedi─či i├žin, alt─▒ ayda bir de─či┼čtirilir.ÔÇŁ n├╝ktesi ile ifade ederler.

İmâm-ı Âzam Hazretleri;

ÔÇťBir servetin nereden geldi─čini anlamak i├žin, nereye sarf edildi─čine bakmak l├óz─▒m.ÔÇŁ buyurur. Buhranlara ve birtak─▒m aile f├ócialar─▒na da sebebiyet veren bahis mevzuu vahim durumun, i├žtim├ó├« huzur a├ž─▒s─▒ndan bir ba┼čka y├Ân├╝ de bu meseledir.

Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz; geride kalan v├órisleri saf├ó s├╝rerken, kendisi ├óhirette cef├ó ├žekme ham├ókatine i┼čaretle;

ÔÇťYaz─▒klar olsun, yaz─▒klar olsun o kimseye ki, ehl u ─▒y├ólini hay─▒r (servet) ├╝zere b─▒rak─▒r da, kendisi Rabbinin huz├╗runa ┼čerle (kazand─▒klar─▒n─▒n hesap y├╝k├╝yle) var─▒r.ÔÇŁ (S├╝y├╗t├«, el-C├ómiuÔÇÖs-Sa─č├«r, no: 9693) buyurur.

Allah Te├ól├ó; yery├╝z├╝nde y├╝ce Z├ót─▒ÔÇÖna vekil k─▒ld─▒─č─▒ insan─▒, bu ┼čerefiyle m├╝ten├ósip olarak, hesaba gelmeyen ikramlarla taltif buyurmu┼čtur. Ancak, insan bu tevecc├╝h├╝n k─▒ymetinin ne derece fark─▒ndad─▒r? KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇť┼×├╝phesiz ki, Allah insanlara kar┼č─▒ l├╝tufk├órd─▒r. Fakat, insanlar─▒n ├žo─ču ┼č├╝kretmezler.ÔÇŁ (el-M├╝ÔÇÖmin, 61) buyuruluyor. Sonsuz nimetler kar┼č─▒s─▒nda, insanlar─▒n ├žo─ču ┼č├╝kretmek faz├«letinden mahrumken; bir de, ┼č├╝kredenlerin bu edebe ri├óyetteki keyfiyetleri hususu vard─▒r. G├Ân├╝l ehli zev├ót;

ÔÇť─░nsana, her nefeste iki defa ┼č├╝kretmek d├╝┼čer: Bir, al─▒rken; bir, verirken.ÔÇŁ buyuruyorlar.

Zaman─▒m─▒zda ├ž├Âpl├╝kler, hayra kullan─▒lsa a├žl─▒k problemini ├Ânleyecek boyutlarda, israf edilmi┼č nimetlerle dolu. Art─▒k, yerde g├Ârd├╝─č├╝ ekmek par├žas─▒n─▒ h├╝rmeten al─▒p, ayak basmaz bir yere koyan; teberr├╝ken sofradaki ekmek k─▒r─▒nt─▒lar─▒n─▒ parma─č─▒yla toplama hass├ósiyetindeki insanlar gittik├že azal─▒yor. Yoklu─ču, k─▒tl─▒─č─▒ bilmeyen; taba─č─▒nda birka├ž ka┼č─▒k yeme─či, barda─č─▒nda bir parmak i├žece─či b─▒rakmay─▒ moda olarak kabullenmi┼č insanlar ├žo─čal─▒yor.

Had├«s-i ┼čerifte de;

ÔÇťK─▒y├ómet g├╝n├╝nde; insan─▒n, ┬źkendilerine em├ónet edilen nimetlerle ilgili nas─▒l tasarrufta bulundu─ču┬╗nun hesab─▒n─▒ vermeden, Rabbinin huz├╗rundan ayr─▒lamayaca─č─▒…ÔÇŁ (Tirmiz├«, S─▒f├ót├╝ÔÇÖl K─▒y├óme, 1) belirtiliyor.

┼×├╝kr├ón-─▒ nimet faz├«letiyle, s├ólih bir kul seviyesine y├╝kselmek varken; k├╝fr├ón-─▒ nimet h├╝sr├ón─▒yla, iki cihan bedbaht─▒ olmamak i├žin tutulacak yol; ┬źcanl─▒ bir KurÔÇÖ├ón┬╗ olarak tavsif edilen, d├╝nyay─▒ te┼čr├«finin sene-i devriyesini idrak etmekte oldu─čumuz ┬źEn G├╝zel ├ľrnek, ├élemlere Rahmet┬╗ Fahr-i K├óinat -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin m├╝b├órek hayatlar─▒n─▒ ├Ârnek almakt─▒r.