K├╝├ž├╝k ─░skenderÔÇÖin ├ťlkesinde
DÂRUSSELÂM AÇE -4-

YAZAR : Prof. Dr. Osman ÇETİNKAYA osmancetinkaya@sdu.edu.tr

B─░TAY K├ľY├ť T├ťRK ┼×EH─░TL─░─×─░, A├çE II. SEL─░M TOPLUM MERKEZ─░ ve SEL├éHATT─░N MEZARLI─×I

A├žeÔÇÖde T├╝rk k├Âkenli 5 k├Âyden bahsedilmektedir, bunlardan en ├žok bilineni Banda A├žeÔÇÖye 3 kilometre, okyanus k─▒y─▒s─▒na 3-4 kilometre mesafede d├╝z bir ovada kurulmu┼č olan─▒ Bitay K├Ây├╝. Bu k├Ây├╝ Osmanl─▒ kad─▒rgalar─▒yla ilk defa A├žeÔÇÖye gelen; asker, sil├óh ve top ustas─▒, teknik elemanlar─▒n neslinden gelen T├╝rklerin kurdu─ču bilinmektedir. A├že seyahatimizin 3. g├╝n├╝nde BitayÔÇÖ─▒, T├╝rk ┼čehitli─čini, A├že II. Selim Toplum Merkezini, Sel├óhattin Mezarl─▒─č─▒n─▒ (Makam Tengku di Bitay) ve camiyi ziyaret ettik.

Mehmet ├ľZAYÔÇÖ─▒n A├že notlar─▒ndan ├Â─črendi─čimiz kadar─▒yla, Bitay K├Ây├╝; ad─▒n─▒, Kud├╝sÔÇÖteki Beyt├╝ÔÇÖl-MakdisÔÇÖten almaktad─▒r. Kuruldu─ču d├Ânemde Beyt├╝ÔÇÖl-Makdis ad─▒yla an─▒lan k├Ây, sonralar─▒ yerel dilde de─či┼čime u─črayarak Bitai h├óline gelmi┼čtir. Bitay Vel├«si (Tengku Bitai) ad─▒yla me┼čhur, muhtemelen Orta Do─čuÔÇÖdan A├žeÔÇÖye gelmi┼č bir ilim adam─▒ olan Sel├óhattin de; T├╝rk ┼čehitli─čine biti┼čik, kendi ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan, mezarl─▒kta medfundur. Bitay K├Ây├╝ de tsunaminin etkiledi─či k├Âylerden biri. Ba┼čta K─▒z─▒lay olmak ├╝zere T├╝rk yard─▒m kurulu┼člar─▒, Bitay K├Ây├╝ÔÇÖnde bir├žok ├žal─▒┼čmaya ve imar faaliyetlerine imza atm─▒┼č. H├ólen k├Ây├╝n i├žinde; K─▒z─▒lay taraf─▒ndan in┼ča edilmi┼č, ├žok say─▒da tek katl─▒, kal─▒c─▒ konutlar─▒ g├Ârmek m├╝mk├╝n. ┼×ehitli─čin i├žinde; II. Selim d├Âneminde A├žeÔÇÖye g├Ânderilen kad─▒rgalardan birinin bir maketinin de yerle┼čtirildi─či, ├že┼čitli tarih├« belgeler, foto─čraflar da bulunan ┬źA├že II. Selim Toplum Merkezi┬╗ yap─▒lm─▒┼č. G├Ârevlisi olmad─▒─č─▒ndan bu mek├óna giremedik. Mukaddes bir vazifeyi yerine getirmek i├žin AnadoluÔÇÖdan ├žok uzak beldelere gelen ve burada, All├óhÔÇÖ─▒n arz─▒nda All├óhÔÇÖ─▒n rahmetine kavu┼čan ┼čehitlerimiz i├žin du├ólar ederek ┼čehitlikten ve BitayÔÇÖdan ayr─▒ld─▒k.

B─░R TSUNAM─░ DERS─░, B─░R HATIRLATMA: PLTD APUNG 1

PLTD Apung 1; A├že g├╝ney sahilinde okyanus i├žinde demirlemi┼č, elektrik ├╝retiminde kullan─▒lan y├╝ksek tonajl─▒ (2.600 ton) bir geminin ad─▒. Bu gemi, 26 Aral─▒k 2004ÔÇÖte; meydana gelen deprem ve tsunami dalgalar─▒yla ├žapalar─▒n─▒ k─▒rarak k─▒y─▒dan 3 kilometre kadar i├žeriye s├╝r├╝klenir, yerle┼čim yerlerindeki ├Ân├╝ne gelen her ┼čeyi, evleri y─▒kar da─č─▒t─▒r ve orada karaya oturur, y─▒kt─▒─č─▒ evlerin sakinleri ise ├Âl├╝r. S├Âylendi─čine g├Âre gemi m├╝rettebat─▒n─▒n t├╝m├╝ sa─č kurtulur. Geminin karaya oturdu─ču mevkide tsunamiye yakalanan insanlar─▒n bir k─▒sm─▒ da botlarla veya t─▒rmanarak gemiye ula┼č─▒r, g├╝verteye ├ž─▒k─▒p kurtulurlar. ─░l├óh├« hikmete bak─▒n ki; dev bir gemi karaya s├╝r├╝kleniyor, bir k─▒s─▒m insan─▒n ├Âl├╝m├╝ne yol a├žarken, karada ya┼čayan can derdindeki kullar─▒n canlar─▒n─▒ kurtarmaya vesile oluyor. Bu y├╝zden kimileri, PLTD Apung 1ÔÇÖi N├╗hÔÇÖun gemisine benzetiyor. Demek ki N├╗hÔÇÖun gemisi, insano─člunun ├Ân├╝nde bir ders, bir ibret olarak k─▒y├ómete kadar var olacak. Bir proje ile baz─▒ kesimleri yenilenen PLTD Apung 1 ve ├ževresi, a├ž─▒k hava m├╝zesi h├óline getirilmi┼č, hayat ve ├Âl├╝m aras─▒ndaki ince ├žizgiyi g├Ârebilme, hayat ve ├Âl├╝m├╝ yaratan─▒ bilip anlayabilme gayreti i├žinde olan ziyaret├žilerini bekliyor.

D├éR├ťSSEL├éMÔÇÖA DAVET

G├╝n├╝m├╝z A├žeÔÇÖsi Sumatra Adas─▒ÔÇÖn─▒n kuzeybat─▒s─▒nda yer alan; i├ž i┼člerinde ├Âzerk, d─▒┼č i┼člerinde Endonezya CumhuriyetiÔÇÖne ba─čl─▒ bir ey├ólet. Daha ├Ânce de bahsedildi─či gibi, se├žimle 5 y─▒ll─▒─č─▒na g├Âreve gelen valiler taraf─▒ndan y├Ânetiliyor. Kendi hukuk d├╝zeni, i├ž g├╝venlik sistemi, ey├ólet d├╝zeyinde ├Ârg├╝tlenmi┼č partileri var. Ayr─▒ca halk, Endonezya genelindeki se├žimlere de kat─▒labiliyor. A├žeÔÇÖde Endonezya dili, k├╝├ž├╝k de─či┼čikliklerle mahall├« A├že dili kullan─▒l─▒yor. Y├╝z ├Âl├ž├╝m├╝ 58.376 kilometrekare olup 2014 verilerine g├Âre n├╝fusu, 4.731.705; n├╝fusunun % 98ÔÇÖi m├╝sl├╝man. A├že; ekvatora ├žok yak─▒n oldu─čundan, yaz-k─▒┼č ayr─▒m─▒ yok, y─▒l─▒n her g├╝n├╝ s─▒cak, ya─č─▒┼č oran─▒ y├╝ksek, muson ya─čmurlar─▒n─▒n oldu─ču d├Ânemde ise ├žok daha y├╝ksek ya─č─▒┼č g├Âr├╝l├╝yor. Her taraf ye┼čil, ya─čmur ormanlar─▒ ile kapl─▒, tar─▒ma elveri┼čli m├╝nbit ovalar mevcut. ─░├žinde yer ald─▒─č─▒ Hint Okyanusu, muazzam bir su ├╝r├╝nleri potansiyeli sunuyor. Bir├žok de─čerli maden, do─čal gaz ve petrol ├ž─▒kar─▒l─▒yor. Ancak b├╝t├╝n bu zenginlikler yeterince de─čerlendirilemiyor, do─čal gaz bir Amerikan ┼čirketince ├ž─▒kar─▒l─▒p pazarlan─▒yor. ├ľte yandan tsunami sebebiyle, ├Ânemli miktarda insan kayna─č─▒n─▒ kaybetmi┼č, yeniden toparlanmaya ├žal─▒┼č─▒yor.

Tarih├« s├╝re├žte ve baz─▒ kaynaklarda A├žeÔÇÖnin ad─▒ ┬źNanggroe Aceh Darussalam┬╗ olarak ge├žmekte, ┬źAceh Darussalam┬╗ ismi ├žok daha yayg─▒n kullan─▒lmaktad─▒r. A├žeÔÇÖyi anlad─▒k peki nedir bu ┬źD├ór├╝ssel├óm┬╗? Anlam─▒ sel├óm, sel├ómet, esenlik, huzur yurdu, cennet demek olan bu kelimenin bir KurÔÇÖ├ón ─▒st─▒lah─▒ oldu─ču herh├ólde dikkatinizi ├žekti de─čil mi?

Rabbimiz Yûnus Sûresi 25. âyetinde;

ÔÇťVall├óhu yedÔÇś├╗ il├ó d├órissel├óm ve yehd├« men ye┼č├ó├╝ il├ó s─▒r├ót─▒n mustak├«m: Allah kullar─▒n─▒ D├ór├╝ssel├ómÔÇÖa ├ža─č─▒r─▒yor ve O, diledi─čini do─čru yola iletir.ÔÇŁ buyuruyor.

K─▒sa bir s├╝re de olsa A├že seyahatimiz ve yapabildi─čimiz k─▒sa okumalar bize ┼čunu g├Âsterdi:

Ge├žmi┼čiyle ve in┼č├óallah bug├╝n├╝ ve gelece─čiyle A├že hal├ó D├ór├╝ssel├óm, A├že h├ól├ó Mekke Kap─▒s─▒. Rabbimizin davetine uyarak ve OÔÇÖnun davetini tekrarlayarak… A├že bizi ve sizleri D├ór├╝ssel├ómÔÇÖa davet ediyor!..