DUYGU ve DAVRANI┼× E─×─░T─░M─░NDE ORU├ç

YAZAR : Aynur TUTKUN aytutkun@gmail.com

─░statistikler incelendi─činde su├ž oranlar─▒nda RamazanÔÇÖda % 50 azalma oldu─ču g├Âr├╝l├╝r. ┼×ahsa ya da kamuya kar┼č─▒ su├ž i┼čleyenler dah├« bu ├Âzel zamanda kendilerini frenleyebiliyorlarsa, yine s─▒radan insanlar─▒n bu oru├ž ikliminde kendilerini olmak istedikleri do─črultuda frenleyebilmeleri veya gayrete getirebilmeleri de olduk├ža m├╝mk├╝nd├╝r. L├ókin insanlar─▒n kendi d├╝nyalar─▒nda ya┼čad─▒klar─▒ de─či┼čimlerin istatistiklere yans─▒mas─▒yla al├ókal─▒ bir veriden hen├╝z haberimiz yoktur. Tabi├« ki istatistikler olmadan da kendimizde, ailemizde, mahallemizde ve daha geni┼č ├ževrede hissettiklerimiz ve ┼čahit olduklar─▒m─▒z vard─▒r.

Mesel├ó ├žocukken Ramaz├ónÔÇÖ─▒n hissettirdikleriyle al├ókal─▒ olumsuz duygular─▒ olanlar var m─▒d─▒r bilmem! Kime sorsak herkesin h├óf─▒zas─▒nda Ramaz├ónÔÇÖa ait ├Âzel, g├╝zel duygular vard─▒r. ├ç├╝nk├╝ o k─▒sa zaman diliminde, herkes iyi olman─▒n tel├ó┼č─▒ndad─▒r. Bir ├žocuk bak─▒┼č─▒yla meseleye bakacak olursak; bizim i├žin en zor olan ┼čeyi, en tabi├« s├óik olan a├žl─▒k ve susuzluk s├óik─▒m─▒z─▒ etraf─▒m─▒zdaki yeti┼čkinler gibi frenleyebilmenin huzurunu hepimiz hissetmi┼čizdir. Anne-babalar oru├ž tutan ├žocuklar─▒n─▒ en k─▒sa ifadeyle dah├« olsa; ┬źAllah kabul etsin!┬╗ diyerek takdir etmi┼člerdir. Karde┼čler birbiriyle didi┼čecek g├╝c├╝ kendilerinde bulamad─▒klar─▒ i├žin, y─▒lda bir ay da olsa sakin bir zaman dilimi ge├žirmi┼člerdir. Ailecek imk├ónlar ├žer├ževesinde haz─▒rlanan; en g├╝zel, ├Âzel sofraya oturularak birlikte hareket etmenin, ayn─▒ duygular─▒ payla┼čman─▒n mutlulu─ču ya┼čanm─▒┼čt─▒r. E┼č, dost, akraba; iftarlarda bulu┼čman─▒n, birbirlerine kar┼č─▒ c├Âmert├že ikramda bulunman─▒n hazz─▒ al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bah┼či┼č toplamaya ├ž─▒kan ├žocuklar─▒n, toplad─▒klar─▒n─▒ bir sokak dire─činin dibinde payla┼č─▒rken hissettikleri ├žok ┼čeye de─čerdir. Ailelerinde Ramazan ya┼čanan g├╝n├╝m├╝z ├žocuklar─▒n─▒n da hissettikleri ├žok farkl─▒ de─čildir: S├╝k├╗net, huzur, birliktelik, payla┼čma ve mutluluk…

 

 

─░nsan kendini s─▒n─▒rlamay─▒ ba┼čarabildi─či ├Âl├ž├╝de mutlu olur. S─▒k─▒c─▒ da olsa ders ├žal─▒┼čma konusunda baz─▒ zevklerini s─▒n─▒rlayabilen bir ├Â─črenci, ev i┼čleri ve ├žocuk yeti┼čtirme konusunda baz─▒ arzular─▒ndan vazge├žerek kendini pl├ónlayabilen ve s─▒n─▒rlayabilen bir kad─▒n, ├žal─▒┼č─▒p para kazanmak konusunda ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ gerekti─či ├Âl├ž├╝de s─▒n─▒rlayabilen bir erkek mutlu olabilir. Harcamalar─▒nda kendini s─▒n─▒rlayabilen, sonucu bir ┼čekilde zararl─▒ olacak arzular─▒n─▒ yerine getirmemek konusunda sorumlu davranabilen kad─▒n ve erkekler uzun v├ódede mutlu olacak olanlard─▒r. Bu a├ž─▒dan bak─▒ld─▒─č─▒nda oru├ž, ├žok g├╝├žl├╝ bir s├óik olan a├žl─▒k ve susuzlukla bize kendimizi s─▒n─▒rlamay─▒ ├Â─čreten ├žok k─▒ymetli bir e─čitimdir.

 

Bir ay boyunca oru├žluya yak─▒┼č─▒r bir tarzda, elimizin ve dilimizin hep g├╝zelliklerle me┼čgul olmaya ├žal─▒┼čmas─▒ da, davran─▒┼člar─▒m─▒za farkl─▒ bir boyut katar. ─░nsan ili┼čkilerinde egomuzu frenleyebilmenin m├╝mk├╝n oldu─čunu g├Âr├╝r├╝z. ├ľfke kontrol├╝n├╝ ba┼čarabildi─čimizi tecr├╝be ederiz. Oru├ž; bize ├Âfkelendi─čimizde sabretmeyi, ├Âfkemizi tutmay─▒ ├Â─čretir. ├ľfkeyi tutmak ya da bir ba┼čka ifadeyle ├Âfkeliyken ortamdan uzakla┼čarak o an harekete ge├žmekten ve karar vermekten kendimizi al─▒koymak, pi┼čman olman─▒n ├Ân├╝ne ge├žecek bir erdemdir.

 

Benmerkezci davranmamay─▒, biz duygusuyla hareket etmeyi pratikte uygulayaca─č─▒m─▒z ilk yer olan ailede; Ramazanlarda, birlikte sahura kalkarak, birlikte iftar ederek, birlikte namaz k─▒larak ┬źbiz┬╗ olmay─▒ ├Â─čreniriz. Hatt├ó bu ┬źbiz┬╗ kavram─▒n─▒ ├Âyle geni┼čletiriz ki iftar davetleriyle ailemizin d─▒┼č─▒ndakilerle de payla┼čmay─▒ pratik ederiz. G├╝nl├╝k tel├ó┼člar─▒n i├žinde ├žocuklar─▒m─▒za, ailemize, e┼čimize, dostumuza, akrabalar─▒m─▒za ay─▒ramad─▒─č─▒m─▒z zaman─▒; sahur, iftar ve teravihlerle ay─▒r─▒r, ayn─▒ ┼čeyi yapmadaki birlikteli─čin verdi─či huzuru buluruz. Yaln─▒z olmad─▒─č─▒m─▒z─▒ bir kez daha ve belki de en g├╝zel ┼čekliyle hat─▒rlad─▒─č─▒m─▒z en g├╝zel zaman dilimidir Ramazanlar; hat─▒rlanman─▒n, ├Ânemsenmenin, de─čer g├Ârmenin ya┼čand─▒─č─▒ ve b├Âylelikle aidiyet duygusunun g├╝├žlenerek ├╝mitlerin ye┼čerdi─či, gelece─če g├╝venle bak─▒ld─▒─č─▒ en k─▒ymetli zamanlar…

 

Yine uzmanlar─▒n tespitlerine g├Âre yaln─▒zl─▒k, ├╝mitsizlik, de─čersizlik, i┼če yaramazl─▒k duygular─▒yla e┼čle┼čen depresif durumlar─▒n ve intihar vakalar─▒n─▒n en az g├Âr├╝ld├╝─č├╝ zamanlard─▒r Ramazanlar. A├žl─▒k ve susuzlu─ča dayanabilme ba┼čar─▒s─▒, ├Âfkeyi kontrol edebilme, yak─▒nlar─▒m─▒zla birlikte hissetti─čimiz yaln─▒z olmad─▒─č─▒m─▒z hissi, s├Âz ve davran─▒┼člar─▒m─▒zda iyi olmay─▒ ba┼čarabilme, kendimiz hakk─▒nda sa─čl─▒kl─▒ bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ kazand─▒r─▒r. Ve bu ba┼čar─▒ya bir de YaratanÔÇÖa kar┼č─▒ g├Ârevlerimizi yerine getirme ve ib├ódet etme mutlulu─ču eklenince insan─▒n duygu durumunda m├╝thi┼č bir iyile┼čme h├óli g├Âr├╝l├╝r. Her ┼čey g├Âz├╝m├╝z├╝n ├Ân├╝ndeyken; yemeden durabilmek, yemeye, i├žmeye, baldan tatl─▒ olan ├Âfkeye ve pek ├žok zevke sabrederek iradeli davranabilmek; insan─▒n kendine olan g├╝venini ve kendine verdi─či de─čeri tazeler ki bu da Ramazan boyunca depresif ruh h├ólinin kaybolup mutluluk hormonunun salg─▒lanmas─▒n─▒ sa─člar.

 

├çocuklar─▒m─▒zda duygusal zek├ó dedi─čimiz ┼čeyi geli┼čtirmek de en ├žok bu ayda m├╝mk├╝nd├╝r. Yard─▒mla┼čman─▒n, fed├ók├órl─▒─č─▒n, payla┼čman─▒n, h├ólden anlaman─▒n en temelinde yatan; empati kurmadaki beceridir.
En temel s├óik olan a├žl─▒k ve susuzluk ise insana empatiyi ├Â─čretebilecek en kuvvetli s├óiktir. Bu konuda irade g├Âsterebilmek, empati kurmay─▒ ├Â─čretir. Bu a├ž─▒dan bak─▒ld─▒─č─▒nda; ├žocuklar─▒, ya┼č ve fizik durumlar─▒na g├Âre 1-2 saatlik, yar─▒m g├╝nl├╝k ve nihayetinde tam g├╝nl├╝k oru├ž tutmaya te┼čvik etmek ve orucu onlara sevdirmeye ├žal─▒┼čmak ├žok do─čru olacakt─▒r.

 

Hele hele bir ayl─▒k ba┼čar─▒n─▒n sonucunda, bayram gibi bir mutlulu─ču ya┼čamak; hem ├žocuklar hem de yeti┼čkinler i├žin tarifi zor bir huzurdur. Evimizi, arabam─▒z─▒ y─▒ll─▒k bak─▒ma almak, bilgisayar─▒m─▒za format atmak gibidir Ramazanlar; r├╗humuz y─▒ll─▒k bak─▒ma al─▒n─▒r. Ve bak─▒m─▒ndan sonra evimize girmenin, arabam─▒z─▒ s├╝rmenin, bilgisayar─▒m─▒z─▒ kullanman─▒n huzuru bayram sabah─▒na ├ž─▒k─▒ld─▒─č─▒nda ya┼čan─▒r.

 

Sevgi, sayg─▒, bar─▒┼č, huzur, fed├ók├órl─▒k, payla┼čma, yard─▒mla┼čma, birlik ve beraberlik gibi kavramlar─▒n prati─činin en ├žok yap─▒ld─▒─č─▒ ay olan RamazanÔÇÖda tutulan oru├žlarla; bedenen oldu─ču kadar m├ónen de pek ├žok faydalar temin ederiz. Ve bu bir ayda asl─▒nda ne kadar ├žok g├╝zel ┼čeyler yapmaya k─üdir oldu─čumuzu tecr├╝be ederiz. Ki┼čiliklerimizdeki a┼č─▒r─▒l─▒klar─▒ t├Ârp├╝leyebildi─čimize ┼čahit oluruz. ─░┼čte bu tecr├╝be bize; ┬źBa┼čka zamanlarda neden bunu ba┼čaramayay─▒m ki!┬╗ g├╝c├╝n├╝ verir.

 

Ramaz├ónÔÇÖ─▒n ve orucun bize kazand─▒rd─▒klar─▒n─▒ bir y─▒la yayabilmek as─▒l meselemiz olmal─▒d─▒r. Bir ay boyunca alkol almayanlar, ┬źM├╝b├órek ayda yalan s├Âyleyemem!┬╗ diyenler, ┬źOrucumun sevab─▒ ka├žmas─▒n!┬╗ deyip ├Âfkelerine h├ókim olanlar, ┬ź├çok sevapt─▒r!┬╗ deyip yard─▒m i┼člerine ko┼čanlar; bu g├╝zel davran─▒┼člar─▒n─▒ t├╝m seneye yayabilme gayretinde olurlarsa, i┼čte as─▒l o zaman orucun nelere muktedir oldu─čunu g├Âr├╝r├╝z. Yarat─▒c─▒m─▒zÔÇÖa, insanlara ve kendimize kar┼č─▒ d├╝r├╝st olmay─▒, ┬źinsan┬╗ olmay─▒ ba┼čarabilece─čimiz, davran─▒┼člar─▒m─▒zda g├Ârmek istedi─čimiz de─či┼čimleri kazanabilece─čimiz muhte┼čem bir zaman dilimidir Ramazanlar.

 

─░stifade edebilmek ├╝midiyle…