SU├çLAMAK ─░├ç─░N DE─×─░L ANLAMAK ─░├ç─░N D─░NLEMEK!

YAZAR : Aynur TUTKUN aytutkun@gmail.com

Uzaklarda bir k├Âyde bir kad─▒n varm─▒┼č. Hamile iken kocas─▒n─▒n ├Âlmesi ├╝zerine; tek ba┼č─▒na kalm─▒┼č. Kendisine arkada┼č olur diye da─čda yaral─▒ olarak buldu─ču bir gelinci─či evinde beslemeye ba┼člam─▒┼č. Gelincik, kad─▒n─▒n yan─▒ndan bir an bile ayr─▒lmazm─▒┼č. Her ne kadar evcil bir hayvan olmasa da, olduk├ža uysalla┼čm─▒┼č. Birka├ž ay sonra kad─▒n─▒n ├žocu─ču do─čmu┼č. Tek ba┼č─▒na t├╝m zorluklara g├Â─č├╝s germek ve yavrusuna bakmak zorundaym─▒┼č kad─▒nca─č─▒z.

G├╝nler ge├žmi┼č ve kad─▒n bir g├╝n k─▒sa bir s├╝reli─čine de olsa evden ayr─▒lmak ve yavrusunu evde yaln─▒z b─▒rakmak zorunda kalm─▒┼č… Gelincikle bebek evde yaln─▒z kalm─▒┼člar. Aradan biraz zaman ge├žince, kad─▒n eve gelmi┼č. Gelinci─či a─čz─▒ kanl─▒ bir vaziyette g├Ârm├╝┼č! ├ç─▒ld─▒rm─▒┼č├žas─▒na gelinci─če sald─▒rm─▒┼č ve orac─▒kta onu ├Âld├╝rm├╝┼č! Tam o s─▒rada i├žerideki odadan bir bebek sesi duymu┼č. Odaya y├Ânelmi┼č… Bebe─či, be┼či─čin i├žinde sapasa─člam durmakta ve bebe─čin yan─▒nda par├žalanm─▒┼č bir y─▒lan uzanmaktaym─▒┼č!

Bu bir hik├óyedir fakat yanl─▒┼č anlay─▒┼člar─▒m─▒z ya da acele karar veri┼člerimiz y├╝z├╝nden ya┼čad─▒─č─▒m─▒z pi┼čmanl─▒klar─▒ tarif eden g├╝zel bir hik├óyedir.

─░nsanlarla olan m├╝nasebetlerimizde; birbirimizin kalbini k─▒rmamak i├žin acele h├╝k├╝m vermeden hareket etmek, sonu├ž itibar─▒yla daha sa─čl─▒kl─▒ olacakt─▒r. ─░nsan olmam─▒z sebebiyle, hepimiz yanl─▒┼č yapma potansiyeline sahibiz. Kar┼č─▒m─▒zdakinin davran─▒┼č─▒n─▒ yanl─▒┼č, hatal─▒ diye nitelemeden ├Ânce; onu samim├« bir ┼čekilde dinlemek, empati kurabilmek, yanl─▒┼č h├╝k├╝m vermenin ├Ân├╝ne ge├žecektir.

─░nsan yanl─▒┼č yapabilir. Gruplar, cemaatler, h├╝k├╗metler de yanl─▒┼č yapabilir. Yap─▒lan yanl─▒┼č kas─▒ts─▒zsa buna hata denir. Belli bir sebebe bin├óen, tek tarafl─▒ bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla kendi menfaatini korumak i├žin yap─▒lanlar yanl─▒┼čt─▒r. Bir de kar┼č─▒ tarafa zarar vermek maksad─▒yla kasten yap─▒lanlar vard─▒r ki, onlara da komplo denir. ─░┼čte herhangi bir yanl─▒┼čla kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒zda bu ayr─▒m─▒ yapmak ├žok ├Ânemlidir. Zira as─▒l affedilemeyecek olanlar, kurulan komplolard─▒r.

Kar┼č─▒m─▒zdaki insan─▒n yapt─▒─č─▒ yanl─▒┼č olmas─▒na ra─čmen, bizim verdi─čimiz tepkilerle onun yanl─▒┼č─▒n─▒ savunmaya ge├žmesine sebep olmamak i├žin ise kullanaca─č─▒m─▒z ileti┼čim diline dikkat etmek ├žok ├Ânemlidir. Zira bu; s─▒k─▒nt─▒lar ya┼čayan ki┼čiyi, k├Ât├╝ sonu├žlara hatt├ó intihara s├╝r├╝kleyecek bir tutum dah├« olabilir. ├ľnemli olan kar┼č─▒m─▒zdakini hatalar─▒yla ve yanl─▒┼člar─▒yla kabullenmek, intihar etmesine ya da bizden uzakla┼čmas─▒na ve aram─▒z─▒n a├ž─▒lmas─▒na sebep olmamakt─▒r. Dinledi─čimizde ve empati kurabildi─čimizde affedilebilir oldu─čunu da idrak etmek zor olmayacakt─▒r.

Komployu kuranlarla komploya ├ólet edilenler aras─▒nda ise, da─člar kadar fark vard─▒r. Fakat ikinci grubu kendimize d├╝┼čmana d├Ân├╝┼čt├╝rmemek ya da onlar─▒n kalbini k─▒rmamak i├žin kullanaca─č─▒m─▒z ileti┼čim dili ├žok ├Ânemlidir. Komploya ├ólet olanlar─▒n ya da belli bir ┼čahs├« ├ž─▒kar gayesiyle yanl─▒┼č yapanlar─▒n h├ólet-i r├╗hiyesini anlamak ve ona g├Âre davranmak gerekir. Bu konuda ─░sl├óm tarihinde ya┼čanm─▒┼č ├žok g├╝zel bir ├Ârnek vard─▒r:

Kurey┼čliler Hudeybiye Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒ ├ži─čnedikleri zaman, Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-; MekkeÔÇÖyi fethetmek i├žin haz─▒rl─▒klar yapmaya ba┼člar. Ancak MekkeÔÇÖye sefer d├╝zenlenece─či hususu birka├ž sah├ób├« d─▒┼č─▒nda hi├ž kimseye bildirilmemi┼čtir.

Bedir Sava┼č─▒ÔÇÖna kat─▒lanlardan biri olan H├ót─▒b bin Eb├« Beltaa -rad─▒yall├óhu anh-; c├óriye bir kad─▒na, Mekke m├╝┼čriklerine iletmesi i├žin bir mektup verir. Kad─▒n, MedineÔÇÖden ayr─▒ld─▒ktan sonra; Allah Te├ól├ó, Cebr├óil -aleyhissel├óm- vas─▒tas─▒ ile bu olay─▒ Ras├╗l├╝ÔÇÖne bildirir. Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin emri ├╝zerine yola ├ž─▒kanlar, kad─▒n─▒ s├Âylenen mevkide bulur ve ondan mektubu isterler. Mektubu alarak, Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖe g├Ât├╝r├╝rler. Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-; mektubu a├ž─▒p okuttu─čunda, MekkeÔÇÖye yap─▒lmakta olan sefer haz─▒rl─▒klar─▒n─▒n, Kurey┼člilere bildirildi─čini g├Âr├╝r.

Hazret-i Peygamber, H├ót─▒bÔÇÖa bu davran─▒┼č─▒n─▒n sebebini sorar. O da ┼č├Âyle cevap verir:

ÔÇťY├ó Ras├╗l├óllah! Hakk─▒mda hemen karar verme. Ben k├ófir ya da m├╝rted oldu─čum veya ─░sl├ómÔÇÖdan sonra k├╝fre muhabbet besledi─čim i├žin b├Âyle davranm─▒┼č de─čilim. As─▒l sebep, ailemin h├ól├ó MekkeÔÇÖde ikamet ediyor olmas─▒d─▒r. Bildi─činiz gibi ben, Kurey┼č kab├«lelerinden birine de mensup de─čilim. Baz─▒ Kurey┼člilerin dostlu─ču sayesinde MekkeÔÇÖde ya┼č─▒yordum. Di─čer muh├ócir karde┼člerimin aileleri de MekkeÔÇÖdedir ama ailelerine sahip ├ž─▒kacak akrabalar─▒ da vard─▒r. Oysa benim ailemi sahiplenecek bir kab├«lem yok orada. Dolay─▒s─▒yla ben bu mektubu; onlara bir iyilik yaparsam, onlar da kendilerini bana bor├žlu hissederek aileme dokunmazlar d├╝┼č├╝ncesiyle yazd─▒m.ÔÇŁ

Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, Hazret-i H├ót─▒bÔÇÖ─▒n s├Âzlerini dinledikten sonra;

ÔÇťH├ót─▒b sizlere do─čru s├Âyl├╝yor.ÔÇŁ buyurur. Yani o, ─░sl├ómÔÇÖdan inhiraf etti─či i├žin veya k├╝fre yard─▒mc─▒ olmak gayesiyle b├Âyle davranmam─▒┼čt─▒r!

Hazret-i ├ľmer ise hemen aya─ča kalkarak;

ÔÇťYa Ras├╗l├óllah! ─░zin ver de; All├óhÔÇÖa, Ras├╗l├╝ÔÇÖne ve m├╝sl├╝manlara ih├ónet eden ┼ču m├╝naf─▒─č─▒n kellesini u├žuray─▒m!ÔÇŁ der.

Fakat Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem-;

ÔÇťBu ┼čah─▒s, Bedir Sava┼č─▒ÔÇÖna kat─▒lanlardand─▒r. All├óhÔÇÖ─▒n Bedir Sava┼č─▒ÔÇÖna kat─▒lanlara, o vaziyeti g├Âr├╝p de;

┬źBen sizi affettim!┬╗ demedi─čini kim biliyor?ÔÇŁ diye cevap verir.

Bu s├Âzleri duyan Hazret-i ├ľmer a─člayarak;

ÔÇťAllah ve Ras├╗l├╝ daha iyi bilir.ÔÇŁ ┼čeklinde cevap verir. (Buh├ór├«)

Hi├žbir kaynak ona ceza verildi─čini nakletmemektedir. Bu bak─▒mdan ├╝mmetin ├ólimleri, Hazret-i H├ót─▒bÔÇÖ─▒n mazeretinin kabul edildi─či ve kendisine bir ceza verilmedi─či hususunda g├Âr├╝┼č birli─či i├žindedirler. Bunun ├╝zerine M├╝mtehine S├╗resiÔÇÖnin ilk ├óyeti iner. ├éyet-i ker├«me, Hazret-i H├ót─▒bÔÇÖ─▒n ┼čahs─▒nda b├╝t├╝n ├╝mmeti ┼č├Âyle uyarmaktad─▒r:

ÔÇťEy ├«m├ón edenler! Benim de d├╝┼čman─▒m, sizin de d├╝┼čman─▒n─▒z olanlar─▒ dost edinmeyin…ÔÇŁ

Gelincik hik├óyesinde oldu─ču gibi olsayd─▒, mektup yakaland─▒─č─▒ gibi Hazret-i H├ót─▒bÔÇÖ─▒n hakk─▒nda h├╝k├╝m verilseydi; sonu├ž hi├ž de iyi olmayacakt─▒. Fakat Allah Ras├╗l├╝ onu dinledi ve ona inand─▒. ├ç├╝nk├╝ onun ├Ânceden yapt─▒─č─▒ de─čerli i┼čler vard─▒ (BedirÔÇÖe kat─▒lmak gibi). Yapt─▒─č─▒ yanl─▒┼č─▒n ona g├Âre makul bir sebebi de vard─▒; m├╝sl├╝manlar zarar g├Ârs├╝n diye de─čil, kendi ┼čahs├« menfaatlerini korumak i├žindi! D├╝┼č├╝nememi┼čti! Burada H├ót─▒bÔÇÖ─▒n kas─▒ts─▒z yapt─▒─č─▒ bu yanl─▒┼č─▒ d├╝zeltmek Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖe yani devlete d├╝┼čm├╝┼čt├╝. Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- onu dinledi ve insanlar─▒n onun hakk─▒nda ileri-geri konu┼čmas─▒na engel oldu.

Kar┼č─▒m─▒zdaki insanlar─▒n iyi niyetli mi komplocu mu oldu─čunu anlamadan hareket etmek ya da k├╝lliyen hepsini ayn─▒ kefeye koymak, iyi niyetli insanlar─▒ kendimize d├╝┼čmana d├Ân├╝┼čt├╝rmek ya da onlar─▒n kalbini k─▒rmakla sonu├žlanabilir. Elbette elimizde insanlar─▒n niyetlerini ├Âl├žen bir niyet ├Âl├žer yoktur. Fakat; insan─▒n yapt─▒klar─▒ yapacaklar─▒n─▒n garantisidir, demek daha do─čru olacakt─▒r. ─░nsanlar─▒n neler yapt─▒klar─▒n─▒ do─čru g├Ârebilmek i├žin ise yap─▒lanlar─▒n yeg├óne rehberimiz, KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖe ne kadar uygun oldu─čunu tetkik etmek en do─črusudur. ─░nsanlar aras─▒ m├╝nasebetlerde; su├žlamak i├žin de─čil, anlamak i├žin konu┼čmay─▒ istemek ve kar┼č─▒m─▒zdakini anlamaya ├žal─▒┼čmak, pe┼činen yanl─▒┼č h├╝k├╝m vermemek i├žin elzemdir.