TAR─░HTEN ├ľRNEK ALMAK

YAZAR : Do├ž. Dr. Harun ├ľ─×M├ť┼× ogmusharun@yahoo.com

Daha ├Ânceki say─▒lardan birinde* ┬źPatronluk De─čil, Kom┼čuluk ve Karde┼člik┬╗ ba┼čl─▒─č─▒yla ne┼čretti─čimiz bir yaz─▒da; T├╝rk d─▒┼č politikas─▒nda Arap d├╝nyas─▒na y├Ânelik b├óriz y├Âneli┼či mevzubahis etmi┼č, bu y├Âneli┼čin ucuz ham├ós├« s├Âylemlere fed├ó edilmemesi i├žin ba┼čta yetkililer olmak ├╝zere herkesin elinden geleni yapmas─▒n─▒n gerekti─čini, bu ├žer├ževede dikkat edilmesi gereken hususlardan birinin de uzun s├╝re emperyalizmin etkisinde kalm─▒┼č olan b├Âlge ├╝lkelerinin ├žo─čunda yanl─▒┼č bir intib├ó b─▒rakabilecek olan Osmanl─▒ ile ulu orta iftihar etmekten ka├ž─▒n─▒lmas─▒ oldu─čunu belirtmi┼čtik. O yaz─▒da tafsil├ót─▒yla izah etti─čimiz bu m├╝l├óhazalar─▒m─▒z ayn─▒yla mahfuz olmakla birlikte, bu yaz─▒da meselenin bir ba┼čka y├Ân├╝n├╝, ┬ź├╝mmet├ži anlay─▒┼č┬╗ gere─či Osmanl─▒ as─▒rlar─▒n─▒n g├Âlgelenmek istenmesini m├╝naka┼ča edece─čiz. Bu tavr─▒ sergileyenler, asl─▒nda de─či┼čik sebeplerle Osmanl─▒ÔÇÖya mesafelidirler, ancak bu konudaki hislerinin belki de ├žok fark─▒nda bile olmadan ┼č├Âyle beyanlarda bulunurlar:

ÔÇťM├╝sl├╝manlar i├žin ├Ârnek al─▒nacak yeg├óne ├ža─č, asr-─▒ sa├ódettir. ├ľyleyse Osmanl─▒ tarihinden ideal ├Ârnekler bulup uysunlar diye insanlara takdim etmek yerinde de─čildir!ÔÇŁ

┼×ahsen bu iki c├╝mlenin ilkine tamam─▒yla, ikincisine de yar─▒ yar─▒ya kat─▒l─▒r─▒m. ─░lkine tamam─▒yla kat─▒l─▒r─▒m; ├ž├╝nk├╝ o ├ža─čda vahyin kontrol├╝ alt─▒nda bulunan, i├žtih├ód─▒yla i┼čledi─či zelleler dah├« Allah taraf─▒ndan d├╝zeltilen, dolay─▒s─▒yla ash├ób─▒n─▒ ─▒slah edip All├óhÔÇÖ─▒n hid├óyetine g├Âre onlara y├Ân veren Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- hayattayd─▒.

─░kinci c├╝mlenin kat─▒ld─▒─č─▒m k─▒sm─▒, Osmanl─▒ tarihinin b├╝t├╝n├╝yle ├Ârnek al─▒namayaca─č─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ Osmanl─▒ tarihi de nihayetinde g├╝nahs─▒z olmayan insanlar taraf─▒ndan yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Dolay─▒s─▒yla yanl─▒┼člar i├žerebilir, i├žermektedir. Zaten san─▒r─▒m bu nokta, herkesin teslim etti─či bir husustur.

O h├ólde m├╝naka┼ča edilmeye de─čer nokta, bahsini etti─čimiz ikinci c├╝mlenin benim kat─▒lmad─▒─č─▒m k─▒sm─▒d─▒r. O da, yanl─▒┼člar i├žerdi─či gerek├žesiyle Osmanl─▒ tarihinin b├╝t├╝n├╝yle reddedilmesi ve onda ├Ârnek al─▒nmaya de─čer hi├žbir ┼čey olmad─▒─č─▒n─▒n ileri s├╝r├╝lmesidir. ─░┼čte meselenin irdelenmeye de─čer noktas─▒ buras─▒d─▒r. Bu d├╝┼č├╝ncede olanlar─▒n asl─▒nda -belki de fark─▒nda olmadan- Osmanl─▒ÔÇÖya mesafeli olduklar─▒ i├žin bu g├Âr├╝┼č├╝ dillendirdikleri y├Ân├╝ndeki iddiam─▒z─▒ teyit eden nokta da buras─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ bu g├Âr├╝┼č├╝ savunanlara ┼ču sorular─▒ y├Âneltmek hakk─▒m─▒zd─▒r:

├ľmer bin Abd├╝laziz ├Ârnek bir idareci de─čil midir? Onun ├Ârnek olarak sunulmas─▒ Arap├ž─▒l─▒k m─▒ olur? Ya modern sil├óhlarla m├╝cehhez ─░talyanlara kar┼č─▒ elindeki k─▒t imk├ónlarla yirmi seneden fazla direnen ├ľmer MuhtarÔÇÖ─▒n? Benzer ┼čartlarda Frans─▒zlara kar┼č─▒ ├╝lkesi CezayirÔÇÖi savunan Em├«r Abd├╝lk─üdirÔÇÖin? Veya ha├žl─▒lara kar┼č─▒ m├╝cadele veren ve Sal├óhaddin Eyy├╗b├«ÔÇÖyi yeti┼čtiren N├╗reddin ZengiÔÇÖnin? (Ger├ži bu sonuncunun etnik k├Âkenini bilmiyorum, asl─▒na bak─▒l─▒rsa hi├ž merak da etmiyorum, ama meselenin tavz├«hi i├žin zikrediyorum ve bu m├╝naka┼ča umumiyetle ham├óset ├╝zerinden yap─▒ld─▒─č─▒ i├žin siyas├« ┼čahsiyetleri ├Ârnek veriyorum.)

A├ž─▒k├ža ortada oldu─ču gibi bu g├Âr├╝┼č a┼č─▒r─▒d─▒r. Zira uzun as─▒rlar─▒ i├žeren bir tarih diliminde yanl─▒┼člar bulmak m├╝mk├╝nd├╝r, ancak o tarih diliminin hi├žbir do─čru i├žermedi─čini s├Âylemek a┼č─▒r─▒ bir genelleme olur. Bu durumda bu g├Âr├╝┼č├╝ savunanlar─▒n ┼ču sorulara da cevap vermesi gerekir:

End├╝l├╝sÔÇÖ├╝n fethinde b├╝y├╝k rol oynayan T├ór─▒k bin Ziy├ódÔÇÖ─▒ veya Zell├ókaÔÇÖda ─░spanyollarÔÇÖ─▒ yenerek End├╝l├╝s tarihini d├Ârt as─▒r uzatan Mur├ób─▒t h├╝k├╝mdar─▒ Yusuf bin Ta┼čf├«nÔÇÖi ├Ârnek almak Berber├«cilik midir?

Veya uzun ├žabalar sonunda Suriye, M─▒s─▒r ve di─čer baz─▒ ─░sl├óm ├╝lkelerini birle┼čtirip Kud├╝sÔÇÖ├╝ ha├žl─▒lardan kurtaran Sal├óhaddinÔÇÖin ├Ârnek al─▒nmas─▒ K├╝rt├ž├╝l├╝k m├╝d├╝r?

Yahut Ruslara kar┼č─▒ uzun s├╝re direnip b├╝y├╝k bir destan yazan ┼×eyh ┼×├ómilÔÇÖi ├Ârnek almak Kafkas├ž─▒l─▒k m─▒d─▒r?

├ço─čalt─▒l─▒p uzun bir liste yap─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n olan bu sorulara san─▒r─▒m hi├ž kimse; ┬źEvet!┬╗ cevab─▒n─▒ vermez. ├ľyleyse ha├žl─▒larla sava┼čan Anadolu Sel├žuklu sultanlar─▒n─▒n, Kosova meydan─▒nda ┼čehid d├╝┼čen Murad H├╝d├óvendig├órÔÇÖ─▒n, ─░stanbulÔÇÖu fethederek Hazret-i PeygamberÔÇÖin ├Âvg├╝s├╝ne mazhar olan Fatih Sultan MehmedÔÇÖin vb. ├Ârnek al─▒nmas─▒ neden T├╝rk├ž├╝l├╝k etmek olsun?

Asl─▒nda mesele ┬ź├Ârnek almak┬╗ ise ill├ó ─░sl├óm tarihiyle iktifa etmek de gerekmez. Mesel├ó ─░ngiliz i┼čgaline kar┼č─▒ vatan─▒ FransaÔÇÖy─▒ savunmak i├žin sava┼čan Jan Darc iyi bir ├Ârnek de─čil midir? Yahut ─░svi├žrelilerin efsanev├« h├╝rriyet kahramanlar─▒ Wilhelm Tell? Bu kabil bir├žok ├Ârnek vermek m├╝mk├╝nd├╝r.

┼×├╝phesiz ├Ârnek al─▒nmaya de─čer ┼čahsiyetlerin ─▒rk├ž─▒ maksatlarla zikredilmesi mevzubahis olabilir. Ancak bu, yaln─▒zca onu zikreden kimseleri ba─člar. Buna istin├óden ─░sl├óm tarihinin ├žok uzun bir dilimini te┼čkil eden Osmanl─▒ as─▒rlar─▒n─▒n ├Ârnek al─▒nmaya de─čer hi├žbir ┼čahsiyet yeti┼čtirmedi─čini s├Âylemek haks─▒zl─▒k olur.

Kald─▒ ki, asr-─▒ sa├ódet d─▒┼č─▒nda ─░sl├óm tarihinde ideal ├Ârnek bulunmad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemek; ─░sl├ómÔÇÖ─▒n asr-─▒ sa├ódetten sonra ├Ârnek al─▒nmaya de─čer hi├žbir ┼čahsiyet yeti┼čtirmedi─čini, k─▒y├ómete kadar da yeti┼čtiremeyece─čini s├Âylemektir. Bu ise ├╝mmeti hem m├óz├« hem de istikb├ólinden mey├╗s eden, ─░sl├ómiyetÔÇÖi yaln─▒zca ideallerde mevcut, hayattan ise kopuk bir din olarak g├Âsteren; kabul edilemeyecek bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒d─▒r.

Arap bahar─▒n─▒n kara k─▒┼ča d├Ânmesine paralel olarak; -Prof. Dr. Ahmet DAVUTO─×LUÔÇÖnun b├╝t├╝n gayretlerine ra─čmen- ┬źs─▒f─▒r sorun politikas─▒┬╗n─▒n da ÔÇťsorunlar yuma─č─▒ÔÇŁ h├óline geldi─či bu g├╝nler, b├Âlge ├╝lkelerinin halklar─▒ ve onlar─▒n de─čerleriyle irtibat h├ólinde olundu─ču s├╝rece, All├óhÔÇÖ─▒n izniyle ge├žip gidecektir. ├ç├╝nk├╝ hi├žbir g├╝├ž, halka ra─čmen ebediyyen kal─▒c─▒ olamaz. O zaman diktat├Ârleri de─čil de ilkeleri ├Ânceleyen ve bu sebeple m├ó┼čer├« vicdana g├Âre politika olu┼čturan T├╝rkiye, s├Âz konusu ├╝lkelerle daha s─▒cak m├╝nasebetler kurabilecektir. O g├╝nlere haz─▒r olmak i├žin bu konularda iÔÇśm├ól-i fikir etmek ehemmiyet arz etmektedir. Bu konuda hi├žbir komplekse d├╝┼čmeden, ancak ├Ânceki yaz─▒da belirtti─čimiz ├╝zere gereksiz ham├ós├« s├Âylemlere de girmeden akl-─▒ sel├«m ile hareket etmek gerekmektedir.

_______________

* Y├╝zak─▒ Dergisi, Ocak 2012, 83. Say─▒.