DO─×RUYU YANLI┼×TAN AYIRT ETME KAB─░L─░YET─░

YAZAR : Aynur TUTKUN aytutkun@gmail.com

Do─čruyu bulmak ve do─čru olanda kalmak i├žin hem bilgi hem de iyi niyet gereklidir. ─░yi niyetten maksat; bilgiyi do─čruya ula┼čmak i├žin talep etmektir, egoyu tatmin etmek i├žin de─čil!

ÔÇťAaa ne kadar bilgili!ÔÇŁ, ÔÇťBu insan ├žok biliyor!ÔÇŁ, ÔÇťBilgili, muhte┼čem biri!ÔÇŁ gibi ifadelere ihtiya├ž duymayan, kendisi hakk─▒ndaki bu iltifatlardan memnun olmak yerine rahats─▒z olanlar, iyi niyet sahibi insanlard─▒r. Ve iyi niyet sahibi bilgili insanlar, do─čruyu bulmakta ya da do─čruyu bulduktan sonra do─čru kalmakta ├žok fazla zorlanmayacaklard─▒r.

G├╝n├╝m├╝zde bilgiye ula┼čmak ├žok kolay gibi g├Âr├╝nse de ula┼č─▒lan her bilgi; insan─▒ do─čruya ula┼čt─▒rmak ┼č├Âyle dursun, yanl─▒┼ča daha kolay g├Ât├╝rebilmektedir. ─░┼čte bu y├╝zden iyi niyetten sonra do─čruyu bulduracak temel bilgi kaynaklar─▒ (vahiy/KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet) insan─▒n ilk sahip olmas─▒ gereken ┼čeylerdir. Aksi takdirde do─čruyu yanl─▒┼čtan ay─▒rt ettirecek temel bilgiden mahrumiyet, insan─▒ d├«n├« konularla al├ókal─▒ olsa dah├« nefse ├žok ho┼č gelen yanl─▒┼člara sevk ediverecektir.

Vahiy esasl─▒ temel bilgi kaynaklar─▒ndan mahrumiyet, bilgiyi her zaman ve her ┼čart alt─▒nda g├╝venilir olmaktan ├ž─▒karmaktad─▒r. Ak─▒l ve akl─▒n en de─čerli ├╝r├╝n├╝ olan bilim dah├« her zaman g├╝venilir olamamaktad─▒r.

AmerikaÔÇÖda 1950ÔÇÖli y─▒llarda doktorlar; ┬źSigara sadece ├Âks├╝r├╝k yapar.┬╗ derken g├╝n├╝m├╝zde ise ├Âl├╝me g├Ât├╝ren tehlikesi ┼č├╝phe g├Ât├╝rmemektedir.

Yine bir zamanlar yumurtan─▒n kolesterol├╝ y├╝kseltti─či y├Ân├╝ndeki kanaatler; ┬źYumurta beraat etti.┬╗ haberleriyle feshedilmi┼čtir.

Yani ak─▒l ve akl─▒n ├╝r├╝n├╝ olan bilim d├óhil her ┼čey yan─▒labilmektedir.

Vahiy ise asla yan─▒lmaz!

Yan─▒lan, vahyi do─čru yorumlayamayan ya da eksik yorumlay─▒p eksik anlayan insand─▒r.

─░┼čte g├╝n├╝m├╝zde m├╝sl├╝man toplumlarda g├Âr├╝len din ad─▒na dah├« olsa; yanl─▒┼ča meyletme, yanl─▒┼č olan─▒ yapma en ├žok temel bilgilerden mahrumiyetten kaynaklanmaktad─▒r. Temel bilgi kaynaklar─▒na sahip olan insan; kolay kolay yan─▒lmayacak, yan─▒lsa da yan─▒ld─▒─č─▒n─▒n ya da yan─▒labilece─činin ve ├Ânemli olan─▒n yan─▒ld─▒klar─▒n─▒ d├╝zeltmek oldu─čunun fark─▒nda olacakt─▒r.

Okumay─▒ sevmeyen insanlar─▒n en b├╝y├╝k tehlikesi, ya her duydu─ču ┼čeye inanmakt─▒r ya da inand─▒─č─▒ her ┼čeye a┼č─▒r─▒ bir ┼čekilde saplanmakt─▒r. Okudu─ču bir-iki kitapla konunun uzman─▒ oldu─čunu d├╝┼č├╝nen insanlar hi├ž de k├╝├ž├╝msenmeyecek say─▒dad─▒r. Oysaki okumak, okuduk├ža bilmediklerinin fark─▒nda olmakt─▒r. Bilmediklerini ├Â─črenmek i├žin s├╝rekli gayret eden insan─▒n daha az yanl─▒┼č yapmas─▒ muhtemeldir. Hi├ž yanl─▒┼č yapmamak ise zaten insan─▒n f─▒trat─▒na ayk─▒r─▒d─▒r.

Vahiy esasl─▒ temel kaynaklardan mahrum olan insanlar─▒n etkilenmesi/kand─▒r─▒lmas─▒ da pek zor de─čildir. ├ľzellikle inan├žla al├ókal─▒ konularda (gayba/g├Âr├╝nmeyen s─▒rl─▒ ├óleme duyulan meraktan kaynaklanan sebeplerle) insan─▒n yan─▒lmas─▒ ├žok daha kolayd─▒r. Bu y├╝zden sa─člam bir inanca; i├žinde b├ót─▒l, hur├ófe ve k├╝f├╝r olmayan bir inanca sahip olman─▒n en temel ┼čart─▒, mukaddes kaynaklara asgar├« d├╝zeyde v├ók─▒f olmakt─▒r.

┬źM├╝sl├╝man─▒m.┬╗ diyen, tahsil g├Ârm├╝┼č herkes, tefsiriyle birlikte en az bir kez KurÔÇÖ├ón me├óli ve ┼čerhiyle birlikte Riy├ózuss├ólih├«n yahut Tecr├«d-i Sarih gibi bir hadis kitab─▒ okumu┼č olmal─▒d─▒r. Yeterli e─čitim seviyesine sahip olmayanlar ise g├╝nl├╝k hayattaki hel├ólleri ve haramlar─▒ iyi bilmeliler, kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ herhangi bir meselenin bu boyutunu g├╝venilir ki┼čilerden ve kaynaklardan ara┼čt─▒rmal─▒d─▒rlar.

Tabi├« ki as─▒l mesele, g├╝venilir ki┼či ve g├╝venilir kaynak meselesidir. Bilimle ilgili konularda doktorlar─▒n, bilim insanlar─▒n─▒n bilimi referans alarak s├Âylediklerinin zaman zaman tutarl─▒ olmamas─▒ gibi; d├«n├« konularda da d├«n├« kaynaklar─▒ referans alarak konu┼čanlar─▒n da s├Âyledikleri zaman zaman tutarl─▒ olamamaktad─▒r. Herkes d├«ni ve akl─▒ referans alsa da sonu├žlar ├žok farkl─▒ olabilmektedir.

Hel├ól-haram ve ├«man-k├╝f├╝r noktas─▒nda yan─▒lmamak i├žin ise en ba┼čta belirtti─čimiz iyi niyet devreye girmektedir. ÔÇťEgoyu beslemeyen her yakla┼č─▒m do─črudur.ÔÇŁ demek do─čru olabilir.

─░ltifat beklemeyen; etraf─▒nda olu┼čan kitleyle gurura kap─▒lmayan; ─▒srarla kendini, kendi do─črular─▒n─▒ ispatlamaya ├žal─▒┼čmayan; ba┼čkalar─▒n─▒, ba┼čka gruplar─▒ kusurlu g├Âstererek kendinin ne kadar iyi oldu─čunu ikide bir vurgulamaya ├žal─▒┼čmayan; belli yerlere, koltuklara ula┼čma h─▒rs─▒yla dolu olmayan; medyatik olmaktan ┼čiddetle ka├ž─▒nan; en ba┼čta kendisi olmak ├╝zere sadece insanlar─▒n huzuru i├žin ├žabalayan insanlar─▒n g├╝venilir oldu─ču ├ó┼čik├órd─▒r. G├╝venilir ki┼čileri bulmak i├žin bu noktalara dikkat etmek faydal─▒ olabilir.

Bir de her g├╝n be┼č vakit namazda ve du├ólar─▒n sonunda okudu─čumuz F├ótihaÔÇÖda ge├žti─či ├╝zere;

ÔÇťAll├óhÔÇÖ─▒m! Bizi dosdo─čru yola ilet; kendilerine nimet verdiklerinin yoluna!ÔÇŁ diyerek du├ó etmek ve All├óhÔÇÖ─▒n yard─▒m─▒n─▒ g├Ân├╝lden dilemek, yan─▒lmamak i├žin en gerekli ┼čey olsa gerektir.