KARDE┼×L─░K ┼×UURU TAR─░HTE M─░ KALDI?

YAZAR : Sami B├ťY├ťKKAYNAK skaynak48@hotmail.com

Globalle┼čen bir d├╝nyada ya┼č─▒yoruz. D├╝nya o h├óle geldi ki; en uzak k├Â┼česinde ya┼čanan bir h├ódise, saniyesinde en ├╝cra yerlere ula┼č─▒yor. Ad─▒n─▒ hi├ž duymad─▒─č─▒m─▒z yerle┼čim yerindeki bir vakÔÇÖadan, sanki yan─▒ ba┼č─▒m─▒zda olmu┼č gibi ├ón─▒nda haberdar olabiliyoruz. Tabi├« ki haberdar olmak, insan─▒n ├╝zerine muazzam bir sorumluluk y├╝kl├╝yor. ─░ster istemez, duydu─čunuz bir haber kar┼č─▒s─▒nda tepki vermek zorunda kal─▒yorsunuz. Bu duyulan h├ódise; e─čer m├╝sl├╝man karde┼č toplumlarda meydana gelmi┼č ise, o zaman m├╝sl├╝mana farkl─▒ bir sorumluluk y├╝kl├╝yor. Zira m├╝sl├╝man; e─čer karde┼činin h├ólinden haberdarsa, ister istemez ona madd├«-m├ónev├« destek olma gere─čini kendi i├ž d├╝nyas─▒nda hissediyor. Bu his, ona sahip oldu─ču de─čerlerin y├╝kledi─či bir mesÔÇś├╗liyettir. Haberdarsan─▒z; sorumlusunuz, tepkisiz kalamazs─▒n─▒z, ┬źBana ne?!.┬╗ diyemezsiniz, ┬źKim elini uzat─▒rsa uzats─▒n…┬╗ diyemezsiniz. Sizin sahip oldu─čunuz de─čerler, size bu hassasiyeti y├╝kl├╝yor.

Mesela on birinci as─▒rda ya┼čam─▒┼č EbuÔÇÖl-Hasan Harak─ün├«, bu mesÔÇś├╗liyet duygusunu ├Âyle i├ž d├╝nyas─▒nda hissetmi┼č ki;

ÔÇťT├╝rkistanÔÇÖdan ┼×amÔÇÖa kadar olan sahada birinin parma─č─▒na diken batsa, o benim parma─č─▒ma batm─▒┼čt─▒r. Birinin aya─č─▒na ta┼č ├žarpsa, o benim aya─č─▒ma ├žarpm─▒┼čt─▒r. Onun ac─▒s─▒n─▒ ben hissederim. Bir kalpte h├╝z├╝n varsa, o kalp benim kalbimdir.ÔÇÖÔÇÖ diyerek, haberdar olman─▒n bir m├╝sl├╝mana y├╝kledi─či mesÔÇś├╗liyeti bu ┼čekilde dile d├Âkerek izhar etmi┼č, bunu bir hayat tarz─▒ h├óline getirmi┼čtir.

Ayn─▒ ┼čekilde on ├╝├ž├╝nc├╝ as─▒rda ya┼čam─▒┼č hak dostu Mevl├ón├ó da ayn─▒ hassasiyetle;

ÔÇťD├╝nyada bir tek m├╝ÔÇÖmin ├╝┼č├╝yorsa, ─▒s─▒nma hakk─▒na sahip de─čilsin! Biliyorum ki yery├╝z├╝nde ├╝┼č├╝yen m├╝ÔÇÖminler var; ben art─▒k ─▒s─▒nam─▒yorum!..ÔÇŁ diyerek m├╝sl├╝man karde┼činin derdini i┼čitmenin m├╝sl├╝mana ne b├╝y├╝k sorumluluk y├╝kledi─čini dile getirmi┼čtir.

Allah dostlar─▒na, bu hassasiyeti kazand─▒ran, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n iki ana kayna─č─▒ olan KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖten ba┼čkas─▒ de─čildir.

ÔÇťM├╝ÔÇÖminler ancak karde┼čtir.ÔÇÖÔÇÖ (el-Hucur├ót, 10)

ÔÇťOnlar kendi canlar─▒ ├žekmesine ra─čmen yeme─či; yoksula, yetime, esire yedirirler. ┬źBiz sizi Allah r─▒z├ós─▒ i├žin doyuruyoruz, sizden ne bir kar┼č─▒l─▒k ne de te┼čekk├╝r bekliyoruz. Biz ├žetin ve bel├ól─▒ g├╝nde Rabbimizden korkar─▒z.┬╗ derler.ÔÇŁ (el-─░nsan, 8-10)

ÔÇťAllah; kendi yolunda sanki birbirlerine kenetlenmi┼č bir bina gibi saf ba─člayarak m├╝cadele edenleri sever.ÔÇÖÔÇÖ (es-Saf, 4)

ÔÇťBirbirlerine ac─▒makta, birbirlerini sevmekte ve birbirlerine ┼čefkat g├Âstermekte, m├╝ÔÇÖminlerin tek bir v├╝cut gibi olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝rs├╝n. Bu v├╝cudun bir uzvu muzdarip oldu─ču takdirde, di─čer k─▒s─▒mlar─▒ da uykusuz kal─▒p ate┼čler i├žinde onun ─▒st─▒rab─▒n─▒ duyarlar.ÔÇÖÔÇÖ (M├╝slim, Birr, 66)

ÔÇťBenÔÇÖim r─▒z├óm i├žin birbirlerini sevenlere, BenÔÇÖim i├žin birbirlerine ikramda bulunanlara, BenÔÇÖim i├žin birbirlerine samimiyetle itimat edip dost olanlara, akraba ve dostlar─▒yla irtibat─▒n─▒ kesmeyenlere, BenÔÇÖim i├žin birbirlerini ziyaret edenlere; BenÔÇÖim de muhabbetim tahakkuk etmi┼čtir.ÔÇÖÔÇÖ (Ahmed, M├╝sned, V, 225)

ÔÇťM├╝sl├╝man m├╝sl├╝man─▒n karde┼čidir. Ona zulmetmez. Onu d├╝┼čmana teslim etmez. Kim; bir m├╝sl├╝man karde┼činin ihtiyac─▒n─▒ giderirse, Allah da onun bir ihtiyac─▒n─▒ giderir. Kim bir m├╝sl├╝man karde┼činin s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ giderirse, Allah da onun s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ giderir. ÔÇÖÔÇÖ (Buh├ór├«, Mez├ólim, 3)

Bu ├óyet ve hadisler ├žer├ževesinde, ├óyet ve hadislerin ilk muhatab─▒ olan Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin sah├óbesi; m├╝sl├╝man karde┼činin derdine ortak olma, onunla hemh├ól olma h├ólini bizzat ya┼čayarak ├«f├ó etmi┼člerdir. ├ľyle ki tarih, onlar─▒n g├Âsterdi─či karde┼člik sahnelerinin bir benzerini hen├╝z kaydetmemi┼čtir. Birbirine kenetlenmenin, birbirinin derdini ├ž├Âzmenin, birbiriyle s─▒ms─▒k─▒ ba─čl─▒ olman─▒n en g├╝zel ├Ârnekleri, tarihin bu g├╝zel d├Âneminden bizim i├žin s├╝z├╝l├╝p gelmi┼čtir. Kaynaklar─▒n bildirdi─čine g├Âre; din i├žin, d├«ni rahat├ža ya┼čamak i├žin b├╝y├╝k bir fed├ók├órl─▒k g├Âstererek, kurulu d├╝zenlerini, evlerini, i┼člerini, d├╝kk├ónlar─▒n─▒… arkalar─▒na bile d├Ân├╝p bakmadan terk edip hicret ederek samimiyetlerini ortaya koyan muh├ócirleri; e┼či-benzeri olmayan karde┼člik ├Ârne─či sergileyerek, evinden bine─čine, d├╝kk├ón─▒ndan tezg├óh─▒na, ba─č─▒na, bah├žesine var─▒ncaya kadar her ┼čeyini payla┼čma tavr─▒ sergileyerek himaye eden ensar, bu ├╝mmet i├žin muazzam ve k─▒y├ómete kadar hi├ž eskimeyecek bir karde┼člik ├Ârne─či sergilemi┼čtir.

Bu ├ólicenapl─▒k kar┼č─▒s─▒nda muh├ócir├╗n hi├žbir zaman haz─▒ra konmu┼č olma rahatl─▒─č─▒ i├žinde olmay─▒p ├žal─▒┼č─▒p ├žabalaman─▒n gayreti i├žerisinde olmu┼č, bunun sayesinde Cen├ób-─▒ Hak, onlara MekkeÔÇÖdeki varl─▒klar─▒ndan daha fazlas─▒n─▒ lutfetmi┼čtir. Enf├ól S├╗resi 74. ├óyet buna i┼čaret etmektedir:

ÔÇť├Äm├ón edip, hicret eden ve Allah yolunda cihad edenler ve (muh├ócirleri) bar─▒nd─▒r─▒p (onlara) yard─▒m edenler var ya; i┼čte onlar─▒n hepsi ger├žek m├╝ÔÇÖminlerdir. Onlar i├žin bir ba─č─▒┼članma ve bol r─▒z─▒k vard─▒r.ÔÇŁ

Bu ifadeler tarihin bir zaman─▒nda ya┼čan─▒p gitmi┼č; kuru, yavan bir karde┼čli─či anlatm─▒yor. As─▒rlar─▒n ├Âtesinde, bu karde┼čli─čin nas─▒l ├Ânemi varsa ve bu karde┼člik EbuÔÇÖl-Hasan Harak─ün├«ÔÇÖye, Mevl├ón├óÔÇÖya karde┼člik ┼čuurunu a┼č─▒lam─▒┼č, ona g├Âre tav─▒r belirlemelerine vesile olmu┼čsa; bug├╝n de, o karde┼člik manzaralar─▒ ya┼čanmal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝, din karde┼čli─či M├╝sl├╝manl─▒─č─▒n bir gere─čidir. Muh├ócir ve ensar aras─▒ndaki karde┼čli─či anlatan, bu karde┼čli─či ├Âven ├óyet ve hadisler asla; ┬źTarih├« bir vakÔÇśa olarak kals─▒n.┬╗ diye v├órid olmam─▒┼čt─▒r. Bil├ókis, insanl─▒─č─▒n hayat ser├╝veni s├╝rd├╝─č├╝ m├╝ddet├že; bu karde┼člik n├╝m├╗nesinin s├╝rd├╝r├╝lmesi, ya┼čat─▒lmas─▒ i├žin aktar─▒lm─▒┼čt─▒r.

Bug├╝n bu karde┼čli─čin g├╝ndeme gelmesi gerekiyor. Zira ├╝lkemizin konumu, kom┼ču devletlerdeki i├ž sava┼člar─▒n varl─▒─č─▒ ve ge├žmi┼čten gelen h├óm├«lik ├Âzelli─či neticesi; ─▒rk─▒, rengi ├že┼čit ├že┼čit insanlar, m├╝sl├╝man karde┼člerimiz ak─▒n ak─▒n bize geliyorlar. Yar─▒m milyona yak─▒n Suriyeli, ├╝lkemizin her ilinde hayatlar─▒n─▒ ├«d├óme ettirmeye ├žal─▒┼č─▒yor. Onlar─▒ g├Ârd├╝k├že, insan i├žin vatan─▒n─▒n olmas─▒n─▒n ne b├╝y├╝k nimet oldu─čunu hissetmemek m├╝mk├╝n de─čil. Onlar─▒n ├╝lkeleri i├ž sava┼č h├ólinde de─čilken, hepsinin i├žtim├ó├« bir vazifesi vard─▒. Kimisi imamd─▒ kimisi m├╝ezzin. Kimisi m├╝hendisti kimisi doktor. Kimisi teknik elemand─▒… Sahip olduklar─▒ diplomalar, ├╝lkelerinde bir anlam ifade ediyordu. Fakat, vatan elden gidince; gitti─činiz ├╝lkede, sahip oldu─čunuz i├žtim├ó├« konumunuz, diploman─▒z bir anlam ifade etmiyor. ├ço─ču m├╝hendis, ├žo─ču tekniker, ├žo─ču m├╝ezzin; hicret ettikleri ├╝lkelerde bundan ├╝├ž sene ├Ânce ak─▒llar─▒na bile getirmedikleri i┼člerde ├žal─▒┼čmak zorunda kal─▒yorlar. Kalacak yer bulam─▒yorlar, lisan─▒n─▒ bilmedikleri bir ├╝lkede hayat m├╝cadelesi veriyorlar. E─čer ├žal─▒┼čmazlarsa; ellerinde avu├žlar─▒nda hi├žbir ┼čey olmad─▒─č─▒ i├žin a├ž kalma ihtimali ya┼čayacaklar, s─▒k─▒nt─▒ i├žerisinde b─▒rak─▒p geldikleri ailelerine bir ┼čeyler g├Ânderemeyecekler. Gelen ├žo─ču Suriyeli, haz─▒ra konma sevdas─▒nda de─čil, ├žal─▒┼č─▒p i├ó┼čelerini kazanma ve ├╝lkelerinde b─▒rak─▒p geldikleri ailelerine para g├Ânderme ├žabas─▒ i├žerisinde. Bu da onlar─▒n g├Âz├╝, g├Ânl├╝ tok insanlar oldu─čunu akla getiriyor. Bu ├žal─▒┼čma sevdal─▒s─▒ Suriyeliler yan─▒nda; kocas─▒n─▒, ├žocu─čunu kaybetmi┼č, ├žal─▒┼čma imk├ón─▒ olmayan ya┼čl─▒lar, dullar, ├žocuklar da var. Bunlara birilerinin el uzatmas─▒ l├óz─▒m. Karde┼člik vaazlar─▒ dinleyerek h├╝z├╝nlendi─čimiz, sevindi─čimiz, tarih├« karde┼člik manzaralar─▒n─▒n benzerini bu ├╝lke insan─▒n─▒n yapmamas─▒ d├╝┼č├╝n├╝lemez. ├ç├╝nk├╝ yard─▒mla┼čma ve karde┼člik ┼čuuru bu ├╝lke insan─▒n─▒n f─▒trat─▒nda var. Bundan 30-40 y─▒l ├Âncesinde kara yoluyla hacca giden dedelerimizden, babalar─▒m─▒zdan kom┼ču SuriyeÔÇÖden ge├žerken konaklad─▒klar─▒nda, Suriye halk─▒n─▒n kendilerine nas─▒l misafirperver davrand─▒klar─▒n─▒, evlerini a├žt─▒klar─▒n─▒, kendilerini yedirip, i├žirip u─čurlad─▒klar─▒n─▒ duymu┼čuzdur. Bug├╝n vatans─▒z kalm─▒┼č Suriyelilere; bizim evlerimizi a├žmam─▒z, onlar─▒n ellerinden tutmam─▒z, onlara yard─▒mc─▒ olmam─▒z gerekmez mi? Ensar gibi davranmam─▒z gerekmez mi?

M├╝sl├╝manlar, zaman itibar─▒yla b├╝y├╝k bir imtihandan ge├žiyorlar. Bu imtihan, karde┼člik imtihan─▒d─▒r. ─░sl├óm ├╝lkelerinin bu imtihandan ├žok iyi ge├žti─či s├Âylenemez.

├ç├Âl├╝n ortas─▒nda terk edilmi┼č bir yerde, Suriyeliler i├žin kurulmu┼č ├ťrd├╝n m├╝lteci kamp─▒n─▒ duymu┼čsunuzdur. Buradaki gen├ž k─▒zlar─▒n, para kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ya┼čl─▒ Arap zenginlere e┼č yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ da i┼čitmi┼čsinizdir. G├Âkdeleni bol Arap ├╝lkelerindeki g├Âkdelenlerde; Orta Do─čulu, Uzak Do─čulu fakir, ├žal─▒┼čmaya mecbur m├╝sl├╝manlar─▒n -g├╝l├╝n├ž rakamlara- k├Âle gibi ├žal─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒; MekkeÔÇÖde HaremÔÇÖin yan─▒ ba┼č─▒nda, zengin Suudlu tacirlerin bask─▒s─▒ alt─▒nda ezilen, MekkeÔÇÖnin varo┼člar─▒nda hayat m├╝cadelesi veren Uzak Do─čulu gariban m├╝sl├╝manlar─▒n peri┼čanl─▒─č─▒n─▒ da g├Ârm├╝┼čs├╝n├╝z, duymu┼čsunuzdur. Bu g├Âr├╝nt├╝lerin, m├╝sl├╝man ├╝lkelerde g├Âr├╝lmesi i├žler ac─▒s─▒ bir durumdur. Muh├ócir-ensar karde┼čli─činden ne kadar uzakla┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒n, Harak─ün├«-Mevl├ón├ó HazretleriÔÇÖnin ortaya koydu─ču karde┼člik ├žizgisinden ne nisbetle sap─▒ld─▒─č─▒n─▒n tez├óh├╝r├╝ de─čil midir, bu g├Âr├╝nt├╝ler?

Bu g├Âr├╝nt├╝lerin, ileride i├žtima├« problemleri beraberinde getirece─činden de ┼č├╝phe edilmemelidir. AvrupaÔÇÖdaki su├ž oranlar─▒na bak─▒ld─▒─č─▒ zaman g├Âr├╝lecektir ki, en fazla su├ž i┼čleyenler, en fazla s├ób─▒kas─▒ olanlar; m├╝sl├╝man ├╝lkelerden AvrupaÔÇÖya g├Â├ž eden g├Â├žmenlerdir. ─░lgilenilmedi─či i├žin ─░sl├óm├« ├žizgiden uzakla┼čan m├╝sl├╝man g├╝ruh; kendisini su├žun i├žerisinde bulmu┼č, kendisinden beklenmeyen su├žlara do─čru savrulmu┼čtur. Bu durumun, sosyal ad├óletin yok edildi─či zengin m├╝sl├╝man ├╝lkelerde ya┼čanmas─▒ da an meselesidir. Zira onlar─▒ frenleyen, i├žlerinde p├Ârs├╝memi┼č ─░sl├óm├« duygulard─▒r. E─čer bu duygular ilgisizlikten dolay─▒ yok olmaya ba┼člarsa, i├žtim├ó├« infiallerin ├Ân├╝n├╝ almak m├╝mk├╝n olmayacakt─▒r.

Onun i├žin m├╝sl├╝manlar─▒n kendilerini muhasebeye ├žekerek, bir an ├Ânce ├Âzlerine d├Ânmeleri ve muh├ócir-ensar karde┼čli─čini yeniden g├╝ndeme getirmeleri elzemdir. Aksi takdirde, par├žalanm─▒┼č, b├Âl├╝nm├╝┼č, birbirini ezmeye devam eden ─░sl├óm d├╝nyas─▒, bat─▒n─▒n tahakk├╝m├╝ alt─▒nda ├ž─▒rp─▒nmaya devam edecektir.